Bir kamu kurumu, çalışanların iş tatmini düzeylerini ölçmek amacıyla 5 maddelik () bir ölçek üzerinden faktör analizi gerçekleştirmiştir. Temel eksenler yöntemiyle faktörler elde edildikten sonra dik döndürme (Varimax) yöntemi uygulanmış ve aşağıdaki faktör yükleri matrisi elde edilmiştir:
| Değişken | Faktör 1 | Faktör 2 |
|---|---|---|
| 0,80 | 0,10 | |
| 0,75 | 0,20 | |
| 0,60 | 0,55 | |
| 0,15 | 0,85 | |
| 0,25 | 0,70 |
Bu analiz sonuçları ve faktör matrisinin yapısı dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- değişkeni her iki faktörde de birbirine yakın ve yüksek düzeyde faktör yüklerine sahip olduğu için "binişik (çapraz yüklü) madde" olarak değerlendirilmelidir.Cevap
- BDik döndürme (Varimax) işlemi uygulandığından, elde edilen birinci ve ikinci faktörlerin birbirleriyle anlamlı düzeyde yüksek korelasyona sahip olması varsayılır.
- CBu matristeki faktör yükleri doğrudan Temel Bileşenler Analizi sonucunu yansıttığından, analize hiçbir modele özgü hata terimi (spesifik varyans) dahil edilmemiştir.
- Ddeğişkeninin modeldeki iki faktör tarafından açıklanan ortak varyans (communality) değeri, yüklerinin aritmetik toplamı olan olarak hesaplanır.
- EBirinci faktörün özdeğeri (açıkladığı varyans büyüklüğü), Faktör 1 sütunundaki tüm yüklerin doğrudan toplanmasıyla elde edilen değerine eşittir.
Cevap
değişkeninin her iki faktörde de yüksek yüke sahip olması nedeniyle binişik (çapraz yüklü) madde olarak değerlendirildiğini belirten seçenektir.
Faktör matrisi incelendiğinde değişkeninin Faktör 1'deki yükü , Faktör 2'deki yükü ise 'tir. Her iki faktörde de yüksek (örneğin eşik değerinin çok üzerinde) ve birbirine yakın faktör yükü veren değişkenler "binişik madde (çapraz yüklü madde)" olarak adlandırılır. Doğru cevap bu teorik tanımı tam olarak yansıtmaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Faktör Yükleri, Binişik Madde ve Ortak Varyans (Communality) Kavramları