Examkin

Soru

Zorluk: OrtaZaman Serilerinin Bileşenleri (Trend, Mevsimsellik, Döngüsel ve Düzensiz Hareketler)

Zaman serilerinin klasik ayrıştırma (decomposition) yönteminde kullanılan bileşenlerin özellikleri ve model yapıları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Mevsimsel hareketler, bir yıl veya daha kısa süreli sabit periyotlarla tekrarlanan düzenli dalgalanmaları temsil eder.
  2. B
    Döngüsel hareketler, periyot uzunluğu değişkenlik gösterebilen ve genellikle iş çevrimlerine bağlı olarak birkaç yılı kapsayan dalgalanmalardır.
  3. C
    Toplanabilir model varsayımı altında, düzensiz bileşen (ItI_t) orijinal gözlem birimiyle aynı ölçü birimine sahiptir.
  4. Çarpımsal modelde, mevsimsel dalgalanmaların genliği trend değerinden bağımsız olarak sabit kalır.Cevap
  5. E
    Düzensiz hareketler, serinin sistematik olmayan ve önceden belirlenemeyen rassal (random) kısmını oluşturur.

Cevap

Çarpımsal modelde mevsimsel dalgalanmaların genliğinin trend değerinden bağımsız olarak sabit kaldığını belirten ifade yanlıştır.
Çarpımsal modelde (Yt=Tt×St×Ct×ItY_t = T_t \times S_t \times C_t \times I_t), mevsimsel bileşen (StS_t) serinin trend seviyesine bağlı bir oran olarak etki eder. Bu nedenle, serinin trendi (genel seviyesi) yükseldikçe mevsimsel dalgalanmaların mutlak büyüklüğü (genliği) de artar. Dalgalanmaların trendden bağımsız olarak sabit bir genişlikte kalması durumu toplanabilir modelin bir özelliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Zaman serisi modellerinin (toplanabilir ve çarpımsal) temel farkını belirleyin.
Toplanabilir modelde (Yt=Tt+St+Ct+ItY_t = T_t + S_t + C_t + I_t) bileşenler birbirinden bağımsızdır. Çarpımsal modelde (Yt=Tt×St×Ct×ItY_t = T_t \times S_t \times C_t \times I_t) ise bileşenler oransal olarak birbirine bağlıdır.
Model yapısı, mevsimselliğin trend ile olan ilişkisini belirler.
2
Çarpımsal modelde mevsimsel bileşenin (StS_t) davranışını analiz edin.
Çarpımsal modelde StS_t bir oran (indeks) olarak çalışır. Örneğin St=1,10S_t = 1,10 ise bu, o dönemde serinin trend değerinin %110'u kadar (yani %10 fazlası) bir değer alacağını gösterir.
Genlik (dalgalanma boyutu), TtT_t arttıkça mutlak değer olarak büyür.
3
Yanlış olan önermeyi tespit edin.
Mevsimsel dalgalanmaların genliğinin trendden bağımsız ve sabit olduğu model 'Toplanabilir Model'dir; 'Çarpımsal Model' değildir.
Tanımların model varsayımları ile eşleşmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Zaman Serisi Modellerinde Mevsimsellik ve Trend İlişkisi

Alternatif Yöntem

Grafiksel yöntemle: Bir zaman serisi grafiğinde zaman ilerledikçe dalgalanmaların 'huni' şeklinde genişlediği görülüyorsa bu çarpımsal, dalgalanma genişliği değişmiyorsa toplanabilir yapıyı işaret eder.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Zaman Serilerinin Bileşenleri (Trend, Mevsimsellik, Döngüsel ve Düzensiz Hareketler)

Bu konudan daha fazla soru