Yasama

194 soru

1982 Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıkları (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) arasındaki temel farklar ve hukuki sonuçlar göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı cezai ve hukuki olarak hiçbir şekilde sorumlu tutulamamasını sağlayan, Meclis kararıyla dahi kaldırılamayan mutlak bir korumadır.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin sadece cezai yargılamalarını değil, şahsi borçlarından dolayı aleyhine açılan tüm hukuk ve tazminat davalarını da kapsayan geniş bir koruma sağlar.

TBMM Genel Kurulu tarafından yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilen bir milletvekili, bu kararın iptali için on beş gün içinde Danıştay Başkanlığına başvurabilir.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin sadece Meclis çatısı altındaki faaliyetlerini koruduğu için, milletvekilliği sıfatı sona erdiğinde bu sözlerden dolayı geçmişe dönük dava açılabilir.

Yasama dokunulmazlığı, ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar da dahil olmak üzere Meclis kararı olmaksızın hiçbir suç iddiası için kaldırılamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı cezai ve hukuki olarak hiçbir şekilde sorumlu tutulamamasını sağlayan, Meclis kararıyla dahi kaldırılamayan mutlak bir korumadır.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu, meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerden dolayı ömür boyu devam eden ve meclis kararıyla dahi kaldırılamayan mutlak bir hukuki koruma sağlar.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin görevlerini hiçbir baskı altında kalmadan yerine getirebilmeleri için öngörülmüş 'mutlak' (Meclis kararıyla dahi kaldırılamayan) ve 'sürekli' (milletvekilliği bitse dahi koruyan) bir güvencedir. Bu güvence sadece cezai değil, aynı zamanda bu söz ve oylardan kaynaklanabilecek hukuki (tazminat) sorumluluğu da tamamen ortadan kaldırır.

Adım Adım Çözüm

Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığının niteliğini karşılaştır.

Sorumsuzluk mutlak ve sürekliyken; dokunulmazlık nispi (kaldırılabilir) ve geçicidir.

Bu iki kurumun temel ayrım noktası korumanın şiddeti ve süresidir.

Bağışıklıkların kapsamındaki dava türlerini analiz et.

Dokunulmazlık sadece ceza davalarını; sorumsuzluk ise hem ceza hem tazminat (hukuki) sorumluluğunu kapsar.

Milletvekilinin meclis dışındaki özel hukuk uyuşmazlıkları (boşanma, kira vb.) dokunulmazlık kapsamında değildir.

Dokunulmazlığın kaldırılması ve yargısal denetim sürecini incele.

Kaldırma kararı TBMM Genel Kurulu tarafından alınır; 7 gün içinde AYM'ye itiraz edilebilir; AYM 15 gün içinde karar verir.

Anayasanın 85. maddesi bu özel yargısal denetim yolunu öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine başvuru sürecini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 122Soru →

1982 Anayasası’nın 2017 yılı anayasa değişiklikleri sonrası hükümleri ve 87. maddesinde düzenlenen yetkiler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri arasında yer almaktadır?

Bakanlar Kuruluna belirli konularda kanun hükmünde kararname (KHK) çıkarma yetkisi vermek

Milletlerarası andlaşmaları bizzat onaylamak ve Resmi Gazete'de yayımlayarak yürürlüğe koymak

Para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek

Yürütme organının faaliyetlerini denetlemek amacıyla gensoru mekanizmasını işletmek

Üye tamsayısının salt çoğunluğunun kararı ile genel ve özel af ilânına karar vermek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek

Cevap

Para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek, 1982 Anayasası'nın 87. maddesi uyarınca TBMM'nin yetkisindedir.

Para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek, 1982 Anayasası’nın 87. maddesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin görev ve yetkileri arasında doğrudan ve münhasıran sayılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 87. maddesindeki güncel yetki listesini incelemek

87. maddede; kanun koymak, bütçeyi kabul etmek, para basılmasına/savaş ilânına karar vermek, andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak ve af ilân etmek sayılmıştır.

Meclisin görevlerini belirlemek için temel anayasal dayanağı tespit etmek gerekir.

2017 değişiklikleri ile kaldırılan yetkileri ayırt etmek

Gensoru, Bakanlar Kurulu'na KHK yetkisi verme gibi işlemlerin yürürlükten kalktığı görülür.

Hatalı seçenekleri elemek için güncel sistemdeki (Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi) yapısal değişiklikleri bilmek gerekir.

Nitelikli çoğunluk gerektiren yetkileri kontrol etmek

Af ilânı için

3/5

(360 milletvekili) çoğunluk şartı arandığı tespit edilir.

Basit çoğunluk ile nitelikli çoğunluk arasındaki farkı doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Anayasal Görev ve Yetkileri (Madde 87)

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları (Meclis Araştırması, Genel Görüşme, Meclis Soruşturması ve Yazılı Soru) arasındaki farkları çalışınız.

Tahmini Süre:50s

Soru 123Soru →

1982 Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi, yayımlanması veya geri gönderilmesi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

TBMM, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Cumhurbaşkanı, bütçe kanunlarını da uygun bulmadığı takdirde bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir.

Meclis, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanının bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma hakkı ortadan kalkar.

Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla aynen kabul edebilir.

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları en geç 30 gün içinde yayımlar veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301 oy) hiçbir değişiklik yapmadan kabul etmesi durumunda, Cumhurbaşkanının bu kanunu yayımlama zorunluluğunun bulunmasıdır.

Anayasa'nın 89. maddesi uyarınca, TBMM tarafından kabul edilen kanunlar Cumhurbaşkanı'na gönderilir. Cumhurbaşkanı 15 gün içinde ya yayımlar ya da bütçe kanunları hariç olmak üzere geri gönderir. Eğer Meclis geri gönderilen metni hiçbir değişiklik yapmadan (aynen) üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 301 milletvekilinin oyuyla kabul ederse, Cumhurbaşkanı artık bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

Kanunların yayımlanma süresini kontrol et.

Cumhurbaşkanı 15 gün içinde yayımlamak veya geri göndermek zorundadır.

Anayasal takvim bu süreyle sınırlandırılmıştır.

Geri gönderme yetkisinin istisnalarını incele.

Bütçe kanunları geri gönderilemez.

Devlet hizmetlerinin sürekliliği için bütçe yasama sürecinde özel bir statüye sahiptir.

Geri gönderilen kanun üzerindeki Meclis iradesini analiz et.

Aynen kabul için 301 kabul oyu gereklidir ve bu durumda Cumhurbaşkanı yayımlamak zorundadır.

Anayasa değişikliğiyle (2017) veto yetkisi zorlaştırılmış ve nitelikli çoğunluk şartı getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Kanunların Yayımlanması ve Cumhurbaşkanının Veto Yetkisi

Daha Fazla Pratik

Kanunların yürürlüğe giriş tarihleri ve Resmî Gazete'de yayım usullerini incelemek konuyu tamamlayacaktır.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 124Soru →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılı anayasa değişiklikleri ile düzenlenen güncel hükümler çerçevesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

2017

değişiklikleri ile 'gensoru' ve 'sözlü soru' mekanizmaları denetim yolları arasından çıkarılmıştır.

Meclis soruşturması açılmasına dair önergenin verilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) imzası gerekir.

Yazılı sorular, en geç

15

gün içinde cevaplanmak üzere Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlara yöneltilir.

Genel görüşme ve Meclis araştırması önergelerinin verilmesi için siyasi parti grupları veya en az

20

milletvekilinin imzası yeterlidir.

Meclis araştırması; devlet sırları, ticari sırlar ve kişisel veriler dahil olmak üzere her türlü konuyu kapsayacak şekilde yapılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis araştırması; devlet sırları, ticari sırlar ve kişisel veriler dahil olmak üzere her türlü konuyu kapsayacak şekilde yapılabilir.

Cevap

Meclis araştırmasının kapsamına ilişkin olan ifade yanlıştır; çünkü devlet sırları ve ticari sırlar bu denetim yolunun kapsamı dışında tutulmuştur.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü

1982

Anayasası'nın

98

. maddesi uyarınca Meclis araştırması her konuyu kapsamaz; devlet sırları ve ticari sırlar bu denetim yolunun kapsamı dışında bırakılmıştır. Ayrıca yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin konularda da (Madde

138

) araştırma yapılamaz.

Adım Adım Çözüm

Güncel denetim yollarını tespit etme

2017

değişikliği sonrası denetim yolları: Yazılı Soru, Genel Görüşme, Meclis Araştırması ve Meclis Soruşturmasıdır.

Gensoru ve sözlü sorunun kaldırıldığını teyit etmek için ilk adım gereklidir.

Meclis araştırmasının anayasal sınırlarını kontrol etme

Anayasa Madde

98

: 'Devlet sırları ile ticari sırlar, Meclis araştırması kapsamı dışındadır.'

Denetim yetkisinin mutlak olmadığını, belirli hukuki sınırları olduğunu belirlemek gerekir.

Seçeneklerdeki süre ve sayısal verileri doğrulama

Yazılı soru süresi

15

gündür. Meclis soruşturması önerge sayısı

301

(salt çoğunluk) olarak belirlenmiştir.

Diğer teknik detayların doğruluğunu onaylayarak yanlış seçeneği kesinleştirmek için yapılır.

Anahtar Kavram

Meclis Araştırması ve İstisnaları

Soru 125Soru →

1982 Anayasası’na göre milletvekilliğinin sona ermesi, düşmesi ve bu işlemlere karşı başvurulabilecek yargısal denetim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, milletvekilinin üyeliğini kendiliğinden sona erdirir ve bu işleme karşı yargı yolu kapalıdır.

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, Genel Kurul tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verilir.

Meclis çalışmalarına devamsızlık nedeniyle üye tamsayısının salt çoğunluğuyla verilen düşme kararına karşı, 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme 15 gün içinde kesin kararını verir.

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan milletvekillerinin üyeliği, Meclis Başkanlık Divanı'nın düşme yönündeki tespiti ve Genel Kurul'un onayı ile sona erer.

Kesin hüküm giyme veya kısıtlanma sebebiyle milletvekilliğinin düşmesi hallerinde de Genel Kurul bildiriminden itibaren 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarına devamsızlık nedeniyle üye tamsayısının salt çoğunluğuyla verilen düşme kararına karşı, 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme 15 gün içinde kesin kararını verir.

Cevap

Doğru olan ifade, devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi kararına karşı izlenen yargısal denetim sürecini tam ve doğru açıklamaktadır. Anayasa'nın 84. maddesine göre devamsızlıkta düşme kararı için üye tamsayısının salt çoğunluğu şarttır ve 85. maddeye göre bu karar alındıktan sonra 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir, Mahkeme de 15 gün içinde kararını verir.

Adım Adım Çözüm

Düşme hallerinin usul bakımından sınıflandırılması

İstifa, devamsızlık ve bağdaşmayan görev hallerinde Genel Kurul kararı gerekirken; kesin hüküm, kısıtlanma ve atama hallerinde bildirimle üyelik sona erer.

Yargısal denetimin hangi hallerde mümkün olduğunu belirlemek için bu ayrım kritiktir.

Devamsızlık nedeniyle düşme kararının niteliğinin incelenmesi

Bir ayda toplam beş birleşim günü özürsüz devamsızlık yapan milletvekilinin üyeliği, üye tamsayısının salt çoğunluğu (en az 301 oy) ile düşürülebilir.

Bu durum, Anayasa'da özel bir nitelikli çoğunluk aranan nadir düşme hallerinden biridir.

Yargısal denetim sürelerinin ve kapsamının kontrol edilmesi

Genel Kurul tarafından verilen düşme kararlarına karşı 7 gün içinde iptal başvurusu yapılabilir ve Anayasa Mahkemesi 15 gün içinde karar verir.

Anayasa m. 85'teki başvuru ve karar süreleri ile hangi fıkraların (84/1, 3, 4) kapsamda olduğu doğrulanmıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesi ve Yargısal Denetimi (Başvuru ve Karar Süreleri)

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesiyle ilgili Anayasa Mahkemesine kimlerin (ilgili vekil veya herhangi bir vekil) başvurabileceği konusuna çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 126Soru →

Milletvekili (A), TBMM Genel Kurulu çalışmaları sırasındaki bir konuşmasında kullandığı ifadeler nedeniyle bir tazminat davası ile karşı karşıya kalmıştır. Aynı zamanda bu milletvekili hakkında, seçilmeden önce işlediği iddia edilen bir yaralama suçu nedeniyle ceza davası açılmak istenmektedir.

1982 Anayasası hükümleri uyarınca Milletvekili (A)'nın hukuki durumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Meclis çalışmalarındaki sözlerinden dolayı mutlak olarak sorumluluğu bulunmaz; seçimden önce işlediği iddia edilen suç nedeniyle ise dokunulmazlığı kaldırılmadıkça yargılanamaz.

Her iki durum da yasama dokunulmazlığı kapsamında olup TBMM Genel Kurulu tarafından dokunulmazlığı kaldırılmadıkça hiçbir dava açılamaz.

Seçimden önce işlenen suçlar anayasal olarak dokunulmazlık kapsamı dışında bırakıldığı için ceza davası doğrudan görülebilir.

Yasama sorumsuzluğu sadece ceza davalarına karşı koruma sağladığından, milletvekili aleyhine tazminat davası açılmasına engel teşkil etmez.

Milletvekilinin dokunulmazlığı kaldırılsa dahi, Meclis çalışmaları dışındaki tüm siyasi faaliyetleri sorumsuzluk kapsamında korunmaya devam eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarındaki sözlerinden dolayı mutlak olarak sorumluluğu bulunmaz; seçimden önce işlediği iddia edilen suç nedeniyle ise dokunulmazlığı kaldırılmadıkça yargılanamaz.

Cevap

Milletvekili, Meclis içindeki sözlerinden dolayı yasama sorumsuzluğu gereği mutlak koruma altındadır ve bu kaldırılamaz; seçim öncesi işlediği suç için ise yasama dokunulmazlığı gereği Meclis kararı olmaksızın yargılanamaz.

Doğru olan seçenek, 1982 Anayasası'nın 83. maddesindeki ikili ayrımı tam olarak yansıtmaktadır. Yasama sorumsuzluğu mutlak ve süreklidir, Meclis çalışmaları sırasındaki sözleri tazminat davalarına karşı da korur. Yasama dokunulmazlığı ise sadece ceza yargılamasını geçici olarak durdurur ve kaldırılması TBMM kararına bağlıdır.

Adım Adım Çözüm

Olaydaki fiilleri hukuki niteliğine göre sınıflandırma

Meclis Genel Kurulu'ndaki konuşma 'Yasama Sorumsuzluğu' (Madde 83/1), seçim öncesi yaralama suçu ise 'Yasama Dokunulmazlığı' (Madde 83/2) kapsamına girer.

Anayasa, milletvekillerinin parlamento faaliyetlerini ve kişisel suç isnatlarını iki farklı koruma mekanizmasıyla düzenlemiştir.

Yasama sorumsuzluğunun kapsamını uygulama

Bu koruma mutlaktır, süreklidir (milletvekilliği bitse de sürer) ve hem hukuki (tazminat) hem cezai takibatı engeller.

Milletvekilinin Meclis'te hiçbir baskı altında kalmadan oy ve düşüncelerini açıklayabilmesi demokrasinin gereğidir.

Yasama dokunulmazlığının kapsamını uygulama

Dokunulmazlık nispidir, geçicidir ve sadece ceza davası süreçlerini (sorgulama, tutuklama, yargılama) TBMM kararına kadar durdurur.

Milletvekilinin asılsız ceza davalarıyla yasama görevinden alıkonulmasını önlemek amaçlanır.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıklarının Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne yapacağı itirazın sürelerini (7 gün/15 gün) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 127Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, bir anayasa değişikliği teklifinin TBMM Genel Kurulundaki nihai oylamasında üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ( $400$ ve daha fazla kabul oyu) ile kabul edilmesi durumunda, Cumhurbaşkanının bu değişikliğe ilişkin anayasal yetkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı; kanunu onaylayıp yayımlayabilir, bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir veya dilerse halkoyuna sunabilir.

Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu sağlandığı için bu değişikliğin halkoyuna sunulması anayasal bir zorunluluktur.

Cumhurbaşkanı bu durumda kanunu Meclise geri gönderemez; ya doğrudan onaylamak ya da halkoyuna sunmak zorundadır.

Üçte iki çoğunlukla kabul edilen anayasa değişiklikleri, Cumhurbaşkanının onayına sunulmadan doğrudan yürürlüğe girer.

Bu çoğunlukla kabul edilen kanunların halkoyuna sunulma yetkisi sadece TBMM Başkanı'na aittir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı; kanunu onaylayıp yayımlayabilir, bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir veya dilerse halkoyuna sunabilir.

Cevap

Cumhurbaşkanı; kanunu onaylayıp yayımlayabilir, bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir veya dilerse halkoyuna sunabilir.

Anayasa'nın

175

. maddesine göre, bir anayasa değişikliği teklifi TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

ve üzeri) ile kabul edilirse Cumhurbaşkanı kanunu onaylayabilir, TBMM'ye geri gönderebilir veya kanunu halkoyuna sunabilir. Bu durumda halkoylaması bir zorunluluk değil, Cumhurbaşkanının takdirinde olan (ihtiyari) bir süreçtir.

Adım Adım Çözüm

Kabul oranını belirle

Meclisteki oylama sonucu üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

ve üzeri) olarak gerçekleşmiştir.

Anayasa değişikliği sürecinde Cumhurbaşkanının yetkileri Meclisteki kabul oranına göre farklılık gösterir.

Cumhurbaşkanının bu oran üzerindeki yetkilerini analiz et

Üçte iki ve üzeri oy alındığında, halkoylaması 'ihtiyari' (isteğe bağlı) hale gelir.

1982

Anayasası'nın

175

. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı bu durumda onaylama, iade veya ihtiyari halkoylaması yollarından birini seçebilir.

Anahtar Kavram

Anayasa Değişikliği Sürecinde Cumhurbaşkanının Seçimlik Yetkileri

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı tarafından Meclise iade edilen bir anayasa değişikliğinin Meclis tarafından 'aynen kabulü' için gereken yeter sayıları inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 128Soru →

$1982$ Anayasası'nın ara seçimlere ilişkin hükümleri uyarınca; bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde ( $TBMM$ ) temsilcisiz kalması (hiç üyesinin kalmaması) durumunda izlenecek hukuki usul ve zamanlama ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılması zorunludur ve bu durumda genel seçimlere bir yıldan az süre kalmış olması seçime engel teşkil etmez.

Ara seçim yapılabilmesi için genel seçimlerin üzerinden en az otuz ay geçmiş olması şartı, temsilcisiz kalan seçim çevreleri için de mutlak bir kısıtlamadır.

Boşalan üyeliğin bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmaması sonucunu doğurması halinde,

TBMM

üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla (

360

milletvekili) ara seçim kararı almalıdır.

Genel seçimlere bir yıldan az süre kalmışsa, temsilcisiz kalan il için ara seçim yapılamaz ve bu ilin temsili bir sonraki genel seçime kadar boş kalır.

Temsilcisiz kalma durumunda ara seçim kararı Cumhurbaşkanı tarafından verilir ve seçimler kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasını takip eden kırk sekiz saat içinde gerçekleştirilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılması zorunludur ve bu durumda genel seçimlere bir yıldan az süre kalmış olması seçime engel teşkil etmez.

Cevap

Bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmaması durumunda, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılması zorunludur ve bu özel durumda otuz ay ve bir yıl yasakları uygulanmaz.

Anayasa'nın

78

. maddesinin dördüncü fıkrasına göre; bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesinin kalmaması halinde, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılması emredici bir hükümdür. Bu durumda, ara seçimlerin genel seçimden otuz ay geçmedikçe yapılamayacağı ve genel seçimlere bir yıl kala yapılamayacağı yönündeki yasaklar uygulanmaz.

Adım Adım Çözüm

Boşalmanın niteliğini tespit etme

Durumun, bir seçim çevresinin tamamen temsilcisiz kalması olduğu belirlenir.

Anayasa'da ara seçimler için üç farklı senaryo ve farklı kurallar öngörülmüştür.

Zaman aşımı ve yasak süre kontrolü yapma

Genel seçimlere bir yıldan az süre kaldığı veya seçimlerin üzerinden otuz ay geçmediği varsayılır.

Bu süreler normal şartlarda ara seçimi engelleyen yasal bariyerlerdir.

Anayasa Madde

78/4

hükmünü uygulama

Temsilcisiz kalma durumunda yasak sürelerin işlemeyeceği ve

90

gün kuralının devreye gireceği saptanır.

Anayasa, halkın temsil hakkının tamamen kesilmemesi için bu istisnayı getirmiştir.

Anahtar Kavram

Ara Seçim Türleri ve İstisnaları

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi durumunda CB ve TBMM'nin görev sürelerinin nasıl etkilendiğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 129Soru →

1982 Anayasası'nın "Meclis Başkanlık Divanı" ve "Siyasi Parti Grupları"na ilişkin hükümleri dikkate alındığında, bu yapıların oluşumu ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

TBMM Başkanlık Divanı, Meclisteki siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında Divan'a katılmalarını sağlayacak şekilde kurulur.

Siyasi parti grupları, TBMM Başkanlığı için aday gösterebilir ancak bu adayların kendi gruplarından olması zorunludur.

TBMM Başkanı ve oturumu yöneten başkanvekili, Meclis Genel Kurulundaki oylamalarda oy kullanamazlar.

Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için en az yirmi milletvekilinin bir araya gelmesi anayasal bir zorunluluktur.

Meclis Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki seçim yapılır ve ilk seçilenlerin görev süresi iki yıldır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, TBMM Başkanlığı için aday gösterebilir ancak bu adayların kendi gruplarından olması zorunludur.

Cevap

Siyasi parti gruplarının TBMM Başkanlığı için aday gösterebileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü Anayasa uyarınca gruplar aday gösteremez, adaylık bireyseldir.

1982 Anayasası'nın 94. maddesi açıkça 'Siyasî parti grupları Başkanlık için aday gösteremezler' hükmünü içermektedir. Bu kural, Meclis Başkanı'nın bir partinin değil, tüm Meclis'in başkanı olması ve görevini tarafsız bir şekilde yürütmesi amacıyla getirilmiştir. Adaylık süreci tamamen milletvekillerinin bireysel iradesine bırakılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 94. maddesinin incelenmesi

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösteremeyeceği kuralına ulaşılır.

Başkanın tarafsızlığını korumak adına adaylık sürecinin partiler üstü tutulması amaçlanmıştır.

Diğer seçeneklerin anayasal dayanaklarının kontrol edilmesi

Grup kurma sayısının 20 olduğu, Divan'da temsilin nispi olduğu ve oy kullanma yasaklarının doğruluğu teyit edilir.

Yanlış olan önermenin tekil ve kesin olduğundan emin olunur.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın tarafsızlığı ve siyasi parti gruplarının aday gösterme yasağı.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının ayrıca 'Meclis Soruşturması' ve 'Yasama Dokunulmazlığı' konularında görüşme yapıp karar alamayacaklarını hatırlayınız.

Tahmini Süre:50s

Soru 130Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun toplam $280$ milletvekilinin katılımıyla toplandığı bir birleşimde, Anayasa'da başkaca bir hüküm bulunmayan bir konuda karar alınabilmesi için gereken asgari 'kabul' oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

140

141

151

200

301

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $151$

Cevap

Toplantıya katılan milletvekili sayısının salt çoğunluğu anayasal alt sınır olan 151'in altında kaldığı için asgari kabul oyu sayısı 151'dir.

1982 Anayasası'nın 96. maddesine göre, TBMM yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde, Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa üye tam sayısının en az üçte biriyle (

200

) toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak karar yeter sayısı, hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

) az olamaz. Soruda verilen

280

milletvekilinin salt çoğunluğu

141

yapmakta olup, bu sayı anayasal alt sınır olan

151

'in altında kaldığı için karar alınabilmesi için en az

151

kabul oyu gereklidir.

Adım Adım Çözüm

Toplantı yeter sayısını kontrol et.

600 / 3 = 200

Meclisin toplanabilmesi için üye tam sayısının en az üçte birinin hazır bulunması gerekir.

280

milletvekili bu şartı sağlamaktadır.

Katılanların salt çoğunluğunu hesapla.

280 / 2 = 140

; salt çoğunluk için

+1 = 141

Genel kural olarak kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır.

Anayasal asgari karar yeter sayısı sınırını uygula.

600 / 4 = 150

; asgari sınır için

+1 = 151

Anayasa'nın 96. maddesi uyarınca karar yeter sayısı hiçbir durumda üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Hesaplanan değer ile alt sınırı karşılaştır.

141 < 151

olduğu için geçerli sayı

151

olur.

Hesaplanan salt çoğunluk alt sınırın altında kaldığında, alt sınır olan asgari rakam esas alınır.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 131Soru →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile düzenlenen güncel hükümler çerçevesinde; Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yazılı soru önergeleri sadece milletvekilleri tarafından verilebilir ve muhatabı olan Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlar tarafından en geç

15

gün içinde cevaplandırılır.

Meclis araştırması; belli bir konuda bilgi edinilmek üzere yapılan incelemeden ibarettir ancak devlet sırları ve devam eden yargısal süreçler bu araştırmanın kapsamı dışındadır.

Meclis soruşturması; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) ile önerilebilir.

Toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun, TBMM Genel Kurulunda görüşülmesine 'Genel Görüşme' denir ve bu önergeyi siyasi parti grupları da verebilir.

Yazılı soruların öngörülen sürede cevaplandırılmaması halinde, ilgili milletvekilinin talebi üzerine bu önerge sözlü soruya dönüştürülerek hükümetin düşürülmesi için gensoru süreci başlatılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazılı soruların öngörülen sürede cevaplandırılmaması halinde, ilgili milletvekilinin talebi üzerine bu önerge sözlü soruya dönüştürülerek hükümetin düşürülmesi için gensoru süreci başlatılır.

Cevap

Yazılı soruların süresi içinde cevaplanmaması durumunda sözlü soruya dönüştürülmesi veya gensoru sürecinin başlatılması mümkün değildir; çünkü bu iki denetim yolu 2017 yılında kaldırılmıştır.

Doğru yanıt olan seçenek, 'Sözlü Soru' ve 'Gensoru' gibi

2017

Anayasa değişikliği ile hukuk sistemimizden kaldırılan mekanizmaları içermektedir. Güncel anayasal düzende, yazılı soruların sözlü soruya dönüşmesi veya hükümetin düşürülmesini sağlayan gensoru usulü bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

TBMM'nin güncel bilgi edinme yollarını hatırla.

Yazılı Soru, Meclis Araştırması, Genel Görüşme ve Meclis Soruşturması.

2017 değişiklikleri ile denetim yolları yeniden yapılandırılmıştır.

Kaldırılan denetim yollarını tespit et.

Gensoru ve Sözlü Soru mekanizmaları artık mevcut değildir.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde yürütmenin doğrudan halka karşı sorumlu olması nedeniyle parlamenter denetim araçlarından bazıları kaldırılmıştır.

Seçeneklerdeki süre ve usul bilgilerini kontrol et.

Yazılı soru için

15

günlük süre, Meclis Araştırması için devlet sırrı kısıtı ve Meclis Soruşturması için

301

(önerge),

360

(açılma kararı),

400

(Yüce Divan) sayıları günceldir.

Anayasa'nın 98. ve 106. maddeleri bu sayı ve süreleri açıkça belirler.

Anahtar Kavram

2017 Anayasa Değişikliği Sonrası TBMM Denetim Yolları

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturmasındaki üye tamsayısı oranlarını (

301

360

400

) bir tablo üzerinden tekrar ederek pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 132Soru →

1982 Anayasası'na göre, milletvekilliğinin düşmesi ve bu kararlara karşı başvurulabilecek yargısal denetim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kesin hüküm giyme veya kısıtlanma hallerinde milletvekilliği, kesinleşen yargı kararının Genel Kurula bildirilmesiyle sona erer ve bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılamaz.

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliği, Genel Kurula katılanların salt çoğunluğu ile düşürülür.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, milletvekilinin üyeliğini kararın verildiği tarihte kendiliğinden sona erdiren hallerden biridir.

Milletvekilliğinden istifa eden üyenin üyeliği, istifa dilekçesinin TBMM Başkanlık Divanı'na sunulmasıyla birlikte başka bir işleme gerek kalmadan kendiliğinden düşer.

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden üyenin üyeliğinin düşürülmesi kararına karşı, ilgili milletvekili 15 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kesin hüküm giyme veya kısıtlanma hallerinde milletvekilliği, kesinleşen yargı kararının Genel Kurula bildirilmesiyle sona erer ve bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılamaz.

Cevap

Kesin hüküm giyme veya kısıtlanma durumlarında milletvekilliği, kararın Genel Kurula bildirilmesiyle düşer ve bu özel duruma karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulamaz.

1982 Anayasası uyarınca milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma sebepleriyle düşmesi, mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle gerçekleşen bir 'bildirim' usulüdür. Anayasa'nın 85. maddesi, meclis kararıyla (oylama ile) düşürülen üyeliklere karşı Anayasa Mahkemesine itiraz yolunu açmışken, bildirim yoluyla düşen üyelikleri bu kapsamın dışında tutmuştur.

Adım Adım Çözüm

Milletvekilliğinin sona erme usullerini belirleme

Milletvekilliği; TBMM kararı (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık), bildirim (kesin hüküm, kısıtlılık) veya kendiliğinden (ölüm, CB yardımcısı/bakan olma) sona erebilir.

Anayasa'nın 84. maddesi düşme sebeplerini usullerine göre ayırmıştır.

Yargısal denetim kapsamını inceleme

Anayasa Mahkemesine itiraz (Madde 85), sadece TBMM Genel Kurulu kararıyla düşürülen üyelikler (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) ve dokunulmazlığın kaldırılması için geçerlidir.

Yargı kararıyla (bildirimle) düşen üyeliklerde zaten kesinleşmiş bir mahkeme hükmü olduğu için bu yola gidilemez.

İtiraz sürelerini ve usulünü teyit etme

Karardan itibaren 7 gün içinde AYM'ye başvurulur; AYM 15 gün içinde kararını verir.

Süreler hak düşürücü niteliktedir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri ve Yargısal Denetimi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 133Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) çalışma düzeni, toplantı ve karar yeter sayıları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Meclis, her yıl ekim ayının birinci günü kendiliğinden toplanır.

Bir yasama yılında Meclis en çok

3

ay tatil yapabilir.

Meclis Başkanı, doğrudan veya milletvekillerinin en az beşte birinin yazılı istemi üzerine Meclisi toplantıya çağırır.

TBMM Genel Kurulunun toplanabilmesi için üye tamsayısının en az üçte birinin hazır bulunması gerekir.

TBMM, yapacağı oylamalarda Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM, yapacağı oylamalarda Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin genel karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; üye tamsayısının salt çoğunluğu değildir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, yapacağı oylamalarda Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Karar yeter sayısı, hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

) az olamaz. İfadedeki 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (

301

) ibaresi, genel kuralı değil sadece özel nitelikli çoğunluk hallerini ifade ettiği için yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Toplantı yeter sayısını belirleme

600 / 3 = 200

Anayasa'ya göre Meclis'in toplanabilmesi için üye tamsayısının en az üçte birinin hazır bulunması şarttır.

Genel karar yeter sayısı kuralını analiz etme

Katılanların salt çoğunluğu (En az

151

)

Özel bir hüküm yoksa kararlar katılanların yarısından bir fazlası ile alınır, ancak bu sayı üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu kavramını değerlendirme

301

milletvekili

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

), sadece Anayasa'da açıkça belirtilen durumlarda (örneğin Cumhurbaşkanınca geri gönderilen kanunun aynen kabulü) aranan nitelikli bir çoğunluktur.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayısı Genel Kuralı

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 134Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda bir kanun teklifinin oylandığı birleşimde, oturuma toplam $294$ milletvekilinin katıldığı ve yapılan açık oylama sonucunda $150$ "kabul" oyu kullanıldığı tespit edilmiştir. 1982 Anayasası'nda yer alan toplantı ve karar yeter sayıları hükümleri dikkate alındığında, bu oylamanın sonucuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Karar yeter sayısına ulaşılmıştır çünkü kabul oylarının sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğu olan

148

rakamından fazladır.

Karar yeter sayısına ulaşılamamıştır çünkü kabul oyları, üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlası olan

151

rakamının altında kalmıştır.

Toplantı yeter sayısı sağlanamadığı için yapılan oylama hukuken geçersiz sayılır ve birleşim kapatılır.

Karar yeter sayısına ulaşılamamıştır çünkü kanunların kabulü için en az üye tam sayısının salt çoğunluğu olan

301

kabul oyu gerekir.

Karar yeter sayısına ulaşılmıştır çünkü kabul oyları, toplantıya katılanların üçte ikisinden fazladır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karar yeter sayısına ulaşılamamıştır çünkü kabul oyları, üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlası olan $151$ rakamının altında kalmıştır.

Cevap

Karar yeter sayısına ulaşılamamıştır çünkü kabul oyları, üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlası olan

151

rakamının altında kalmıştır.

Doğru yanıt, kabul oylarının sayısının anayasal alt sınır olan

151

rakamının altında kalması nedeniyle kararın alınamadığını belirtmektedir. 1982 Anayasası'na göre, karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlası olan

151

milletvekilinden az olamaz. Senaryoda

150

kabul oyu, katılanların yarısından fazlası olsa da (

150 > 147

) anayasal alt sınırı (

151

) geçemediği için yeterli değildir.

Adım Adım Çözüm

Toplantı yeter sayısını kontrol et

600 / 3 = 200

(Alt sınır). Katılan sayısı

294

olduğu için toplantı yeter sayısı sağlanmıştır.

Meclisin toplanabilmesi için en az

200

milletvekilinin hazır bulunması gerekir.

Toplantıya katılanların salt çoğunluğunu hesapla

294 / 2 = 147

. Salt çoğunluk (bir fazlası)

= 148

kabul oyudur.

Anayasa'ya göre genel karar yeter sayısı, o oturuma katılanların yarısından bir fazlasıdır.

Anayasal alt sınır (karar yeter sayısı tabanı) kontrolü yap

600 / 4 = 150

. Bir fazlası

= 151

kabul oyu.

Anayasa'nın 96. maddesi uyarınca karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

) az olamaz.

Verilen kabul oyu ile sınırları kıyasla

150 > 148

(Salt çoğunluk sağlandı) ancak

150 < 151

(Anayasal alt sınır sağlanamadı).

İki şartın aynı anda sağlanması gerekir.

151

barajı aşılamadığı için teklif reddedilmiş sayılır.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı

İpuçları

TBMM'de bir kararın alınabilmesi için iki farklı sayısal eşiğin aynı anda geçilmesi gerekir.

Bu eşiklerden ilki 'katılanların salt çoğunluğu', ikincisi ise hiçbir durumda değişmeyen '151' barajıdır.

Daha Fazla Pratik

Karar yeter sayısının 151'den farklı (nitelikli çoğunluk) olduğu durumları (Anayasa değişikliği, Genel Af vb.) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 135Soru →

1982 Anayasası’na göre milletvekilliğinin düşmesi ve bu işlemlere karşı başvurulabilecek yargısal denetim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kesin hüküm giyme veya kısıtlanma durumlarında milletvekilliğinin sona ermesi için TBMM Genel Kurulu tarafından oylama yapılması zorunludur.

İstifa eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, istifanın geçerliliği tespit edildikten sonra TBMM Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verilir.

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verilir.

Milletvekilliğinin düşmesine dair TBMM Genel Kurulu kararlarına karşı sadece ilgili milletvekili yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan milletvekillerinin üyeliği, TBMM Genel Kurulunda yapılacak bir oylama sonucunda düşer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verilir.

Cevap

Meclis çalışmalarına bir ay içinde toplam beş birleşim günü mazeretsiz katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301) gerekir.

Doğru olan ifade, meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verilmesidir. Anayasa'nın 84. maddesine göre devamsızlık hali, Meclis kararını gerektiren haller arasında en yüksek karar yeter sayısına (301) sahip olan durumdur.

Adım Adım Çözüm

Düşme hallerinin usul bakımından ayrımını yapın.

İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık halleri TBMM kararıyla; kesin hüküm, kısıtlanma ve atama halleri bildirimle sonuçlanır.

Anayasa her durum için farklı bir hukuki prosedür öngörmüştür.

Devamsızlık hali için gereken özel çoğunluğu belirleyin.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (600 vekilin en az 301'i).

Devamsızlık nedeniyle düşme, diğer oylamalı düşme hallerinden farklı olarak nitelikli çoğunluk gerektirir.

Yargısal denetim mekanizmasını kontrol edin.

7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde Anayasa Mahkemesi kararı.

Meclis kararıyla düşme hallerinde yargı yolu açıktır; ancak bildirimle (kesin hüküm vb.) sona erme hallerinde bu özel yargı yolu (AYM'ye 7 gün içinde başvuru) işletilemez.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin düşmesinde usul ve nitelikli çoğunluk farkları

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi durumunda, boşalan üyeliklerin doldurulması için yapılan 'ara seçim' şartlarını ve istisnalarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 136Soru →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca, siyasi parti gruplarının TBMM içindeki faaliyetleri ve Meclis Başkanlık Divanı üyelerinin statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için en az yirmi milletvekilinin bir araya gelmesi zorunludur.

Siyasi parti grupları, Meclis soruşturması açılmasına ilişkin konularda görüşme yapamaz ve karar alamazlar.

Meclis Başkanlığı seçimi için siyasi parti grupları tarafından aday gösterilmesi yasaktır.

Meclis Başkanı ve başkanvekilleri, üyesi oldukları siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içindeki faaliyetlerine katılamazlar.

Meclis Başkanlık Divanı üyelerinin tamamı, tarafsızlık ilkesi gereği Genel Kurul'daki oylamalara katılamazlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanlık Divanı üyelerinin tamamı, tarafsızlık ilkesi gereği Genel Kurul'daki oylamalara katılamazlar.

Cevap

Meclis Başkanlık Divanı üyelerinden yalnızca Meclis Başkanı ve o anki oturumu yöneten başkanvekili oy kullanamaz; diğer üyelerin oy kullanma hakkı devam etmektedir.

Doğru cevap olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 94. maddesinin son fıkrasına göre; sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ve oturumu yöneten başkanvekili oy kullanamaz. Başkanlık Divanı'nın diğer üyeleri olan kâtip üyeler, idare amirleri ve o sırada oturumu yönetmeyen başkanvekillerinin oy kullanma hakkı kısıtlanmamıştır.

Adım Adım Çözüm

Siyasi parti gruplarının kuruluş şartlarını değerlendir.

Grup kurmak için asgari 20 milletvekili gerektiği bilgisi teyit edildi.

Anayasa madde 95 gereği.

Gruplara getirilen yasakları (aday gösterme ve soruşturma) analiz et.

Meclis Başkanlığı için aday gösterememe ve Meclis soruşturmasında görüşme yapamama yasakları teyit edildi.

Yasama organının tarafsızlığını ve denetim mekanizmalarının bağımsızlığını korumak.

Başkanlık Divanı üyelerinin oy kullanma yetkilerini incele.

Oy kullanma yasağının tüm Divan üyelerini değil, sadece Meclis Başkanı'nı ve oturumu yöneten başkanvekilini kapsadığı tespit edildi.

Anayasa madde 94/6: 'Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili oy kullanamazlar' hükmü.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nda Oy Kullanma Yasağı ve Siyasi Parti Gruplarının Kısıtlamaları

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlık Divanı seçimlerindeki turları ve gerekli çoğunlukları (301-400 gibi oranlar) tekrar etmeniz faydalı olacaktır.

Tahmini Süre:50s

Soru 137Soru →

$1982$ Anayasası'na göre kanunların Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından kabul edilmesi ve Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları

15

gün içinde yayımlar veya bir daha görüşülmek üzere gerekçesiyle birlikte Meclise geri gönderir.

Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanının bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderemeyeceği tek kanun türüdür.

TBMM

, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) aynen kabul ederse, kanun Cumhurbaşkanınca yayımlanır.

Cumhurbaşkanının geri gönderdiği kanunda Meclis tarafından yeni bir değişiklik yapılması durumunda, Cumhurbaşkanı bu kanunu tekrar Meclise geri gönderebilir.

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından aynen kabul edilerek kendisine tekrar gönderilen bir kanunu yayımlamak zorunda kaldığı için bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından aynen kabul edilerek kendisine tekrar gönderilen bir kanunu yayımlamak zorunda kaldığı için bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açamaz.

Cevap

Cumhurbaşkanının Meclis tarafından aynen kabul edilen kanunu yayımlamak zorunda olması, o kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisini ortadan kaldırmaz.

Cumhurbaşkanının Meclis tarafından aynen kabul edilerek kendisine gelen kanunu yayımlamak zorunda olması, kanunun hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisi, kanunların yayımlanmasından sonra kullanılan asli bir denetim yetkisidir ve Cumhurbaşkanı bu hakkını kullanabilir.

Adım Adım Çözüm

Kanun yapım sürecindeki süre kısıtlamasını değerlendir

Cumhurbaşkanının inceleme süresinin

15

gün olduğu teyit edildi.

Anayasa'nın 89. maddesindeki usul kuralını doğrulamak.

Geri gönderme (veto) yetkisinin istisnasını kontrol et

Bütçe kanunlarının geri gönderilemeyeceği kuralı doğrulandı.

Bütçe kanunlarının kamu hizmetlerinin sürekliliği açısından taşıdığı özel önemi hatırlamak.

Meclisin geri gönderilen kanunu kabul usulünü incele

Aynen kabul için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

oy) gerektiği belirlendi.

2017 değişikliği sonrası geçerli olan karar yeter sayısını kontrol etmek.

Yayımlama sonrası yargısal denetim hakkını analiz et

Cumhurbaşkanının 'aynen kabul' edilen kanunu yayımlasa bile anayasaya aykırılık iddiasıyla dava açma hakkının devam ettiği saptandı.

Yürütmenin denetim yetkisi ile yasamanın iradesi arasındaki dengeyi anlamak.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Kanunları İnceleme, Yayımlama ve Geri Gönderme Yetkisi

İpuçları

Cumhurbaşkanının yayımlama süresini ve veto edilemeyen kanun türünü hatırlayın.

Meclisin bir kanunda ısrar etmesi (aynen kabul) için gereken sayı

301

milletvekilidir.

Cumhurbaşkanının hem 'geri gönderme' hem de 'iptal davası' açma yetkisi birbirinden bağımsız iki denetim yoludur.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliği süreci ile normal kanun yapım süreci arasındaki farkları inceleyerek yetki sınırlarını pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 138Soru →

Bir şahıs hakkında, milletvekili seçilmeden önce işlediği iddia edilen bir suç nedeniyle (Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar ve ağır cezalık suçüstü hali dışında) ceza davası açılmış ve yargılama devam ederken bu şahıs milletvekili seçilmiştir. 1982 Anayasası’na göre, bu durumda yargılama sürecinin akıbeti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Seçimden önce açılmış olan dava, ilgili milletvekilinin dokunulmazlığı TBMM tarafından kaldırılmadıkça devam edemez; yargılama durur.

Suç seçimden önce işlendiği ve dava daha önce açıldığı için yasama dokunulmazlığı bu süreci etkilemez ve yargılama normal seyrinde devam eder.

Milletvekili seçilen kişi hakkındaki ceza davası, kişinin yasama sorumsuzluğu kazandığı gerekçesiyle mahkeme tarafından kesin olarak düşürülür.

Yargılama süreci ancak milletvekilinin TBMM Başkanlığına yazılı olarak başvurup dokunulmazlığından feragat etmesi durumunda durdurulabilir.

Mahkeme yargılamaya devam eder ancak mahkûmiyet kararı verilirse hükmün infazı milletvekilliği sıfatı sona erene kadar ertelenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçimden önce açılmış olan dava, ilgili milletvekilinin dokunulmazlığı TBMM tarafından kaldırılmadıkça devam edemez; yargılama durur.

Cevap

Seçimden önce açılmış olan dava, ilgili milletvekilinin dokunulmazlığı TBMM tarafından kaldırılmadıkça devam edemez; yargılama durur.

1982 Anayasası’nın 83. maddesine göre yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin seçimden önce veya sonra bir suç işlediği iddiasıyla yargılanmasını Meclis kararına bağlar. Eğer dava seçimden önce açılmışsa ve sanık yargılama sürerken seçilmişse, mahkeme davanın durmasına karar verir ve dosyayı dokunulmazlığın kaldırılması talebiyle TBMM'ye gönderir. Dokunulmazlık kaldırılmadığı sürece yargılama devam edemez.

Adım Adım Çözüm

Kişinin hukuki statüsünü belirleme.

Şahıs milletvekili seçildiği an, 1982 Anayasası'nın 83. maddesi uyarınca 'yasama dokunulmazlığı' zırhına bürünür.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin yasama görevini baskı altında kalmadan yerine getirmesini sağlar.

Suçun niteliğini ve istisna kapsamında olup olmadığını kontrol etme.

Soruda Anayasa madde 14 ve ağır cezalık suçüstü hali dışarıda bırakıldığı için genel kural geçerlidir.

Anayasada belirtilen istisnalar dışında, dokunulmazlık tüm suç iddiaları için geçerlidir.

Devam eden yargılamanın akıbetini tayin etme.

Yargılama makamı (mahkeme), sanığın milletvekili seçildiğini öğrendiği an dokunulmazlığın kaldırılması için TBMM'ye başvurmalı ve yargılamayı durdurmalıdır.

Meclis kararı olmadan yargılama yapılamayacağı kuralı emredici niteliktedir.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Sürekliliği ve Kapsamı

Tahmini Süre:50s

Soru 139Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) iç yapısını ve çalışma düzenini belirleyen anayasal kurallar çerçevesinde, Başkanlık Divanı'nın oluşumu ve siyasi parti gruplarının bu süreçteki yetkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için kendi aralarından veya dışarıdan aday gösterebilirler.

TBMM Başkanı ve oturumu yöneten başkanvekili, Meclis oylamalarında hiçbir şekilde oy kullanamazlar.

Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki seçim yapılır ve ilk devre için seçilenlerin görev süresi iki yıldır.

Siyasi parti grupları, Meclis soruşturması ile ilgili meclis grubunda görüşme yapamaz ve bağlayıcı karar alamazlar.

TBMM Başkanvekilleri, üyesi oldukları siyasi partinin Meclis dışındaki siyasi faaliyetlerine görevlerinin gereği dışında katılamazlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için kendi aralarından veya dışarıdan aday gösterebilirler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösterebileceğine dair ifade yanlıştır; çünkü Anayasa m.94 uyarınca adaylık bireyseldir ve gruplar aday gösteremez.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 94. maddesi açıkça 'Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler' hükmünü amirdir. Bu kural, Meclis Başkanı'nın bir partinin değil, Meclis'in tamamının başkanı olduğu imajını ve tarafsızlığını pekiştirmek amacıyla getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 94. maddesindeki Başkanlık Divanı ve adaylık usulünü incele.

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösteremeyeceği kuralına ulaşılır.

Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını sağlamak ve meclisin tamamını temsil etmesini desteklemek için adaylık süreci gruplardan bağımsız tutulmuştur.

Diğer seçeneklerdeki oy kullanma, görev süresi ve siyasi yasakları kontrol et.

Başkan ve oturumu yöneten vekilin oy kullanamayacağı (m.94), seçimlerin 2+kalan süre şeklinde yapılacağı (m.94) ve soruşturma yasağı (m.100) doğrulanır.

Anayasa'nın farklı maddeleriyle düzenlenen bu kurallar, yasama organının iç dengesini ve denetim mekanizmalarının tarafsızlığını korur.

Anahtar Kavram

Meclis Başkanlığı Adaylık ve Tarafsızlık İlkeleri

İpuçları

Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumak için adaylık sürecinin nasıl işlediğini hatırlayın.

Siyasi parti gruplarının aday gösteremediği tek makam TBMM Başkanlığı'dır.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı seçimindeki tur sayılarını ve gereken çoğunluk oranlarını (301, 400 vb.) tekrar edebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 140Soru →

Yasama organının asli fonksiyonlarını belirleyen Anayasa hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) hem yasama faaliyetlerine hem de devletin egemenlik haklarının kullanımına ilişkin çeşitli yetkileri bulunmaktadır. Bu yetkilerin bir kısmı anayasal olarak nitelikli karar yeter sayılarına bağlanmış, bir kısmı ise 2017 yılında gerçekleştirilen hükümet sistemi değişikliği ile tamamen kaldırılmıştır.

Buna göre, 1982 Anayasası’nın güncel düzenlemeleri çerçevesinde, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin görev ve yetkilerinden biridir?

Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Genel ve özel af ilanına üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar vermek

Bakanlar Kuruluna belli konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek

Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasaya uygunluğunu denetlemek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek

Cevap

Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek

1982 Anayasası'nın 87. maddesinde TBMM'nin görev ve yetkileri arasında; kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek; para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek; milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak ve nitelikli çoğunlukla af ilân etmek yer almaktadır. Para basılması ve savaş ilanı yasama organının doğrudan karar verdiği asli yetkilerdendir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 87. maddesinde sayılan güncel TBMM yetkilerini hatırla.

87. madde; kanun koymak, bütçe görüşmek, para basılmasına/savaş ilanına karar vermek, andlaşmaları uygun bulmak ve af ilan etmek gibi yetkileri içerir.

Sorunun yasal dayanağını tespit etmek için gereklidir.

2017 anayasa değişiklikleri ile kaldırılan veya yürütmeye devredilen yetkileri ele.

KHK yetkisi ve gensoru gibi denetim yolları kaldırılmıştır. Andlaşmaları onaylama yetkisi ise yürütme başı olan Cumhurbaşkanı'na aittir.

Güncel anayasal durumu teyit etmek için gereklidir.

Nitelikli çoğunluk gerektiren yetkilerdeki sayısal sınırları kontrol et.

Af ilanı için salt çoğunluk değil, 3/5 çoğunluk (360 milletvekili) gerektiği görülür.

Çeldirici seçeneklerdeki teknik hataları ayıklamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

TBMM'nin münhasır ve nitelikli yetkileri ile 2017 değişikliklerinin etkisi

Tahmini Süre:1m 15s

ÖncekiSayfa 7 / 10Sonraki

Yasama

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm