Examkin

Soru

Zorluk: ZorTBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları

Bir grup muhalefet milletvekili, yürütme erkinin bazı tasarruflarını meclis gündemine taşımak ve özellikle bir bakanın kendi bakanlığındaki ihalelere fesat karıştırdığı iddiasıyla ilgili süreci başlatmak istemektedir.

Milletvekillerinin kullanmayı planladığı anayasal bilgi edinme ve denetim araçlarıyla ilgili aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi yürürlükteki mevzuata uygundur?

  1. A
    Bakanın hukuki ve siyasi sorumluluğunu doğurarak görevinden düşürülmesini sağlamak amacıyla, siyasi parti grupları veya en az yirmi milletvekili tarafından gensoru önergesi verilerek süreç başlatılabilir.
  2. B
    Milletvekilleri, ihale sürecinin şaibeli yönlerine dair detaylı bilgi talep etmek amacıyla doğrudan Devlet Başkanına (Cumhurbaşkanına) yazılı soru yöneltebilir ve bu soruların en geç on beş gün içinde cevaplanması gerekir.
  3. C
    İhale konusunun toplumu ilgilendiren boyutlarının Meclis Genel Kurulunda görüşülerek tartışılması için 'Meclis Araştırması' talep edilebilir; bu yolla devlet sırları ve görülmekte olan davalar da doğrudan incelenebilir.
  4. İlgili bakan hakkında görev suçu iddiasıyla Meclis Soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) önergesi gerekir; soruşturma açılmasına beşte üç (360), Yüce Divana sevk kararına ise üçte iki (400) çoğunlukla karar verilir.Cevap
  5. E
    İlgili bakanın doğrudan parlamento kürsüsüne gelerek milletvekillerinin sorularını anında veya belli bir süre içinde sözlü olarak yanıtlamasını zorunlu kılan sözlü soru mekanizması işletilebilir.

Cevap

İlgili bakan hakkında görev suçu iddiasıyla Meclis Soruşturması açılabilmesi için gerekli olan 301, 360 ve 400 milletvekili yeter sayılarını doğru ifade eden seçenektir.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla yürütülen Meclis Soruşturması süreci, anayasaya göre üç aşamalı nitelikli çoğunluk gerektirir. Sürecin başlatılması için üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301) önerge verilmesi, soruşturma açılmasına karar verilmesi için üye tamsayısının beşte üçü (360) ve nihai olarak Yüce Divana sevk kararı alınabilmesi için üye tamsayısının üçte ikisi (400) oranında gizli oy şarttır. Doğru seçenek bu oranları eksiksiz bir şekilde yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis Soruşturması yeter sayılarının anayasaya uygunluğunu kontrol etme
Önerge için 301, soruşturma açılması için 360 ve Yüce Divana sevk için 400 milletvekili oyu gerektiği tespit edilmiştir.
Anayasanın 106. maddesine göre bakanların görev suçlarında uygulanan prosedür bu üç nitelikli çoğunluk kuralına (salt çoğunluk, beşte üç, üçte iki) dayanır.
2
Kaldırılan denetim araçlarını eleyerek sistem dışı seçenekleri tespit etme
Gensoru ve Sözlü Soru mekanizmalarının anayasadan çıkarıldığı tespit edilerek ilgili seçenekler elenmiştir.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde yürütmeyi siyasi olarak düşürme (gensoru) ve meclis kürsüsünden anında soru sorma (sözlü soru) imkanı artık yoktur.
3
Yazılı soru ve meclis denetim kısıtlamalarını değerlendirme
Yazılı sorunun 15 günlük süresi doğru olsa da Cumhurbaşkanına sorulamayacağı; ayrıca devam eden davalar ve devlet sırları hakkında inceleme yapılamayacağı belirlenmiştir.
Yazılı soru sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yöneltilebilir. Ayrıca yargı bağımsızlığı gereği meclis devam eden davaları (Madde 138) inceleyemez.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Yürütmeyi Denetim Yolları ve Karar Yeter Sayıları
Bu soruyu puanla

Konular

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları

Bu konudan daha fazla soru