Soru

Zorluk: ZorSüreç Değişkenliği (Genel ve Özel Nedenler)

Bir otomotiv yedek parça fabrikasında, üretilen silindir kapaklarının kalınlık ölçümleri Xˉ\bar{X} ve RR grafikleri aracılığıyla takip edilmektedir. Mevcut veriler incelendiğinde, sistemin istatistiksel denetim altında bulunduğu ve noktaların merkez çizgi etrafında herhangi bir kural dışı desen (trend, periyodiklik vb.) oluşturmadan rastgele dağıldığı görülmüştür. Üretim hattı mühendisi, son alınan ölçüm grubuna ait ortalamanın hedef kalınlık değerinin biraz altında çıkması üzerine —ölçüm değeri Alt Kontrol Sınırı'nın (AKS) oldukça üzerinde kalmasına ve kural dışı bir durum olmamasına rağmen— makine kalibrasyonunu değiştirerek ürün kalınlığını artırma yoluna gitmiştir.

İstatistiksel kalite denetimi ilkelerine göre, mühendisin bu yaklaşımı ve sürecin doğası hakkında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. Sistemde yalnızca rastgele (genel) değişkenlik kaynakları aktiftir; dolayısıyla makineye yapılan bu yersiz ayar değişikliği, uzun dönemde ürün kalınlıklarındaki varyansın büyümesine yol açacaktır.Cevap
  2. B
    Ölçümün hedef değerden sapması atanabilir (özel) bir nedenin sisteme girdiğini gösterir, bu yüzden yapılan kalibrasyon işlemi hata payını kalıcı olarak minimize edecektir.
  3. C
    Süreç denetim altında olsa dahi, müşteri spesifikasyon sınırlarına yaklaşma riski doğuran bu tür sapmalar özel neden kabul edilip derhal düzeltilmelidir.
  4. D
    Hedef değerden sapılması sürecin anlık olarak kontrolden çıktığının kanıtıdır; yapılan müdahale Tip II hataya (β\beta) düşülmesini engelleyerek süreci güvenceye alır.
  5. E
    Kontrol grafiğindeki dalgalanmalar makine aşınması gibi sürece dışarıdan etki eden atanabilir nedenlerden kaynaklandığı için, her ölçüm sonrasında merkezleme yapmak kaliteyi maksimize eder.

Cevap

Sistemde yalnızca rastgele (genel) değişkenlik kaynakları aktiftir; dolayısıyla makineye yapılan bu yersiz ayar değişikliği, uzun dönemde ürün kalınlıklarındaki varyansın büyümesine yol açacaktır.
Doğru ifade, sürecin istatistiksel denetim altında olmasından dolayı yalnızca genel nedenli değişkenlik barındırdığını ve bu duruma yapılan ayar müdahalesinin (tampering) varyansı artıracağını belirten seçenektir. W. Edwards Deming'in kalite felsefesinde vurguladığı gibi, sadece genel nedenlerin hâkim olduğu kararlı bir sürece özel neden varmış gibi reaksiyon göstermek ve ayar yapmak, sürecin kendi doğal dalgalanmasına fazladan bir değişkenlik eklenmesiyle sonuçlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Sürecin mevcut durumunu kontrol grafiği verilerine göre analiz etme
Noktaların merkez çizgi etrafında kural dışı desen oluşturmadan ve kontrol limitleri içinde dağılması, sürecin istatistiksel olarak denetim altında olduğunu gösterir.
Bir sürecin istatistiksel denetim altında olması, o süreçte özel (atanabilir) nedenlerin bulunmadığı anlamına gelir.
2
Değişkenliğin kaynağını (genel veya özel) belirleme
Süreç denetim altında olduğundan, hedef değerden gözlenen ufak sapmalar tamamen sürecin doğasında var olan 'genel (rastgele) nedenlerden' kaynaklanmaktadır.
Hiçbir üretim süreci kusursuz değildir; genel nedenler her zaman doğal bir dalgalanma yaratır.
3
Mühendisin müdahalesinin (kalibrasyon) istatistiksel sonucunu değerlendirme
İstatistiksel olarak denetim altında olan bir sürece (sadece genel nedenler varken) müdahale etmek (tampering), sistemin doğal kararlılığını bozar ve varyansın gereksiz yere artmasına neden olur.
Deming'in huni deneyi ile de kanıtlandığı üzere, özel neden yokken yapılan aşırı düzeltmeler (overadjustment) kaliteyi iyileştirmez, aksine ürünlerdeki değişkenliği (varyansı) büyütür.

Anahtar Kavram

İstatistiksel Kalite Kontrolde Süreç Değişkenliği (Genel Nedenler ve Tampering Etkisi)
Bu soruyu puanla