Yasama

194 soru

1982 Anayasası’nın 87. maddesinde düzenlenen Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) genel görev ve yetkileri ile bu yetkilerin anayasal sınırı ve kullanım usulleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma yetkisi TBMM’ye ait olsa da ekonomik veya teknik ilişkileri düzenleyen ve süresi bir yılı aşmayan bazı antlaşmalar Meclis onayı gerekmeden doğrudan yayımlanabilir.

Savaş hali ilanına karar verme yetkisi TBMM’ye aittir; ancak bu yetkinin kullanımı Anayasa gereği milletlerarası hukukun meşru saydığı hallerin varlığı ile sınırlandırılmıştır.

TBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

milletvekili) ile genel ve özel af ilanına karar verebilir; ancak orman suçları Anayasa'nın 169. maddesi gereği bu yetkinin mutlak kapsamı dışındadır.

TBMM Genel Kurulu'nda bütçe kanun teklifi görüşülürken, milletvekilleri bütçe dengesini ve disiplinini sağlamak adına gider artırıcı veya gelir azaltıcı değişiklik önergeleri sunma yetkisine sahiptirler.

Para basılmasına karar verme yetkisi TBMM’ye aittir; bu yetki kanunla düzenlenir ve Meclis bu yetkinin uygulanmasını Merkez Bankası aracılığıyla yürütür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM Genel Kurulu'nda bütçe kanun teklifi görüşülürken, milletvekilleri bütçe dengesini ve disiplinini sağlamak adına gider artırıcı veya gelir azaltıcı değişiklik önergeleri sunma yetkisine sahiptirler.

Cevap

TBMM Genel Kurulu'nda milletvekillerinin bütçe kanun teklifi üzerinde gider artırıcı veya gelir azaltıcı önerge sunabileceğini belirten seçenek yanlıştır.

Anayasa'nın 161. maddesine göre, bütçe kanun teklifinin TBMM Genel Kurulu'ndaki görüşmeleri sırasında milletvekilleri giderleri artıracak veya devlet gelirlerini azaltacak değişiklik önergeleri sunamazlar. Bu kısıtlama, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde mali disiplini sağlamak amacıyla getirilmiş özel bir usul kuralıdır. Dolayısıyla milletvekillerinin bu yetkiye sahip olduğunu belirten ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

TBMM'nin Madde 87'deki genel yetkilerini analiz et.

Kanun yapma, bütçe kabulü, savaş ilanı, para basma, af ve antlaşma uygun bulma temel yetkilerdir.

Genel görev sınırlarını belirlemek için ilk adımdır.

2017 değişikliği sonrası bütçe rejimini (Madde 161) incele.

Bütçe teklifinin Cumhurbaşkanı tarafından sunulduğu ve Meclis'in belirli kısıtlamalara tabi olduğu görülür.

Yeni sistemdeki usul kısıtlamalarını tespit etmek gerekir.

Bütçe görüşmelerinde milletvekillerinin yetki sınırlarını kontrol et.

Anayasa'nın 161. maddesinin 9. fıkrası uyarınca Genel Kurulda 'gider artırıcı veya gelir azaltıcı önerge' verme yasağı mevcuttur.

Sorunun çeldirici noktasını doğrulamak için kritiktir.

Anahtar Kavram

Meclis'in Bütçe Hakkı ve Usul Sınırları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 22Soru →

1982 Anayasası'na göre, 2017 yılı anayasa değişiklikleri ve güncel hükümleri dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakanlar Kurulu üyeleri hakkında gensoru önergesi vererek hükümetin siyasi denetimini gerçekleştirmek

Milletlerarası andlaşmaları doğrudan onaylamak ve Resmî Gazete'de yayımlamak

Üye tamsayısının salt çoğunluğu ile genel ve özel af ilanına karar vermek

Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) tüm üyelerini gizli oyla seçmek

Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek

Cevap

Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek Türkiye Büyük Millet Meclisinin anayasal yetkilerindendir.

Anayasa'nın 87. maddesinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri; kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek; para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek; milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak; TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ile genel ve özel af ilanına karar vermek olarak sayılmıştır. Bu nedenle para basılması ve savaş ilanı ifadeleri doğrudan doğrudur.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 87. maddesinde yer alan Meclis yetkilerini gözden geçiriniz.

Meclis; kanun koymak, bütçeyi görüşmek, para basmak, savaş ilanı, andlaşma uygun bulma ve af ilanı gibi yetkilere sahiptir.

Güncel anayasal yetki sınırlarını belirlemek için temel dayanaktır.

2017 değişiklikleri ile kaldırılan denetim yollarını kontrol ediniz.

Gensoru ve Bakanlar Kurulu kavramları anayasadan çıkarılmıştır.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişle birlikte denetim yolları değişmiştir.

Özel nitelikli çoğunluk gerektiren işlemleri teyit ediniz.

Af ilanı için Anayasa

3/5

çoğunluk (

360

milletvekili) şartı koşar.

Sıradan kararlar ile nitelikli çoğunluk gerektiren kararları ayırt etmek gerekir.

TBMM ve Cumhurbaşkanı arasındaki yetki paylaşımını analiz ediniz.

Andlaşmalarda Meclis 'uygun bulur', Cumhurbaşkanı 'onaylar'.

Yasama ve yürütme arasındaki fonksiyonel ayrımı anlamak önemlidir.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Güncel Görev ve Yetkileri (Madde 87)

Daha Fazla Pratik

2017 değişiklikleri sonrası TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yollarındaki (yazılı soru, meclis araştırması vb.) dönüşümleri inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 23Soru →

1982 Anayasası'na göre, aşağıdakilerden hangisi milletvekilliğinin sona ermesine veya düşmesine neden olan hallerden biri değildir?

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Milletvekilinin istifa etmesi

Milletvekilinin kesin hüküm giymesi veya kısıtlanması

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanma

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmama

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması milletvekilliğini sona erdirmez.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, Anayasa'nın 83. maddesi kapsamında milletvekilinin sorgulanması, tutuklanması veya yargılanabilmesi için getirilen geçici bir durumdur. Bu işlem milletvekilinin temsil yetkisini veya üyeliğini sona erdirmez; kişi milletvekili kalmaya devam eder.

Adım Adım Çözüm

Milletvekilliğini sona erdiren halleri gruplandır.

İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık TBMM kararıyla; kesin hüküm, kısıtlanma ve atanma ise kendiliğinden üyeliği düşürür.

Anayasa'nın 84. maddesindeki düşme sebeplerini belirlemek için.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasının hukuki sonucunu analiz et.

Dokunulmazlığın kaldırılması sadece milletvekilinin cezai kovuşturmaya tabi tutulmasını sağlar.

Milletvekilliği sıfatının devam edip etmediğini tespit etmek için.

Seçenekleri karşılaştırarak doğru cevaba ulaş.

Dokunulmazlığın kaldırılması üyeliği sona erdiren haller arasında yer almadığı için doğru cevaptır.

Hukuki statüdeki değişikliğin sınırını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Halleri

İpuçları

Üyeliğin düşmesi için Anayasa'nın 84. maddesindeki sınırlı hallerden birinin gerçekleşmesi gerekir.

Daha Fazla Pratik

TBMM tarafından düşme kararı verildiğinde başvurulabilecek yargı yolunu ve sürelerini gözden geçirin.

Tahmini Süre:45s

Soru 24Soru →

1982 Anayasası'na göre milletvekillerinin; Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Meclis'te ileri sürdükleri düşüncelerden ve bunları Meclis dışında tekrarlamaktan dolayı hukuki ve cezai takibata uğramamalarını sağlayan, Meclis kararıyla dahi kaldırılamayan mutlak ve sürekli güvence aşağıdakilerden hangisidir?

Yasama dokunulmazlığı

Yasama sorumsuzluğu

Yasama yetkisinin genelliği

Yasama yetkisinin devredilemezliği

Yasama yetkisinin asliliği

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu

Cevap

Yasama sorumsuzluğu

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis'teki söz, oy ve düşünceleri nedeniyle ömür boyu koruma altında olmalarını sağlar. Bu koruma mutlaktır; yani TBMM Genel Kurulu kararıyla dahi kaldırılamaz. Amacı, milletvekillerinin her türlü baskıdan uzak bir şekilde temsil görevlerini yerine getirmeleridir.

Adım Adım Çözüm

Milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri üzerindeki korumanın niteliğini belirle.

Milletvekillerinin fikir özgürlüğünü koruyan bu güvence 'yasama sorumsuzluğu' olarak adlandırılır.

Anayasa, yasama organı üyelerinin görüşlerini hiçbir baskı altında kalmadan ifade edebilmelerini bu yolla sağlar.

Güvencenin süresini ve kaldırılıp kaldırılamayacağını kontrol et.

Bu koruma mutlaktır (TBMM kararıyla bile kaldırılamaz) ve süreklidir (milletvekilliği bitse de sürer).

Yasama sorumsuzluğu, yasama dokunulmazlığından farklı olarak 'mutlak' ve 'sürekli' olma özelliklerine sahiptir.

Anahtar Kavram

Yasama sorumsuzluğunun tanımı ve nitelikleri (mutlaklık ve süreklilik).

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının TBMM tarafından kaldırılmasına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru sürecini inceleyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 25Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yazılı soru, Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlar tarafından en geç on beş gün içinde cevaplandırılmak üzere milletvekillerince sorulur.

Meclis araştırması, belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan incelemedir; ancak devlet sırları ve devam eden yargı süreçleri bu araştırmanın kapsamı dışındadır.

Genel görüşme, toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun TBMM Genel Kurulunda görüşülmesidir.

Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) gizli oyu yeterlidir.

2017 anayasa değişiklikleri ile TBMM'nin denetim yolları arasından "gensoru" ve "sözlü soru" mekanizmaları tamamen çıkarılmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun ( $301$ milletvekili) gizli oyu yeterlidir.

Cevap

Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi için salt çoğunluğun (

301

) yeterli olduğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü bu karar için beşte üç çoğunluk (

360

) gereklidir.

Meclis soruşturması süreci üç aşamalı bir yeter sayı sistemine tabidir. Anayasa'ya göre, soruşturma önergesi üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) ile verilirken, Meclisin bu soruşturmanın açılmasına karar vermesi için üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) gizli oyu şarttır. Bu nedenle

301

sayısını karar aşaması için yeterli gören ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

TBMM'nin mevcut denetim yollarını tanımla.

Güncel denetim yolları: Yazılı soru, Meclis araştırması, Genel görüşme ve Meclis soruşturmasıdır.

2017 değişiklikleri ile gensoru ve sözlü soru kaldırılmıştır.

Meclis soruşturması sürecindeki yeter sayıları analiz et.

Önerge için

301

(salt çoğunluk), soruşturma açılması kararı için

360

(

3/5

), Yüce Divan'a sevk kararı için ise

400

(

2/3

) milletvekili oyu gerekir.

Anayasa'nın 106. maddesi (Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar için) bu oranları açıkça belirlemiştir.

Seçeneklerdeki yeter sayıları karşılaştır.

Soruşturma açılması kararı için

301

sayısının yeterli olduğu ifadesi, Anayasal gereklilik olan

360

ile uyuşmamaktadır.

Önerge verme aşaması ile soruşturma açılmasına karar verme aşaması arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması Yeter Sayıları

İpuçları

Meclis soruşturması için gerekli olan üç farklı nitelikli çoğunluğu (

301

360

400

) hatırlayın.

Önerge verme, soruşturma açma ve Yüce Divan'a sevk aşamalarının her biri için ayrı yeter sayılar belirlenmiştir.

Soruşturma açılmasına KARAR verilmesi için gereken sayı, üye tamsayısının salt çoğunluğundan daha fazladır; beşte üçlük bir oran aranır.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divan'a sevk edilen bir bakanın görevinin ne zaman ve hangi şartla sona erdiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 26Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir "Siyasi Parti Grubu" kurulabilmesi için gerekli olan en az milletvekili sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

15

20

30

40

60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $20$

Cevap

Siyasi parti grubu kurabilmek için gereken asgari milletvekili sayısı

20

'dir.

Doğru cevap olan

20

milletvekili sayısı,

1982

Anayasası ve TBMM İçtüzüğü'nde siyasi parti gruplarının tüzel bir kişilik kazanarak Meclis faaliyetlerine katılabilmesi için öngörülen en az üye sayısıdır.

Adım Adım Çözüm

TBMM bünyesindeki siyasi organizasyon yapılarını incelemek

Siyasi parti gruplarının, parlamenter faaliyetlerin temel taşı olduğu saptanır.

Anayasa'nın yasama organına ilişkin düzenlemelerini belirlemek.

1982

Anayasası ve İçtüzük hükümlerindeki sayısal sınırları kontrol etmek

Siyasi parti grubu oluşturmak için gereken üye tam sayısının

20

olduğu sonucuna ulaşılır.

Yasal mevzuattaki kesin sayısal veriyi teyit etmek.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Grubu Üye Sayısı Alt Sınırı

İpuçları

Bu sayı, Meclis'teki komisyonlarda temsil edilme hakkı kazanan grupların temel şartıdır.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının yapamayacağı işlemler (örneğin Meclis Başkanı adaylığı) konusuna çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:30s

Soru 27Soru →

1982 Anayasası’nın 'Yasama' bölümünde yer alan milletvekili seçilme yeterliliği ve seçimlerin temel ilkeleri ile ilgili 2017 anayasa değişiklikleri ve güncel hukuk kuralları göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Milletvekili seçilme yaşı 25’ten 18’e indirilmiş; adaylık için önceden aranan 'askerlik hizmetini yapmış olma' şartı, 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' şeklinde yeniden düzenlenerek muaf veya tecilli olanlara adaylık yolu açılmıştır.

Seçimlerde her vatandaşın servet, vergi veya öğrenim durumu gibi sınırlamalara tabi tutulmaksızın oy hakkına sahip olması 'eşit oy' ilkesinin; her seçmenin sadece bir oy hakkına sahip olması ise 'genel oy' ilkesinin bir sonucudur.

Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giyenler ile zimmet, rüşvet gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkum olanlar, anayasal kısıtlama gereği affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler.

Hâkimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları ve Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları milletvekili adayı olabilmek için görevlerinden çekilmek zorundadırlar ve seçilemedikleri takdirde eski görevlerine geri dönemezler.

Seçimlerin 'gizli oy' esasına göre yapılması seçmen iradesinin serbestçe oluşmasını; 'açık sayım ve döküm' esası ise seçim sonuçlarının dürüstlüğü ve yargısal denetim mekanizmasının güvenliğini sağlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçimlerde her vatandaşın servet, vergi veya öğrenim durumu gibi sınırlamalara tabi tutulmaksızın oy hakkına sahip olması 'eşit oy' ilkesinin; her seçmenin sadece bir oy hakkına sahip olması ise 'genel oy' ilkesinin bir sonucudur.

Cevap

Seçim ilkelerinden genel oy ve eşit oy tanımlarının yer değiştirdiği seçenek yanlıştır.

Seçimlerin temel ilkeleri arasında yer alan 'Genel Oy', vatandaşların servet, vergi, öğrenim durumu veya cinsiyet gibi kısıtlamalara tabi tutulmadan oy hakkına sahip olmasını ifade eder. 'Eşit Oy' ise her seçmenin sadece bir oy hakkına sahip olması ve her oyun sayısal değerinin aynı olmasıdır. Seçeneklerde bu iki kavramın tanımı birbirinin yerine kullanılarak teknik bir hata yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Seçim ilkelerini tanımla

Genel oy: Kimseye ayrıcalık tanınmadan herkesin oy kullanması. Eşit oy: Her seçmenin oyunun bir sayılması.

Kavramsal karmaşayı önlemek için anayasal tanımları netleştirmek gerekir.

2017 anayasa değişikliklerini analiz et

Seçilme yaşının 18'e indiği ve askerlik hizmetini yapmış olma şartının 'ilişiği bulunmamak' şeklinde esnetildiği doğrulanır.

Güncel anayasa metni ile uyumu kontrol etmek gerekir.

Seçilme engellerini ve mesleki kısıtlamaları kontrol et

Yargı ve ordu mensuplarının görevden çekilme zorunluluğu ve geri dönememe kuralı teyit edilir.

Yüksek mahkeme ve YSK içtihatları ile Anayasa md. 76'nın teknik detaylarını doğrulamak gerekir.

Yanlış olan seçeneği belirle

Servet/vergi kısıtlaması olmamasının 'eşit oy' olarak tanımlandığı ifadenin aslında 'genel oy' olduğu tespit edilir.

Seçim ilkelerinin teorik tanımları arasındaki fark sorunun çözüm anahtarıdır.

Anahtar Kavram

Demokratik Seçim İlkeleri ve Milletvekili Seçilme Yeterliliği

Daha Fazla Pratik

Seçim ilkelerini daha iyi kavramak için 1982 Anayasası'nın 67. ve 76. maddelerini birlikte okuyarak siyasi haklar ile seçilme yeterliliği arasındaki bağı analiz ediniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 28Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler ve Anayasa'nın 87. maddesinde düzenlenen güncel hükümler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri arasında yer alır?

Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini hazırlayarak Meclise sunmak

Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla genel ve özel af ilanına karar vermek

Bakanlar Kurulu üyeleri hakkında gensoru önergesi vererek hükümeti düşürmek

Anayasa Mahkemesi ve Hakimler ve Savcılar Kurulu üyelerinin tamamını seçmek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla genel ve özel af ilanına karar vermek

Cevap

Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla genel ve özel af ilanına karar vermek

Doğru seçenek olan ifadedeki genel ve özel af ilanı yetkisi, 1982 Anayasası'nın 87. maddesinde açıkça TBMM'ye verilmiş bir yetkidir. Bu yetkinin kullanılabilmesi için meclis üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu olan

360

milletvekilinin kabul oyu gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 87. maddesinde sayılan TBMM yetkilerini gözden geçir.

Kanun koymak, bütçeyi kabul etmek, para basılmasına, savaş ilanına ve af ilanına karar vermek gibi yetkiler tespit edildi.

Soru doğrudan TBMM'nin güncel yetkilerini sorgulamaktadır.

Yürütme ve yasama arasındaki 'andlaşma' ve 'bütçe' yetki ayrımını kontrol et.

Andlaşmaları onaylamanın Cumhurbaşkanı'na, uygun bulmanın ise Meclise ait olduğu; bütçeyi hazırlamanın Cumhurbaşkanı'na, kabul etmenin Meclise ait olduğu belirlendi.

Bu ayrım KPSS sınavlarında en sık sorulan çeldirici noktadır.

2017 değişiklikleriyle kaldırılan denetim yollarını analiz et.

Gensoru ve güvenoyu gibi parlamenter sistem araçlarının artık mevcut olmadığı teyit edildi.

Hükümet sistemindeki değişikliklerin yetki alanına etkisini anlamak gerekir.

Af yetkisi için gereken nitelikli çoğunluğu doğrula.

Anayasa metninde bu yetki için

\frac{3}{5}

(

360

milletvekili) oranı açıkça belirtilmiştir.

Özel çoğunluk gerektiren yetkiler yasama bölümünün kritik bilgi alanıdır.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Anayasal Yetkileri ve 2017 Değişiklikleri

Soru 29Soru →

2017 Anayasa değişiklikleri ile Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) yürütme üzerindeki bilgi edinme ve denetim yetkileri önemli ölçüde yeniden yapılandırılmıştır. Buna göre, güncel anayasal hükümler uyarınca TBMM'nin denetim yollarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis soruşturması açılmasına dair önerge TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğuyla verilir; yazılı sorular ise Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlar tarafından on beş gün içinde cevaplandırılmak zorundadır.

Meclis soruşturması açılmasına üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir; yazılı soru önergeleri ise doğrudan Cumhurbaşkanına yöneltilen denetim mekanizmasıdır.

Meclis araştırması, ticari sırlar hariç olmak üzere her türlü devlet sırrını kapsayacak şekilde açılabilir; gensoru mekanizması ise sadece Bakanlar Kurulu aleyhine işletilebilir.

Meclis soruşturması sonucunda ilgili kişinin Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının beşte üçü ile alınır; yazılı soruların cevaplanmaması durumunda ilgili bakan hakkında otomatik olarak soruşturma açılır.

Genel görüşme talebi sadece siyasi parti grupları tarafından yapılabilir; sözlü soru ise yürütme organının meclis önünde hesap vermesini sağlayan en etkili denetim yoludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis soruşturması açılmasına dair önerge TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğuyla verilir; yazılı sorular ise Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlar tarafından on beş gün içinde cevaplandırılmak zorundadır.

Cevap

Meclis soruşturması önergesinin üye tamsayısının salt çoğunluğuyla verilmesi ve yazılı soruların 15 gün içinde muhatapları tarafından cevaplanması zorunluluğunu içeren ifade doğrudur.

Anayasa'nın güncel hükümleri uyarınca Meclis soruşturması süreci üç aşamalı bir sayısal yeter sayıya bağlanmıştır: Önerge için 301 (salt çoğunluk), soruşturma açılması için 360 (3/5) ve Yüce Divan'a sevk için 400 (2/3) oy gereklidir. Yazılı soru mekanizmasında ise Cumhurbaşkanı'na soru sorulamaz; sorular yardımcılarına veya bakanlara yöneltilir ve cevaplanma süresi kesin olarak 15 gündür.

Adım Adım Çözüm

Kaldırılan mekanizmaların tespiti

Gensoru ve Sözlü Soru yolları 2017 değişikliği ile kaldırılmıştır.

Seçeneklerdeki 'gensoru' ve 'sözlü soru' ifadelerini içeren şıkları elemek için.

Meclis Soruşturması yeter sayılarının analizi

Önerge için salt çoğunluk (301), açılma kararı için 3/5 (360), Yüce Divan sevki için 2/3 (400).

Meclis soruşturması ile ilgili sayısal verilerin doğruluğunu kontrol etmek için.

Yazılı Soru kurallarının incelenmesi

Muhataplar: Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar; Süre: 15 gün.

Yazılı sorunun muhatabının Cumhurbaşkanı olmadığını ve cevaplanma süresini doğrulamak için.

Meclis Araştırması kapsamının kontrolü

Devlet sırları ve ticari sırlar Meclis araştırmasının kapsamı dışındadır.

Meclis araştırmasının konu sınırlarını belirlemek için.

Anahtar Kavram

TBMM Denetim Yolları ve 2017 Anayasa Değişiklikleri

Soru 30Soru →

1982 Anayasası'na göre, bir anayasa değişikliği teklifinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulabilmesi için en az kaç milletvekilinin yazılı teklifi gereklidir?

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili)

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili)

Üye tamsayısının üçte biri (

200

milletvekili)

Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

milletvekili)

Üye tamsayısının dörtte biri (

150

milletvekili)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının üçte biri ( $200$ milletvekili)

Cevap

Anayasa değişikliği teklifi için üye tamsayısının en az üçte birinin (

200

milletvekili) yazılı teklifi gereklidir.

1982 Anayasası'nın 175. maddesine göre, anayasanın değiştirilmesi Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az üçte biri (

200

milletvekili) tarafından yazıyla teklif edilebilir. Bu oran, anayasanın 'sert' yapısını korumak amacıyla normal kanun tekliflerinden (en az bir milletvekili) daha yüksek tutulmuştur.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 175. maddesini inceleyin.

İlgili madde, anayasa değişikliği teklifinin üye tamsayısının en az üçte biri tarafından verilebileceğini belirtir.

Anayasa değişikliği süreci kanun yapım sürecinden farklı ve daha zorlaştırılmış (sert) bir usule tabidir.

TBMM üye tamsayısı üzerinden hesaplama yapın.

Güncel üye tamsayısı olan

600

milletvekilinin üçte biri

200

milletvekiline tekabül eder.

Teklif yeter sayısının somut rakam karşılığını bulmak için toplam meclis aritmetiği baz alınır.

Anahtar Kavram

Anayasa değişikliği teklif yeter sayısı

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliği tekliflerinin genel kurulda kaç kez görüşüldüğünü ve görüşmeler arasındaki süre kısıtlamasını (serinleme süresi) inceleyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 31Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, TBMM Başkanlık Divanı ve Siyasi Parti Grupları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Meclis Başkanlığı için bir yasama döneminde iki seçim yapılır ve ilk devre için seçilenlerin görev süresi iki yıldır.

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler.

TBMM Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, Meclis tartışmalarına katılamaz ve oy kullanamazlar.

Meclis Başkanı seçilen milletvekilinin, tarafsızlığını koruması amacıyla partisiyle ilişiği kesilir ve milletvekilliği sıfatı sona erer.

Siyasi parti grupları, en az yirmi milletvekilinden oluşur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanı seçilen milletvekilinin, tarafsızlığını koruması amacıyla partisiyle ilişiği kesilir ve milletvekilliği sıfatı sona erer.

Cevap

Meclis Başkanı seçilen milletvekilinin partisiyle ilişiği kesilmez ve milletvekilliği sona ermez; yalnızca tarafsızlık gereği parti faaliyetlerine katılması yasaklanmıştır.

Anayasa'nın

94

. maddesine göre TBMM Başkanı ve Başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içinde veya dışındaki faaliyetlerine katılamazlar; ancak bu durum partileriyle olan hukuki ilişkilerinin (üyeliklerinin) kesildiği veya milletvekilliklerinin düştüğü anlamına gelmez. Bu statü, sadece görev süresi boyunca tarafsız kalmalarını sağlayan bir çalışma yasağıdır.

Adım Adım Çözüm

Başkanlık Divanı'nın oluşum ve süre kurallarını değerlendir

İki dönemli seçim sistemi (

2

yıl + kalan süre) anayasal bir kuraldır.

Anayasa Madde

94

gereği yasama döneminin sürekliliği için bu ayrım yapılmıştır.

Siyasi parti gruplarının kısıtlamalarını kontrol et

Grupların Meclis Başkanlığı için aday göstermesi yasaktır ve en az

20

üyeden oluşurlar.

Meclis Başkanlığı makamının partiler üstü tarafsızlığını korumak hedeflenmiştir.

Başkan ve Başkanvekillerinin oy ve tartışma haklarını analiz et

Başkan hiçbir durumda, yöneten Başkanvekili ise o oturumda oy kullanamaz.

Meclis yönetimindeki tarafsızlık ve eşitlik ilkesinin bir gereğidir.

Seçilen kişinin hukuki statüsündeki değişiklikleri incele

Milletvekilliği ve parti üyeliği devam eder ancak faaliyet yasağı başlar.

Cumhurbaşkanlığı (eski sistem) ile karıştırılmamalıdır; Meclis Başkanı'nın partisiyle ilişiği hukuken kesilmez.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın Tarafsızlığı ve Siyasi Parti Gruplarının Yasakları

İpuçları

Meclis Başkanı'nın tarafsızlık kurallarını düşünün; bu kurallar üyelik bağını mı yoksa faaliyetleri mi kısıtlar?

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Cumhurbaşkanı'nın bile partisiyle bağının kesilmediğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının yapamayacağı diğer işlemleri (Meclis soruşturması önergesi verme vb.) gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 32Soru →

$1982$ Anayasası’nda $2017$ yılında yapılan değişiklikler ile parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmiş; bu süreçte yasama organının yürütme üzerindeki bilgi edinme ve denetim yetkileri yeniden yapılandırılmıştır. Bu yeni düzende denetim yollarının bazıları kaldırılmış, bazılarının ise işleyiş usulleri ve karar yeter sayıları değiştirilmiştir.

Buna göre, güncel anayasal düzenlemeler ışığında TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Meclis araştırması; ticari sırlar ve devlet sırları kapsamındaki konular hariç olmak üzere, toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konuda bilgi edinilmesi amacıyla yürütülür.

Milletvekilleri; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı soru yöneltebilirken, devletin başı ve yürütmenin tek sahibi olan Cumhurbaşkanı'na yazılı soru soramazlar.

Meclis soruşturması süreci, üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) tarafından verilen bir önergeyle başlar ve Genel Kurulda üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verilir.

Soruşturma komisyonunun raporunu sunmasının ardından, hakkında soruşturma açılan bakanın Yüce Divan'a sevkine TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) kabul oyu ile karar verilir.

2017

yılı anayasa değişiklikleri ile yürütme organının siyasi sorumluluğuna dayanan 'gensoru' ve denetim aracı olan 'sözlü soru' mekanizmaları tamamen kaldırılarak denetim yolları sadeleştirilmiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonunun raporunu sunmasının ardından, hakkında soruşturma açılan bakanın Yüce Divan'a sevkine TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının beşte üçünün ( $360$ ) kabul oyu ile karar verilir.

Cevap

Soruşturma komisyonu raporu sonrası Yüce Divan'a sevk kararı için gereken çoğunluk beşte üç (

360

) değil, üçte iki (

400

) olarak belirlenmiştir.

Meclis soruşturması sürecinde Yüce Divan'a sevk kararı, sürecin en kritik aşamasıdır ve

1982

Anayasası'nın güncel metnine göre üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

milletvekili) gizli oyunu gerektirir. Beşte üçlük (

360

) çoğunluk ise sadece soruşturmanın açılmasına karar verilmesi aşamasında yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

Meclis Soruşturması quorums (yeter sayıları) analizi.

Önerge için

301

(salt çoğunluk), soruşturma açılması kararı için

360

(beşte üç) ve Yüce Divan'a sevk için

400

(üçte iki) oy gerekir.

Anayasa'nın

105

106

. maddeleri bu süreçleri kademeli zorlukta nitelikli çoğunluklara bağlamıştır.

Yazılı soru ve diğer denetim araçlarının kapsamını kontrol etme.

Yazılı soru sadece yardımcılar ve bakanlara yöneltilir (

15

gün içinde cevaplanmalıdır). Meclis araştırmasında devlet sırları ve yargısal süreçler (devam eden davalar) kapsam dışıdır.

Yürütme ve yargı bağımsızlığı ilkeleri gereği denetim araçlarına sınırlar getirilmiştir.

Yanlış olan yeter sayıyı tespit etme.

Seçenekte belirtilen

360

sayısı soruşturma açılması için yeterlidir ancak Yüce Divan'a sevk için en az

400

kabul oyu şarttır.

Yüce Divan süreci bir ceza yargılaması başlangıcı olduğu için en yüksek nitelikli çoğunluk aranmıştır.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Bilgi Edinme Yollarında 2017 Değişiklikleri

İpuçları

Meclis soruşturması sürecindeki üç farklı aşama için farklı karar yeter sayıları (

301, 360, 400

) belirlendiğini hatırlayın.

Yüce Divan'a sevk kararı, bir bakanın görevine son verilmesine (seçilmeye engel suçlarda) yol açabilecek kadar ağır bir sonuç doğurduğu için en yüksek çoğunluk aranır.

Daha Fazla Pratik

Meclis Soruşturması sonucunda Yüce Divan'da mahkum olan bir bakanın hukuki durumunu ve bakanlığının düşme şartlarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 33Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda yapılan oylamalarda Meclis Başkanı'nın oy kullanma yetkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Üyesi olduğu siyasi partinin grup kararına uygun olarak oy kullanabilir.

Sadece oyların eşit çıkması durumunda dengeyi bozmak amacıyla oy kullanabilir.

Meclis Başkanı, görev süresi boyunca hiçbir oturumda oy kullanamaz.

Sadece Anayasa değişikliklerine ilişkin gizli oylamalarda oy kullanma hakkına sahiptir.

Oturumu yönetmediği zamanlarda diğer milletvekilleri gibi oy kullanabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanı, görev süresi boyunca hiçbir oturumda oy kullanamaz.

Cevap

Meclis Başkanı, görev süresi boyunca hiçbir oturumda ve hiçbir şekilde oy kullanamaz.

Anayasa'nın

94

. maddesinin son fıkrası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı görev yaptığı süre boyunca yapılan hiçbir oylamada oy kullanamaz. Bu kural, Meclis Başkanı'nın siyasi partiler üstü ve tarafsız konumunu korumak amacıyla getirilmiş mutlak bir yasaktır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın ilgili maddesini hatırla.

1982

Anayasası'nın

94

. maddesi Başkanlık Divanı'nı düzenler.

Meclis Başkanı'nın yetki ve yasaklarının hukuki dayanağını belirlemek gerekir.

Oy kullanma yasağının kapsamını analiz et.

Anayasa metni açıkça 'Başkan ve oturumu yöneten Başkanvekili oy kullanamazlar' hükmünü içerir.

Başkan'ın tarafsızlığını korumak ve yasama sürecinde hakem rolünü sürdürmesini sağlamak hedeflenir.

Başkan ile Başkanvekili arasındaki farkı ayırt et.

Başkanvekili sadece oturumu yönetirken oy kullanamazken, Meclis Başkanı her durumda oy kullanamaz.

Soru kökündeki 'Meclis Başkanı' ifadesi için mutlak yasak kuralı uygulanır.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanı'nın Tarafsızlığı ve Oy Kullanma Yasağı

İpuçları

TBMM Başkanı'nın en temel özelliği tarafsızlığıdır.

Anayasa'nın

94

. maddesi Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili için ortak bir kısıtlama getirir.

Daha Fazla Pratik

Başkanvekillerinin oy kullanamadığı durumlar ile Meclis Başkanı'nın durumunu karşılaştırarak çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 34Soru →

1982 Anayasası'nın 2017 anayasa değişiklikleri sonrası güncel hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) genel görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Milletlerarası andlaşmaların onaylanması ve yayımlanması

Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak

Bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek

Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun kararı ile genel ve özel af ilanına karar vermek

Para basılmasına karar vermek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası andlaşmaların onaylanması ve yayımlanması

Cevap

Milletlerarası andlaşmaların onaylanması ve yayımlanması yetkisi TBMM'ye değil, Cumhurbaşkanı'na aittir.

1982 Anayasası'na göre, milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla 'uygun bulmak' TBMM'nin yetkisidir (Madde 87). Ancak bu andlaşmaları bizzat 'onaylamak ve yayımlamak' yürütme yetkisi kapsamında Cumhurbaşkanı'nın görevidir (Madde 104). Dolayısıyla andlaşmaları onaylayıp yayımlamak bir yasama görevi değildir.

Adım Adım Çözüm

TBMM'nin Anayasa madde 87'de düzenlenen güncel görevlerini belirle.

Kanun yapma, bütçe görüşme, af ilanı, para basma kararı gibi yetkiler tespit edildi.

Seçeneklerin anayasal dayanağını kontrol etmek için gereklidir.

Milletlerarası andlaşmalar konusundaki yetki paylaşımını incele.

TBMM'nin andlaşmaları 'onaylanmasını uygun bulduğu', Cumhurbaşkanı'nın ise 'onaylayıp yayımladığı' görüldü.

Yasama ve yürütme arasındaki usul farkını ayırt etmek sorunun can alıcı noktasıdır.

Anahtar Kavram

Yasama ve Yürütme Arasındaki Yetki Paylaşımı

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin andlaşmaları uygun bulma zorunluluğu olmayan istisnai durumları (ticari andlaşmalar gibi) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 35Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri çerçevesinde; seçimlerin yenilenmesi, savaş sebebiyle ertelenmesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyeliklerinde boşalma olması durumunda gidilen 'ara seçim' usulüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir ilin veya seçim çevresinin TBMM’de hiç üyesinin kalmaması durumunda, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılır ve bu durumda genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamayacağı kuralı uygulanmaz.

TBMM, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu karar üzerine sadece Meclis genel seçimi yenilenirken Cumhurbaşkanı görev süresini tamamlar.

Savaş sebebiyle seçimlerin ertelenmesine Cumhurbaşkanı tarafından karar verilir ve bu erteleme süresi her defasında altı ayı geçemez.

TBMM üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması halinde ara seçimlerin üç ay içinde yapılmasına karar verilir ve bu durumda genel seçimlere bir yıl kalmış olsa dahi ara seçimin yapılması anayasal bir zorunluluktur.

Cumhurbaşkanı'nın seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi için, Meclis'in kilitlenmiş olması veya hükümetin kurulamaması gibi anayasada belirtilen somut bir gerekçeyi kararına dayandırması şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir ilin veya seçim çevresinin TBMM’de hiç üyesinin kalmaması durumunda, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılır ve bu durumda genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamayacağı kuralı uygulanmaz.

Cevap

Bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesinin kalmaması durumunda, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılır ve bu durumda genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamayacağı kuralı uygulanmaz.

Anayasa'nın 78. maddesine göre, bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste üyesinin kalmaması durumu en kritik istisnadır. Bu durumda boşalmayı takip eden

90

günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır ve bu seçim için hem 'ilk 30 ay' hem de 'son 1 yıl' yasağı devre dışı kalır.

Adım Adım Çözüm

Ara seçimlerin genel kurallarını ve yasaklı dönemlerini belirle.

Genel kural: Bir yasama döneminde bir kez yapılır. Seçimden sonraki ilk

30

ay ve seçime kalan son

1

yıl ara seçim yapılamaz.

Anayasa'nın 78. maddesindeki temel sınırlamaları anlamak için gereklidir.

Ara seçimdeki istisnai durumları (yüzde beş boşalma ve temsilcisiz kalma) analiz et.

Yüzde beş boşalmada

30

ay yasağı uygulanmaz ama

1

yıl yasağı uygulanır. Temsilcisiz kalma durumunda ise hiçbir yasak uygulanmaz.

Farklı ara seçim senaryoları arasındaki ince farkları ayırt etmek için gereklidir.

Seçimlerin yenilenmesi (fesih) ve ertelenmesi yetkilerini kontrol et.

Yenileme için TBMM'de

3/5

çoğunluk (

360

) gerekir, seçimler birlikte yapılır. Erteleme sadece savaşta, TBMM kararıyla ve

1

yıllığına olur.

Diğer seçeneklerdeki usul hatalarını doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Ara Seçim ve Seçimlerin Yenilenmesi Arasındaki Usul Farklılıkları

Alternatif Yöntem

Ara seçim yasaklarını '30-1 Kuralı' olarak kodlayabilirsiniz. Sadece 'Temsilcisiz İl' durumu bu kuralı tamamen deler; '%5 Boşalma' ise sadece 30 ay engelini deler.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 36Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) bünyesinde faaliyet gösteren siyasi parti grupları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi anayasal bir yasaktır?

Meclis Başkanlığı için aday göstermek

Meclis araştırması açılmasını talep etmek

Genel kurulun kapalı oturum yapmasını istemek

TBMM Başkanlık Divanı'na üye sayısı oranında temsilci göndermek

Gündem dışı konuşma yapılmasını önermek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanlığı için aday göstermek

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday göstermesi

1982

Anayasası'nın

94

. maddesinin son fıkrası açıkça 'Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı için Meclis'teki siyasi parti grupları aday gösteremezler' hükmünü içerir. Bu yasağın temel amacı, yasama faaliyetlerini yönetecek olan Meclis Başkanı'nın siyasi partilere karşı tarafsızlığını anayasal güvence altına almaktır.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın

94

. maddesinde düzenlenen TBMM Başkanlık Divanı ve seçim usullerini analiz etmek.

İlgili maddede siyasi parti gruplarının aday gösteremeyeceğine dair açık hüküm tespit edilir.

Anayasa koyucu, Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumak adına grupların kurumsal aday göstermesini engellemiştir.

Siyasi parti gruplarının yasama ve denetim yetkileri ile bu yetkilerin sınırlarını değerlendirmek.

Meclis araştırması, kapalı oturum ve genel görüşme gibi araçların gruplara tanınan haklar olduğu belirlenir.

Bu araçlar yasama faaliyetlerinin etkinliği için gereklidir ve anayasal yasak kapsamında değildir.

Anahtar Kavram

Meclis Başkanı'nın Tarafsızlığı ve Siyasi Parti Gruplarının Yasakları

Tahmini Süre:45s

Soru 37Soru →

1982 Anayasası'nın 87. maddesinde düzenlenen Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri, 2017 yılı anayasa değişiklikleri ile önemli ölçüde yeniden yapılandırılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM’nin güncel görev ve yetkileri arasında yer almaktadır?

Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Bakanlar Kuruluna belli konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek

Para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek

Genel ve özel af ilânına üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar vermek

Yürütme organını gensoru mekanizması ile denetlemek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek

Cevap

Para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek

1982 Anayasası'nın 87. maddesi uyarınca TBMM; kanun koymak, bütçe görüşmek, para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek, andlaşmaları uygun bulmak ve af ilân etmekle yetkilidir. 'Para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek' ifadesi bu maddede yer alan doğrudan yetkilerdir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 87. maddesindeki güncel yetki listesini gözden geçirmek

TBMM'nin kanun koymak, bütçe görüşmek, para basmak, savaş ilan etmek, andlaşmaları uygun bulmak ve af ilan etmek gibi yetkileri olduğu görülür.

Anayasal yetki paylaşımını doğru saptamak için temel dayanak maddesidir.

2017 değişikliklerinin etkilerini analiz etmek

Bakanlar Kurulu'nun kaldırıldığı, dolayısıyla KHK ve gensoru gibi mekanizmaların artık var olmadığı saptanır.

Eski sistemden kalan ve kaldırılan yetkileri ayırt etmek, hatalı seçenekleri elememizi sağlar.

Karar yeter sayılarını ve yetki türlerini kontrol etmek

Af ilanı için nitelikli çoğunluk (

3/5

) gerektiği ve 'onaylama' işleminin yürütme, 'uygun bulma' işleminin yasama yetkisi olduğu netleştirilir.

Çeldirici seçeneklerdeki teknik ve hukuki hataları kesin olarak belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Anayasa'nın 87. maddesinde sayılan tahdidi görev ve yetkileri

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 38Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri tarafından Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlara yöneltilen 'yazılı soru'ların cevaplanması için anayasada öngörülen süre en geç kaç gündür?

7

10

15

30

45

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $15$

Cevap

Yazılı soruların cevaplanması için anayasada belirlenen süre en geç on beş gündür.

Doğru yanıt olan on beş günlük süre, 1982 Anayasası'nın 98. maddesinde yazılı soruların Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlar tarafından cevaplanması için öngörülen kesin ve üst süredir.

Adım Adım Çözüm

Yazılı soru mekanizmasının muhataplarını belirleme

Milletvekilleri bu soruları Cumhurbaşkanı yardımcılarına veya bakanlara sorabilir; Cumhurbaşkanı bu mekanizmanın muhatabı değildir.

Anayasal denetim yollarının kapsamını ve yürütme içindeki sorumluluk paylaşımını anlamak için gereklidir.

Anayasal cevaplama süresini hatırlama

Cevaplama süresi

15

gündür.

Anayasa'nın 98. maddesi bu süreyi net bir şekilde belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Yazılı Soru Süresi ve Denetim Yolları

Tahmini Süre:45s

Soru 39Soru →

1982 Anayasası’nın 'Yasama' bölümünde düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin güncel hükümler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

On sekiz yaşını doldurmuş olan her Türk milletvekili seçilebilir.

Milletvekili adaylarının en az lise veya dengi bir okuldan mezun olmaları şarttır.

Askerlik hizmetini fiilen yerine getirmemiş olanlar milletvekili adayı olamazlar.

Milletvekili seçilebilmek için en az yirmi beş yaşını doldurmuş olmak gerekir.

Taksirli suçlardan hüküm giyenler, cezaları ne olursa olsun milletvekili seçilemezler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: On sekiz yaşını doldurmuş olan her Türk milletvekili seçilebilir.

Cevap

On sekiz yaşını doldurmuş olan her Türk milletvekili seçilebilir.

1982 Anayasası'nın 76. maddesinde 2017 yılında yapılan değişiklikle, milletvekili seçilme yaşı yirmi beşten on sekize indirilmiştir. Bu doğrultuda, on sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı, diğer şartları da taşıması kaydıyla milletvekili seçilebilir.

Adım Adım Çözüm

1982 Anayasası'nın 76. maddesinde yer alan milletvekili seçilme şartlarını hatırla.

Milletvekili seçilme yaşının 2017 yılında yapılan değişiklikle on sekize indirildiği tespit edilir.

Anayasal düzenlemelerdeki güncel yaş sınırını belirlemek.

Seçeneklerdeki eğitim ve askerlik şartlarını kontrol et.

Eğitim için en az ilkokul mezuniyeti, askerlik için ise ilişiği bulunmama şartının arandığı görülür.

Yanlış bilgileri eleyerek doğru kriteri bulmak.

Anahtar Kavram

2017 Anayasa Değişikliği Sonrası Milletvekili Seçilme Yeterliliği

Tahmini Süre:45s

Soru 40Soru →

1982 Anayasası'na göre, yasama organının genel görev ve yetkileri kapsamında yer alan "genel ve özel af ilânına karar verme" yetkisinin hukuken geçerli bir şekilde kullanılabilmesi için TBMM Genel Kurulunda aranması gereken karar yeter sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Üye tamsayısının

\frac{3}{5}

(beşte üç) çoğunluğu

Üye tamsayısının salt çoğunluğu

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu

Cumhurbaşkanı’nın teklifi üzerine üye tamsayısının salt çoğunluğu

Üye tamsayısının

\frac{2}{3}

(üçte iki) çoğunluğu

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının $\frac{3}{5}$ (beşte üç) çoğunluğu

Cevap

Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

milletvekili)

1982 Anayasası'nın 87. maddesinde TBMM'nin görev ve yetkileri arasında sayılan genel ve özel af ilânına karar verme yetkisi, ancak üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

milletvekili) ile kullanılabilir. Bu, Meclis'in anayasal olarak uyması gereken zorunlu bir nitelikli çoğunluktur.

Adım Adım Çözüm

Yetkinin tespiti

Genel ve özel af ilânı, TBMM'nin Anayasa'nın 87. maddesinde sayılan temel görev ve yetkilerinden biridir.

Meclis'in hangi yetkiler için özel çoğunluk aradığını belirlemek için ilgili anayasa maddesinin incelenmesi gerekir.

Karar yeter sayısının belirlenmesi

Anayasa metni, bu yetkinin kullanımı için "Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun kararı" şartını koşmaktadır.

Af ilânı gibi toplumsal sonuçları ağır olan kararların geniş bir uzlaşı ile alınması amaçlanmıştır.

Güncel üye sayısına uygulama

600 milletvekilinden oluşan TBMM'de bu sayı

360

milletvekiline tekabül eder.

Nitelikli çoğunluk hesaplamalarında üye tamsayısı (600) esas alınır.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Nitelikli Çoğunluk Gerektiren Yetkileri

Tahmini Süre:50s

ÖncekiSayfa 2 / 10Sonraki

Yasama

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap