Bir perakende işletmesinin aylık satış verileri üzerinde yapılan zaman serisi analizinde; serinin genel trendi yükseldikçe, mevsimsel dalgalanmaların mutlak büyüklüğünün (genliğinin) de aynı doğrultuda arttığı gözlemlenmiştir.
Serinin bileşenlerine ayrıştırılması sürecinde yapılan bu gözlem dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AMevsimsel dalgalanmaların genliği trendden bağımsız ve sabit olduğu için toplamsal modelin kullanılması daha uygundur.
- Mevsimsel etkilerin mutlak büyüklüğü trend düzeyine göre değiştiği için çarpımsal modelin kullanılması daha uygundur.Cevap
- CÇarpımsal modelde mevsimsel bileşen değerleri, serinin orijinal ölçü birimi (örneğin adet veya TL) ile ifade edilir.
- DToplamsal model varsayımı altında zaman serisi bileşenleri arasındaki ilişki şeklinde tanımlanır.
- EÇarpımsal model kullanıldığında, mevsimsel endeks değerlerinin bir tam dönem (yıl) içindeki toplamının sıfıra eşit olması gerekir.
Cevap
Mevsimsel etkilerin mutlak büyüklüğü trend düzeyine göre değiştiği için çarpımsal modelin kullanılması daha uygundur.
Zaman serilerinde mevsimsel hareketlerin şiddeti veya dalga boyu, serinin genel seviyesi (trend) ile doğru orantılı olarak değişim gösteriyorsa, bu bileşenlerin birbirine etkisi çarpımsal (multiplicative) olarak modellenmelidir. Bu model yapısında mevsimsel bileşen bir katsayı veya yüzde olarak işlev görür, dolayısıyla trend değeri büyüdükçe bu katsayının mutlak etkisi de büyür.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Zaman Serisi Ayrıştırma Modelleri (Toplamsal ve Çarpımsal)
Tahmini Süre:1m 15s