Yasama

194 soru

1982 Anayasası'na göre yasama dokunulmazlığı ve yasama sorumsuzluğunun hukuki rejimi ile bu güvencelerin kaldırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekili hakkında seçimden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün infazı, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır ve üyelik süresince dava ve ceza zamanaşımı işlemez.

Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar söz konusu olduğunda, soruşturmasına seçimden önce başlanmış olması şartıyla dokunulmazlık işlemez ve mahkûmiyet kararı çıkması durumunda hüküm milletvekilliği devam ederken infaz edilir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde sadece ilgili milletvekili Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri için Meclis tarafından her zaman kaldırılabilen ancak sadece cezai sorumluluğu engelleyen bir güvencedir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin Karma Komisyon tarafından hazırlanan raporun TBMM Genel Kurulu'nda üye tamsayısının salt çoğunluğu ile onaylanması zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili hakkında seçimden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün infazı, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır ve üyelik süresince dava ve ceza zamanaşımı işlemez.

Cevap

Milletvekili hakkında verilen ceza hükmünün infazının üyelik sıfatının sona ermesine bırakılması ve bu sürede zamanaşımının işlememesi yönündeki ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nın 83. maddesinin 3. fıkrasına göre, bir milletvekili hakkında seçimden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün infazı, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır. Bu süre zarfında zamanaşımı işlemez. Bu düzenleme, milletvekilinin seçmen iradesini parlamentoda temsil etme hakkını hapis cezası infazı nedeniyle kaybetmesini önlemeyi amaçlayan teknik bir güvencedir.

Adım Adım Çözüm

Yasama dokunulmazlığının ceza infazı üzerindeki etkisini incele.

Anayasa Madde 83/3 uyarınca, milletvekili seçilmeden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün infazı, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır.

Milletvekilinin yasama faaliyetlerini kesintisiz sürdürebilmesini sağlamak.

Zamanaşımı kuralını kontrol et.

Milletvekilliği süresince hem dava hem de ceza zamanaşımı süreleri durur.

İnfazın ertelenmesi nedeniyle devletin cezalandırma hakkının kaybolmasını engellemek.

İstisnaları değerlendir (Madde 14 ve Suçüstü).

Bu istisnalar yargılamanın başlamasını sağlar ancak hükmün infazını öne çekmez.

İstisnalar sadece dokunulmazlık zırhını yargılama için deler, infaz için değil.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının İnfaz Üzerindeki Etkisi ve Zamanaşımı

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme nedeniyle düşmesi ile dokunulmazlığın kaldırılması arasındaki farkları inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 42Soru →

1982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin düşmesi ve bu kararlara karşı yargısal denetim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliğinin; istifa, devamsızlık veya bağdaşmayan bir görevde ısrar etme nedenlerinden biriyle düşmesine Genel Kurulca karar verilmesi halinde, bu karara karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme 15 gün içinde kesin kararını verir.

Milletvekilinin seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giymesi durumunda, üyeliğin sona ermesi için Genel Kurulun üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar alması gerekir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilen bir milletvekilinin üyeliği, bu kararın TBMM Genel Kurulunda kabul edildiği tarih itibarıyla kendiliğinden sona erer.

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam üç birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine Genel Kurul tarafından karar verilebilir.

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan milletvekilinin üyeliği, TBMM Genel Kurulu tarafından üyeliğin düşürülmesi yönünde karar alınana kadar devam eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliğinin; istifa, devamsızlık veya bağdaşmayan bir görevde ısrar etme nedenlerinden biriyle düşmesine Genel Kurulca karar verilmesi halinde, bu karara karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme 15 gün içinde kesin kararını verir.

Cevap

Anayasa'nın 84. ve 85. maddelerine göre, TBMM Genel Kurulu tarafından alınan milletvekilliğinin düşmesi kararlarına (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) karşı, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilir. Mahkeme ise bu istemi 15 gün içinde kesin olarak karara bağlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

Düşme hallerini kategorize etme

İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık hallerinde TBMM Genel Kurul kararı gerekirken; kesin hüküm giyme ve kısıtlanma hallerinde Genel Kurula bildirim yeterlidir. Atanma durumlarında ise üyelik kendiliğinden sona erer.

Anayasa'nın 84. maddesi düşme usullerini farklılaştırmıştır.

Yargı yolunu kontrol etme

Anayasa'nın 85. maddesine göre; sadece dokunulmazlığın kaldırılması ile Meclis kararıyla (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) düşme işlemlerine karşı Anayasa Mahkemesine gidilebilir.

Bildirimle (notification) gerçekleşen düşme hallerinde AYM'ye iptal başvurusu yapılamaz.

Süreleri doğrulama

Başvuru süresi 7 gün, Mahkemenin karar verme süresi ise 15 gündür.

Yasama faaliyetlerinin aksamaması için anayasal olarak hızlı bir yargısal denetim öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesinde Karar vs. Bildirim Ayrımı ve Yargısal Denetim

Daha Fazla Pratik

Devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi için gereken özel nitelikli karar yeter sayısını (301) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 43Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "yasama dokunulmazlığı" ve bu dokunulmazlığın kaldırılmasına ilişkin hukuki süreçler göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin Meclis kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu başvuruyu

15

gün içinde kesin karara bağlar.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, ilgili kişinin milletvekilliği sıfatını kendiliğinden sona erdirir ve yargılama sonuçlanana kadar Meclis çalışmalarına katılmasına engel teşkil eder.

Milletvekili hakkında seçimden önce işlenmiş tüm suçlar için sorgulama ve yargılama yapılabilmesi, istisnasız olarak TBMM Genel Kurulu tarafından dokunulmazlığın kaldırılmasına bağlıdır.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerini ömür boyu koruyan mutlak bir güvenceyken; yasama sorumsuzluğu sadece milletvekilliği süresince geçerli olan nispi bir güvencedir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin nihai ve bağlayıcı karar, Anayasa ve Adalet Komisyonu üyelerinden oluşan Karma Komisyon tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile verilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin Meclis kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili $7$ gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu başvuruyu $15$ gün içinde kesin karara bağlar.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin Meclis kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu başvuruyu

15

gün içinde kesin karara bağlar.

1982 Anayasası'nın

83

. ve

85

. maddeleri uyarınca, yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili veya bir başka milletvekili, bu kararın Anayasa'ya, kanuna veya İçtüzük hükümlerine aykırılığı iddiasıyla

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Mahkeme, bu itirazı

15

gün içinde karara bağlamak zorundadır. Bu düzenleme, yasama organının çoğunluk tahakkümüne karşı azınlıkta kalan veya hedef alınan milletvekillerini korumayı amaçlayan bir güvencedir.

Adım Adım Çözüm

Yasama dokunulmazlığının niteliğini belirle

Nispi ve geçici bir güvencedir; Meclis kararıyla kaldırılabilir.

Dokunulmazlık, milletvekilini ceza yargılamasına karşı koruyan ancak kaldırılabilen bir kalkandır.

Kaldırma kararına karşı yargısal denetim yolunu incele

Anayasa Mahkemesine itiraz yolu açıktır (

85

. Madde).

Meclis kararlarının hukuka uygunluğunu denetlemek için özel bir itiraz süreci öngörülmüştür.

Anayasal süreleri teyit et

7

gün içinde başvuru,

15

gün içinde karar.

Yasama faaliyetlerinin aksamaması için bu süreler hak düşürücü ve kısa tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve Yargısal Denetimi

Soru 44Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yetkileri arasında yer alan "Meclis Araştırması" kurumu ile ilgili 1982 Anayasası'nın güncel hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu denetim yolunun anayasal sınırlarını ve işleyişini belirleyen bir kuraldır?

Devlet sırları ile ilgili açıklamalar, bu inceleme ve denetim yolunun kapsamı dışında tutulmuştur.

Meclis araştırması açılabilmesi için en az

301

milletvekilinin yazılı önerge vermesi zorunludur.

Araştırma komisyonunun hazırladığı raporun kabul edilmesiyle, sorumlu görülen bakanın Yüce Divan'a sevkine karar verilir.

Milletvekilleri tarafından yöneltilen ve Cumhurbaşkanı yardımcıları tarafından en geç

15

gün içinde cevaplanması gereken denetim yoludur.

Toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun TBMM Genel Kurulu'nda görüşülmesi amacıyla başvurulan yöntemdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet sırları ile ilgili açıklamalar, bu inceleme ve denetim yolunun kapsamı dışında tutulmuştur.

Cevap

Devlet sırları ile ilgili açıklamalar, meclis araştırması kapsamı dışında tutulmuştur.

1982 Anayasası'nın 98. maddesi uyarınca, Meclis Araştırması belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan bir incelemedir. Maddede açıkça belirtildiği üzere, devlet sırları ile ilgili açıklamalar bu denetim yolunun kapsamı dışında bırakılmıştır. Ayrıca TBMM İçtüzüğü'ne göre ticari sırlar da bu kapsam dışındadır, ancak anayasal düzeydeki temel kısıtlama devlet sırlarıdır.

Adım Adım Çözüm

TBMM'nin denetim yollarının (Yazılı Soru, Meclis Araştırması, Meclis Soruşturması, Genel Görüşme) temel farklarını belirlemek.

Meclis araştırması, belli bir konuda bilgi edinmek için kurulan özel bir komisyon aracılığıyla yürütülen bir süreçtir.

Her denetim yolunun anayasal tanımı ve sınırlamaları farklıdır.

Anayasa'nın 98. maddesinde yer alan özel kısıtlamaları incelemek.

98. maddenin 3. fıkrasında "Devlet sırları ile ilgili açıklamalar, Meclis araştırması kapsamı dışındadır." hükmü yer almaktadır.

Anayasa, devlet güvenliği ve gizliliğini korumak amacıyla bu denetim yoluna konu sınırlaması getirmiştir.

Diğer seçeneklerdeki sayısal ve tanımsal verileri kontrol etmek.

301

360

400

gibi sayılar Meclis Soruşturması ile;

15

günlük süre ise Yazılı Soru ile ilgilidir.

KPSS sorularında denetim yolları arasındaki en yaygın çeldiriciler, farklı yollara ait süre ve sayıların birbiriyle karıştırılmasıdır.

Anahtar Kavram

Meclis Araştırması Kapsamı ve Devlet Sırrı İstisnası

İpuçları

TBMM'nin 2017 anayasa değişikliği sonrası dört ana bilgi edinme ve denetim yolu kaldığını hatırlayın (Yazılı Soru, Meclis Araştırması, Meclis Soruşturması, Genel Görüşme).

Meclis araştırması, bir bakanın cezai sorumluluğunu değil, belirli bir konudaki olguların ortaya çıkarılmasını amaçlar.

Anayasa'nın 98. maddesinde, devletin güvenliğini ilgilendiren hangi hususların bu denetimin dışında tutulduğuna odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Meclis Soruşturması sürecindeki 301, 360 ve 400 üye tamsayısı oranlarını ve bu sürecin araştırma komisyonundan farkını gözden geçirin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 45Soru →

1982 Anayasası'na göre, yasama dokunulmazlığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekilini hem hukuk (tazminat) hem de ceza davalarına karşı koruyan mutlak bir haktır.

Dokunulmazlığın kaldırılması kararı ile ilgili milletvekilinin milletvekilliği sıfatı da kendiliğinden sona erer.

Milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerini kapsayan ve hiçbir şekilde kaldırılamayan bir güvencedir.

Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen milletvekili, Meclis kararı olmadıkça tutulamaz, sorgulanamaz, tutuklanamaz ve yargılanamaz.

Dokunulmazlığın kaldırılmasına ilişkin TBMM kararlarına karşı herhangi bir yargısal denetim mekanizması bulunmamaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen milletvekili, Meclis kararı olmadıkça tutulamaz, sorgulanamaz, tutuklanamaz ve yargılanamaz.

Cevap

Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen milletvekilinin, Meclis kararı olmadıkça tutulamayacağını, sorgulanamayacağını, tutuklanamayacağını ve yargılanamayacağını belirten seçenek doğrudur.

Yasama dokunulmazlığı, 1982 Anayasası'nın 83. maddesinde düzenlenmiş olup; milletvekilinin seçimden önce veya sonra işlediği iddia edilen bir suç nedeniyle Meclis kararı olmaksızın cezai işlemlere (tutma, sorgulama, tutuklama, yargılama) tabi tutulmamasını sağlayan geçici ve nispi bir güvencedir.

Adım Adım Çözüm

Yasama dokunulmazlığının tanımını hatırla.

Milletvekilinin suç işlediği iddiasıyla Meclis kararı olmaksızın tutuklanamaması ve yargılanamamasıdır.

Sorunun kökünde istenen doğru tanıma ulaşmak için temel kavramın bilinmesi gerekir.

Yasama sorumsuzluğu ile dokunulmazlığı arasındaki farkı ayırt et.

Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir; dokunulmazlık ise nispi (kaldırılabilir) ve geçicidir.

Seçeneklerdeki kavram kargaşasını (çeldiricileri) elemek için bu ayrım kritiktir.

Dokunulmazlığın kaldırılmasının hukuki sonuçlarını analiz et.

Dokunulmazlığın kaldırılması milletvekilliğini düşürmez, yargı yolu (Anayasa Mahkemesi) ise açıktır.

Usul ve sonuçlara ilişkin yanlış bilgileri tespit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yasama dokunulmazlığının tanımı, kapsamı ve usulü.

Tahmini Süre:45s

Soru 46Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Meclis araştırması; belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan bir incelemedir, ancak devlet sırları ile ticari sırlar bu kapsamın dışında tutulmuştur.

Genel görüşme; toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun, TBMM Genel Kurulunda görüşülmesini ifade eden bir denetim yoludur.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında, görevleri ile ilgili suç işledikleri iddiasıyla üye tamsayısının salt çoğunluğu ile meclis soruşturması açılması istenebilir.

Milletvekilleri tarafından yöneltilen yazılı soruların, Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlar tarafından en geç

15

gün içinde cevaplandırılması anayasal bir zorunluluktur.

Yazılı soruların süresinde cevaplandırılmaması durumunda, ilgili bakan veya yardımcı hakkında gensoru önergesi verilerek hükümetin düşürülmesi süreci başlatılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazılı soruların süresinde cevaplandırılmaması durumunda, ilgili bakan veya yardımcı hakkında gensoru önergesi verilerek hükümetin düşürülmesi süreci başlatılır.

Cevap

Yazılı soruların cevaplanmaması durumunda gensoru verilerek hükümetin düşürülmesi mümkün değildir; çünkü gensoru mekanizması güncel anayasal düzende kaldırılmıştır.

Türkiye'de

2017

yılında kabul edilen ve

2018

yılında tam olarak yürürlüğe giren anayasa değişiklikleri ile parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmiştir. Bu yeni yapıda, Meclisin hükümeti (kabineyi) kolektif olarak düşürebileceği 'gensoru' ve 'güvenoyu' gibi mekanizmalar ile 'sözlü soru' yöntemi tamamen kaldırılmıştır. Bu nedenle, yazılı bir sorunun cevapsız kalmasının gensoru gibi bir yaptırımı güncel hukukumuzda bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

TBMM'nin güncel bilgi edinme ve denetim yollarını tespit et.

Yazılı soru, Meclis araştırması, Genel görüşme ve Meclis soruşturması güncel yöntemlerdir.

Yöntemlerin varlığını teyit etmek yanlışı bulmanın ilk adımıdır.

2017

Anayasa değişiklikleri ile kaldırılan denetim yollarını hatırla.

'Gensoru' ve 'Sözlü Soru' denetim yolları sistemden çıkarılmıştır.

Seçeneklerdeki kavramların güncelliğini denetlemek için gereklidir.

Yazılı soru ve meclis soruşturması gibi yöntemlerin işleyiş kurallarını kontrol et.

Yazılı soru için

15

günlük süre ve meclis soruşturması için cezai sorumluluk şartı mevcuttur.

Diğer seçeneklerin doğruluğunu anayasal maddelerle eşleştirmek için yapılır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde TBMM'nin denetim yetkisi sadece bilgi edinme ve cezai sorumluluk (soruşturma) ile sınırlı olup, siyasi sorumluluğa dayalı 'gensoru' gibi yollar kaldırılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması açılması (

360

) ve Yüce Divan'a sevk (

400

) için gereken nitelikli çoğunlukları tekrar gözden geçiriniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 47Soru →

1982 Anayasası'na göre; istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar etme veya devamsızlık hallerinde TBMM Genel Kurulu tarafından alınan milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı yapılacak itiraz süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kararın iptali için, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içerisinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verildiği anda milletvekilliği kendiliğinden sona erer.

Anayasa Mahkemesi, milletvekilliğinin düşmesine ilişkin yapılan iptal istemini 30 gün içinde kesin karara bağlar.

Milletvekilliğinden istifa eden kişinin üyeliği, istifa dilekçesinin Meclis Başkanlığına sunulduğu an kendiliğinden düşer.

Kesin hüküm giyme nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi kararına karşı sadece ilgili milletvekili Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kararın iptali için, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içerisinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

Meclis kararıyla milletvekilliğinin düşmesi durumunda, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

1982 Anayasası'nın 85. maddesine göre; istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev kabul etme veya devamsızlık nedeniyle TBMM Genel Kurulu tarafından verilen düşme kararlarına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir.

Adım Adım Çözüm

Düşme usulünü belirle

İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık hallerinde üyeliğin düşmesine TBMM Genel Kurulu karar verir.

Anayasa'nın 84. maddesine göre bu haller Meclis kararı gerektiren durumlardır.

Yargısal denetim yolunu kontrol et

7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvuru hakkı vardır.

Anayasa'nın 85. maddesi, Meclis kararıyla düşme ve dokunulmazlığın kaldırılması hallerinde bu süreyi öngörmüştür.

Karar süresini doğrula

Anayasa Mahkemesi 15 gün içinde karar vermelidir.

Anayasa'da belirtilen kesin karar verme süresi 15 gündür.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesinde Yargısal Denetim

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin hangi hallerde 'kendiliğinden', hangi hallerde 'bildirimle' ve hangi hallerde 'TBMM kararıyla' düştüğünü listeleyerek tekrar ediniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 48Soru →

Ülkede yaşanan büyük çaplı bir doğal afet sonrasında, seçim sürecinin sağlıklı bir şekilde yürütülemeyeceği gerekçesiyle Cumhurbaşkanı kararıyla genel seçimlerin bir yıl süreyle ertelenmesine hükmedilmiştir.

Mevcut anayasal kurallar çerçevesinde, tesis edilen bu işlemle ilgili aşağıdaki hukuki nitelendirmelerden hangisi doğrudur?

Doğal afetler olağanüstü hâl ilanını gerektiren meşru durumlar olduğundan, işlem Anayasa'nın Cumhurbaşkanına olağanüstü dönemler için verdiği yetkilere uygundur.

Seçimlerin ertelenmesi anayasal bir kurum olmakla birlikte, genel erteleme kararı alma yetkisi Cumhurbaşkanına değil, seçimlerin yönetim ve denetiminden sorumlu olan Yüksek Seçim Kuruluna aittir.

İşlem hem yetki hem de sebep unsurları bakımından Anayasa'ya aykırıdır; zira seçimlerin ertelenmesine yalnızca savaş sebebiyle ve Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından karar verilebilir.

İşlem sebep unsuru yönünden (doğal afet) hukuka uygun olsa da, Anayasa'ya göre seçimler en fazla altı ay süreyle ertelenebileceğinden süre yönünden ölçülülük ilkesine aykırıdır.

Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi bulunduğundan, bu yetkinin kapsamına doğal afet durumunda seçimleri erteleme hakkı da dâhildir ve işlem hukuka uygundur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlem hem yetki hem de sebep unsurları bakımından Anayasa'ya aykırıdır; zira seçimlerin ertelenmesine yalnızca savaş sebebiyle ve Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından karar verilebilir.

Cevap

İşlemin hem yetki hem de sebep unsurları bakımından Anayasa'ya aykırı olduğu, ertelemenin yalnızca savaş sebebiyle ve TBMM tarafından yapılabileceği ifadesidir.

Doğru seçenek, işlemin yetki ve sebep unsurları açısından Anayasa'ya aykırı olduğunu kesin olarak belirten ifadedir. 1982 Anayasası'nın 77. maddesi uyarınca, seçimlerin geriye bırakılmasına (ertelenmesine) karar verme yetkisi münhasıran Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir ve bu yetki yalnızca 'savaş' sebebiyle kullanılabilir. Cumhurbaşkanının doğal afet sebebiyle seçimleri genel bir şekilde erteleme yetkisi anayasal sistemimizde mevcut değildir.

Adım Adım Çözüm

Seçimlerin ertelenmesi kurumunun Anayasa'daki düzenlemesini (Madde 77) incelemek.

Anayasa'ya göre seçimlerin sadece 'savaş' sebebiyle ertelenebileceği bilgisine ulaşılır.

Senaryodaki 'doğal afet' gerekçesinin anayasaya uygunluğunu denetlemek için.

Seçimlerin ertelenmesi kararını vermeye yetkili organı tespit etmek.

Erteleme kararının münhasıran Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınabileceği belirlenir.

Senaryodaki işlemi tesis eden 'Cumhurbaşkanının' yetkisini denetlemek için.

Seçimlerin yenilenmesi ile ertelenmesi arasındaki temel anayasal farkı göz önünde bulundurarak işlemi bütüncül olarak değerlendirmek.

Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisi olmasına rağmen erteleme yetkisinin olmadığı, ayrıca doğal afetin anayasal bir erteleme sebebi olmadığı sonucuna varılır.

Seçeneklerdeki çeldiricileri elemek ve en doğru hukuki nitelendirmeye ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Ertelenmesi Şartları ve Yenileme Kurumundan Farkı

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 49Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, bir anayasa değişikliği teklifinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'ndaki nihai oylamasında üye tamsayısının beşte üçü ( $360$ milletvekili) ile üçte ikisi ( $400$ milletvekili) arasında bir çoğunlukla kabul edilmesi durumunda, Cumhurbaşkanı'nın bu kanuna ilişkin yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı bu değişikliği doğrudan onaylayamaz; kanunu ya bir daha görüşülmek üzere Meclis'e geri gönderir ya da zorunlu olarak halkoyuna sunar.

Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu sağlandığı için Cumhurbaşkanı bu değişikliği doğrudan onaylayarak Resmi Gazete'de yayımlatabilir.

Anayasa değişikliği üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuna ulaşamadığı için teklif reddedilmiş sayılır ve işlemden kaldırılır.

Cumhurbaşkanı bu durumda değişikliği halkoyuna sunup sunmamakta tamamen serbesttir; dilerse doğrudan onaylayıp yürürlüğe koyabilir.

Cumhurbaşkanı kanunu Meclis'e geri gönderirse ve Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı halkoyuna sunmadan onaylamak zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı bu değişikliği doğrudan onaylayamaz; kanunu ya bir daha görüşülmek üzere Meclis'e geri gönderir ya da zorunlu olarak halkoyuna sunar.

Cevap

Cumhurbaşkanı, meclis üye tamsayısının beşte üçü ile üçte ikisi arasında bir çoğunlukla kabul edilen anayasa değişikliğini doğrudan onaylayamaz; ya Meclis'e geri gönderir ya da zorunlu olarak halkoyuna sunar.

Anayasa'nın

175

. maddesine göre, anayasa değişikliği teklifi Meclis üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ile üçte ikisi (

400

) arasında bir çoğunlukla kabul edilirse, Cumhurbaşkanı bu kanunu ya bir daha görüşülmek üzere Meclis'e geri gönderir ya da zorunlu olarak halkoyuna sunar. Bu aralıkta Cumhurbaşkanı'nın değişikliği doğrudan onaylama yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Oylama sonucunun hangi aralıkta olduğunu tespit etme

360

399

oy arası (

3/5

ile

2/3

arası)

Anayasa değişikliği sürecinde Cumhurbaşkanı'nın yetkileri oylama sonucuna göre değişmektedir.

175

. madde hükmünü bu aralık için uygulama

Doğrudan onaylama yetkisinin olmaması ve referandumun zorunlu hale gelmesi

Bu oy aralığı, halkın iradesinin doğrudan sorulmasını gerektiren 'zorunlu halkoylaması' bölgesidir.

Anahtar Kavram

Anayasa Değişikliği Oylama Eşikleri ve Cumhurbaşkanı'nın Yetkileri

Soru 50Soru →

1982 Anayasası’na göre milletvekilliğinin sona ermesi, düşmesi ve bu işlemlere karşı başvurulabilecek yargısal denetim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekilinin kesin hüküm giymesi veya kısıtlanması nedeniyle üyeliğinin düşmesi durumunda, bu işleme karşı ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam

5

birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, TBMM Genel Kurulunca oylamaya katılanların salt çoğunluğuyla karar verilir.

İstifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar veya devamsızlık nedeniyle üyeliği düşürülen milletvekili; bu karara karşı

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme

15

gün içinde kesin kararını verir.

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin üyeliği, ilgili komisyonun hazırladığı raporun Genel Kurula sunulmasıyla birlikte kendiliğinden sona erer.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi, milletvekilinin üyeliğini kendiliğinden sona erdiren ve yargısal denetimi mümkün olmayan bir yasama işlemi niteliğindedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar veya devamsızlık nedeniyle üyeliği düşürülen milletvekili; bu karara karşı $7$ gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme $15$ gün içinde kesin kararını verir.

Cevap

İstifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar veya devamsızlık nedeniyle düşme kararı verilmesi halinde, yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme on beş gün içinde kararını verir.

Doğru ifade, Anayasa'nın

85

. maddesinde yer alan yargısal denetim kuralını tam olarak yansıtmaktadır. İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık hallerinde verilen düşme kararlarına karşı milletvekilleri

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme bu başvuruyu

15

gün içinde karara bağlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

Milletvekilliğinin sona erme nedenleri tasnif edilir.

Düşme halleri; Meclis kararı (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) ve bildirim (kesin hüküm, kısıtlanma) olarak ikiye ayrılır.

Anayasa'nın

84

. maddesi farklı prosedürler öngörmüştür.

Yargısal denetimin kapsamı belirlenir.

Anayasa'nın

85

. maddesi, sadece Genel Kurul kararıyla gerçekleşen düşme halleri ve dokunulmazlığın kaldırılması için yargı yolunu açmıştır.

Bildirimle gerçekleşen (kesin hüküm vb.) haller bu denetimin dışındadır.

Hak arama süreleri ve karar süreleri teyit edilir.

Başvuru süresi

7

gün, Mahkemenin karar süresi ise

15

gündür.

Bu süreler hak düşürücü ve kesin sürelerdir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesinde Yargısal Denetim (AYM Başvurusu)

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan bir milletvekilinin üyeliğinin ne zaman ve nasıl sona erdiğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 51Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) kendi seçimlerinin ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yenilenmesine karar verebilmesi için gerekli olan üye tamsayısı çoğunluğu aşağıdakilerden hangisidir?

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili)

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili)

Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

milletvekili)

Üye tamsayısının beşte biri (

120

milletvekili)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının beşte üçü ( $360$ milletvekili)

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

milletvekili) gereklidir.

1982 Anayasası’nın güncel hükümlerine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

milletvekili) ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu durumda hem TBMM genel seçimleri hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte yenilenir.

Adım Adım Çözüm

Seçimlerin yenilenmesi (fesih) yetkisini düzenleyen anayasal hükmü belirle.

1982 Anayasası'nın 116. maddesi, TBMM'ye seçimleri yenileme yetkisi tanımıştır.

Anayasal usulün hangi maddede düzenlendiğinin tespiti için gereklidir.

TBMM'nin bu kararı alabilmesi için gereken nitelikli çoğunluk oranını tespit et.

Karar, üye tamsayısının beşte üç (

3/5

) çoğunluğu ile alınır.

Seçimlerin yenilenmesi kararı, Meclis'in salt çoğunluğuyla değil, anayasada belirtilen özel bir çoğunlukla alınabilir.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Seçimlerin Yenilenmesine Karar Verme Usulü ve Çoğunluk Şartı

Tahmini Süre:45s

Soru 52Soru →

$1982$ Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla, cezai sorumluluklarının araştırılmasını ve gerekirse Yüce Divan'a sevk edilmelerini sağlayan denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Meclis Araştırması

Meclis Soruşturması

Genel Görüşme

Yazılı Soru

Gensoru

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Soruşturması

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görev suçları için başvurulan denetim yolu Meclis Soruşturmasıdır.

Meclis soruşturması,

1982

Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görev suçları nedeniyle cezai sorumluluklarının denetlendiği, sonucunda Yüce Divan yolunun açılabildiği özel bir denetim yoludur.

Adım Adım Çözüm

Denetimin öznesini ve amacını belirleyin.

Özne: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar; Amaç: Görevle ilgili suç iddiası ve cezai sorumluluk.

Anayasal denetim yolları amaçlarına göre birbirinden ayrılır.

Güncel anayasal mekanizmalarla eşleştirme yapın.

Meclis Soruşturması mekanizması bu tanıma tam olarak uymaktadır.

Yazılı soru veya araştırma gibi yollar bilgi edinme amaçlıyken, soruşturma cezai sonuç doğurur.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması

İpuçları

Bu denetim yolu sonucunda ilgili kişiler Anayasa Mahkemesinde yargılanabilir.

Sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar için geçerli bir cezai denetimdir.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması açılması için gereken

301

(salt çoğunluk) milletvekili şartını hatırlayınız.

Tahmini Süre:45s

Soru 53Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun, oturumu yöneten Başkanvekili hariç toplam $280$ milletvekilinin katılımıyla gerçekleştirdiği bir oylamada; $148$ "kabul" ve $132$ "ret" oyu verildiği tespit edilmiştir.

Anayasa'da söz konusu işlem için özel bir nitelikli çoğunluk öngörülmediği varsayıldığında, bu oylamanın sonucu ve hukuki gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Kabul oyları, toplantıya katılanların salt çoğunluğu olan

141

sayısını geçtiği için teklif kabul edilmiştir.

Kabul oylarının sayısı ret oylarından fazla olduğu için basit çoğunlukla teklif kabul edilmiştir.

Kabul oyları, üye tam sayısının salt çoğunluğu olan

301

sayısına ulaşamadığı için teklif reddedilmiştir.

Kabul oyları, karar yeter sayısının asgari sınırı olan

151

sayısının altında kaldığı için teklif reddedilmiştir.

Toplantıya katılanların sayısı üye tam sayısının üçte ikisine ulaşmadığı için oylama geçersiz sayılmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kabul oyları, karar yeter sayısının asgari sınırı olan $151$ sayısının altında kaldığı için teklif reddedilmiştir.

Cevap

Kabul oyları, karar yeter sayısının anayasal alt sınırı olan

151

sayısının altında kaldığı için teklif reddedilmiştir.

Anayasa'nın 96. maddesine göre TBMM, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde üye tam sayısının en az üçte biri (

200

) ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak karar yeter sayısı, hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

) az olamaz. Senaryoda katılanların salt çoğunluğu

141

olmasına rağmen,

151

kişilik mutlak alt sınır aşılamadığı için

148

kabul oyu teklifin reddine yol açar.

Adım Adım Çözüm

Toplantı yeter sayısının (TYS) kontrol edilmesi

280 \ge 200

TBMM'nin toplanabilmesi için üye tam sayısının (

600

) en az üçte birinin (

200

) hazır bulunması gerekir. Senaryoda

280

kişi katıldığı için toplantı geçerlidir.

Katılanların salt çoğunluğunun hesaplanması

280 / 2 = 140 \rightarrow 141

Anayasa'ya göre kararlar, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır.

280

'in yarısından fazla olan en küçük tam sayı

141

'dir.

Anayasal asgari karar yeter sayısı (alt sınır) kontrolü

600 / 4 + 1 = 151

Anayasa m. 96'ya göre karar yeter sayısı, hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

) az olamaz.

Kabul oyları ile gerekli olan en yüksek sınırın karşılaştırılması

148 < 151

Gerekli olan karar sayısı, salt çoğunluk (

141

) ile anayasal alt sınır (

151

) arasından büyük olanıdır.

148

kabul oyu,

151

sınırının altında kaldığı için teklif reddedilmiş sayılır.

Anahtar Kavram

Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı tarafından bir kez daha görüşülmek üzere Meclis'e geri gönderilen kanunların kabulü için gereken üye tam sayısının salt çoğunluğu (

301

) kuralını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 54Soru →

1982 Anayasası'nın 96. maddesine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde, Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa üye tamsayısının en az kaçta kaçı ile toplanır?

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili)

Üye tamsayısının en az üçte biri (

200

milletvekili)

Üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası (

151

milletvekili)

Üye tamsayısının beşte biri (

120

milletvekili)

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının en az üçte biri ( $200$ milletvekili)

Cevap

1982 Anayasası'na göre TBMM toplantı yeter sayısı, üye tam sayısının en az üçte biridir (

200

milletvekili).

1982 Anayasası'nın 96. maddesi uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bir oturumu açabilmesi için gerekli olan sayı, üye tam sayısının en az üçte biridir. Mevcut 600 milletvekili üzerinden bu sayı

200

olarak uygulanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

TBMM toplantı düzenine ilişkin anayasal kuralı hatırla.

Anayasa Madde 96: 'Türkiye Büyük Millet Meclisi, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde, Anayasada başkaca bir hüküm yoksa üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır.'

Toplantı yeter sayısının temel kaynağı Anayasa'dır.

Üye tam sayısı üzerinden hesaplama yap.

600 / 3 = 200

milletvekili.

Güncel milletvekili sayısı 600 olduğu için üçte bir oranının sayısal karşılığı 200'dür.

Anahtar Kavram

TBMM Toplantı Yeter Sayısı

İpuçları

TBMM'nin bir toplantıyı başlatabilmesi için gereken asgari üye sayısını (nisabı) düşünün.

Bu sayı, 600 milletvekilinin tam olarak üçte birine karşılık gelir.

Daha Fazla Pratik

Karar yeter sayısı için aranan 'katılanların salt çoğunluğu ve 151 alt sınırı' kuralını gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 55Soru →

1982 Anayasası'nın $175$ . maddesinde düzenlenen anayasa değişikliği sürecine göre; usulüne uygun olarak teklif edilen ve Genel Kurulda iki defa görüşülen bir anayasa değişikliği paketinin, ikinci görüşmenin sonundaki oylamada üye tamsayısının beşte üçü ( $360$ ) ile üçte ikisinden ( $400$ ) az bir çoğunlukla kabul edilmesi durumunda, Cumhurbaşkanının izleyebileceği hukuki yollarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı bu değişikliği ya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderir ya da zorunlu olarak halkoyuna sunar.

Cumhurbaşkanı bu çoğunluk aralığında (

360-399

) kabul edilen değişikliği doğrudan onaylayıp Resmi Gazete'de yayımlama yetkisine sahiptir.

Meclisin bu çoğunlukla kabul ettiği değişiklik Cumhurbaşkanı tarafından halkoyuna sunulduğunda, bu işlem hukuken "ihtiyarî halkoylaması" olarak adlandırılır.

Teklifin bu aşamaya gelebilmesi için sürecin başında en az üye tamsayısının dörtte biri (

150

milletvekili) tarafından yazılı olarak teklif edilmiş olması yeterlidir.

Cumhurbaşkanı tarafından Meclise geri gönderilen değişiklik, Meclis tarafından aynı çoğunlukla (

360-399

arası) aynen kabul edilirse, Cumhurbaşkanı değişikliği onaylayıp yayımlamak zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı bu değişikliği ya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderir ya da zorunlu olarak halkoyuna sunar.

Cevap

Cumhurbaşkanının değişikliği ya Meclise geri göndermesi ya da zorunlu olarak halkoyuna sunması gerekir.

1982 Anayasası'na göre, bir anayasa değişikliği

360

ile

400

arasında bir oyla kabul edilirse, Cumhurbaşkanı bu değişikliği doğrudan onaylayamaz. Önünde iki seçenek vardır: Ya metni tekrar görüşülmek üzere Meclise geri gönderir ya da metni Resmi Gazete'de yayımlayarak halkoyuna sunar. Bu durumdaki halkoylaması zorunlu niteliktedir.

Adım Adım Çözüm

Meclis kabul çoğunluğunun tespit edilmesi

Kabul oyu

360

(

3/5

) ile

400

(

2/3

) arasındadır.

Anayasa değişikliği süreçleri bu iki temel eşiğe göre farklı hukuki sonuçlar doğurur.

Cumhurbaşkanının onay yetkisinin kontrolü

Doğrudan onay yetkisi yoktur.

Anayasa'nın

175

. maddesi,

2/3

çoğunluğun altında kalan kabul oyları için doğrudan onayı yasaklamıştır.

Alternatif hukuki yolların belirlenmesi

Geri gönderme (veto) veya zorunlu halkoylaması.

Bu oy aralığında kabul edilen metinler ancak halkın onayıyla yürürlüğe girebilir veya Meclis tarafından yeniden görüşülmelidir.

Anahtar Kavram

Anayasa Değişikliğinde Zorunlu Halkoylaması Eşiği

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının anayasa değişikliklerini halkoyuna sunma sürecindeki 'onay' ve 'yayım' farklarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 56Soru →

1982 Anayasası’nın 87. maddesinde düzenlenen Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri ile bu yetkilerin kullanım usulleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Meclis’in yetki alanı içerisinde yer alan yanlış bir ifadedir?

Genel ve özel af ilânına karar verilebilmesi için TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

milletvekili) olumlu oyu gerekmektedir.

Bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek, yasama organının mali yetkileri ve denetim işlevi kapsamında yer alır.

Para basılmasına karar vermek ve savaş ilânına karar vermek, doğrudan halk iradesini temsil eden Meclis'in yetkisindedir.

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak, andlaşmanın iç hukukta geçerlik kazanması için Meclis tarafından yerine getirilen işlemdir.

Milletlerarası andlaşmaları devlet adına onaylamak ve Resmi Gazete'de yayımlayarak yürürlüğe girmesini sağlamak, yasama organının nihai işlem yetkisidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası andlaşmaları devlet adına onaylamak ve Resmi Gazete'de yayımlayarak yürürlüğe girmesini sağlamak, yasama organının nihai işlem yetkisidir.

Cevap

Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak Türkiye Büyük Millet Meclisinin değil, Cumhurbaşkanı'nın görevidir.

1982 Anayasası'nın

87

. maddesine göre TBMM'nin yetkisi, milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını 'uygun bulmaktır'. Anayasa'nın

104

. maddesi uyarınca bu andlaşmaları devlet adına 'onaylamak ve yayımlamak' ise Cumhurbaşkanı'nın görev ve yetkileri arasındadır. Bu nedenle andlaşmaları onaylayıp yayımlama işlemini TBMM'ye atfeden ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın

87

. maddesinde sayılan TBMM görev ve yetkilerini listeleyiniz.

Kanun koymak, bütçe kabul etmek, para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek, andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak, af ilan etmek.

Yasama organının genel yetki sınırlarını belirlemek için temel dayanaktır.

Milletlerarası andlaşma sürecindeki yetki paylaşımını analiz ediniz.

TBMM 'uygun bulma kanunu' çıkarır; Cumhurbaşkanı ise andlaşmayı 'onaylar' ve 'yayımlar'.

Yasama ve yürütme arasındaki fonksiyonel ayrımı tespit etmek gerekir.

Özel nitelikli çoğunluk gerektiren durumları kontrol ediniz.

Genel ve özel af ilanı için üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili) şartı mevcuttur.

Seçeneklerdeki sayısal verilerin doğruluğunu teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

TBMM Görev ve Yetkileri (Anayasa Madde 87)

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 57Soru →

1982 Anayasası'na göre, aşağıdaki durumların hangisinde milletvekilliğinin düşmesi için TBMM Genel Kurulu tarafından karar alınması (oylama yapılması) zorunludur?

Milletvekilinin üyelikten istifa etmesi

Milletvekilinin seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giymesi

Milletvekilinin kısıtlanmasına (interdiction) karar verilmesi

Milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Milletvekilinin Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atanması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin üyelikten istifa etmesi

Cevap

Milletvekilinin istifa etmesi durumunda, üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulu tarafından karar alınması gerekir.

1982 Anayasası'na göre; istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevin sürdürülmesinde ısrar edilmesi ve devamsızlık (bir ay içinde toplam

5

birleşim günü özürsüz katılmama) hallerinde üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulu oylama yaparak karar vermelidir.

Adım Adım Çözüm

Düşme usullerini sınıflandırın.

Milletvekilliğinin sona ermesi; kendiliğinden (ölüm vb.), bildirimle (kesin hüküm, kısıtlanma) veya Genel Kurul kararıyla (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) olur.

Anayasa'nın

84

. maddesi bu usulleri kesin olarak ayırmıştır.

Karar gerektiren halleri belirleyin.

İstifa durumunda üyelik, TBMM Genel Kurulunca basit çoğunlukla karar verilmesiyle düşer.

Seçmenin iradesini temsil eden bir görevin bırakılması, Meclis iradesinin onayını gerektirir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin düşmesinde Genel Kurul kararı gereken haller.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine yapılacak itiraz sürelerini (7 gün başvuru, 15 gün karar) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 58Soru →

1982 Anayasası'na göre; Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyeliklerinde boşalma olması durumunda yapılacak olan 'ara seçimler' ile ilgili olarak, bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de üyesinin kalmaması hali söz konusu olduğunda uygulanacak hukuki rejim hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır ve bu durumda genel seçimlere bir yıldan az süre kalmış olsa dahi seçime gidilmesi zorunludur.

TBMM üye tamsayısının yüzde beşinin (

\%5

) boşalması durumunda olduğu gibi, seçimlere bir yıldan az süre kalmışsa bu sebeple ara seçim yapılamaz.

Bu durumda ara seçim yapılmasına TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verilir ve seçimler altı ay içinde tamamlanır.

Yasama dönemi başlangıcından itibaren otuz (

30

) ay geçmedikçe, ilin temsilcisiz kalması durumunda dahi ara seçime gidilemez.

Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verdiği hallerde olduğu gibi, bu durumda da hem TBMM hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte yenilenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır ve bu durumda genel seçimlere bir yıldan az süre kalmış olsa dahi seçime gidilmesi zorunludur.

Cevap

Bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste üyesinin kalmaması durumunda, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır ve genel seçimlere bir yıldan az süre kalmış olsa dahi bu seçim zorunlu olarak gerçekleştirilir.

Doğru ifade, bir ilin veya seçim çevresinin temsilcisiz kalması durumunda ara seçimin 90 gün sonraki ilk Pazar yapılacağını ve genel seçimlere bir yıldan az süre kalsa dahi bu seçimin gerçekleştirileceğini belirtir. Anayasa'nın 78. maddesi, bu özel durumu genel ara seçim yasaklarından (ilk 30 ay ve son 1 yıl yasağı) tamamen muaf tutmuştur.

Adım Adım Çözüm

Ara seçim türlerini belirle

Genel ara seçim,

\%5

boşalma ve temsilcisiz kalma (istisnai) olarak üç durum vardır.

Anayasa'daki farklı prosedürleri ayırt etmek gerekir.

Temsilcisiz kalma durumunun zamanlama kurallarını analiz et

Doksan (

90

) günlük süre belirlenmiştir ve 'her halükarda' yapılır.

Bu durum, 30 aylık ve 1 yıllık genel yasakların tek istisnasını oluşturur.

Diğer seçeneklerdeki kısıtlamalarla karşılaştır

Genel seçimlere bir yıl kala seçim yapılamaz kuralı bu özel durum için geçerli değildir.

Temsil hakkının kutsallığı sebebiyle anayasa koyucu tüm kısıtlamaları kaldırmıştır.

Anahtar Kavram

Ara Seçim İstisnaları (Temsilcisiz İl Durumu)

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi durumunda TBMM ve Cumhurbaşkanının yetki farklarını ve gerekli çoğunlukları (

3/5

) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 59Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi, yayımlanması veya bir daha görüşülmek üzere Meclis’e geri gönderilmesi süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları on beş gün içinde yayımlar; ancak yayımlanmasını uygun bulmadığı bütçe kanunlarını gerekçesiyle birlikte aynı süre içinde Meclis’e geri gönderebilir.

Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile hiçbir değişiklik yapmadan aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunda yeni bir değişiklik yaparak kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu değişikliği içeren kanunu tekrar Meclis’e geri gönderemez; doğrudan yayımlamak zorundadır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

Cumhurbaşkanının kendisine gönderilen kanunları inceleme, yayımlama veya geri gönderme süresi olan on beş gün, kanun metninin Meclis Başkanlığı tarafından imzalandığı tarihte başlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (en az 301 oy) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

1982 Anayasası'nın 89. maddesine göre, Cumhurbaşkanı kendisine gönderilen kanunları 15 gün içinde yayımlar veya Meclis'e geri gönderir (Bütçe kanunları hariç). Eğer Meclis, geri gönderilen bu kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (en az 301 milletvekili) hiçbir değişiklik yapmadan aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı artık bu kanunu yayımlamakla yükümlüdür.

Adım Adım Çözüm

Kanunun Meclis tarafından kabulü ve Cumhurbaşkanı'na sevki

Cumhurbaşkanı'na gelen kanun için 15 günlük inceleme süresi başlar.

Anayasal sürecin başlaması için kanunun yürütme başına gönderilmesi gerekir.

Cumhurbaşkanı'nın kanunu incelemesi ve geri gönderme kararı

Bütçe kanunları hariç olmak üzere, Cumhurbaşkanı uygun bulmadığı kanunu gerekçesiyle Meclis'e iade edebilir.

Cumhurbaşkanı'nın yasama üzerindeki denetim (veto) yetkisi bütçe kanunları için istisna tutulmuştur.

Meclis'in geri gönderilen kanunu görüşmesi

Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu (301) ile kanunu 'aynen' kabul ederse süreç kesinleşir.

2017 değişikliği ile geri gönderilen kanunun aynen kabulü için nitelikli bir çoğunluk (301) aranmaktadır.

Zorunlu yayım aşaması

Cumhurbaşkanı, aynen kabul edilen metni yayımlamak zorundadır (ancak AYM'de iptal davası açabilir).

Meclis iradesinin geri gönderilen metinde ısrar etmesi durumunda Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi tükenir.

Anahtar Kavram

Kanun yapım sürecinde Cumhurbaşkanı'nın geri gönderme yetkisi ve aynen kabul usulü

Soru 60Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından üye tamsayısının beşte üçü ( $360$ milletvekili) ile üçte ikisinden az ( $400$ milletvekilinden az) bir çoğunlukla kabul edilen bir anayasa değişikliği kanunu karşısında Cumhurbaşkanının sahip olduğu yetkilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı kanunu doğrudan onaylayarak Resmî Gazete'de yayımlayabilir.

Cumhurbaşkanı kanunu bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri göndermezse, halkoyuna sunulması zorunludur.

Cumhurbaşkanı bu kanunu halkoyuna sunma yetkisine sahip değildir, sadece Meclise iade edebilir.

Cumhurbaşkanı kanunu geri gönderdiğinde, Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğuyla kanunu aynen kabul ederse kanun yürürlüğe girer.

Bu oy aralığında kabul edilen kanunların halkoyuna sunulması Cumhurbaşkanının takdirine bağlıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı kanunu bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri göndermezse, halkoyuna sunulması zorunludur.

Cevap

Meclis üye tamsayısının beşte üçü ile üçte ikisi arasında kabul edilen anayasa değişikliği kanunları için halkoyuna sunulma süreci zorunludur.

1982 Anayasası'nın

175

. maddesine göre, Meclis üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ile üçte ikisinden az (

400

) bir çoğunlukla kabul edilen anayasa değişikliği kanunları Cumhurbaşkanına gönderildiğinde; Cumhurbaşkanı kanunu ya Meclise geri gönderir ya da halkoyuna sunar. Bu aralıkta kanunun doğrudan onaylanıp yürürlüğe girmesi mümkün değildir ve referandum süreci zorunludur.

Adım Adım Çözüm

Kabul oranını analiz etme

Meclis kabul oyu

360

ile

399

arasındadır.

Anayasa değişikliği için gereken asgari karar yeter sayısı belirlenmelidir.

Cumhurbaşkanının seçeneklerini değerlendirme

Bu aralıkta Cumhurbaşkanı ya kanunu Meclise iade eder ya da halkoyuna sunar.

Anayasa'nın

175

. maddesi uyarınca bu oy aralığında doğrudan onaylama yetkisi bulunmamaktadır.

Halkoylamasının niteliğini belirleme

Halkoylaması 'zorunlu' niteliktedir.

400

oyun altında kalan durumlarda referandum Cumhurbaşkanının takdirinde değil, anayasal bir zorunluluktur.

Anahtar Kavram

Anayasa değişikliği sürecinde beşte üç (

3/5

) ve üçte iki (

2/3

) çoğunluk eşikleri ile Cumhurbaşkanının onay/referandum yetkisi arasındaki ilişki.

ÖncekiSayfa 3 / 10Sonraki

Yasama

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm