Yasama

194 soru

1982 Anayasası’nın “TBMM’nin görev ve yetkileri” başlıklı 87. maddesinde düzenlenen yetkilerin kullanım usulü ve bu yetkilerin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulma yetkisi TBMM’ye ait olup bu yetki bir kanun yoluyla kullanılır.

Genel ve özel af ilânına karar verilebilmesi için TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (360 milletvekili) olumlu oyu aranır.

Para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek TBMM’nin yetkisindedir; bu işlemlerden para basılması kanunla, savaş ilânı ise parlamento kararı ile icra edilir.

Bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek TBMM’nin görevi olup bütçe kanunu Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilemeyen tek kanun türüdür.

Milletlerarası andlaşmaları onaylama ve yayımlama yetkisi TBMM’ye ait olup meclis bu yetkisini hiçbir makama devredemez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası andlaşmaları onaylama ve yayımlama yetkisi TBMM’ye ait olup meclis bu yetkisini hiçbir makama devredemez.

Cevap

Milletlerarası andlaşmaları onaylama ve yayımlama yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisine değil, Cumhurbaşkanına aittir.

Milletlerarası andlaşmaları onaylama ve yayımlama yetkisi 1982 Anayasası'nın 104. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanına aittir. TBMM'nin 87. maddede düzenlenen görevi, bu andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla 'uygun bulmak' ile sınırlıdır. Bu nedenle, andlaşmaları onaylama ve yayımlama yetkisinin meclise ait olduğunu belirten ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 87. maddesini analiz et.

TBMM'nin görevi andlaşmaları bizzat 'onaylamak' değil, 'onaylanmasını uygun bulmaktır'.

Yasama organı, yürütme organına andlaşmayı imzalama yetkisi veren bir ön izin mekanizması işletir.

Anayasa'nın 104. maddesini analiz et.

Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak Cumhurbaşkanının görevleri arasında sayılmıştır.

Dış dünya ile andlaşma yapma ve bunu ilan etme yetkisi yürütme erkine aittir.

Diğer seçeneklerdeki usul ve çoğunluk kurallarını doğrula.

Af için 3/5 çoğunluk, bütçenin veto edilemezliği ve para/savaş ilanı usulleri Anayasa'ya uygundur.

Seçeneklerin doğruluğu Anayasa'nın 87, 89, 90 ve 92. maddeleri ile teyit edilir.

Anahtar Kavram

TBMM'nin uygun bulma yetkisi ile Cumhurbaşkanının onaylama yetkisi arasındaki fark.

Soru 102Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca, kanunların Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından kabul edilmesi ve Cumhurbaşkanı tarafından incelenerek yayımlanması süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları, gerekçesini de belirterek

15

gün içinde bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderir.

Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilemeyen yegâne kanun türüdür.

Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından aynen kabul edilerek kendisine gelen ve yayımlamak zorunda olduğu bir kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açamaz.

Cumhurbaşkanı kendisine gönderilen bir kanunu kısmen veya tamamen uygun bulmayarak Meclise geri gönderme (veto) yetkisine sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından aynen kabul edilerek kendisine gelen ve yayımlamak zorunda olduğu bir kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açamaz.

Cevap

Cumhurbaşkanının, Meclis tarafından aynen kabul edilen ve yayımlamak zorunda olduğu bir kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açamayacağı yönündeki ifade yanlıştır.

Anayasa'nın

89

150

. maddeleri uyarınca, Cumhurbaşkanı TBMM tarafından aynen kabul edilen (ısrar edilen) bir kanunu yayımlamakla yükümlü olsa da, bu durum onun Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açma yetkisini engellemez. Cumhurbaşkanı, yayımladığı kanunun anayasaya aykırı olduğunu düşünüyorsa, Resmi Gazete'de yayımdan itibaren

60

gün içinde iptal davası açabilir.

Adım Adım Çözüm

Kanunun Cumhurbaşkanına gönderilmesi sürecini analiz etme

Meclis tarafından kabul edilen kanun yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilir ve Cumhurbaşkanının

15

günlük süresi başlar.

Anayasal sürecin ilk aşamasını ve zaman sınırlarını belirlemek için.

Cumhurbaşkanının veto (geri gönderme) yetkisini değerlendirme

Cumhurbaşkanı bütçe kanunları hariç tüm kanunları

15

gün içinde gerekçeli olarak Meclis'e geri gönderebilir.

Veto yetkisinin kapsamını ve istisnalarını doğrulamak için.

Meclis'in iade edilen kanun üzerindeki ısrar yetkisini inceleme

Meclis, iade edilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

milletvekilinin oyuyla hiçbir değişiklik yapmadan aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

Meclis'in iradesinin üstünlüğünü ve gereken nitelikli çoğunluğu belirlemek için.

Yargısal denetim mekanizmasını kontrol etme

Cumhurbaşkanı, yayımlamak zorunda kaldığı bir kanuna karşı, anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası (soyut norm denetimi) açma hakkına sahiptir.

Yürütmenin başı olarak Cumhurbaşkanının anayasal denetim yetkisinin, kanunu yayımlama zorunluluğuyla ortadan kalkmadığını teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Kanunların Yayımlanması ve Cumhurbaşkanının İptal Davası Açma Yetkisi

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 103Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından kabul edilen bir kanun metni, Cumhurbaşkanı tarafından bazı maddelerinin anayasaya aykırı olduğu veya kamu yararına uygun olmadığı gerekçesiyle tekrar görüşülmek üzere Meclise geri gönderilmiştir. Meclis, geri gönderilen bu metni üzerinde hiçbir değişiklik yapmadan, üye tamsayısının salt çoğunluğuna ( $301$ milletvekili) tekabül eden bir oyla kabul ederek tekrar Cumhurbaşkanlığına sunmuştur.

$1982$ Anayasası hükümleri uyarınca, bu hukuki durumun sonucuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından aynen kabul edilen bu kanunu on beş gün içinde yayımlamak zorundadır; ancak kanunun anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma hakkı saklıdır.

Meclis, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla (

400

milletvekili) kabul etmediği sürece Cumhurbaşkanının bu metni ikinci kez geri gönderme yetkisi devam eder.

Meclis, geri gönderilen kanun metninde sadece teknik veya yazım hatalarına ilişkin düzeltmeler yaparsa, bu durum 'aynen kabul' sayılır ve Cumhurbaşkanının kanunu tekrar iade etme hakkı doğmaz.

Eğer geri gönderilen metin bir Bütçe Kanunu ise, Cumhurbaşkanının iade yetkisi bulunmadığından Meclisin herhangi bir oylama yapmasına gerek kalmadan kanun doğrudan yürürlüğe girer.

Cumhurbaşkanı, aynen kabul edilen kanunu yayımlamak zorunda olduğu için, bu kanun aleyhine Anayasa Mahkemesinde şekil veya esas bakımından iptal davası açma yetkisini kaybeder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından aynen kabul edilen bu kanunu on beş gün içinde yayımlamak zorundadır; ancak kanunun anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma hakkı saklıdır.

Cevap

Cumhurbaşkanı, aynen kabul edilen kanunu yayımlamak zorundadır ancak Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma hakkını korur.

Cumhurbaşkanının kanunları geri gönderme yetkisi mutlak bir veto değildir. Meclis, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) aynı metni hiç değiştirmeden kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamakla yükümlüdür. Ancak bu zorunluluk, Cumhurbaşkanının yürütmenin başı olarak kanunun anayasaya aykırı olduğunu düşündüğü durumlarda yargı yoluna başvurma (Anayasa Mahkemesine iptal davası açma) hakkını elinden almaz.

Adım Adım Çözüm

Kanunların iade sürecini analiz etme

Cumhurbaşkanı, bütçe kanunları hariç tüm kanunları

15

gün içinde gerekçe göstererek Meclise geri gönderebilir.

Anayasa'nın

89

. maddesi Cumhurbaşkanına yasama süreci üzerinde bir denetim yetkisi tanımıştır.

TBMM'nin geri gönderilen kanun üzerindeki yetkisini belirleme

TBMM, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

) kanunu aynen kabul edebilir.

2017 değişikliği ile Cumhurbaşkanının veto yetkisi, Meclisin salt çoğunluğuyla aşılabilir hale getirilmiştir.

Aynen kabul sonrası süreci değerlendirme

Aynen kabul edilen kanun tekrar Cumhurbaşkanına gittiğinde, Cumhurbaşkanı yayımlamak zorundadır.

Anayasa'ya göre aynen kabul edilen metinler üzerinde Cumhurbaşkanının ikinci bir iade yetkisi yoktur.

Yargısal denetim hakkını kontrol etme

Yayımlanan kanuna karşı Cumhurbaşkanı AYM'ye iptal davası açabilir.

Yayımlama (şekli süreç) ile iptal davası (hukuki denetim) farklı yetki alanlarıdır.

Anahtar Kavram

Kanunların Aynen Kabulü ve Cumhurbaşkanının Yayın Zorunluluğu

Tahmini Süre:1m 45s

Soru 104Soru →

$1982$ Anayasası’nın $2017$ yılı anayasa değişiklikleri ile düzenlenen güncel hükümleri uyarınca; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla işletilen "Meclis Soruşturması" mekanizması ve diğer denetim yolları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde oluşturulan on beş kişilik komisyonun üyeleri, her siyasi parti grubunun eşit sayıda temsil edildiği kura yöntemiyle belirlenir.

Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

) gizli oyu yeterlidir.

Meclis’teki siyasi parti gruplarında, yürütülmekte olan bir Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapılamaz ve bu konuda herhangi bir grup kararı alınamaz.

Meclis araştırması; devlet sırrı niteliğindeki bilgiler ile ticari sırları da kapsayacak şekilde, toplumu ilgilendiren her konuda bilgi edinilmesini sağlar.

Meclis soruşturması sonucunda ilgili kişinin Yüce Divan’a sevk edilebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) gizli oyu yeterli görülmektedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis’teki siyasi parti gruplarında, yürütülmekte olan bir Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapılamaz ve bu konuda herhangi bir grup kararı alınamaz.

Cevap

Meclis’teki siyasi parti gruplarında, Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.

Doğru seçenek, Anayasa'nın

106

. maddesinin

6

. fıkrasında yer alan hükmü doğrudan ifade etmektedir. Meclis soruşturması süreci, cezai sorumluluğu belirleyen yarı-yargısal bir nitelik taşıdığından, yasama organı içindeki siyasi parti gruplarının bu süreci yönlendirmesi veya üzerinde baskı kurması anayasal düzeyde engellenmiştir. Bu nedenle parti gruplarında bu konu hakkında görüşme yapılamaz ve bağlayıcı karar alınamaz.

Adım Adım Çözüm

Meclis Soruşturması quorumarını analiz etme

Önerge için

301

, açılması için

360

, sevk için

400

milletvekili gerekir.

2017

anayasa değişiklikleri ile belirlenen nitelikli çoğunlukların doğrulanması gerekir.

Soruşturma komisyonunun yapısını inceleme

Komisyon

15

üyeden oluşur ve siyasi parti gruplarının güçleri oranında (nispi) dağılım esastır.

Siyasi partilerin katılım usulünün belirlenmesi.

Siyasi parti gruplarına getirilen yasağı değerlendirme

Anayasa Madde

106/6

uyarınca Meclis soruşturması hakkında grup kararı alınması yasaktır.

Sürecin tarafsızlığını ve yargısal bağımsızlığını koruma amacı.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması Usulü ve Yasaklar

Soru 105Soru →

$1982$ Anayasası’nda $2017$ yılında yapılan değişiklikler ve güncel anayasal esaslar çerçevesinde, milletvekili seçilme yeterliliği ve seçim ilkeleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekili seçilebilmek için

18

yaşını doldurmuş olmak ve en az ortaokul mezunu olmak gerekir.

Seçimlerin 'eşit oy' ilkesine dayanması, vatandaşların dil, din, ırk veya cinsiyet ayrımı gözetilmeksizin oy kullanabilmesini ifade eder.

Askerlik çağına gelmiş olan yükümlülerin milletvekili seçilebilmeleri için bu hizmeti fiilen tamamlamış olmaları zorunludur.

Milletvekili adaylığı için askerlik çağına gelmiş kişilerin askerlik hizmetini yapmış, erteletmiş veya muaf tutulmuş olması; yani askerlik ile ilişiğinin bulunmaması yeterlidir.

Taksirli suçlar da dahil olmak üzere toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giyenler milletvekili seçilemezler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili adaylığı için askerlik çağına gelmiş kişilerin askerlik hizmetini yapmış, erteletmiş veya muaf tutulmuş olması; yani askerlik ile ilişiğinin bulunmaması yeterlidir.

Cevap

Milletvekili adaylığı için askerlik çağına gelmiş kişilerin askerlik hizmetini yapmış, erteletmiş veya muaf tutulmuş olması; yani askerlik ile ilişiğinin bulunmaması yeterlidir.

Doğru olan ifadede belirtildiği üzere,

2017

anayasa değişikliği ile milletvekili seçilme şartları arasında yer alan askerlik durumu esnetilmiştir. Artık adayların askerliği fiilen yapmış olması zorunlu değildir; tecilli olmak veya muaf tutulmak gibi 'askerlik ile ilişiği bulunmama' halleri adaylık için anayasal açıdan yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası Madde

76

hükmünü incele.

Milletvekili seçilme yaşının

18

olduğu ve öğrenim şartının en az ilkokul mezuniyeti olarak kaldığı teyit edilir.

Güncel anayasal şartların temel sınırlarını belirlemek için.

2017

Anayasa değişikliğinin askerlik şartı üzerindeki etkisini analiz et.

'Askerlik hizmetini yapmış olmak' ifadesinin 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' şeklinde güncellendiği görülür.

Yeni düzenlemenin kapsamını (muafiyet ve tecil durumlarını) netleştirmek için.

Seçim ilkelerini (Madde

67

) ve suç engellerini değerlendir.

Genel oy ve eşit oy farkı ile taksirli suçların milletvekilliğine engel teşkil etmediği saptanır.

Çeldiricilerin hukuki dayanaksızlığını ortaya koymak için.

Anahtar Kavram

2017 Anayasa Değişiklikleri ve Milletvekili Seçilme Yeterliliği

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 106Soru →

1982 Anayasası'na göre, bir milletvekilinin meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması sebebiyle milletvekilliğinin düşmesi süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliğinin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu kararın iptali için yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Milletvekilliği, devamsızlık durumunun Başkanlık Divanınca tespit edilip Genel Kurulda okunmasıyla başka bir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden düşer.

Düşme kararı Genel Kurula katılanların salt çoğunluğuyla alınır ve Anayasa Mahkemesinin bu konuda herhangi bir denetim yetkisi bulunmamaktadır.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan milletvekilinin üyeliği, devamsızlık kriterine bakılmaksızın bu kararın alındığı tarihte otomatik olarak sona erer.

Düşme kararına karşı sadece ilgili milletvekili on beş gün içinde Anayasa Mahkemesine itiraz edebilir ve mahkeme otuz gün içinde karar verir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliğinin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu kararın iptali için yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

Milletvekilliğinin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu kararın iptali için yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Doğru ifadeye göre, bir milletvekili meclis çalışmalarına bir ay içinde toplam beş birleşim günü mazeretsiz katılmazsa, TBMM Genel Kurulu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301) bu kişinin vekilliğinin düşmesine karar verebilir. Bu karara karşı hem ilgili milletvekili hem de başka bir milletvekili, 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilir; mahkeme ise bu istemi 15 gün içinde karara bağlar.

Adım Adım Çözüm

Devamsızlık kriterini belirle

Bir ay içinde toplam 5 birleşim günü özürsüz/izinsiz katılmama

Anayasa'nın 84. maddesinde düzenlenen devamsızlık şartıdır.

Karar yeter sayısını hatırla

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (en az 301 milletvekili)

İstifa ve bağdaşmazlık için basit çoğunluk yeterliyken, devamsızlık için nitelikli çoğunluk aranır.

Yargısal denetim sürecini analiz et

7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde AYM kararı

Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca Meclis kararıyla düşen üyeliklerde hızlandırılmış bir yargı denetimi öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin devamsızlık nedeniyle düşürülmesi usulü ve yargısal denetimi

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 107Soru →

$1982$ Anayasası'nın anayasa değişikliği usulünü düzenleyen $175$ . maddesine göre; Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından üye tamsayısının beşte üçü ile üçte ikisinden az bir çoğunlukla ( $360$ ile $399$ arası milletvekili kabul oyuyla) kabul edilen bir anayasa değişikliği kanunu Cumhurbaşkanına gönderilmiştir.

Bu durumda, Cumhurbaşkanının söz konusu anayasa değişikliği üzerindeki yetki ve sorumluluklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, bu değişikliği ya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri göndermek ya da zorunlu olarak halkoyuna sunmakla yükümlüdür; değişikliği doğrudan onaylayarak yürürlüğe koyma yetkisi bulunmamaktadır.

Cumhurbaşkanı, beşte üç çoğunlukla kabul edilen bu değişikliği herhangi bir ek işlem yapmadan doğrudan onaylayıp Resmî Gazete'de yayımlayarak yürürlüğe koyabilir.

Cumhurbaşkanı, bu oy oranıyla kabul edilen değişikliği halkoyuna sunup sunmama konusunda takdir yetkisine (ihtiyari halkoylaması) sahiptir.

Anayasa değişikliği teklifinin TBMM tarafından kabulü için üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

kabul oyu yeterli olduğundan, bu oy oranıyla kabul edilen metinler doğrudan onaylanabilir.

Cumhurbaşkanı, değişikliği Meclise geri gönderdiğinde Meclis aynı metni salt çoğunlukla aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kez değişikliği doğrudan onaylamak zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, bu değişikliği ya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri göndermek ya da zorunlu olarak halkoyuna sunmakla yükümlüdür; değişikliği doğrudan onaylayarak yürürlüğe koyma yetkisi bulunmamaktadır.

Cevap

Cumhurbaşkanı,

360

399

arası oyla kabul edilen bir anayasa değişikliğini doğrudan onaylayamaz; metni ya Meclise iade etmeli ya da zorunlu olarak halkoyuna sunmalıdır.

Anayasa'nın

175

. maddesine göre, üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ile üçte ikisinden (

400

) az bir çoğunlukla kabul edilen anayasa değişikliği kanunları, Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan onaylanamaz. Bu durumda Cumhurbaşkanı metni ya bir kez daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderir ya da halkoyuna sunar. Eğer halkoyuna sunulursa, bu süreç 'zorunlu halkoylaması' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

Meclis kabul sayısını kontrol et.

360

ile

399

arası (beşte üç ile üçte iki arası) oy oranı tespit edildi.

Anayasa değişikliğinde Cumhurbaşkanının yetkileri, Meclis'teki kabul oyu oranına göre değişmektedir.

1982

Anayasası Madde

175

hükmünü uygula.

Bu aralıktaki kabul oyları için 'Zorunlu Halkoylaması' veya 'İade' seçenekleri mevcuttur.

Anayasa,

2/3

çoğunluğun altında kalan (

3/5

2/3

arası) değişikliklerin milletin onayına sunulmadan yürürlüğe girmesine izin vermez.

Doğrudan onay yetkisini sorgula.

Doğrudan onay yetkisi yoktur.

Cumhurbaşkanının doğrudan onay yetkisi sadece

400

ve üzeri (

2/3

) oyla kabul edilen değişiklikler için tanımlanmıştır.

Anahtar Kavram

Anayasa değişikliğinde beşte üç (

360

) ile üçte iki (

400

) arası çoğunlukla kabul edilen metinler 'zorunlu halkoylamasına' tabidir; Cumhurbaşkanı bu metinleri doğrudan onaylayamaz.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı tarafından halkoyuna sunulan bir anayasa değişikliğinin geçerlilik kazanması için referandumda aranan geçerli oy oranını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 108Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler ve güncel anayasal düzenlemeler ışığında, milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekili seçilebilmek için en az yirmi beş yaşını doldurmuş olmak ve ortaöğretim mezunu olmak şarttır.

Askerlik çağına gelmiş olan vatandaşların milletvekili adayı olabilmeleri için bu hizmeti fiilen tamamlamış olmaları anayasal bir zorunluluktur.

Taksirli suçlar dahil olmak üzere, toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Seçilme yeterliliğine sahip bir vatandaşın milletvekili adayı olabilmesi için askerlik ile ilişiğinin bulunmaması yeterlidir.

Her seçmenin sadece bir oy hakkına sahip olması 'genel oy' ilkesinin, ayrım gözetmeksizin herkesin oy kullanabilmesi ise 'eşit oy' ilkesinin bir gereğidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçilme yeterliliğine sahip bir vatandaşın milletvekili adayı olabilmesi için askerlik ile ilişiğinin bulunmaması yeterlidir.

Cevap

Seçilme yeterliliğine sahip bir vatandaşın milletvekili adayı olabilmesi için askerlik ile ilişiğinin bulunmaması yeterlidir.

1982 Anayasası'nın 76. maddesinde 2017 yılında yapılan değişiklik ile seçilme yaşı 18'e indirilmiş ve askerlik şartı 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' üzere güncellenmiştir. Bu durum, askerlik hizmetini tamamlamış olanların yanı sıra muaf olanların veya tecil ettirmiş olanların da milletvekili adayı olabilmesine imkan tanır.

Adım Adım Çözüm

Milletvekili seçilme yaşını ve eğitim şartını kontrol et.

Yaş sınırı 18'dir, eğitim sınırı ise en az ilkokul mezuniyetidir.

İlk seçenekteki 25 yaş ve ortaöğretim şartlarının yanlışlığını teyit etmek için.

2017 yılındaki askerlik düzenlemesini analiz et.

'Askerlik hizmetini yapmış olmak' ibaresi 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' üzere değiştirilmiştir.

Askerlik çağına gelmiş ancak tecil ettirmiş kişilerin de aday olabilmesini sağlayan güncel kuralı belirlemek için.

Seçim ilkelerinin (genel oy, eşit oy) tanımlarını doğrula.

Genel oy herkese oy hakkı tanır; eşit oy ise her oyun değerinin aynı olmasını sağlar.

Son seçenekteki kavramsal karışıklığı gidermek için.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Seçim İlkeleri

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi sebeplerini ve süreçlerini inceleyerek yasama bölümüne dair bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 109Soru →

1982 Anayasası’nın 2017 yılı değişiklikleri sonrasındaki güncel hükümleri esas alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa'nın 87. maddesinde düzenlenen "Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri" arasında yer almaz?

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak

Para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek

Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname (KHK) çıkarma yetkisi vermek

Üye tamsayısının beşte üç (

\frac{3}{5}

) çoğunluğu ile genel ve özel af ilânına karar vermek

Bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname (KHK) çıkarma yetkisi vermek

Cevap

Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname (KHK) çıkarma yetkisi vermek ifadesi yanlıştır; çünkü 2017 değişiklikleri ile bu yetki yürürlükten kaldırılmıştır.

1982 Anayasası'nın 87. maddesinde düzenlenen TBMM'nin görev ve yetkileri, 2017 Anayasa değişikliği ile revize edilmiştir. Bu değişiklik neticesinde Bakanlar Kurulu kaldırılmış ve meclisin yürütme organına kanun hükmünde kararname (KHK) çıkarma yetkisi vermesini öngören düzenleme metinden çıkarılmıştır. Güncel sistemde Cumhurbaşkanı, anayasadan aldığı doğrudan yetkiyle Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) çıkarabilmektedir; meclisin bu konuda bir 'yetki kanunu' çıkarmasına gerek kalmamıştır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 87. maddesinde sayılan güncel yetkiler listelenir.

Kanun koymak/değiştirmek/kaldırmak, bütçe/kesinhesap görüşmek, para basma/savaş ilanı kararı, andlaşma uygun bulma ve af ilanı yetkileri tespit edilir.

Sorunun kapsamını belirlemek için güncel madde metnine hakim olunmalıdır.

2017 Anayasa değişikliklerinin yürütme ve yasama üzerindeki etkileri analiz edilir.

Bakanlar Kurulu'nun kaldırıldığı ve parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçildiği görülür.

Eski sistemden kalan ve artık geçerli olmayan yetkilerin elenmesi gerekir.

Seçeneklerdeki işlemler ile 87. madde hükümleri karşılaştırılır.

Andlaşma uygun bulma, savaş ilanı ve bütçe kabulü gibi yetkilerin sürdüğü, ancak KHK yetkisi vermenin kaldırıldığı saptanır.

Yürürlükten kaldırılan (mülga) hükmün tespiti doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

TBMM Genel Görev ve Yetkileri (Madde 87)

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin 87. maddedeki yetkileri ile 98. maddede düzenlenen 'Bilgi Edinme ve Denetim Yolları' (Meclis Araştırması, Genel Görüşme, Meclis Soruşturması, Yazılı Soru) arasındaki farkları inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 110Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunun bir kanun teklifini görüştüğü birleşimde, oturuma toplam $210$ milletvekilinin katıldığı tespit edilmiştir. Yapılan oylama sonucunda bu kanun teklifinin Meclis tarafından kabul edilmiş sayılabilmesi için gereken asgari 'kabul' oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

106

150

151

200

301

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $151$

Cevap

Kanun teklifinin kabul edilebilmesi için gereken asgari 'kabul' oyu sayısı

151

'dir.

1982 Anayasası'nın 96. maddesine göre TBMM, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde, Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (

600 / 4 + 1 = 151

) az olamaz. Soruda verilen

210

kişilik katılımın salt çoğunluğu

106

olsa da bu sayı anayasal baraj olan

151

'in altında kaldığı için gereken asgari oy sayısı

151

olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Toplantı yeter sayısının kontrol edilmesi

210

milletvekilinin katılımı yeterlidir.

TBMM'nin toplanabilmesi için üye tam sayısının (

600

) en az üçte birinin (

200

) hazır bulunması gerekir.

Katılanların salt çoğunluğunun hesaplanması

210 / 2 = 105 \rightarrow 105 + 1 = 106

Anayasa'ya göre genel kural, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar verilmesidir.

Anayasal karar yeter sayısı alt sınırının (blok sınır) belirlenmesi

600 / 4 = 150 \rightarrow 150 + 1 = 151

Anayasa madde 96'ya göre karar yeter sayısı, üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Bulunan değerlerin karşılaştırılması

106 < 151

olduğu için geçerli sayı

151

olarak kabul edilir.

Hesaplanan salt çoğunluk alt sınırın altında kalırsa, alt sınır esas alınır.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayısı ve Alt Sınırı

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 111Soru →

$1982$ Anayasası’nın $2017$ yılı anayasa değişiklikleri ile düzenlenen güncel hükümleri uyarınca; Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yazılı soru önergeleri, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar tarafından en geç

15

gün içinde cevaplandırılmak zorundadır.

Cumhurbaşkanı'nın eylem ve işlemleri hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne yazılı soru önergesi verilmesi mümkün değildir.

Meclis araştırması; devlet sırları ile ticari sırlar haricindeki toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren konularda bilgi edinilmek amacıyla açılabilir.

Meclis soruşturması açılmasına, üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) tarafından gizli oyla karar verilir.

Genel görüşme; toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun, TBMM Genel Kurulunda görüşülmesini ifade eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis soruşturması açılmasına, üye tamsayısının salt çoğunluğu ( $301$ milletvekili) tarafından gizli oyla karar verilir.

Cevap

Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

milletvekili) gizli oyu gereklidir; salt çoğunluk (

301

) sadece önerge vermek için yeterlidir.

Meclis soruşturması sürecinde; üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) önerge vermek için yeterlidir ancak soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

milletvekili) gizli oyu şarttır. Bu nedenle soruşturma açılmasına 301 ile karar verildiğini belirten ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

TBMM denetim yollarının güncel işleyişini hatırla.

Gensoru ve Sözlü Soru mekanizmalarının kaldırıldığı, Yazılı Soru, Meclis Araştırması, Genel Görüşme ve Meclis Soruşturmasının kaldığı belirlenir.

2017 anayasa değişiklikleri ile yürütmenin denetimi yeniden yapılandırılmıştır.

Meclis Soruşturması quorumarını (yeter sayılarını) analiz et.

Önerge için

301

(salt çoğunluk), soruşturma açılmasına karar vermek için

360

(beşte üç), Yüce Divan'a sevk için

400

(üçte iki) milletvekili gerektiği saptanır.

Cezai sorumluluk denetimi kademeli ve ağırlaştırılmış çoğunluklara bağlanmıştır.

Seçeneklerdeki yeter sayıyı anayasal hükümle karşılaştır.

Soruşturma açılmasına karar verilmesi için sunulan

301

sayısının yanlış olduğu, bu sayının sadece 'önerge' için yeterli olduğu tespit edilir.

Hukuki doğruluk için karar yeter sayısının 360 olması şarttır.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması Quorumları

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması komisyonunun üye yapısını ve siyasi parti gruplarının bu süreçteki görüşme yasağını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 112Soru →

$1982$ Anayasası'nın $175$ . maddesinde düzenlenen anayasa değişikliği usulü ve bu sürecin işleyişi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Anayasa değişikliği teklifinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulabilmesi için üye tamsayısının en az üçte birinin (

200

milletvekili) yazılı teklifi gereklidir.

Anayasa değişikliği teklifleri Genel Kurulda iki defa görüşülür ve iki görüşme arasında en az

48

saatlik bir "serinleme süresi" beklenir.

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ile üçte ikisinden (

400

) az bir çoğunlukla kabul edilen bir değişiklik, Cumhurbaşkanı tarafından Meclise iade edilmezse halkoyuna sunulması zorunludur.

Üye tamsayısının en az üçte ikisi (

400

milletvekili) ile kabul edilen bir değişikliği Cumhurbaşkanı halkoyuna sunmadan doğrudan onaylayıp yayımlayabilir.

Anayasa değişikliği tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilebilmesi için Genel Kurulda yapılacak gizli oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) olumlu oyu yeterlidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliği tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilebilmesi için Genel Kurulda yapılacak gizli oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğunun ( $301$ milletvekili) olumlu oyu yeterlidir.

Cevap

Anayasa değişikliği tekliflerinin kabul edilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

) yeterli olduğu ifadesi yanlıştır; asgari karar yeter sayısı

360

'tır.

Anayasa değişikliği tekliflerinin kabul edilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) değil, en az beşte üç çoğunluğu (

360

milletvekili) gerekmektedir. Bu nedenle salt çoğunluğun yeterli olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa değişikliği için gerekli olan teklif yeter sayısını kontrol et.

Anayasa'nın

175

. maddesine göre teklif için üye tamsayısının üçte biri (

200

milletvekili) gereklidir.

Teklif aşamasının doğruluğunu teyit etmek için.

Görüşme usulünü ve serinleme süresi kuralını analiz et.

Tekliflerin iki defa görüşülmesi ve aralarında

48

saat süre bulunması anayasal bir zorunluluktur.

Sürecin şekil şartlarını doğrulamak için.

Kabul yeter sayılarını ve Cumhurbaşkanının yetkilerini değerlendir.

Kabul için en az

360

oy gerekir.

360

399

arası zorunlu referandum,

400

ve üzeri için ise onay veya ihtiyari referandum yolu açıktır.

Oylama ve sonuç aşamalarındaki sayısal sınırları belirlemek için.

Seçeneklerdeki sayısal verileri karşılaştırarak yanlış bilgiyi tespit et.

Salt çoğunluk (

301

) kabul için yeterli değildir; en az

360

oy gerekmektedir.

Hatalı olan hukuki bilgiyi belirlemek için.

Anahtar Kavram

Anayasa Değişikliği Karar Yeter Sayıları ve Süreci

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 113Soru →

$1982$ Anayasası'nın yasama organının iç yapısına ve çalışma düzenine ilişkin hükümleri dikkate alındığında, TBMM Başkanlık Divanı ve siyasi parti grupları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için her yasama döneminde kendi adaylarını belirleyip Genel Kurul'a sunabilirler.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, sadece oyların eşitliği durumunda belirleyici olması amacıyla oy kullanma yetkisine sahiptir.

Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi ve Meclis faaliyetlerine katılabilmesi için en az on beş milletvekilinin bir araya gelmesi yeterlidir.

Başkanlık Divanı'nın oluşumunda, Meclisteki siyasi parti gruplarının üye sayıları oranında Divan'a katılmalarını sağlayacak bir yöntem izlenir.

Meclis Başkanlık Divanı üyeleri için bir yasama döneminde üç kez seçim yapılır ve her dönemin görev süresi iki yıldır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkanlık Divanı'nın oluşumunda, Meclisteki siyasi parti gruplarının üye sayıları oranında Divan'a katılmalarını sağlayacak bir yöntem izlenir.

Cevap

Başkanlık Divanı'nın oluşumunda, Meclisteki siyasi parti gruplarının üye sayıları oranında Divan'a katılmalarını sağlayacak bir yöntem izlenir.

Doğru olan ifade, Başkanlık Divanı'nın oluşumunda siyasi parti gruplarının üye sayıları oranında temsil edilmesi kuralıdır. Anayasa'nın

94

. maddesi gereğince, Divan üyelerinin dağılımı grupların Meclis'teki sandalye sayıları dikkate alınarak nispi bir yöntemle belirlenir.

Adım Adım Çözüm

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı adaylığı sürecini değerlendir.

Siyasi parti grupları aday gösteremez.

Anayasa

94

. madde, tarafsızlığı korumak amacıyla grup adaylığını yasaklamıştır.

Meclis Başkanı'nın oy kullanma durumunu incele.

Başkan ve o birleşimi yöneten başkanvekili oy kullanamaz.

Oyların eşitliği dahil hiçbir istisna bu yasağı delemez.

Siyasi parti grupları için gerekli asgari sayıyı kontrol et.

Grup kurmak için en az

20

milletvekili gerekir.

Hukuki düzenlemeler siyasi temsil için bu alt sınırı belirlemiştir.

Başkanlık Divanı'nın temsil esasını doğrula.

Siyasi parti gruplarının güçleri oranında (nispi temsil) Divan'da yer alması esastır.

Meclis içindeki ağırlığın Divan'a da adil yansıması amaçlanır.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın oluşumunda 'Siyasi Parti Gruplarının Güçleri Oranında Temsil Edilmesi' ilkesi uygulanır.

İpuçları

TBMM Başkanlık Divanı'nın oluşumunda grupların Meclis'teki gücü belirleyicidir.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumak adına yasaklanan diğer faaliyetleri (parti içi görev alma, tartışmalara katılma vb.) gözden geçirin.

Tahmini Süre:55s

Soru 114Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" güvenceleri arasındaki temel farklar göz önüne alındığında, bu kurumların hukuki niteliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu mutlak nitelikte olup milletvekilliği sona erse dahi devam ederken; yasama dokunulmazlığı nispi niteliktedir ve Meclis kararıyla kaldırılabilir.

Yasama dokunulmazlığı milletvekilini hem cezai hem de hukuki (tazminat) davalarına karşı korurken; yasama sorumsuzluğu sadece cezai davalara karşı koruma sağlar.

Yasama sorumsuzluğu TBMM Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile kaldırılabilirken; yasama dokunulmazlığı hiçbir şekilde kaldırılamaz.

Yasama dokunulmazlığı milletvekilinin Meclis içindeki ve dışındaki tüm eylemlerini kapsarken; yasama sorumsuzluğu sadece Meclis dışındaki siyasi faaliyetleri kapsar.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin Meclis kararlarına karşı yargı yolu kapalıyken; yasama sorumsuzluğuna ilişkin kararlara karşı Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu mutlak nitelikte olup milletvekilliği sona erse dahi devam ederken; yasama dokunulmazlığı nispi niteliktedir ve Meclis kararıyla kaldırılabilir.

Cevap

Yasama sorumsuzluğunun mutlak ve kalıcı olduğunu, yasama dokunulmazlığının ise nispi ve geçici olduğunu belirten ifade doğrudur.

Doğru cevap yasama sorumsuzluğunun mutlak ve ömür boyu devam eden niteliği ile yasama dokunulmazlığının nispi (kaldırılabilir) ve geçici niteliğini doğru şekilde karşılaştıran ifadedir. Anayasa'nın 83. maddesine göre sorumsuzluk, vekillik sıfatı kalksa dahi o dönemdeki sözler için koruma sağlarken; dokunulmazlık vekillik bittiğinde (veya Meclis kararıyla) sona erer.

Adım Adım Çözüm

Yasama sorumsuzluğunun kapsamını belirle.

Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarını kapsar, mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (vekillik bitse de sürer).

Anayasa m. 83/1 gereği milletvekillerinin meclis çalışmalarındaki iradelerini tam özgürlükle yansıtabilmeleri gerekir.

Yasama dokunulmazlığının kapsamını belirle.

Meclis dışındaki suç iddialarını kapsar, nispidir (Meclisçe kaldırılabilir) ve geçicidir (sadece vekillik süresince geçerlidir).

Vekilin haksız cezai baskılardan korunarak yasama faaliyetine katılımının sürekliliğini sağlamak amaçlanır.

İki kavramın hukuki sonuçlarını karşılaştır.

Sorumsuzluk kaldırılmaz ve hukuk davalarını da içerebilirken; dokunulmazlık kaldırılabilir ve sadece ceza davalarını kapsar.

Doğru seçeneği belirlemek için bu temel ayrımların analiz edilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak/Sürekli) vs Yasama Dokunulmazlığı (Nispi/Geçici)

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına itiraz sürecindeki süreleri (7 gün itiraz, 15 gün karar) tekrar edebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 115Soru →

$1982$ Anayasası'na göre; Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) üyeliklerinde boşalma olması sebebiyle gidilen "ara seçim" süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir yasama döneminde, kural olarak sadece bir defa ara seçim yapılabilir.

Genel seçimlerin üzerinden

30

ay geçmedikçe, kural olarak ara seçim yapılamaz.

Boşalan üyeliklerin sayısı, üye tamsayısının yüzde beşini (

%5

) bulduğunda ara seçimin üç ay içinde yapılmasına karar verilir.

Bir ilin veya seçim çevresinin

TBMM

'de hiç üyesinin kalmaması halinde, genel seçime bir yıldan az süre kalmış olsa dahi ara seçim yapılır.

Üye tamsayısının yüzde beşinin (

%5

) boşalması durumunda, genel seçimlere bir yıl kala da ara seçim yapılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının yüzde beşinin ( $%5$ ) boşalması durumunda, genel seçimlere bir yıl kala da ara seçim yapılabilir.

Cevap

Üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması durumunda genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılabileceği ifadesi yanlıştır; çünkü bu istisna sadece 30 aylık bekleme süresini geçersiz kılar, bir yıllık yasak süresini etkilemez.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 78. maddesine göre, üye tamsayısının yüzde beşinin (

%5

) boşalması halinde ara seçimin üç ay içinde yapılmasına karar verilir, ancak aynı madde 'Genel seçime bir yıl kala ara seçim yapılamaz' hükmünü bu durum için de korur. Bu bir yıllık yasak sadece bir ilin veya seçim çevresinin Meclis'te hiç üyesinin kalmaması durumunda (90 gün kuralı) aşılabilir.

Adım Adım Çözüm

Ara seçim yasaklarını belirle

Genel seçimden sonra

30

ay geçmeli ve genel seçime

1

yıl (

12

ay) kala ara seçim yapılmamalıdır.

Anayasal genel kuralı hatırlamak için.

İstisnai durumları analiz et

\%5

boşalma durumunda

30

ay kuralı kalkar; ancak

1

yıl yasağı devam eder. Temsilcisiz kalan seçim çevresi durumunda ise her iki yasak (

30

ay ve

1

yıl) da kalkar.

Hangi istisnanın hangi yasağı ortadan kaldırdığını ayırt etmek için.

Seçenekleri karşılaştır

\%5

kuralının genel seçime bir yıl kala seçim yapılmasına imkan tanıdığını iddia eden ifade hatalıdır.

Anayasa m. 78'deki hiyerarşiyi doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Ara Seçim Yasakları ve İstisnaları

İpuçları

Ara seçimlerde iki temel zaman yasağı vardır: seçimden sonraki

30

ay ve seçime kalan son

1

yıl.

\%5

boşalma kuralı ile 'hiç üye kalmaması' kuralının hangi yasakları delebildiğine dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Savaş sebebiyle seçimlerin ertelenmesi kararının kim tarafından ve ne kadar süreyle alınabileceğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 116Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bilgi edinme ve denetim yolları $2017$ Anayasa değişiklikleri ile yürütme organının yeni yapısına uygun hale getirilmiş; bu süreçte gensoru ve sözlü soru gibi yöntemler sistemden çıkarılmıştır. Güncel anayasal düzenlemeler ışığında, TBMM'nin denetim araçlarının işleyişi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Yazılı soru önergesi, milletvekilleri tarafından Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlara yöneltilir ve muhatabınca en geç

15

gün içinde cevaplanmalıdır.

Meclis araştırması, belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan bir incelemedir; ancak devlet sırları anayasal olarak bu araştırmanın kapsamı dışında tutulmuştur.

Meclis soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) ile önerge verilmeli, üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili) ile soruşturma açılmasına karar verilmelidir.

Meclis'teki siyasi parti grupları, bir bakan hakkında Meclis soruşturması açılması yönünde görüşme yapabilir ve bu konuda bağlayıcı grup kararı alabilirler.

Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanların Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için Meclis üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyu gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis'teki siyasi parti grupları, bir bakan hakkında Meclis soruşturması açılması yönünde görüşme yapabilir ve bu konuda bağlayıcı grup kararı alabilirler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis soruşturması hakkında görüşme yapabileceği ve karar alabileceği yönündeki ifade yanlıştır; zira Anayasa'nın ilgili maddeleri bu durumu kesin olarak yasaklamıştır.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü

1982

Anayasası'nın

100

. ve

106

. maddeleri uyarınca, Meclis'teki siyasi parti gruplarının Meclis soruşturması ile ilgili herhangi bir görüşme yapması veya karar alması anayasal olarak yasaklanmıştır. Bu kural, soruşturma sürecinin tarafsızlığını ve milletvekillerinin hür iradesini korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

Denetim yollarının güncel kapsamını belirle

2017

değişikliği ile gensoru ve sözlü soru kaldırılmıştır. Mevcut yollar: yazılı soru, genel görüşme, meclis araştırması ve meclis soruşturmasıdır.

Soruda güncel hukuk kurallarına göre yanlış olan bilgiyi bulmak için önce mevcut araçları netleştirmek gerekir.

Yazılı soru ve meclis araştırması sınırlarını kontrol et

Yazılı soru süresi

15

gün, muhatabı yardımcı/bakanlardır. Meclis araştırmasında devlet sırları istisnadır.

Anayasal sürelerin ve içerik kısıtlamalarının doğruluğunu teyit etmek için.

Meclis soruşturması yeter sayılarını analiz et

Önerge:

301

(salt çoğunluk), Açılış kararı:

360

(

3/5

), Yüce Divan sevki:

400

(

2/3

Cezai sorumluluk denetimindeki sayısal eşikleri doğrulamak için.

Siyasi parti gruplarının soruşturma sürecindeki yetkisini incele

Anayasa Madde

100

106

gereği siyasi parti grupları meclis soruşturması hakkında görüşme yapamaz ve karar alamaz.

Yargısal nitelik taşıyan bu sürecin siyasi partilerin etkisi dışında kalması anayasal bir zorunluluktur.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Parti Grupları Yasağı

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması ile Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu arasındaki benzerlikleri ve yeter sayıları karşılaştırarak çalışmanız konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 117Soru →

Türk anayasal düzeninde yasama organı üyeliğine adaylık süreci ve seçimlerin işleyişi ile ilgili güncel mevzuat dikkate alındığında, milletvekili seçilme yeterliliği hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekili adayı olabilmek için askerlik hizmetini fiilen yapmış olma şartı aranmaz; askerlik ile ilişiği bulunmamak yeterlidir.

Milletvekili seçilebilmek için en az lise veya dengi bir okuldan mezun olma şartı bulunmaktadır.

Taksirli suçlar dışındaki suçlardan toplamda altı ay hapis cezası alan bir kişi milletvekili seçilemez.

Anayasa'ya göre milletvekili seçilme yaşı 2017 değişikliği ile 25 yaşını doldurmuş olmak şeklinde düzenlenmiştir.

Seçimlerde her seçmenin sadece bir oy hakkına sahip olması 'genel oy' ilkesinin bir gereğidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili adayı olabilmek için askerlik hizmetini fiilen yapmış olma şartı aranmaz; askerlik ile ilişiği bulunmamak yeterlidir.

Cevap

Milletvekili adayı olabilmek için askerlik hizmetini fiilen yapmış olma şartı aranmaz; askerlik ile ilişiği bulunmamak yeterlidir.

1982 Anayasası'nın 76. maddesinde 2017 yılında yapılan değişiklikle, milletvekili seçilme yaşı 18'e indirilmiş ve 'askerlik hizmetini yapmış olmak' ibaresi 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' şeklinde güncellenmiştir. Bu durum, askerlikten muaf olanların veya askerliği tecilli olanların da milletvekili seçilebilmesine olanak tanımaktadır.

Adım Adım Çözüm

Askerlik şartını inceleme

2017 değişikliği ile 'yapmış olmak' yerine 'ilişiği bulunmamak' ifadesi getirilmiştir.

Bu değişiklik, askerliğini henüz yapmamış veya muaf olanların da aday olabilmesini sağlar.

Eğitim şartını kontrol etme

Anayasa Madde 76 uyarınca en az ilkokul mezunu olmak yeterlidir.

Lise mezuniyeti şartı Anayasal bir zorunluluk değildir.

Yaş ve hapis cezası sınırlarını değerlendirme

Yaş sınırı 18, hapis cezası sınırı ise taksirli suçlar hariç 1 yıldır.

Verilen seçeneklerdeki 25 yaş ve 6 ay bilgileri güncel hukuki sınırlar ile uyuşmamaktadır.

Anahtar Kavram

2017 Anayasa Değişiklikleri ve Seçilme Yeterliliği

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi ve yasama dokunulmazlığı arasındaki farkları inceleyerek yasama bölümünü tamamlayabilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 118Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi, yayımlanması ve geri gönderilmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları

15

gün içinde inceleyerek yayımlamak veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri göndermek zorundadır.

Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanının bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderemeyeceği kanunlar arasında yer alarak bu konuda bir istisna teşkil eder.

Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul edilerek kendisine sunulan bir kanunu, anayasaya aykırı bulması halinde bir kez daha Meclise iade edebilir.

Kanunların yürürlüğe girmesi için Resmî Gazete'de yayımlanması şarttır; hukuk terminolojisinde bu sürece 'ilan' değil, 'yayım' adı verilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul edilerek kendisine sunulan bir kanunu, anayasaya aykırı bulması halinde bir kez daha Meclise iade edebilir.

Cevap

Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul edilen bir kanunu bir kez daha Meclise geri gönderemez; yayımlamakla yükümlüdür.

Cumhurbaşkanı, kendisine geri gönderilen kanunun Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) aynen kabul edilmesi durumunda, kanunu yayımlamak zorundadır. Anayasal düzenleme uyarınca, Cumhurbaşkanı aynı kanun metni üzerinde ikinci bir geri gönderme (veto) yetkisine sahip değildir. Bu aşamada tek hukuki yolu, kanun yayımlandıktan sonra Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açmaktır.

Adım Adım Çözüm

Kanun yapım sürecinin Cumhurbaşkanlığı aşamasını değerlendir.

Meclis tarafından kabul edilen kanunlar, Cumhurbaşkanına gönderilir ve Cumhurbaşkanının 15 günlük inceleme süresi başlar.

Anayasa'nın 89. maddesindeki usulü doğrulamak için.

Geri gönderme (veto) yetkisinin sınırlarını kontrol et.

Cumhurbaşkanı bütçe kanunları hariç tüm kanunları geri gönderebilir ancak Meclis 301 oy ile aynen kabul ederse bu yetki sona erer.

Veto yetkisinin mutlak değil, geciktirici nitelikte olduğunu anlamak için.

Seçeneklerdeki hukuki doğruluğu test et.

Aynen kabul edilen kanunun Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanma zorunluluğu vardır; ikinci kez geri gönderme yetkisi anayasal olarak düzenlenmemiştir.

Hatalı olan 'ikinci kez iade yetkisi' ifadesini tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Kanunları Yayımlama ve Veto Yetkisi

Soru 119Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca; Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi durumunda ortaya çıkacak hukuki sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Mevcut Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilir.

Seçimler sadece milletvekili genel seçimi olarak icra edilir, Cumhurbaşkanlığı makamı etkilenmez.

Bu karar için Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) oyu yeterlidir.

Cumhurbaşkanının yetkileri seçim kararı Resmi Gazete'de yayımlandığı anda sona erer.

Savaş sebebiyle seçimlerin ertelenmesi süreci kendiliğinden başlar ve seçimler

1

yıl ertelenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mevcut Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilir.

Cevap

Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis kararıyla seçimlerin yenilenmesi durumunda mevcut Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilir.

1982 Anayasası'nın 116. maddesinin 3. fıkrasına göre; Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi (üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla) halinde, mevcut Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir. Bu hüküm, Cumhurbaşkanının iki dönemlik görev sınırına getirilen anayasal bir istisnadır.

Adım Adım Çözüm

Seçimlerin yenilenmesi kararını veren merciyi belirle.

Karar Türkiye Büyük Millet Meclisi (

TBMM

) tarafından alınmıştır.

Anayasa'nın

116

. maddesi hem Meclis'e hem de Cumhurbaşkanı'na yenileme yetkisi tanır.

Cumhurbaşkanının kaçıncı döneminde olduğunu kontrol et.

Cumhurbaşkanı ikinci dönemindedir.

İkinci dönemde Meclis tarafından alınan yenileme kararı özel bir hukuki sonuç doğurur.

Anayasal istisnayı uygula.

Mevcut Cumhurbaşkanı bir kez daha adaylık hakkı kazanır.

Anayasa Madde

116/3

uyarınca, bu durumda normalde iki dönem olan sınır aşılarak bir hak daha tanınır.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Yenilenmesi ve Cumhurbaşkanı Adaylığı İstisnası

İpuçları

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Meclis ve Cumhurbaşkanı seçimleri her zaman birlikte yapılır.

Normalde bir kişi en fazla iki kez Cumhurbaşkanı seçilebilir, ancak Anayasa bu kurala tek bir durumda istisna getirir.

Daha Fazla Pratik

Meclisin seçim yenileme kararı ile Cumhurbaşkanının yenileme kararı arasındaki farkları (gerekçe, çoğunluk, adaylık sonuçları) karşılaştırın.

Tahmini Süre:50s

Soru 120Soru →

Milletvekili seçilme yeterliliği ve seçimlerin temel esasları göz önüne alındığında, adaylık şartları ve oy kullanma prosedürleri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi anayasal hükümlere uygun bir açıklamadır?

Askerlik çağına gelmiş yükümlülerin milletvekili adayı olabilmeleri için bu görevi fiilen yerine getirmiş olmaları zorunlu olmayıp, askerlik hizmetiyle ilişiklerinin bulunmaması yeterli kabul edilmektedir.

Seçimlerde her vatandaşın, vergi ödeme veya mülkiyet durumu gibi kısıtlamalara bağlı olmaksızın oy kullanabilmesi 'eşit oy' ilkesinin temel bir sonucudur.

Affa uğramış olsalar dahi zimmet, ihtilas, irtikap gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyen kişiler, milletvekili seçilme yeterliliğini yeniden kazanabilirler.

Milletvekili seçilebilmek için adayların, seçim takviminin başladığı tarih itibarıyla en az yirmi beş yaşını doldurmuş olmaları anayasal bir zorunluluktur.

Seçimlerde oyların gizli verilmesi esas olup, sayım ve döküm işlemlerinin ise tarafsızlığı sağlamak amacıyla kapalı oturumlarda yapılması anayasal bir kuraldır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Askerlik çağına gelmiş yükümlülerin milletvekili adayı olabilmeleri için bu görevi fiilen yerine getirmiş olmaları zorunlu olmayıp, askerlik hizmetiyle ilişiklerinin bulunmaması yeterli kabul edilmektedir.

Cevap

Askerlik çağına gelmiş yükümlülerin adaylığı için bu hizmeti fiilen yapmış olma şartı aranmaz; askerlikle ilişiğinin bulunmaması yeterlidir.

Doğru ifade, 2017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile getirilen güncel durumu yansıtmaktadır. Bu düzenleme ile askerlik hizmetini fiilen yerine getirmemiş olsa dahi, askerlik çağına gelmemiş olanlar veya askerlik çağına gelip de erteleme (tecil) ya da muafiyet gibi nedenlerle askerlikle hukuki bağı (ilişiği) bulunmayan vatandaşların milletvekili seçilebilmesinin önü açılmıştır.

Adım Adım Çözüm

2017 Anayasa değişikliklerinin milletvekili seçilme şartlarına etkisini analiz edin.

Seçilme yaşının 18'e indirildiği ve 'askerlik hizmetini yapmış olmak' şartının 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' şeklinde değiştirildiği belirlenir.

Güncel mevzuata göre askerlik hizmetini fiilen tamamlamamış ancak tecil (erteleme) veya muafiyet gibi durumlarla ilişiği kesilmiş kişiler aday olabilir.

Seçim ilkelerini (Genel oy, Eşit oy, Açık sayım) tanımlarıyla eşleştirin.

Genel oy seçmen kitlesinin genişliğini, eşit oy ise oy gücünün denkliğini (herkese 1 oy) ifade eder. Sayım ve döküm ise mutlaka halka açık yapılmalıdır.

Seçimlerin demokratikliği, sürecin şeffaf bir şekilde (açık sayım-döküm) ve her bireyin oy hakkının korunmasıyla sağlanır.

Kısıtlayıcı suçlar ve af müessesesi arasındaki ilişkiyi değerlendirin.

Zimmet, rüşvet, hırsızlık gibi yüz kızartıcı suçların, af çıksa dahi milletvekilliğine engel teşkil ettiği teyit edilir.

Anayasa koyucu, kamu vicdanını yaralayan belirli suçlar için affın seçilme yeterliliğini geri getirmeyeceğini özel olarak hükme bağlamıştır.

Anahtar Kavram

2017 Değişiklikleri Sonrası Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Seçim İlkeleri

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yargısal denetimi kapsamında Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) yapısını ve kararlarına karşı gidilebilecek yolları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

ÖncekiSayfa 6 / 10Sonraki

Yasama

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik