Examkin

Soru

Zorluk: OrtaLatin Karesi Deney Tasarımı

Bir eğitim araştırmacısı, geliştirilen dört farklı öğretim stratejisinin (muamele) öğrencilerin matematik başarı puanları üzerindeki etkisini incelemektedir. Araştırmacı, başarı üzerinde etkili olabilecek "öğretmenin kıdem yılı" ve "sınıf mevcudu" olmak üzere iki farklı dışsal değişkeni (blok) kontrol altına almak için Latin Karesi deney tasarımını kullanmaya karar verir.

Bu deney tasarımının doğru bir şekilde kurulabilmesi ve standart varyans analizinin (ANOVA) yapılabilmesi için aşağıdakilerden hangisi zorunludur?

  1. Öğretmenin kıdem yılı ve sınıf mevcudu faktörlerinin her birinin tam olarak dörder düzeyinin (kategorisinin) bulunmasıCevap
  2. B
    Öğretim stratejileri ile bloklama faktörleri arasında oluşabilecek etkileşim (interaction) etkilerinin analize dahil edilmesi
  3. C
    İki dışsal bloklama değişkeninden yalnızca birinin sistematik varyans kaynağı olarak modele alınması ve diğerinin göz ardı edilmesi
  4. D
    Hata serbestlik derecesinin hesaplanabilmesi için deney karesindeki her bir hücrede en az iki gözlem değerinin (tekrarın) bulunması
  5. E
    Analizde kullanılacak toplam serbestlik derecesinin (n−1)(n−2)(n-1)(n-2) formülü ile hesaplanması

Cevap

Öğretmenin kıdem yılı ve sınıf mevcudu faktörlerinin her birinin tam olarak dörder düzeyinin (kategorisinin) bulunması
Latin Karesi deney tasarımının en temel kuralı ve ayırt edici özelliği, muamele düzey sayısı ile iki yönlü blok faktörlerinin (satır ve sütun) düzey sayılarının birbirine eşit olma zorunluluğudur (t=r=c=nt = r = c = n). Araştırmada dört farklı öğretim stratejisi (muamele) kullanıldığı için, her iki dışsal değişkenin de (öğretmen kıdemi ve sınıf mevcudu) tam olarak dörder düzeye sahip olması gerekir. Aksi takdirde, her bir muamelenin her bir satırda ve her bir sütunda tam olarak bir kez yer aldığı karesel yapı (Latin Square) oluşturulamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Latin Karesi deney tasarımının temel koşulunu hatırlama
Tasarımın adındaki 'Kare' yapısı gereği, muamele (t), satır bloğu (r) ve sütun bloğu (c) düzey sayılarının birbirine eşit olması gerektiği belirlenir (t=r=c=nt = r = c = n).
Modelin geçerliliği n×nn \times n matris yapısının oluşturulabilmesine bağlıdır.
2
Soru kökündeki muamele düzey sayısını belirleme
Dört farklı öğretim stratejisi kullanıldığı için muamele düzey sayısı t=4t = 4'tür.
Muamele sayısı diğer bloklama faktörlerinin düzey sayısını dikte eder.
3
Bloklama faktörleri için zorunlu koşulu uygulama
Muamele sayısı 4 olduğuna göre, birinci blok olan 'öğretmenin kıdem yılı' ve ikinci blok olan 'sınıf mevcudu' değişkenlerinin her birinin 4 düzeyli (kategorili) olması gerektiği sonucuna varılır.
Eşit düzey sayısı kuralının ihlali durumunda Latin Karesi analizi uygulanamaz.

Anahtar Kavram

Latin Karesi deney tasarımında temel varsayımlar ve düzey sayısı eşitliği (t=r=ct=r=c kuralı)

İpuçları

1
Latin Karesi modelinin adındaki 'kare' (square) kelimesi, deneyin boyutları (satır ve sütun sayıları) hakkında önemli bir ipucu verir.
2
Bu tasarımda muamele (treatment), satır bloğu ve sütun bloğu düzey sayıları birbirine eşit olmalıdır (t=r=ct = r = c).
3
Soru kökünde dört farklı öğretim stratejisi olduğu belirtilmiştir. Bu durumda karesel yapının korunması için blok değişkenlerinin de dörder düzeyi olmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Grek-Latin karesi tasarımında kontrol altına alınan dışsal değişken sayısının Latin Karesi tasarımından farkını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Latin Karesi Deney Tasarımı

Bu konudan daha fazla soru