Soru

Zorluk: KolayZaman Serilerinin Bileşenleri (Trend, Mevsimsellik, Döngüsel ve Düzensiz Hareketler)

Bir zaman serisi analizinde, mevsimsel dalgalanmaların mutlak büyüklüğünün (genliğinin) serinin genel eğilim (TT) düzeyine bağlı olarak değiştiği; yani trend arttıkça mevsimsel iniş ve çıkışların da genişlediği gözlemlenmiştir. Bu tip bir yapıya sahip olan zaman serilerinin bileşenlerine ayrıştırılmasında aşağıdaki modellerden hangisinin kullanılması en uygundur?

  1. Çarpımsal ModelCevap
  2. B
    Toplanabilir Model
  3. C
    Otoregresif Model
  4. D
    Hareketli Ortalama Modeli
  5. E
    Düzeltilmiş R-Kare Modeli

Cevap

Çarpımsal model, mevsimsel dalgalanmaların trend düzeyine paralel olarak genişlediği veya daraldığı seriler için en uygun ayrıştırma modelidir.
Çarpımsal modelde bileşenler birbirinin katı veya oranı şeklinde işler. Eğer bir zaman serisinde trend arttıkça mevsimsel dalgalanmaların şiddeti de artıyorsa, bu mevsimselliğin trendin belirli bir yüzdesi (örneğin trendin %120'si) olduğunu gösterir ki bu da çarpımsal modeli (Y=T×S×C×IY = T \times S \times C \times I) zorunlu kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Serideki mevsimsel dalgalanmaların trend ile ilişkisini analiz et.
Dalgalanmaların genliği (genişliği) sabit değil, trend arttıkça artıyor.
Bu durum bileşenlerin birbirine bağımlı (orantılı) olduğunu gösterir.
2
Bileşenler arası orantılı ilişkiyi temsil eden modeli belirle.
Yt=Tt×St×Ct×ItY_t = T_t \times S_t \times C_t \times I_t yapısındaki model seçilir.
Çarpımsal modelde mevsimsel etki (SS), trendin bir yüzdesi olarak ifade edildiği için trend yükseldikçe mutlak etki de büyür.

Anahtar Kavram

Zaman Serilerinde Çarpımsal Ayrıştırma

İpuçları

1
Mevsimsel etkilerin trendin büyüklüğüyle birlikte büyüdüğüne dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Toplanabilir ve çarpımsal modeller arasındaki temel farkı grafikler üzerinden incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla