Soru

Zorluk: OrtaSüreç Değişkenliği (Genel ve Özel Nedenler)

Bir seramik fabrikasında üretilen fayansların sır kalınlığı, periyodik olarak alınan örneklemlerle Xˉ\bar{X} ve RR kontrol grafikleri aracılığıyla izlenmektedir. İncelenen son 25 alt gruba ait verilerde, tüm noktaların kontrol sınırları içerisinde yer aldığı ve merkez çizgi etrafında tamamen rastgele bir dağılım sergilediği görülmüştür. Ancak kalite kontrol sorumlusu, son örneklemdeki ortalama sır kalınlığının hedef değerin bir miktar üzerinde olduğunu (fakat üst kontrol sınırını aşmadığını) fark edip, süreci tam hedef değere getirmek amacıyla makine basınç ayarlarını derhal aşağı yönde kalibre etmiştir.

İstatistiksel kalite kontrol ilkeleri dikkate alındığında, kalite kontrol sorumlusunun bu müdahalesi ve beklenen sonucu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Süreçte yalnızca genel (rastgele) nedenli değişkenlik varken sisteme gereksiz yere müdahale edilmiştir; bu aşırı ayar durumu sürecin mevcut değişkenliğini daha da artıracaktır.Cevap
  2. B
    Süreç halihazırda kontrol altında olduğu için yapılan bu ayar, istatistiksel bir Tip II hatasını (sistem bozukken sağlam kararı verme) önleyerek üretimin kalitesini iyileştirecektir.
  3. C
    Merkez çizgiden gerçekleşen her uzaklaşma sürece etki eden atanabilir (özel) bir nedene işaret ettiğinden, bu önleyici kalibrasyon sürecin kararlılığını korumak için zorunludur.
  4. D
    Hedef değerden sapmaya neden olan faktör ortadan kaldırıldığından, sürecin doğal değişkenliği azalacak ve böylece spesifikasyon sınırları otomatik olarak daralacaktır.
  5. E
    Genel nedenli bu doğal dalgalanmaya yapılan anlık ayar sayesinde, bir sonraki üretim partisindeki varyansın sıfıra inmesi istatistiksel olarak garanti altına alınmıştır.

Cevap

Süreç kontrol altındayken yalnızca genel nedenli değişkenlik barındırır; bu duruma yapılan gereksiz ayar (müdahale), varyansı artırarak durumu daha da kötüleştirir.
Kontrol grafiğinde noktaların sınırlar içinde kalması ve rastgele dağılması, sürecin istatistiksel olarak kontrol altında olduğunu gösterir. Bu durum, süreçte yalnızca sistemin doğasından kaynaklanan genel (rastgele) nedenli değişkenliğin bulunduğunu ifade eder. Kontrol altındaki bir sürece hedef değerden saptı diye her müdahale edilişinde (aşırı ayar / tampering), sisteme yeni bir değişkenlik kaynağı eklenmiş olur. Bu da sürecin varyansını düşürmek yerine toplam değişkenliğin daha da artmasına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Kontrol grafiğindeki noktaların dağılımını analiz et
Tüm noktalar kontrol sınırları içinde ve rastgele dağılmıştır.
Bu durum, sürecin istatistiksel olarak kontrol altında olduğunu kanıtlar.
2
Kontrol altındaki sürecin değişkenlik kaynaklarını belirle
Süreçte sadece sistemin doğasından kaynaklanan 'genel (rastgele) nedenler' bulunmaktadır.
Atanabilir (özel) bir neden olsaydı, sınırlar aşılır veya belirli bir örüntü oluşurdu.
3
Müdahalenin (aşırı ayar / tampering) etkisini değerlendir
Genel nedenli dalgalanmalara karşı makine ayarlarını değiştirmek, sisteme dışarıdan yeni bir değişkenlik (hata) ekler.
Bu durum, Deming'in huni deneyi ile de kanıtlandığı üzere, sürecin toplam varyansını (değişkenliğini) artırmakla sonuçlanır.

Anahtar Kavram

Genel ve Özel Nedenler ile Aşırı Ayar (Tampering) Etkisi
Bu soruyu puanla