Bir kamu kurumunda uygulanan hizmet içi eğitim memnuniyet ölçeğine ait 5 değişken (D_1, D_… — KPSS İstatistik

Bir kamu kurumunda uygulanan hizmet içi eğitim memnuniyet ölçeğine ait 5 değişken ( $D_1, D_2, D_3, D_4, D_5$ ) üzerinde faktör analizi yapılmış ve yapıdaki karmaşıklığı azaltmak amacıyla Varimax dik döndürme yöntemi uygulanmıştır. Analiz sonucunda elde edilen döndürülmüş faktör yükleri matrisi aşağıda sunulmuştur:

Değişken	Faktör 1	Faktör 2
$D_1$	$0,82$	$0,12$
$D_2$	$0,78$	$0,08$
$D_3$	$0,48$	$0,45$
$D_4$	$0,10$	$0,85$
$D_5$	$0,05$	$0,72$

Buna göre, elde edilen faktör matrisinin yorumlanmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$D_3$ maddesi, her iki faktördeki yükleri arasındaki farkın $0,10$ 'dan küçük olması nedeniyle 'binişik madde' (cross-loading) olarak değerlendirilmelidir.Cevap
B
Analizde Varimax döndürme yöntemi kullanıldığı için Faktör 1 ve Faktör 2 arasındaki korelasyonun $0,50$ üzerinde olması beklenir.
C
$D_4$ maddesinin modeldeki ortak varyans ( $h^2$ ) değeri, değişkenin faktör yüklerinin toplamı olan $0,95$ değerine eşittir.
D
Dik döndürme işlemi sonucunda Faktör 1'in açıkladığı toplam varyans miktarının, Faktör 2'nin açıkladığı miktardan daha düşük olması zorunludur.
E
$D_1$ maddesi, Faktör 2 üzerindeki yük değeri ( $0,12$ ) Faktör 1'den daha küçük olduğu için analizden çıkarılması gereken en zayıf maddedir.

Cevap

Değişken 3'ün (

D_3

) her iki faktördeki yükleri arasındaki farkın

0,10

'dan küçük olması nedeniyle binişik madde olarak kabul edilmesi gerekir.

Değişken 3'ün (

D_3

) her iki faktör üzerindeki yük değerleri (

0,48

0,45

) kabul edilen eşik değer olan

0,30

'un üzerindedir. Bu iki yük arasındaki farkın mutlak değeri (

0,03

), alan yazında binişiklik sınırı olarak yaygın kabul gören

0,10

değerinden küçüktür. Bu durum, maddenin her iki boyutu da benzer ağırlıkta temsil ettiğini ve ayırt edici olmadığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

Döndürme yönteminin özelliklerini belirle

Varimax dik (ortogonal) bir yöntemdir.

Dik döndürmede faktörlerin bağımsız olduğu ve birbirleriyle korelasyon göstermediği bilinmelidir.

Değişken 3 (

D_3

) için faktör yüklerini karşılaştır

Faktör 1 yükü:

0,48

, Faktör 2 yükü:

0,45

. Fark:

0,03

Bir maddenin binişik sayılması için her iki faktördeki yükünün de anlamlı düzeyde (

>0,30

) olması ve bu yükler arasındaki farkın düşük (

<0,10

veya

<0,15

) olması kriterine bakılır.

Ortak varyans hesaplama yöntemini kontrol et

h^2 = (0,10)^2 + (0,85)^2 = 0,01 + 0,7225 = 0,7325

Ortak varyansın yüklerin kareleri toplamı olduğu, basit bir toplam olmadığı doğrulanmalıdır.

Anahtar Kavram

Faktör matrisinde binişiklik ve dik döndürme özellikleri

Daha Fazla Pratik

Eğik döndürme (Promax) yapılsaydı faktörler arası korelasyon ve matris yorumunun nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru