Yasama

194 soru

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, seçimlerin yenilenmesi (fesih) kurumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi (

TBMM

) genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (

TBMM

), üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) kararı ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesi yetkisini ancak Meclisin güvenoyu alamadığı veya hükümetin kurulamadığı durumlarda kullanabilir.

Seçimlerin yenilenmesi kararı, sadece savaş sebebiyle seçimlerin yapılmasına imkan görülmeyen hallerde Türkiye Büyük Millet Meclisi (

TBMM

) tarafından alınabilir.

Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verildiğinde, sadece Meclis genel seçimleri yapılır; Cumhurbaşkanı görev süresini tamamlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi (

TBMM

) genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde seçimlerin eş zamanlılığı ilkesi benimsenmiştir. Anayasa'nın

116

. maddesine göre, Cumhurbaşkanı'nın seçimlerin yenilenmesine karar vermesi durumunda, hem Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi hem de Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır. Bu yetkiyi kullanırken Cumhurbaşkanı'nın herhangi bir gerekçe göstermesi gerekmez.

Adım Adım Çözüm

Seçimlerin yenilenmesi yetkisinin kapsamını belirleme.

Yenileme yetkisi hem TBMM'ye (3/5 çoğunlukla) hem de Cumhurbaşkanı'na (tek başına) tanınmıştır.

Mevcut sistemde karşılıklı fesih/yenileme mekanizması kurulmuştur.

Yenileme kararının hukuki sonuçlarını değerlendirme.

Hangi makam karar verirse versin, seçimler birlikte yapılır.

Yasama ve yürütme organlarının seçim takvimlerinin uyumlu olması ve sistem istikrarının sağlanması amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Birlikte Yenilenmesi İlkesi

Tahmini Süre:50s

Soru 142Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi durumunda, bu kararın iptali istemiyle yapılabilecek yargısal başvuru süreci hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine başvurulabilir; Mahkeme on beş gün içinde kesin kararını verir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması bir yasama içi işlem olduğundan, bu karara karşı herhangi bir yargı yoluna başvurulması mümkün değildir.

İptal istemi, kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasını takip eden on beş gün içinde sadece dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili tarafından bizzat yapılmalıdır.

Dokunulmazlığın kaldırılmasına ilişkin uyuşmazlıklarda yetkili mercii Danıştay olup, Danıştay'ın otuz gün içinde vereceği karar nihaidir.

İtiraz, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde TBMM Başkanlık Divanı'na yapılır ve Divan itirazı on beş gün içinde kesin olarak sonuçlandırır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine başvurulabilir; Mahkeme on beş gün içinde kesin kararını verir.

Cevap

Kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme bu istemi on beş gün içinde kesin olarak karara bağlar.

1982 Anayasası'nın 85. maddesine göre, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine (istifa ve devamsızlık halleri hariç) karar verilmesi durumunda; kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın Anayasa'ya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Anayasa Mahkemesi, bu iptal istemini 15 gün içinde kesin olarak karara bağlar.

Adım Adım Çözüm

Karar merciini belirle.

Dokunulmazlığın kaldırılmasına TBMM Genel Kurulu karar verir.

Yasal sürecin başlangıç noktası meclis kararıdır.

Yargısal denetim yolunu kontrol et.

Anayasa'nın 85. maddesine göre Anayasa Mahkemesi yetkilidir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, anayasal denetime tabi özel bir meclis kararıdır.

Başvuru ve karar sürelerini teyit et.

Başvuru süresi 7 gün, Mahkeme karar süresi 15 gündür.

Anayasa'da bu süreler hak düşürücü ve kesin süreler olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılmasına Karşı Yargı Yolu

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden hangilerinin Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu (istifa ve devamsızlık farkı) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 143Soru →

$1982$ Anayasası'na göre; Türkiye Büyük Millet Meclisinin ( $TBMM$ ) üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla veya Cumhurbaşkanının kararıyla seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi durumunda, bu sürecin işleyişi ve makamların yetkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yeni Meclis ve Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayıncaya kadar, mevcut Meclis ve Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri kesintisiz devam eder.

Seçimlerin yenilenmesi kararı alındığı gün Meclis kendiliğinden dağılır ve yasama yetkisi yeni seçimlere kadar askıya alınır.

Meclis tarafından alınan yenileme kararı sonrasında sadece milletvekili seçimleri yenilenir, Cumhurbaşkanı seçimleri normal vaktinde yapılır.

Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilebilmesi için Meclisin en az iki kez güvenoyu alamamış olması gerekir.

Meclis, seçimlerin yenilenmesi kararını ancak üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

milletvekilinin oyuyla alabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni Meclis ve Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayıncaya kadar, mevcut Meclis ve Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri kesintisiz devam eder.

Cevap

Yeni Meclis ve Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayıncaya kadar mevcut makamların yetkilerinin devam etmesi

Doğru seçenek, Anayasa'nın 116. maddesinin son fıkrasında yer alan 'Seçilen yeni Meclisin ve Cumhurbaşkanının göreve başlamasına kadar, eski Meclis ve Cumhurbaşkanının yetkileri devam eder' hükmünü tam olarak karşılamaktadır. Bu ilke, devlet yönetiminde herhangi bir otorite boşluğu oluşmasını engellemeyi amaçlar.

Adım Adım Çözüm

Seçimlerin yenilenmesi yetkisini analiz etme

Meclis

3/5

çoğunlukla veya Cumhurbaşkanı tek başına seçimleri yenileyebilir.

Anayasa'nın 116. maddesi bu yetkiyi her iki makama da tanımıştır.

Seçimlerin birlikte yapılması kuralını uygulama

Meclis veya Cumhurbaşkanı karar verdiğinde, her iki seçim aynı gün yapılır.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin eş zamanlı seçim ilkesi gereğidir.

Görev süresinin devamlılığı ilkesini değerlendirme

Yeni seçilenler göreve başlayana kadar eskilerin yetkileri sürer.

Devlet işleyişinde boşluk oluşmaması (süreklilik) amaçlanır.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Yenilenmesi ve Görev Sürelerinin Devamı

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi kararı Meclis tarafından Cumhurbaşkanı'nın ikinci döneminde alınırsa, mevcut Cumhurbaşkanı'nın tekrar aday olup olamayacağını inceleyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 144Soru →

1982 Anayasası'nda yasama organının yetki alanını düzenleyen temel hükümler, devlet organları arasındaki denge ve denetleme mekanizmalarını yansıtmaktadır. Anayasa'nın 87. maddesinde yer alan Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkilerine ilişkin güncel düzenlemeler esas alındığında, aşağıdakilerden hangisi meclisin bu kapsamda yerine getirdiği bir fonksiyon değildir?

Para basılmasına karar vermek

Savaş ilânına karar vermek

Genel ve özel af ilânına üye tamsayısının

\frac{3}{5}

çoğunluğu ile karar vermek

Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Anayasa Mahkemesine ve Sayıştay’a üye seçmek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Cevap

Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak yetkisi Cumhurbaşkanına ait olup, Türkiye Büyük Millet Meclisinin görevi sadece bu andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmaktır.

1982 Anayasası'nın 87. maddesine göre TBMM, milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla 'uygun bulur'. Ancak aynı Anayasa'nın 104. maddesine göre, bu andlaşmaları 'onaylamak ve yayımlamak' görev ve yetkisi doğrudan Cumhurbaşkanına verilmiştir. Dolayısıyla onaylama ve yayımlama işlemi bir yasama işlemi değil, yürütme işlemidir.

Adım Adım Çözüm

TBMM'nin Anayasa'nın 87. maddesinde sayılan görev ve yetkileri listelenir.

Kanun koymak, para basılmasına karar vermek, savaş ilânına karar vermek, andlaşmaları uygun bulmak ve af ilânı gibi yetkiler tespit edilir.

Anayasal yetki sınırlarının belirlenmesi için temel dayanak maddesinin analizi gerekir.

Milletlerarası andlaşmaların hukuki süreci incelenir.

Sürecin iki aşamalı olduğu görülür: Yasama organının 'uygun bulması' ve Yürütme organının 'onaylayıp yayımlaması'.

Yasama ve yürütme arasındaki fonksiyonel ayrımı netleştirmek için gereklidir.

Seçeneklerdeki eylemler ile organ yetkileri eşleştirilir.

Onaylama ve yayımlama işleminin Cumhurbaşkanı yetkisinde olduğu, TBMM'nin yetki alanında yer almadığı sonucuna varılır.

Hatalı görev paylaşımını içeren seçeneği belirlemek için son karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Milletlerarası andlaşmaların onaylanması sürecinde 'uygun bulma' (TBMM) ile 'onaylama ve yayımlama' (Cumhurbaşkanı) yetkilerinin ayrımı.

İpuçları

Andlaşmaların hukuki geçerlilik kazanması için hem TBMM'nin hem de Cumhurbaşkanının katıldığı iki farklı aşama olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının hangi tür andlaşmaları TBMM'nin uygun bulmasına gerek kalmadan doğrudan onaylayabileceğini (ekonomik, ticari veya teknik andlaşmalar gibi istisnaları) inceleyiniz.

Tahmini Süre:55s

Soru 145Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından kabul edilen bir kanun metni, Cumhurbaşkanı tarafından uygun bulunmayarak bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilmiştir. Bu süreç ve kanunların yayımlanması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları en geç

10

gün içinde yayımlamak veya Meclise geri göndermek zorundadır.

Meclis, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Bütçe kanunları da dahil olmak üzere tüm kanunlar, Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilebilir.

Meclis, geri gönderilen kanunu toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse Cumhurbaşkanının yayımlama yükümlülüğü doğar.

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından aynen kabul edilen bir kanunu, bir kez daha görüşülmesi için tekrar Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla ( $301$ milletvekili) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Cevap

Meclis, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Doğru cevap, Meclisin üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) kanunu aynen kabul etmesi durumunda Cumhurbaşkanının yayımlama zorunluluğunun doğacağını belirten ifadedir.

1982

Anayasası'nın

89

. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunlar üzerinde Meclis bir değişiklik yapmadan (aynen) ısrar ederse ve bu ısrar en az

301

milletvekilinin oyuyla gerçekleşirse, yürütmenin başı bu metni yayımlamakla yükümlüdür.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının inceleme süresini kontrol et.

15

gün.

Anayasa'nın

89

. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı kanunları

15

gün içinde yayımlar veya gerekçesiyle geri gönderir.

Bütçe kanunlarının özel durumunu değerlendir.

Geri gönderilemez.

Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanının geri gönderme yetkisinin tek istisnasıdır.

Meclisin 'aynen kabul' şartını belirle.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

2017

değişikliği ile geri gönderilen kanunların aynen kabulü zorlaştırılmış ve nitelikli bir çoğunluk aranmıştır.

Anahtar Kavram

Kanunların Yayımlanması ve Cumhurbaşkanının Geri Gönderme Yetkisi

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yayımladığı bir kanun aleyhine Anayasa Mahkemesinde açabileceği iptal davası sürelerini ve usulünü inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 146Soru →

1982 Anayasası’na göre, milletvekilliğinin düşmesi süreçleri ve bu işlemlere karşı öngörülen yargısal denetim mekanizması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulunca karar verilir ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı, bu yöndeki Meclis kararının alındığı tarihte başka bir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer.

Milletvekili seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyen milletvekilinin üyeliği, TBMM Genel Kurulunun üye tamsayısının salt çoğunluğuyla alacağı kararla düşer.

Meclis çalışmalarına bir ay içinde toplam beş birleşim günü özürsüz veya izinsiz katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine Meclis Başkanlık Divanı tarafından kesin olarak karar verilir.

Milletvekilliğinden istifa eden milletvekilinin üyeliği, istifa dilekçesinin TBMM Başkanlık Divanına ulaştığı tarihte bildirim yoluyla düşer ve bu işleme karşı yargı yolu kapalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulunca karar verilir ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Cevap

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulunca karar verilmesi ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilmesi doğrudur.

1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden üyenin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulunca karar verilir. 85. madde ise bu karara karşı, milletvekilinin kendisi veya bir başka milletvekili tarafından 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurulabileceğini ve mahkemenin 15 gün içinde kesin kararını vereceğini hükme bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

Milletvekilliğinin sona erme hallerini usul bakımından sınıflandırın.

Milletvekilliği; Meclis kararıyla (istifa, devamsızlık, bağdaşmayan görev) veya bildirimle/kendiliğinden (kesin hüküm, kısıtlanma, ölüm, CB yardımcısı/bakan atanma) sona erer.

Anayasa her durum için farklı bir usul öngörmüştür.

Yargısal denetim imkanını kontrol edin.

Anayasa m. 85 uyarınca; istifa, bağdaşmayan görev ve devamsızlık nedeniyle verilen düşme kararları ile yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Diğer düşme halleri (kesin hüküm, kısıtlanma vb.) idari/siyasi bir karar değil, hukuki bir durumun bildirimi olduğu için m. 85 kapsamındaki özel denetime tabi değildir.

Bağdaşmayan görevde ısrar halindeki usulü doğrulayın.

Üyeliğin düşmesine Genel Kurulca (gizli oyla) karar verilir ve yargı yolu açıktır.

Anayasa m. 84/3 ve m. 85 hükümleri bu prosedürü açıkça tanımlar.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin düşmesinde usul ve yargısal denetim ayrımı

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerinde hangi durumlarda Anayasa Mahkemesi denetiminin (7 gün başvuru, 15 gün karar) mümkün olduğunu listeleyerek çalışınız.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 147Soru →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan değişiklikler ve güncel seçim mevzuatı dikkate alındığında, milletvekili seçilme yeterliliği ve seçimlerin temel ilkeleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Milletvekili seçilebilmek için

18

yaşını doldurmuş olmak ve en az ilkokul mezunu olmak aranacak şartlar arasındadır.

Askerlik çağına gelmiş olan yükümlülerin milletvekili adayı olabilmeleri için muvazzaf askerlik hizmetini fiilen yapmış olmaları anayasal bir zorunluluktur.

Her seçmenin sadece bir oy hakkına sahip olması 'eşit oy' ilkesini; oy hakkının hiçbir ayrım yapılmaksızın tüm vatandaşlara tanınması ise 'genel oy' ilkesini ifade eder.

Taksirli suçlar dışındaki suçlardan toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemezler.

Seçimlerin gizli oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre yapılması, seçim sürecinin dürüstlük ve şeffaflık ilkeleriyle uyumlu yürütülmesini sağlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Askerlik çağına gelmiş olan yükümlülerin milletvekili adayı olabilmeleri için muvazzaf askerlik hizmetini fiilen yapmış olmaları anayasal bir zorunluluktur.

Cevap

Askerlik çağına gelmiş yükümlülerin bu hizmeti fiilen yapmış olma zorunluluğu yoktur; askerlik ile ilişiği bulunmamak yeterlidir.

2017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile milletvekili seçilebilmek için 'askerlik hizmetini yapmış olmak' şartı 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' şeklinde değiştirilmiştir. Bu ifade, sadece askerliğini tamamlayanları değil; aynı zamanda muaf olanları veya askerliği tecil (erteleme) edilmiş olanları da kapsar. Dolayısıyla 'fiilen yapmış olma zorunluluğu' ifadesi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

2017 Anayasa değişikliklerini hatırla.

Milletvekili seçilme yaşı 25'ten 18'e düşürüldü ve askerlik şartı 'ilişiği bulunmamak' şeklinde esnetildi.

Güncel anayasal şartları doğru tespit etmek için.

Seçim ilkelerini (Genel oy vs. Eşit oy) karşılaştır.

Genel oy herkesin oy kullanabilmesini, eşit oy ise her oyun bir değerde olmasını ifade eder.

Kavramsal karışıklıkları gidermek için.

Verilen seçeneklerdeki ifadelerin güncel mevzuatla uyumunu denetle.

Askerlik hizmetini 'fiilen yapmış olma' zorunluluğunun artık aranmadığı tespit edildi.

Yanlış olan ifadeyi bulmak için.

Anahtar Kavram

2017 Anayasa Değişiklikleri ve Seçim İlkeleri

Soru 148Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) bünyesinde yer alan siyasi parti grupları ve Başkanlık Divanı'nın işleyişine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler.

Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için en az 15 milletvekilinin bir araya gelmesi yeterlidir.

Meclis Başkanlık Divanı için yapılan ilk seçimin görev süresi üç yıldır.

Siyasi parti grupları, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin görüşme yapabilir ve karar alabilirler.

TBMM Başkanı, oturum yönetmediği zamanlarda üyesi olduğu siyasi partinin grup toplantılarına katılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösteremeyeceğine dair ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nın 94. maddesinin son fıkrasına göre, 'Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkan adayları, Meclis üyeleri içinden, Meclis dışından aday gösterilememek kaydıyla, kendileri tarafından ilan edilir. Siyasi parti grupları Başkanlık için aday gösteremezler.' Bu hüküm, Meclis Başkanının tüm milletvekillerine eşit mesafede durmasını sağlamak için getirilmiş bir tarafsızlık kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

Siyasi parti gruplarının kuruluş şartlarını değerlendir.

Siyasi parti grupları en az

20

milletvekili ile kurulur.

Anayasa'nın 95. maddesindeki sayısal sınırın belirlenmesi.

Meclis Başkanlığı adaylık sürecini analiz et.

Siyasi parti gruplarının aday göstermesi anayasal olarak yasaklanmıştır.

Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığını güvence altına almak.

Başkanlık Divanı'nın görev sürelerini kontrol et.

İlk devre seçimleri

2

yıl, ikinci devre seçimleri ise o yasama döneminin sonuna kadar geçerlidir.

Yasama dönemi içindeki iki aşamalı seçim sistemini teyit etmek.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı Tarafsızlığı ve Siyasi Parti Gruplarının Yasakları

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı'nın hangi turlarda ve hangi çoğunluklarla seçildiğini (301, 400 vb.) inceleyerek bu konudaki bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 149Soru →

1982 Anayasası'nın $2017$ yılı değişiklikleri ile düzenlenen güncel hükümleri çerçevesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yollarından biri olan "Meclis Araştırması" ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla TBMM Genel Kurulu tarafından kurulan bir komisyon aracılığıyla yürütülen bir incelemedir.

Devlet sırları ile ticari sırlar, Meclis araştırması kapsamı dışında tutulmuştur.

Meclis araştırması sonucunda hazırlanan raporun Genel Kurulda görüşülmesi neticesinde ilgili bakanın görevine son verilmesine karar verilebilir.

Görülmekte olan bir davanın içeriği veya yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili konularda Meclis araştırması açılamaz.

Meclis araştırması açılması talebi, siyasi parti grupları veya en az yirmi milletvekili tarafından verilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis araştırması sonucunda hazırlanan raporun Genel Kurulda görüşülmesi neticesinde ilgili bakanın görevine son verilmesine karar verilebilir.

Cevap

Meclis araştırması sonucunda hazırlanan raporun Genel Kurulda görüşülmesi neticesinde ilgili bakanın görevine son verilmesine karar verilebilir ifadesi yanlıştır.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmesiyle birlikte TBMM'nin yürütme üzerindeki en güçlü denetim aracı olan 'Gensoru' kaldırılmıştır. Güncel düzenlemede yer alan Meclis Araştırması, Genel Görüşme ve Yazılı Soru yolları sadece bilgi edinme amaçlıdır ve doğrudan bir görevden el çektirme veya siyasi yaptırım içermezler. Bu nedenle, bir rapor sonucunda bakanın görevine son verilmesi hukuken mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın

98

. maddesinde düzenlenen denetim yollarının hukuki niteliğini belirlemek.

Meclis araştırması, genel görüşme ve yazılı sorunun sadece "bilgi edinme" amaçlı yollar olduğu, bir yaptırım içermediği belirlenir.

Yeni hükümet sisteminde yürütme organının Meclis'e karşı siyasi sorumluluğunun (gensoru) kaldırıldığını hatırlamak.

Meclis araştırmasının konu ve kapsam sınırlarını kontrol etmek.

Devlet sırları, ticari sırlar ve görülmekte olan davaların kapsam dışı olduğu teyit edilir.

Yargı bağımsızlığı ve devlet güvenliği ilkelerinin denetim yetkisiyle sınırlarını çizmek.

Anahtar Kavram

Meclis Araştırması'nın Yaptırımsız Bilgi Edinme Niteliği

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 150Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı kurumlarının hukuki nitelikleri ve sonuçları göz önüne alındığında, bu iki bağışıklık türü arasındaki farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da devam eden mutlak bir koruma sağlarken, yasama dokunulmazlığı kural olarak sadece üyelik süresince geçerli olan nispi bir korumadır.

Yasama sorumsuzluğu TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabilir bir nitelik taşırken, yasama dokunulmazlığı hiçbir şekilde kaldırılamayan mutlak bir haktır.

Yasama dokunulmazlığı hem hukuki (tazminat) hem de cezai davaları kapsayan geniş bir koruma sağlarken, yasama sorumsuzluğu sadece cezai yargılamaya karşı koruma sağlar.

Milletvekilinin meclis dışındaki tüm siyasi faaliyetleri yasama sorumsuzluğu kapsamında korunurken, yasama dokunulmazlığı sadece meclis çalışmalarındaki eylemleri kapsar.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü halleri yasama sorumsuzluğunun anayasal istisnaları arasında yer alırken, yasama dokunulmazlığı için herhangi bir istisna öngörülmemiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da devam eden mutlak bir koruma sağlarken, yasama dokunulmazlığı kural olarak sadece üyelik süresince geçerli olan nispi bir korumadır.

Cevap

Doğru ifade; yasama sorumsuzluğunun süreklilik arz eden mutlak bir koruma sağladığı, yasama dokunulmazlığının ise kural olarak üyelik süresiyle sınırlı nispi bir koruma olduğudur.

Doğru olan seçenek, yasama sorumsuzluğunun 'mutlak' ve 'sürekli' (milletvekilliği bitince de devam eden) olduğunu, yasama dokunulmazlığının ise 'nispi' (kaldırılabilir) ve 'geçici' (üyelikle sınırlı) olduğunu doğru şekilde ayırt eden ifadedir.

Adım Adım Çözüm

Yasama sorumsuzluğunun (Anayasa m. 83/1) niteliğini belirle.

Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceler için tanınan mutlak, kaldırılamaz ve üyelik sona erse de devam eden bir bağışıklıktır.

Milletvekilinin meclis içindeki iradesini tam bir özgürlükle açıklamasını sağlamak.

Yasama dokunulmazlığının (Anayasa m. 83/2) niteliğini belirle.

Suç işlediği ileri sürülen milletvekilinin meclis kararı olmadıkça tutulamaması, yargılanamamasıdır; nispidir (kaldırılabilir) ve süreklilik arz etmez (geçicidir).

Milletvekilini asılsız ceza davalarıyla yasama çalışmalarından alıkoymamak.

İki kurumu süre ve kapsam bakımından karşılaştır.

Sorumsuzluk mutlak ve ömür boyu sürerken, dokunulmazlık nispi ve kural olarak milletvekilliği süresince geçerlidir.

Anayasal düzenlemedeki farkı tespit etmek.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak/Sürekli) vs Yasama Dokunulmazlığı (Nispi/Geçici)

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin, bu kararın iptali için Anayasa Mahkemesine başvuru süresini ve mahkemenin karar verme süresini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 151Soru →

Milletvekillerinin görevlerini her türlü baskı ve tehditten uzak, tam bir serbestlik içinde yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla öngörülen yasama bağışıklıklarından 'yasama sorumsuzluğu' ve 'yasama dokunulmazlığı' arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu sadece ceza davalarına karşı koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı hem ceza hem de tazminat davalarına karşı koruma sağlar.

Yasama sorumsuzluğu milletvekiline hem cezai hem de hukuki (tazminat) koruma sağlayan mutlak bir güvenceyken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibata karşı koruma sağlayan nispi bir güvencedir.

TBMM Genel Kurulu kararıyla yasama sorumsuzluğu kaldırılabilir ancak yasama dokunulmazlığı hiçbir şekilde kaldırılamaz.

Yasama sorumsuzluğu sadece milletvekilliği süresince devam eden bir güvenceyken; yasama dokunulmazlığı milletvekilliği sona erse dahi ömür boyu devam eder.

Yasama dokunulmazlığı kapsamındaki bir milletvekili hakkında, meclis kararı alınmaksızın tazminat davası açılması mümkündür ancak bu dava sorumsuzluk kapsamında ise açılamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu milletvekiline hem cezai hem de hukuki (tazminat) koruma sağlayan mutlak bir güvenceyken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibata karşı koruma sağlayan nispi bir güvencedir.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu hem cezai hem de hukuki koruma sağlayan mutlak ve sürekli bir güvenceyken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibata karşı geçici ve kaldırılabilir bir güvencedir.

Doğru ifade, her iki kurumun hem hukuki niteliğini (mutlak/nispi) hem de koruma kapsamını (cezai/hukuki) doğru bir şekilde ayırt etmektedir. Yasama sorumsuzluğu, ifade hürriyetini tam korumak için tazminat davalarını da kapsar ve kaldırılamaz; yasama dokunulmazlığı ise sadece cezai yargılamayı durdurur ve TBMM kararıyla kaldırılabilir.

Adım Adım Çözüm

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme.

Yasama sorumsuzluğu; milletvekillerinin meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerini kapsar. Bu koruma mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (vekillik bitse de sürer). Ayrıca sadece hapis cezasına karşı değil, tazminat davalarına karşı da koruma sağlar.

Sorumsuzluğun kapsamını doğru belirlemek, dokunulmazlık ile olan farkını anlamanın ilk adımıdır.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme.

Yasama dokunulmazlığı; milletvekillerinin meclis dışı eylemleri (suç iddiaları) için öngörülmüştür. Sadece cezai işlemleri (tutuklama, sorgulama vb.) kapsar, tazminat davalarına engel değildir. Nispidir (TBMM tarafından kaldırılabilir) ve geçicidir (vekillik bitince sona erer).

Dokunulmazlığın istisnalarını ve kaldırılabilir yapısını belirlemek karşılaştırma yapmayı sağlar.

İki kurum arasındaki koruma alanlarını karşılaştırma.

Yasama sorumsuzluğu hem ceza hem tazminat (hukuki) koruması sağlarken, dokunulmazlık sadece ceza yargılamasına karşı koruma sağlar.

KPSS sorularında sıkça sorgulanan 'tazminat davası' ayrımı bu adımda netleşir.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıklarının Niteliği ve Kapsamı

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru sürelerini (7 gün - 15 gün) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 152Soru →

$1982$ Anayasası’na göre, milletvekilliğinin sona ermesi halleri ve bu işlemlere karşı öngörülen yargısal denetim mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İstifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar veya devamsızlık hallerinde verilen düşme kararlarının iptali için, yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Kesin hüküm giyme veya kısıtlanma hallerinde milletvekilliği, mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle değil, Genel Kurulun üye tamsayısının salt çoğunluğuyla alacağı kararla düşer.

Meclis çalışmalarına bir ay içinde toplam beş birleşim günü özürsüz katılmayan milletvekilinin üyeliği, Başkanlık Divanı tespiti üzerine Genel Kurulun basit çoğunluğu ile düşürülür.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin üyeliği, bu kararın alındığı tarihten itibaren başka bir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer.

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan bir milletvekilinin üyeliğinin düşmesi için TBMM Genel Kurulu tarafından gizli oylama yapılması zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar veya devamsızlık hallerinde verilen düşme kararlarının iptali için, yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

İstifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar veya devamsızlık hallerinde verilen düşme kararlarının iptali için, yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Doğru seçenek, Anayasa'nın

85

. maddesinde düzenlenen yargısal denetim mekanizmasını tam olarak açıklamaktadır. İstifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar ve devamsızlık hallerinde Meclis Genel Kurulu tarafından verilen kararlara karşı, milletvekilinin kendisi veya başka bir milletvekili tarafından

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.

Adım Adım Çözüm

Milletvekilliğinin sona erme usullerini kategorize etmek.

Milletvekilliği; kendiliğinden (ölüm vb.), bildirimle (kesin hüküm, kısıtlılık vb.) veya Meclis kararıyla (istifa, devamsızlık vb.) sona erer.

Yargısal denetimin kapsamını belirlemek için işlemin niteliğini bilmek gerekir.

Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilecek halleri belirlemek.

Anayasa'nın

85

. maddesine göre; istifa, bağdaşmazlıkta ısrar ve devamsızlık hallerinde Meclis Genel Kurulu tarafından verilen kararlar yargı denetimine tabidir.

Yargı yolu sadece TBMM Genel Kurulu iradesiyle alınan düşme kararları için öngörülmüştür.

Başvuru sürelerini ve usulünü kontrol etmek.

Karar tarihinden itibaren

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulur; mahkeme

15

gün içinde karar verir.

Anayasal sürelerin doğruluğunu teyit etmek kesin sonuca ulaştırır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesinde Yargısal Denetim

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 153Soru →

Türk anayasal sisteminde demokratik temsilin temelini oluşturan seçim ilkeleri ile yasama organı üyeliği için aranan güncel yeterlilik şartları kapsamında, aşağıdakilerden hangisi hatalı bir değerlendirmedir?

Milletvekili seçilebilmek için askerlik hizmetini fiilen yerine getirmiş olma zorunluluğu bulunmayıp, askerlik ile ilişiği olmamak yeterlidir.

Her seçmenin; eğitim düzeyi, vergi miktarı veya sosyal statüsü ne olursa olsun sayısal olarak sadece bir oy hakkına sahip olması 'genel oy' ilkesinin bir gereğidir.

Taksirli suçlardan hüküm giyenler, aldıkları cezanın süresi ne olursa olsun milletvekili seçilme engelinden muaftır.

Seçimlerin yargı organlarının yönetim ve denetimi altında yapılması, seçim dürüstlüğünü korumaya yönelik anayasal bir zorunluluktur.

On sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı, anayasal kısıtlılıkları bulunmadığı sürece milletvekili seçilme hakkına sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her seçmenin; eğitim düzeyi, vergi miktarı veya sosyal statüsü ne olursa olsun sayısal olarak sadece bir oy hakkına sahip olması 'genel oy' ilkesinin bir gereğidir.

Cevap

Her seçmenin sayısal olarak bir oy hakkına sahip olması durumu 'eşit oy' ilkesidir; 'genel oy' ilkesi ise ayrım gözetmeksizin herkesin oy kullanabilmesini ifade eder.

Seçmenlerin sosyal veya ekonomik durumlarına bakılmaksızın her birinin sadece bir ve eşit değerde oy kullanması 'eşit oy' ilkesidir. 'Genel oy' ilkesi ise, ırk, dil, din, cinsiyet, servet gibi ayrımlar yapılmaksızın tüm vatandaşların oy kullanma hakkına sahip olmasını ifade eder. Hatalı olan ifadede bu iki kavram birbirine karıştırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Adaylık şartlarını kontrol et

Milletvekili seçilme yaşının

18

olduğu ve askerlik için 'ilişik bulunmaması' kriterinin yeterli olduğu görülür.

2017

anayasa değişiklikleri ile bu şartlar güncellenmiştir.

Seçim ilkelerini analiz et

Genel oy ve eşit oy kavramlarının teknik farkları ayırt edilir.

Genel oy 'kimlerin' oy kullanabileceği ile, eşit oy ise kullanılan oyun 'değeri' ile ilgilidir.

Hatalı tanımı saptan

Sayısal eşitlikten bahseden ifadenin genel oy ile ilişkilendirilmesinin yanlış olduğu belirlenir.

Sayısal eşitlik, demokratik seçimlerde 'eşit oy' ilkesinin temelini oluşturur.

Anahtar Kavram

Seçim İlkeleri: Genel Oy vs. Eşit Oy Ayrımı

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 154Soru →

$1982$ Anayasası’nda öngörülen anayasa değişikliği süreci kapsamında, tekliflerin Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda görüşülme usulüne ilişkin aşağıdaki kurallardan hangisi uygulanır?

Anayasa değişikliği teklifleri Genel Kurulda iki defa görüşülür ve birinci görüşmenin bitimi ile ikinci görüşmenin başlaması arasında en az

48

saatlik bir süre bırakılır.

Anayasa değişikliği teklifleri, Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar alınması halinde ivedilikle görüşülerek tek oturumda karara bağlanabilir.

Tekliflerin birinci görüşmesinde sadece maddeler üzerinde oylama yapılırken, ikinci görüşmede sadece teklifin tümü üzerinde oylama yapılır.

İki görüşme arasındaki

48

saatlik bekleme süresi içerisinde anayasa değişikliği teklifi üzerinde milletvekillerince yeni değişiklik önergesi verilemez.

Birinci görüşmede reddedilen bir madde, ikinci görüşmede üye tamsayısının salt çoğunluğu sağlanırsa tekrar oylamaya sunulabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliği teklifleri Genel Kurulda iki defa görüşülür ve birinci görüşmenin bitimi ile ikinci görüşmenin başlaması arasında en az $48$ saatlik bir süre bırakılır.

Cevap

Anayasa değişikliği teklifleri Genel Kurulda iki defa görüşülür ve birinci görüşmenin bitimi ile ikinci görüşmenin başlaması arasında en az

48

saatlik bir süre bırakılır.

Anayasa değişikliği süreci, teklifin TBMM Genel Kurulunda iki defa görüşülmesini şart koşar. Birinci görüşme ile ikinci görüşme arasında en az

48

saatlik bir ara verilmesi gerekir; bu süreye hukuk literatüründe 'serinleme süresi' denir. Bu kuralın temel amacı, anayasa gibi temel bir metnin aceleyle ve düşünülmeden değiştirilmesini engellemektir.

Adım Adım Çözüm

Görüşme usulü kuralını belirleme

Anayasa değişikliği tekliflerinin 'iki defa görüşülme' zorunluluğu tespit edildi.

Anayasa'nın

175

. maddesi, anayasa değişikliklerinin kanunlardan farklı olarak daha katı bir usulde görüşülmesini öngörür.

Zaman kısıtlamasını (serinleme süresi) kontrol etme

İki görüşme arasında en az

48

saat geçmesi gerektiği belirlendi.

Milletvekillerinin teklif üzerine düşünmelerini sağlamak ve siyasi gerginliklerin yatışmasına imkan tanımak amacıyla bu süre zorunludur.

İstisnai durumların (ivedilikle görüşme) kontrolü

Anayasa değişikliğinde ivedilikle görüşme yasağı olduğu teyit edildi.

Anayasa'nın değiştirilmesi, olağan kanunlardan daha ağır ve zaman alan bir prosedüre tabi tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Anayasa Değişikliğinde İki Defa Görüşme ve Serinleme Süresi

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 155Soru →

$1982$ Anayasası'nın yasama organının iç yapısına ve işleyişine ilişkin hükümleri dikkate alındığında; TBMM Başkanlık Divanı ve siyasi parti grupları hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

TBMM Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki seçim yapılır ve ilk seçilenlerin görev süresi iki yıldır.

Siyasi parti grupları, Meclis soruşturması açılmasına ilişkin konularda meclis grubunda görüşme yapabilir ancak bu konuda karar alamazlar.

TBMM Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, Meclis Genel Kurulundaki oylamalarda oy kullanamazlar.

Bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için en az yirmi milletvekilinin bir araya gelmesi zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, Meclis soruşturması açılmasına ilişkin konularda meclis grubunda görüşme yapabilir ancak bu konuda karar alamazlar.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis soruşturması ile ilgili meclis grubunda görüşme yapabileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü anayasal düzenleme hem görüşme yapılmasını hem de karar alınmasını yasaklamıştır.

Anayasa'nın

100

. maddesi uyarınca, siyasi parti grupları Meclis soruşturmasıyla ilgili ne görüşme yapabilir ne de karar alabilir. Sorumluluk sürecinin tarafsızlığını korumak amacıyla getirilen bu yasak, hem görüşmeyi hem de kararı kapsar. Bu nedenle grubun görüşme yapabileceğini savunan seçenek yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın

94

95

100

. maddelerindeki yasakları gözden geçirmek.

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösteremeyeceği ve Meclis soruşturması süreçlerinde devre dışı bırakıldığı tespit edildi.

Grupların bu süreçlerdeki yetki sınırlarını belirlemek için.

Meclis soruşturması ile ilgili özel yasağı analiz etmek.

Anayasa Madde

100

: 'Meclisteki siyasi parti gruplarında, Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.'

Yargısal nitelik taşıyan soruşturma sürecinin siyasileşmesini önlemek.

Seçeneklerdeki ifadeleri anayasal metinle karşılaştırmak.

Görüşme yapılabileceğini iddia eden seçeneğin anayasa metniyle doğrudan çeliştiği görüldü.

Yanlış olan bilgiyi saptamak.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Yasaklı Olduğu İşlemler

Tahmini Süre:50s

Soru 156Soru →

$1982$ Anayasası’na göre, Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan bir milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesi usulü ve bu karara karşı işletilecek yargısal denetim süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Üyeliğin düşmesine Genel Kurul tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu kararın iptali için yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Devamsızlık nedeniyle üyeliğin düşmesi, kesin hüküm giyme halinde olduğu gibi durumun Genel Kurula bildirilmesiyle kendiliğinden gerçekleşir.

Üyeliğin düşmesi kararına karşı sadece ilgili milletvekili tarafından on beş gün içinde Danıştay'a iptal davası açılabilir.

Üyeliğin düşmesi için Genel Kurulda oylamaya katılanların salt çoğunluğunun kararı yeterlidir ve bu karar aleyhine yargı yolu kapalıdır.

Milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması ile üyeliği kendiliğinden düşer ve bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyeliğin düşmesine Genel Kurul tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu kararın iptali için yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

Milletvekilliğinin devamsızlık sebebiyle düşmesi için TBMM Genel Kurulunun üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar alması gerekir ve bu kararın iptali için yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Doğru ifade, devamsızlık durumunda üyeliğin düşmesinin Meclis kararına (üye tamsayısının salt çoğunluğu) bağlı olduğunu ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabileceğini belirtmektedir. Bu usul Anayasa'nın

84

. ve

85

. maddelerine tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

Devamsızlık nedeniyle düşme şartlarını analiz et.

Bir ay içinde toplam beş birleşim günü özürsüz/izinsiz katılmama durumudur.

Anayasa'nın

84

. maddesinde düzenlenen özel düşme sebebidir.

Karar alma usulünü ve çoğunluk oranını belirle.

TBMM Genel Kurulu kararı ve üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) gereklidir.

İstifa ve bağdaşmazlıktan farklı olarak devamsızlıkta nitelikli çoğunluk aranır.

Yargısal denetim yolunu kontrol et.

Yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvuru ve Mahkemenin on beş gün içinde karar vermesi usulü uygulanır.

Anayasa'nın

85

. maddesi uyarınca Meclis kararıyla düşme halleri yargı denetimine tabidir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin devamsızlık nedeniyle düşmesi sürecinde karar yetkisi TBMM Genel Kuruluna, yargısal denetim yetkisi ise Anayasa Mahkemesine aittir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kendiliğinden düştüğü haller (ölüm, CB seçilme vb.) ile Meclis kararıyla düştüğü hallerin tam listesini karşılaştırınız.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 157Soru →

Milletvekillerinin görevlerini tam bir serbestlik içinde yerine getirebilmeleri adına tanınan yasama bağışıklıklarının (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, $1982$ Anayasası hükümleri uyarınca aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin meclis dışındaki eylemleri nedeniyle açılacak tazminat davalarını da engelleyen mutlak bir koruma sağlar.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmaları sırasındaki oy ve sözlerinden dolayı üyeliği sona erdikten sonra da devam eden mutlak bir bağışıklıktır.

Meclis tarafından yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin, bu karara karşı Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurması için öngörülen süre

15

gündür.

Seçimden önce bir suç işlediği iddiasıyla yargılanmasına başlanan bir kişinin milletvekili seçilmesi, yargılama sürecinin devam etmesini engellemez.

Yasama sorumsuzluğu kapsamında Mecliste ifade edilen görüşlerin Meclis dışında tekrarlanması, hiçbir koşula bağlı olmaksızın suç teşkil eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmaları sırasındaki oy ve sözlerinden dolayı üyeliği sona erdikten sonra da devam eden mutlak bir bağışıklıktır.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmaları sırasındaki oy ve sözlerinden dolayı üyeliği sona erdikten sonra da devam eden mutlak bir bağışıklıktır.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından dolayı hiçbir şekilde cezai veya hukuki sorumluluğa tabi tutulamamasıdır. Bu koruma mutlak bir nitelik taşır ve milletvekilinin görevi sona erdikten sonra da geçmişe dönük olarak devam eder.

Adım Adım Çözüm

Yasama bağışıklıklarının türlerini ve temel farklarını belirle.

Yasama sorumsuzluğu (mutlak/sürekli) ve yasama dokunulmazlığı (nispi/geçici) ayrımı tespit edildi.

Soruda bu iki kavramın niteliksel farkları sorgulanmaktadır.

Yasama sorumsuzluğunun kapsamını ve süresini analiz et.

Sorumsuzluğun ömür boyu sürdüğü ve meclis içi çalışmaları kapsadığı doğrulandı.

Yasama sorumsuzluğu, üyelerin görevlerini baskı altında kalmadan yapabilmeleri için üyelik bittikten sonra da devam eder.

Yasama dokunulmazlığının sınırlarını değerlendir.

Dokunulmazlığın sadece cezai davaları kapsadığı ve üyelik süresiyle sınırlı olduğu teyit edildi.

Dokunulmazlık, keyfi tutuklamaları önlemek için vardır ancak hukuk davalarını (tazminat) kapsamaz.

Anahtar Kavram

Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığının mutlaklık ve süreklilik bakımından ayrımı

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının istisnaları olan ağır cezalık suçüstü hali ve Anayasa'nın

14

. maddesini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 158Soru →

Yasama organı tarafından kabul edilerek devletin başı olan makama sunulan yasal metinlerin incelenmesi ve onaylanması süreciyle ilgili olarak, yürürlükteki anayasal kurallar çerçevesinde aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Onay makamı, kendisine sunulan kanunları on beş gün zarfında ya Resmî Gazete'de yayımlamak ya da uygun görmediği kısımlara ilişkin gerekçesini ekleyerek yeniden görüşülmesi talebiyle iade etmek durumundadır.

İade sürecine konu olan bir kanunun yasama organı tarafından hiçbir değişikliğe uğramadan aynen kabul edilebilmesi için, karar yeter sayısı olarak üye tamsayısının salt çoğunluğunun (en az 301 oy) sağlanması şarttır.

Merkezi yönetim bütçesine ilişkin yasal düzenlemeler de, tıpkı diğer normal kanunlar gibi onay makamı tarafından uygun bulunmaması halinde gerekçesiyle birlikte iade prosedürüne tabi tutulur.

Geri gönderilme işlemi sonrasında yasama organının kanun üzerinde yeni bir değişiklik yapması durumunda, söz konusu metin Cumhurbaşkanı açısından yeni bir kanun hükmünde olup tekrar iade yetkisine konu olabilir.

Mevzuat metinlerinin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için kamuoyuna sadece "ilan" edilmesi yeterli olmayıp, anayasal bir şart olarak Resmî Gazete'de "yayımlanması" usulü izlenmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Merkezi yönetim bütçesine ilişkin yasal düzenlemeler de, tıpkı diğer normal kanunlar gibi onay makamı tarafından uygun bulunmaması halinde gerekçesiyle birlikte iade prosedürüne tabi tutulur.

Cevap

Merkezi yönetim bütçesine ilişkin yasal düzenlemelerin de diğer kanunlar gibi iade edilebileceğini belirten ifadedir.

Anayasamıza göre Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını kısmen veya tamamen uygun bulmadığı kanunları gerekçesiyle birlikte 15 gün içinde iade edebilir. Ancak Bütçe Kanunları, yapıları gereği ve devlet işleyişinin, mali yıl planlamasının aksamaması amacıyla bu kuraldan istisna tutulmuştur. Dolayısıyla bütçe kanunları hiçbir şekilde Cumhurbaşkanı tarafından meclise geri gönderilemez, yayımlanması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

Soru kökünü ve seçenekleri inceleyerek kanunların Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması sürecine dair anayasal kuralları hatırla.

Kanunların yayımlanma süresi, geri gönderme (veto) yetkisi, aynen kabul için gereken çoğunluk ve iade edilemeyecek kanunlar tespit edilir.

Hangi ifadenin hukuken yanlış olduğunu kesin olarak belirleyebilmek için anayasal çerçeveyi netleştirmek.

Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu tek tek anayasal istisnalarla karşılaştır.

Bütçe kanunlarının yapısı gereği devlette devamlılığı sağlamak amacıyla iade edilemeyeceği kuralına ulaşılır.

Soruda istenen 'yanlış' yargıyı şıklardaki istisnai durumlar üzerinden saptamak.

Anahtar Kavram

Kanunların Yapılması, Cumhurbaşkanı Tarafından Yayımlanması ve İadesi (Veto Süreci)

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 159Soru →

Yasama organının yürütme organını denetlemesi, demokratik anayasal sistemlerin temel gereklerinden biridir. Bu bağlamda, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) sahip olduğu bilgi edinme ve denetim araçlarının hukuki niteliği ile uygulama usullerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla Meclis soruşturması açılmasına, üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla karar verilir.

Toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun TBMM Genel Kurulunda görüşülmesi mekanizmasına Meclis araştırması adı verilir.

Milletvekilleri, yürütme organının başı sıfatıyla anayasal yetkilerini kullanan Cumhurbaşkanına doğrudan yazılı soru önergesi yöneltebilir.

Hakkında Meclis soruşturması açılan ve komisyon süreci tamamlanan bir bakanın Yüce Divana sevk edilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu yeterlidir.

TBMM Genel Kurulu, hükümetin genel siyaseti veya bir bakanın faaliyetleri hakkında yapacağı denetim sonucunda ilgili bakanı gensoru mekanizmasıyla görevden alabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla Meclis soruşturması açılmasına, üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla karar verilir.

Cevap

Doğru ifade, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görev suçlarıyla ilgili Meclis soruşturması açılması kararının üye tamsayısının beşte üçünün (360 milletvekili) gizli oyuyla alınmasıdır. Bu kural, Anayasa'nın 106. maddesinde güvence altına alınan, yürütmenin cezai sorumluluğuna ilişkin güncel ve emredici bir hükümdür.

Adım Adım Çözüm

TBMM'nin güncel denetim araçlarının tespit edilmesi

Güncel sistemde TBMM'nin denetim araçları; Yazılı Soru, Genel Görüşme, Meclis Araştırması ve Meclis Soruşturmasıdır.

Gensoru ve sözlü soru araçlarının kaldırıldığını hatırlamak, çeldiricileri elemek için gereklidir.

Meclis soruşturması mekanizmasındaki karar yeter sayılarının analiz edilmesi

Önerge vermek için salt çoğunluk (301), soruşturma açılmasına karar vermek için beşte üç (360) ve Yüce Divana sevk için üçte iki (400) çoğunluk aranır.

Soruşturma sürecindeki nitelikli çoğunluk aşamalarının doğru bilinmesi sorunun çözümüdür.

Yazılı soru ve genel görüşme kavramlarının kapsamının değerlendirilmesi

Yazılı soruların Cumhurbaşkanına sorulamayacağı ve genel görüşmenin tanımı netleştirilir.

Kavram karmaşası yaratan seçeneklerin hukuki gerçeklikle karşılaştırılarak yanlışlığının ispatlanması gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde TBMM'nin Bilgi Edinme ve Denetim Yolları Usulleri

Soru 160Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda, temel hak ve hürriyetlerin kapsamını genişletmeyi amaçlayan bir anayasa değişikliği teklifi oylanmış ve teklifin tümü $380$ milletvekilinin kabul oyu ile Meclis'ten geçerek Cumhurbaşkanının onayına sunulmuştur.

$1982$ Anayasası'nda öngörülen usuller dikkate alındığında, bu sürecin işleyişi ve Cumhurbaşkanının yetkileri hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Değişiklik teklifinin Meclise sunulabilmesi için en az

200

milletvekilinin yazılı teklifi şarttır ve Cumhurbaşkanı bu kanunu ya TBMM'ye iade edecek ya da zorunlu olarak halkoylamasına sunacaktır.

Teklifin Meclis gündemine alınabilmesi için üye tamsayısının beşte birinin (

120

) imzası yeterlidir ve teklifin görüşmelerinde birinci ve ikinci tur arasında

24

saatlik serinleme süresi bırakılmalıdır.

Cumhurbaşkanı, Meclisten

380

oyla geçen bu kanunu halkoylamasına sunma konusunda takdir yetkisine sahiptir; dilerse referanduma gitmeden doğrudan Resmî Gazete'de yayımlayarak onaylayabilir.

Cumhurbaşkanı kanunu TBMM'ye iade ettiğinde, Meclisin geri gönderilen bu kanunu aynen kabul edebilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun kabul oyu vermesi yeterlidir.

Kanunun halkoylamasına sunulmaksızın Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan onaylanabilmesi için teklifin TBMM'de en az üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) oyuyla kabul edilmiş olması yeterlidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Değişiklik teklifinin Meclise sunulabilmesi için en az $200$ milletvekilinin yazılı teklifi şarttır ve Cumhurbaşkanı bu kanunu ya TBMM'ye iade edecek ya da zorunlu olarak halkoylamasına sunacaktır.

Cevap

Değişiklik teklifinin Meclise sunulabilmesi için en az 200 milletvekilinin imzası şarttır ve Cumhurbaşkanı kanunu ya iade etmeli ya da zorunlu referanduma sunmalıdır.

1982 Anayasası'nın 175. maddesine göre, anayasa değişikliği teklifleri en az üye tamsayısının üçte biri (200 milletvekili) tarafından yazılı olarak yapılmalıdır. Mecliste yapılan oylamalarda teklifin 380 oyla kabul edilmesi, beşte üç (360) ile üçte iki (400) aralığında bir sonuca işaret eder. Bu durumda Cumhurbaşkanının kanunu doğrudan onaylama yetkisi bulunmaz; elindeki seçenekler kanunu Meclise iade etmek veya zorunlu olarak halkoylamasına (referanduma) sunmaktan ibarettir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa değişikliği teklifinin geçerlilik şartlarını değerlendirmek.

Anayasanın 175. maddesine göre teklif, TBMM üye tamsayısının (600) en az üçte biri olan 200 milletvekilinin yazılı başvurusu ile yapılabilir.

Teklif yeter sayısının anayasal geçerliliğini doğrulamak için.

TBMM Genel Kurulundaki 380 kabul oyunun hukuki karşılığını tespit etmek.

380 oy, 360 (beşte üç) ile 400 (üçte iki) sınırları arasında kalmaktadır.

Oylama oranının Cumhurbaşkanının yetkilerindeki belirleyici rolünü saptamak için.

Saptanan oy aralığına göre Cumhurbaşkanının anayasal yetkilerini belirlemek.

Kanun 3/5 ile 2/3 arasında bir oyla kabul edildiğinden, Cumhurbaşkanı kanunu ya bir kez daha görüşülmek üzere Meclise iade edebilir ya da Resmî Gazete'de yayımlayarak zorunlu referanduma sunar. Doğrudan onay yetkisi yoktur.

Oylama nisabının yarattığı zorunlu anayasal sonuçları doğru eşleştirmek için.

Anahtar Kavram

Anayasa Değişikliği Süreci ve Cumhurbaşkanının Onay Yetkisi

ÖncekiSayfa 8 / 10Sonraki

Yasama

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik