Examkin

Soru

Zorluk: OrtaToplamsal ve Çarpımsal Zaman Serisi Modelleri

Bir turizm işletmesine ait 2015−20252015-2025 yılları arasındaki çeyreklik dönemlik gelir verileri analiz edildiğinde; serinin genel trendi zaman içerisinde yukarı yönlü bir eğilim sergilerken, mevsimsel dalgalanmaların genliğinin (en yüksek ve en düşük dönemler arasındaki farkın) de trendle orantılı olarak genişlediği gözlemlenmiştir. Bu tip bir veri yapısının bileşenlerine ayrıştırılması ve öngörü yapılması için aşağıdaki modellerden hangisinin kullanılması en uygundur?

  1. A
    Toplamsal Model
  2. B
    Birim Kök Modeli
  3. Çarpımsal ModelCevap
  4. D
    Basit Üstel Düzleştirme
  5. E
    Otokorelasyon Modeli

Cevap

Mevsimsel dalgalanmaların trendle birlikte arttığı gözlemlendiği için Çarpımsal Model kullanılmalıdır.
Çarpımsal modelin tercih edilmesinin nedeni, mevsimsel etkilerin trend seviyesine bağlı (proportional) olmasıdır. Soruda belirtilen 'trend arttıkça mevsimsel dalgalanmaların genliğinin de artması' durumu, çarpımsal modelin temel karakteristik özelliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Zaman serisindeki trend ve mevsimsel dalgalanma genliği arasındaki ilişki belirlenir.
Trendin yükselmesiyle birlikte mevsimsel dalgalanmaların genişlediği (genliğin arttığı) tespit edilmiştir.
Model seçimi, mevsimsel bileşenin trendin bir fonksiyonu olup olmadığına dayanır.
2
Teorik model tanımları ile veri yapısı eşleştirilir.
Yt=Tt×St×Ct×ItY_t = T_t \times S_t \times C_t \times I_t formülasyonu uygun bulunmuştur.
Çarpımsal modelde mevsimsellik (StS_t), trendin (TtT_t) bir kat sayısı veya oranı olarak ifade edilir; bu da trend arttıkça dalgalanmanın büyümesine neden olur.

Anahtar Kavram

Zaman serisi ayrıştırmasında çarpımsal ve toplamsal model seçimi
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Toplamsal ve Çarpımsal Zaman Serisi Modelleri

Bu konudan daha fazla soru