İdari Yargı

142 soru

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca, idare mahkemeleri tarafından verilen nihai kararlara karşı, özel kanunlarda aksine bir hüküm bulunmadığı sürece, kararın tebliğinden itibaren kaç gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30

Cevap

İdari yargıda genel istinaf başvuru süresi 30 gündür.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 2. fıkrasına göre, istinaf yolu açık olan kararlara karşı, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yetkili bölge idare mahkemesine başvurulabilir.

Adım Adım Çözüm

İlgili yasal düzenlemenin tespit edilmesi.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) Madde 45.

İdari yargıdaki kanun yolları ve başvuru süreleri bu kanunla düzenlenir.

İstinaf başvuru süresinin belirlenmesi.

Kararın tebliğinden itibaren 30 gün.

Kanun maddesi, başka kanunlarda özel bir süre belirtilmedikçe genel süreyi 30 gün olarak belirlemiştir.

Anahtar Kavram

İstinaf Başvuru Süresi

Tahmini Süre:45s

Soru 62Soru →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulurken, istinaf dilekçesi kural olarak aşağıdakilerden hangisine hitaben yazılmalıdır?

Kararı veren mahkemeye

Kararı inceleyecek olan bölge idare mahkemesine

Danıştay Başkanlığına

Adalet Bakanlığına

Uyuşmazlık Mahkemesine

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kararı veren mahkemeye

Cevap

İstinaf dilekçesi, kararı veren mahkemeye hitaben yazılmalıdır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 2. fıkrasına göre; istinaf başvurusu, kararı veren mahkemeye verilecek bir dilekçe ile yapılır. Bu düzenleme, dilekçenin muhatabının kararı tesis eden ilk derece mahkemesi olduğunu açıkça belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

2577 sayılı İYUK madde 45/2 hükmü incelenir.

İstinafın, kararı veren mahkemeye verilecek bir dilekçe ile isteneceği kuralı tespit edilir.

İdari yargılama usulünde kanun yolu başvurularında dilekçelerin hangi mercilere verileceği kanunla düzenlenmiştir.

Anahtar Kavram

İstinaf Başvuru Usulü

Daha Fazla Pratik

İstinaf başvurusu için öngörülen genel süreyi ve hangi kararların kesin olduğunu gözden geçiriniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 63Soru →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca idari yargıda 'yürütmenin durdurulması' müessesesi ve bu kararlara karşı başvurulacak itiraz yolu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdare mahkemelerince yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için 'idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması' şartının gerçekleşmesi tek başına yeterlidir.

İdare ve vergi mahkemelerinin yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verdikleri kararlara karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren

15

gün içinde Danıştaya itiraz edilebilir.

Danıştay dava dairelerinin yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verdikleri kararlara karşı, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarına yedi gün içinde itiraz edilebilir.

Yürütmenin durdurulması istemli davalarda, idarenin birinci savunması alınmadan veya savunma süresi geçmeden hiçbir istisnai durumda yürütmenin durdurulması kararı verilemez.

Yürütmenin durdurulması kararına karşı idare tarafından itiraz yoluna başvurulması, mahkemenin vermiş olduğu durdurma kararının uygulanmasını kendiliğinden askıya alır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay dava dairelerinin yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verdikleri kararlara karşı, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarına yedi gün içinde itiraz edilebilir.

Cevap

Doğru seçenek, İYUK'un 27. maddesinin 7. fıkrasına tam uyum sağlamaktadır. Bu hükme göre Danıştay dava dairelerinin yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verdikleri kararlara karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarına itiraz edilebilir. Bu kurulların itiraz üzerine verdiği kararlar kesindir.

Adım Adım Çözüm

İYUK Madde 27/2'deki temel şartları analiz et.

Yürütmenin durdurulması için 'açıkça hukuka aykırılık' ve 'telafisi güç zarar' şartlarının birlikte (kümülatif) bulunması gerektiğini tespit et.

Kanun koyucu bu iki şartın bir arada bulunmasını zorunlu kılmıştır.

Kararlara karşı itiraz mercilerini ve sürelerini değerlendir.

Mahkeme kararları için Bölge İdare Mahkemesi, Danıştay daire kararları için Dava Daireleri Kurulları yetkilidir; süre ise her iki durumda da 7 gündür.

İYUK m. 27/7 itiraz mekanizmasını bu şekilde düzenlemiştir.

İtirazın kararın icrasına etkisini kontrol et.

İtirazın, kararın uygulanmasını durdurmadığı sonucuna var.

İdari yargıda itiraz veya istinaf/temyiz, kural olarak kararın yürütülmesini durdurmaz.

Anahtar Kavram

İdari Yargılama Usulü Kanunu Madde 27: Yürütmenin Durdurulması ve İtiraz Usulü

Soru 64Soru →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun hükümleri uyarınca; bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemelerinin yargı çevrelerinin belirlenmesi, değiştirilmesi veya bu mahkemelerin kaldırılması hususunda karar vermeye yetkili merci aşağıdakilerden hangisidir?

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü üzerine Adalet Bakanlığı

Adalet Bakanlığının görüşü alınarak Cumhurbaşkanı

Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Adalet Bakanlığının görüşü üzerine Danıştay Başkanlar Kurulu

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun teklifi üzerine Cumhurbaşkanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Cevap

Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu

2576 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 4. fıkrasına göre; bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinin yargı çevrelerinin belirlenmesi, değiştirilmesi veya bu mahkemelerin kaldırılması işlemleri, Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından karara bağlanır. Bu düzenlemede nihai karar yetkisi yargı bağımsızlığı ve hakimlerin coğrafi teminatı gereği HSK'ye bırakılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Hukuki dayanağın tespiti

2576 sayılı Kanun'un 2. maddesi idari yargı mahkemelerinin kuruluşunu ve yargı çevrelerini düzenler.

Sorunun cevabı doğrudan özel kanun hükmüne dayandığı için ilgili mevzuatın incelenmesi gerekir.

İşlem türleri arasındaki ayrımın yapılması

Mahkemelerin 'kurulması' (fıkra 1) ile 'yargı çevresinin belirlenmesi/kaldırılması' (fıkra 4) farklı yetki usullerine tabidir.

KPSS'de sıkça sorulan bu ayrım, adayların yetkili mercileri karıştırmasına neden olur.

Yetkili merciin belirlenmesi

Kanun'un 2/4 maddesi: '...yargı çevrelerinin belirlenmesine, değiştirilmesine veya bu mahkemelerin kaldırılmasına Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulunca karar verilir.'

Nihai karar verme yetkisi HSK'ye, teklif yetkisi ise Bakanlığa aittir.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Mahkemelerinin Kurulması ve Yargı Çevreleri Yetki Ayrımı

Soru 65Soru →

Bir ilçede meydana gelen silahlı soygun olayının faillerini yakalamak üzere Cumhuriyet savcısının talimatıyla harekete geçen emniyet mensupları, operasyon sırasında yanlışlıkla olaya hiç karışmayan bir vatandaşın dükkânına maddi zarar vermiştir. Vatandaş, oluşan bu zararın tazmini istemiyle idareye karşı asliye hukuk mahkemesinde dava açmıştır. Asliye hukuk mahkemesi, davanın idari yargının görev alanına girdiğini belirterek görevsizlik kararı vermiş ve karar kesinleşmiştir. Bunun üzerine vatandaş idare mahkemesinde dava açmış, ancak idare mahkemesi de olayın 'adli bir faaliyetten' kaynaklandığı gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş ve bu karar da kesinleşmiştir.

Meydana gelen bu hukuki süreç ve uyuşmazlığın çözümü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Emniyet mensuplarının olaydaki müdahalesi suç işlenmeden önce alınan önleyici bir idari kolluk faaliyeti niteliği taşıdığından, uyuşmazlığın mutlak surette idari yargıda görülmesi gerekir.

Zararın tazmini talebi idarenin eyleminden kaynaklansa da, tam yargı davası açılmadan önce görevli idare mahkemesinde iptal davasının açılması yasal bir zorunluluktur.

Her iki yargı koluna ait mahkemelerin karşılıklı olarak görevsizlik kararı vermesiyle oluşan 'olumsuz görev uyuşmazlığı', Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından karara bağlanır.

Kamu görevlilerinin operasyon sırasındaki dikkatsizliği idareden tamamen bağımsız salt kişisel kusur oluşturduğundan, dava idareye karşı değil doğrudan memurlara karşı açılmalıdır.

Oluşan zarar, devletin asli görevlerinden doğan sosyal risk ilkesi uyarınca kusursuz sorumluluk kapsamında değerlendirilmeli ve uyuşmazlık ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştayda çözülmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her iki yargı koluna ait mahkemelerin karşılıklı olarak görevsizlik kararı vermesiyle oluşan 'olumsuz görev uyuşmazlığı', Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından karara bağlanır.

Cevap

Her iki yargı koluna ait mahkemelerin karşılıklı olarak görevsizlik kararı vermesiyle oluşan 'olumsuz görev uyuşmazlığı', Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından karara bağlanır.

Olumsuz görev uyuşmazlığı, iki farklı yargı koluna (örneğin adli yargı ile idari yargı) ait mahkemelerin aynı davada karşılıklı olarak davanın kendi görev alanlarına girmediğini belirterek görevsizlik kararı vermeleri ve bu kararların kanun yolları tüketilerek veya süre aşımıyla kesinleşmesi durumudur. Olayda asliye hukuk mahkemesi ile idare mahkemesi davanın esasına girmeyerek peş peşe görevsizlik kararı vermişlerdir. Anayasa ve 2247 sayılı Kanun uyarınca, yargı mercileri arasındaki bu tür görev ve hüküm uyuşmazlıklarını tarafların veya ilgili makamların başvurusu üzerine kesin olarak çözmeye yetkili tek makam Uyuşmazlık Mahkemesidir.

Adım Adım Çözüm

Olaydaki yargılama sürecini analiz et

Hem asliye hukuk mahkemesi (adli yargı) hem de idare mahkemesi (idari yargı) davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve her iki karar da kesinleşmiştir.

Uyuşmazlığın türünü belirlemek için mahkemelerin verdiği kararların niteliğinin ve kesinleşme durumunun tespit edilmesi gerekir.

Hukuki durumu adlandır

İki farklı yargı koluna dâhil mahkemelerin karşılıklı olarak kendilerini görevsiz saymaları 'olumsuz görev uyuşmazlığı' olarak adlandırılır.

Olumsuz görev uyuşmazlığının yasal tanımı, farklı yargı kolları arasındaki kesinleşmiş görevsizlik kararlarına dayanır.

Çözüm merciini tespit et

Türkiye'de yargı kolları arasındaki olumsuz görev uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle görevli kurum Uyuşmazlık Mahkemesidir.

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun bu yetkiyi münhasıran Uyuşmazlık Mahkemesine vermiştir.

Anahtar Kavram

Olumsuz Görev Uyuşmazlığı ve Uyuşmazlık Mahkemesi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 66Soru →

Bir kamu kurumu, sunduğu hizmetlerin standartlarını belirlemek amacıyla çıkardığı bir yönetmelikle, ilgili alanda faaliyet gösterenlerin belirli bir teknik sertifikaya sahip olmalarını zorunlu kılmıştır. Söz konusu alanda uzun süredir faaliyet gösteren bir meslek grubu, bu düzenlemenin dayandığı teknik verilerin ve ihtiyaç analizlerinin hatalı olduğunu, gerçekte böyle bir zorunluluğa gerek bulunmadığını ileri sürmektedir. Bu meslek grubuna üye bir kişi, söz konusu yönetmelik maddesinin iptali istemiyle dava açmak istemektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) ve yerleşik yargısal içtihatlar çerçevesinde, bu uyuşmazlığa ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdari işlemin dayanağı olan maddi vakıaların veya teknik verilerin gerçeğe aykırı olması işlemi sebep unsuru yönünden sakatlar ve meşru bir menfaati ihlal edilen kişi tarafından iptal davasına konu edilebilir.

Düzenleyici işlemlerin iptali için sadece menfaat ihlali yeterli olmayıp, davacının mülkiyet hakkı gibi kişisel bir hakkının doğrudan ihlal edilmiş olması ve tam yargı davası açılması zorunludur.

İdari işlemin alt makamlarca hazırlanıp üst makamca onaylanması durumunda, teknik verilerdeki hatalar sadece hazırlayıcı işlemin yetki unsurunu sakatlar ve asıl işlem üzerinde hukuki sonuç doğurmaz.

Teknik verilerin hatalı yorumlanması işlemin sebep unsurunu değil, sadece işlemin doğurduğu hukuki sonuç olan konu unsurunu sakatlar ve bu durum idarenin takdir yetkisi kapsamında kalır.

İdarenin düzenleme yapmaktaki asıl amacı kamu yararı olduğu sürece, dayandığı verilerin hatalı olması işlemin maksat unsurunu kendiliğinden sakat hale getirerek işlemin yok hükmünde sayılmasına yol açar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdari işlemin dayanağı olan maddi vakıaların veya teknik verilerin gerçeğe aykırı olması işlemi sebep unsuru yönünden sakatlar ve meşru bir menfaati ihlal edilen kişi tarafından iptal davasına konu edilebilir.

Cevap

İptal davasında idari işlemin beş unsuru (yetki, şekil, sebep, konu, maksat) yönünden hukuka uygunluk denetimi yapılır. İdari işlemin 'sebep' unsuru, idareyi o işlemi yapmaya sevk eden hukuki veya fiili etkendir. Senaryoda belirtilen 'teknik verilerin hatalı olması', işlemin maddi vakıa (sebep) yönünden sakat olduğu anlamına gelir. Ayrıca, 2577 sayılı İYUK uyarınca bir idari işlemin iptalini istemek için o işlemle davacı arasında 'meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisinin' bulunması yeterlidir. Bu nedenle, teknik verileri hatalı olan bir yönetmeliğe karşı menfaati ihlal edilen kişi iptal davası açabilir.

Adım Adım Çözüm

İdari işlemin unsurlarını analiz etme

İdari işlem; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat olmak üzere beş unsurdan oluşur.

İptal davasında hukuka uygunluk denetimi bu beş unsur üzerinden yapılır.

Sebep unsuru ve maddi vakıa denetimini değerlendirme

İdareyi bir işlem tesis etmeye yönelten hukuki veya fiili gerekçeler 'sebep' unsurudur. Teknik verilerin hatalı olması, işlemin dayandığı fiili sebeplerin sakat olduğu anlamına gelir.

İdare, işlem yaparken dayandığı maddi olayların doğruluğunu ispatlamakla yükümlüdür.

Dava açma ehliyetini (menfaat ihlali) kontrol etme

İptal davası açabilmek için davacının meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin ihlal edilmiş olması yeterlidir.

Tam yargı davasının aksine, iptal davasında 'hak ihlali' şartı aranmaz.

Anahtar Kavram

İdari işlemin sebep unsuru ve iptal davasında menfaat ihlali kriteri.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 67Soru →

Bir idari işlemin iptali istemiyle doğrudan Danıştay'da açılan bir davada; dilekçe üzerinde yapılan ilk incelemede uyuşmazlığın çözümünde aslında idare mahkemesinin görevli olduğu (görevsizlik) ve davanın işlemin tebliğinden itibaren 75. günde açılarak yasal sürenin aşıldığı tespit edilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda (İYUK) öngörülen ilk inceleme konuları ve sırası dikkate alındığında, bu durumda Danıştay'ın vermesi gereken karar ve gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Kanunda belirtilen inceleme sırası gereği öncelikle görev hususu karara bağlanacağından, görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli idare mahkemesine gönderilmesine karar verilir.

İdari yargıda genel dava açma süresi olan 60 gün aşıldığından, inceleme sırasına bakılmaksızın usul ekonomisi gereği doğrudan davanın süre aşımından reddine karar verilir.

Davanın aslında 30 günlük dava açma süresine tabi olan bir tam yargı davası olduğu kabul edilerek, görevsizlik kararı verilmeden davanın doğrudan süre yönünden reddine hükmedilir.

Mahkemenin görevsizliği bir yetki gaspı niteliğinde olduğundan, dilekçe reddedilerek davacıya doğru mahkemede dava açması için 15 günlük ek süre verilir.

Danıştay'ın vereceği kararın idarece uygulanması için 30 günlük anayasal süre bulunduğundan, davanın esasına girilmeden dosyanın bu süre içinde ilgili idareye tevdiine karar verilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunda belirtilen inceleme sırası gereği öncelikle görev hususu karara bağlanacağından, görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli idare mahkemesine gönderilmesine karar verilir.

Cevap

Kanunda belirtilen inceleme sırası gereği öncelikle görev hususu karara bağlanacağından, görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli idare mahkemesine gönderilmesine karar verilmesidir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesine göre ilk inceleme belirli ve emredici bir sıraya göre yapılır. Bu sıra; 1-Görev ve yetki, 2-İdari merci tecavüzü, 3-Ehliyet, 4-İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, 5-Süre aşımı, 6-Husumet ve 7-Dilekçenin şekil şartlarıdır. Kanun koyucu bu sırayı kamu düzeninden saymıştır. Bir mahkeme (olayda Danıştay), önüne gelen uyuşmazlıkta öncelikle görevli olup olmadığını inceler. Eğer görevli değilse, davanın süresinde açılıp açılmadığına (5. sıra) bakamaz. Bu nedenle Danıştay'ın yapması gereken tek işlem, görevsizlik kararı vererek dosyayı görevli yargı yeri olan İdare Mahkemesine göndermektir. Süre aşımı değerlendirmesini dosyayı teslim alan görevli İdare Mahkemesi yapacaktır.

Adım Adım Çözüm

İYUK Madde 14'te yer alan ilk inceleme konularının hiyerarşik sırasını hatırlama.

Sıralama şöyledir: 1) Görev ve yetki, 2) İdari merci tecavüzü, 3) Ehliyet, 4) Kesin ve yürütülmesi gereken işlem, 5) Süre aşımı, 6) Husumet, 7) Dilekçe şartları.

İlk inceleme, kanunun emredici hükmü gereği mutlaka bu sıraya göre yapılmalıdır.

Olaydaki hukuki sakatlıkları (eksiklikleri) sıralamadaki yerlerine göre konumlandırma.

Olayda iki eksiklik vardır: İdare mahkemesinin görevli olması (Görev - 1. sıra) ve davanın 75. günde açılması (Süre aşımı - 5. sıra).

Birden fazla eksiklik olduğunda hangi kuralın önce uygulanacağını belirlemek için.

İlk sıradaki sakatlığın hukuki sonucunu uygulama.

Mahkeme (Danıştay), 1. sıradaki 'görev' unsuru yönünden yetkisiz/görevsiz olduğunu tespit ettiği an incelemeyi durdurur. Görevsizlik kararı vererek dosyayı görevli İdare Mahkemesine gönderir.

Görevsiz (uyuşmazlığa bakmaya yetkisi olmayan) bir mahkemenin, davanın süresini inceleme ve davanın reddine karar verme yetkisi yoktur.

Anahtar Kavram

İYUK İlk İnceleme Sırası ve Görevsizlik Kararının Sonuçları

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 68Soru →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 28. maddesi uyarınca; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının idareye tebliğinden itibaren, idarenin bu kararların gereklerine göre işlem tesis etmesi veya eylemde bulunması için öngörülen azami süre kaç gündür?

15 gün

30 gün

45 gün

60 gün

90 gün

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30 gün

Cevap

İdari yargı kararlarının idare tarafından uygulanması için öngörülen azami süre otuz gündür.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinin 1. fıkrasına göre; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.

Adım Adım Çözüm

Kararın tebliğ tarihini tespit etmek.

Sürenin başlangıcı kararın idareye ulaştığı gündür.

Yasal süreler tebliğ ile işlemeye başlar.

2577 sayılı İYUK'un 28. maddesinde belirtilen uygulama süresini belirlemek.

Kanun, idarenin mahkeme kararlarını gecikmeksizin uygulaması gerektiğini ancak bu sürenin hiçbir şekilde otuz günü geçemeyeceğini belirtir.

Hukuk devleti ilkesi gereği yargı kararlarının süratle yerine getirilmesi zorunluluğudur.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Kararlarının Uygulanma Süresi

Daha Fazla Pratik

İdarenin yargı kararını bu süre içinde uygulamaması durumunda doğacak tazminat sorumluluğunu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:30s

Soru 69Soru →

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre, idari yargı mercilerinin uyuşmazlığın çözümü için davanın her aşamasında tarafların ileri sürdüğü delillerle bağlı kalmaksızın, her türlü incelemeyi kendiliğinden yapabilmesini ifade eden temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Re'sen araştırma ilkesi

Taraflarca getirme ilkesi

Tasarruf ilkesi

Teksif ilkesi

Aleniyet ilkesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Re'sen araştırma ilkesi

Cevap

Re'sen araştırma ilkesi

Re'sen araştırma ilkesi, idari yargı hakiminin tarafların iddia ve savunmalarıyla bağlı olmaksızın, uyuşmazlığın çözümü için gerekli olan delilleri kendiliğinden toplamasını ve araştırmasını sağlayan temel usul kuralıdır. Bu ilke, idari işlemlerin hukuka uygunluk denetiminin tam olarak yapılabilmesi için zorunludur.

Adım Adım Çözüm

İdari yargılama hukukunda ispat yöntemini belirlemek.

İdari yargının kamu hukuku karakterli ve kamu yararı odaklı olduğu saptanmıştır.

Bu temel karakter, hakimin pasif değil, aktif olmasını gerektirir.

Hakimin delil toplama yetkisini analiz etmek.

İdari yargı hakiminin tarafların sunduğu belgelerle yetinmeyip, ilgili makamlardan kendiliğinden bilgi ve belge isteyebileceği sonucuna varılmıştır.

İdari Yargılama Usulü Kanunu (

20

. madde) uyarınca mahkemeler bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yaparlar.

Anahtar Kavram

İdari yargılamada re'sen araştırma ilkesi uyarınca mahkemeler, uyuşmazlığı aydınlatmak için tarafların talebi olmasa dahi her türlü bilgi ve belgeyi ilgili idari makamlardan isteyebilir.

Tahmini Süre:45s

Soru 70Soru →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca, Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarına karşı, özel kanunlarda ayrı bir süre belirtilmedikçe uygulanacak genel temyiz süresi aşağıdakilerden hangisidir?

7 gün

15 gün

30 gün

45 gün

60 gün

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30 gün

Cevap

İdari yargılama hukukunda genel temyiz süresi, kararın tebliğini izleyen günden itibaren otuz gündür.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 48. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarına karşı temyiz isteminde bulunma süresi otuz gündür. Bu süre, kararın taraflara tebliğ edildiği günü izleyen günden itibaren işlemeye başlar.

Adım Adım Çözüm

Kanun yolu türünün belirlenmesi

Soru, Danıştay ve Bölge İdare Mahkemesi kararlarına karşı gidilen 'temyiz' yolunu sormaktadır.

Temyiz ve istinaf süreleri genel olarak aynı olsa da kanundaki dayanakları farklı maddelerde (İstinaf m.45, Temyiz m.48) düzenlenmiştir.

İlgili mevzuat hükmünün uygulanması

2577 sayılı İYUK'un 48. maddesinin 3. fıkrası uyarınca temyiz süresi belirlenmiştir.

Kanun koyucu, idari yargıdaki kanun yolları için standart bir süre belirleyerek hukuk güvenliğini sağlamayı amaçlamıştır.

Sürenin netleştirilmesi

Genel temyiz süresi 30 gündür.

Özel kanunlarda (örneğin ivedi yargılama) farklı hükümler bulunmadığı sürece bu süre esastır.

Anahtar Kavram

İdari Yargıda Temyiz Süresi

Tahmini Süre:45s

Soru 71Soru →

Bir belediyenin yürüttüğü kanalizasyon yenileme çalışmaları sırasında, çalışma alanında gerekli işaretleme, barikat ve gece aydınlatması önlemlerinin alınmaması nedeniyle $15$ Mayıs $2025$ tarihinde açılan çukura düşerek ağır yaralanan sürücü $(B)$ , hastanedeki uzun süreli tedavisinin ardından oluşan kalıcı maluliyet oranını $20$ Haziran $2025$ tarihli resmi sağlık kurulu raporu ile kesin olarak öğrenmiştir. $(B)$ , uğradığı maddi ve manevi zararların tazmini talebiyle $1$ Temmuz $2025$ tarihinde ilgili belediyeye yazılı başvuruda bulunmuş; belediye bu başvuruyu aynı gün tebellüğ etmiştir. İdare, bu başvuruya yasal süresi içinde herhangi bir cevap vermemiştir.

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) $13$ . maddesi ve güncel mevzuat hükümleri uyarınca, bu uyuşmazlığın yargı mercilerine taşınmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdari eylemden kaynaklanan bu zararın tazmini için dava açılmadan önce idareye başvurulması zorunlu olup;

30

günlük zımni ret süresinin dolduğu

31

Temmuz

2025

tarihini izleyen günden itibaren

60

gün içinde dava açılmalıdır.

İptal ve tam yargı davaları arasındaki usul farkı gereği, idari eylemden kaynaklanan zararlarda idareye başvurmak isteğe bağlı bir yol olduğundan;

(B)

, sağlık raporunu aldığı tarihten itibaren

60

gün içinde doğrudan idare mahkemesinde dava açabilir.

Belediyenin yoldaki bakım ve güvenlik önlemlerini almaması 'hizmet kusuru' değil, 'sosyal risk' ilkesi kapsamında kusursuz sorumluluk teşkil ettiğinden; dava açmak için idareye başvuru şartı aranmaz ve süreler zararın doğduğu tarihten itibaren

5

yıl olarak uygulanır.

İYUK'taki güncel düzenlemeye göre idarenin cevap verme süresi

60

gün olduğundan;

(B)

'nin başvurusu

30

Ağustos

2025

tarihinde zımnen reddedilmiş sayılır ve bu tarihten itibaren

30

gün içinde dava açılması gerekir.

İdari eylemlere karşı açılacak tam yargı davalarında hak düşürücü süreler münhasıran eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren işlemeye başladığından;

(B)

en geç

15

Temmuz

2025

mesai bitimine kadar idare mahkemesinde davasını açmış olmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdari eylemden kaynaklanan bu zararın tazmini için dava açılmadan önce idareye başvurulması zorunlu olup; $30$ günlük zımni ret süresinin dolduğu $31$ Temmuz $2025$ tarihini izleyen günden itibaren $60$ gün içinde dava açılmalıdır.

Cevap

İdari eylemden kaynaklanan bu zararın tazmini için dava açılmadan önce idareye başvurulması zorunlu olup;

30

günlük zımni ret süresinin dolduğu

31

Temmuz

2025

tarihini izleyen günden itibaren

60

gün içinde dava açılmalıdır.

Doğru seçenek, İYUK md.

13

'te yer alan güncel usul kurallarını tam olarak yansıtmaktadır. İdari eylemlerde dava açmadan önce idareye başvurmak (ön karar süreci) dava şartıdır.

1

Temmuz'da yapılan başvuruya idarenin

30

gün içinde cevap vermemesi durumunda (

31

Temmuz sonu), zımni ret oluşur ve bu tarihi izleyen günden itibaren

60

günlük dava açma süresi başlar.

Adım Adım Çözüm

Olayın hukuki niteliğini belirleyin.

İdarece yürütülen maddi bir faaliyet (kazı çalışması) ve ihmal söz konusu olduğundan bu bir 'idari eylem'dir.

Tam yargı davasının usulü, zararın bir idari işlemden mi yoksa idari eylemden mi kaynaklandığına göre değişir.

Dava öncesi zorunlu başvuru şartını kontrol edin.

İYUK md.

13

uyarınca idari eylemlerden doğan zararlar için dava açmadan önce idareye başvurarak hakkın yerine getirilmesini istemek (ön karar almak) zorunludur.

Doğrudan açılan davalar 'idari merci tecavüzü' nedeniyle dilekçenin reddine ve ilgili idareye gönderilmesine yol açar.

İdari başvuru ve zımni ret süresini hesaplayın.

1

Temmuz

2025

tarihinde yapılan başvuruda idarenin cevap verme süresi

30

gündür. Temmuz ayı

31

gün çektiğinden,

2

Temmuz'da başlayan

30

günlük süre

31

Temmuz

2025

mesai bitiminde dolar.

İYUK'taki güncel değişiklikle idarenin sessiz kalarak başvuruyu reddetmiş sayılması (zımni ret) için gereken süre

30

güne indirilmiştir.

Dava açma süresini belirleyin.

Zımni ret tarihini (

31

Temmuz) izleyen günden (

1

Ağustos) itibaren

60

günlük genel dava açma süresi içinde idare mahkemesinde dava açılmalıdır.

İYUK md.

13

ve md.

7

uyarınca idare mahkemelerinde genel dava açma süresi

60

gündür.

Anahtar Kavram

İdari Eylemlerden Kaynaklanan Tam Yargı Davalarında Zorunlu Başvuru ve Hak Düşürücü Süreler

Daha Fazla Pratik

İdari işlemlerden kaynaklanan tam yargı davalarındaki (İYUK md. 12) 'isteğe bağlı başvuru' usulü ile bu sorudaki 'zorunlu başvuru' usulünü karşılaştırarak pekiştiriniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 72Soru →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca, ilk derece mahkemeleri olan idare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarına karşı yapılan istinaf başvurularını incelemekle görevli ve yetkili yargı mercisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bölge İdare Mahkemesi

Danıştay

Bölge Adliye Mahkemesi

Uyuşmazlık Mahkemesi

Anayasa Mahkemesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölge İdare Mahkemesi

Cevap

İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı istinaf incelemesi yapmaya yetkili yargı mercii Bölge İdare Mahkemesi'dir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 45. maddesine göre, idare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarına karşı, başka bir kanun yolu öngörülmedikçe, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde Bölge İdare Mahkemesi'ne istinaf başvurusunda bulunulabilir. Bu nedenle istinaf incelemesini yapmaya yetkili olan merci Bölge İdare Mahkemesi'dir.

Adım Adım Çözüm

Kararı veren ilk derece mahkemesini tespit et.

Karar, idare veya vergi mahkemesi tarafından verilmiştir.

İdari yargı sisteminde ilk derece mahkemelerinin belirlenmesi gerekir.

Başvurulan kanun yolunu tanımla.

Başvurulan yol 'istinaf' kanun yoludur.

İstinaf ve temyiz yollarının görevli mercileri farklıdır.

Yasal düzenleme uyarınca görevli mahkemeyi eşleştir.

2577 sayılı İYUK madde 45 gereği görevli merci Bölge İdare Mahkemesi'dir.

İstinaf incelemesi kural olarak bölge düzeyindeki üst mahkemelerce gerçekleştirilir.

Anahtar Kavram

İdari Yargıda İstinaf Mercii

Soru 73Soru →

T.C. Karayolları Genel Müdürlüğünün (KGM) bakım ve gözetim sorumluluğunda olan bir devlet karayolunda, yoldaki göçüğün onarılmaması ve gerekli uyarı levhalarının konulmaması nedeniyle 10 Mart 2026 tarihinde trafik kazası geçiren Can Bey'in aracı ağır hasar görmüştür. Zararın idari eylemden kaynaklandığını aynı gün öğrenen Can Bey, zararının tazmini istemiyle 10 Nisan 2026 tarihinde KGM'ye yazılı olarak başvurmuştur. İdare, bu başvuruya yasal süresi içinde herhangi bir cevap vermemiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre, idarenin sorumluluğunun niteliği ve Can Bey'in başvurması gereken hukuki yol ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olayda idarenin hizmet kusuru bulunmaktadır; idarenin başvuruya otuz gün içinde cevap vermemesi halinde talep reddedilmiş sayılır ve bu otuz günlük sürenin bittiği tarihten itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açılması zorunludur.

Olayda idarenin kusursuz sorumluluğu (tehlike ilkesi) söz konusu olup idarenin başvuruya altmış gün içinde cevap vermemesi halinde zımni ret gerçekleşir ve bu tarihten itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açılabilir.

Olayda hizmet kusuru bulunmakla birlikte, idari eylemlerden doğan zararların tazmininde ön başvuru şartı aranmadığından, zararın öğrenildiği tarihten itibaren doğrudan altmış gün içinde tam yargı davası açılmalıdır.

Zararın giderilebilmesi için öncelikle idarenin zımni ret işleminin iptali istemiyle dava açılmalı, iptal kararı verildikten sonra kusursuz sorumluluk ilkesine dayanılarak tam yargı davası yoluna gidilmelidir.

Olayda idarenin hizmet kusuru mevcut olup, idari eylemlere karşı dava açma süresi zararın öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl olduğundan, Can Bey bir yıl içinde doğrudan idare mahkemesinde dava açma hakkına sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olayda idarenin hizmet kusuru bulunmaktadır; idarenin başvuruya otuz gün içinde cevap vermemesi halinde talep reddedilmiş sayılır ve bu otuz günlük sürenin bittiği tarihten itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açılması zorunludur.

Cevap

İdarenin yoldaki çöküntüyü onarmaması nedeniyle oluşan zarar hizmet kusuru kapsamında değerlendirilir. Zararın idari eylemden kaynaklanması sebebiyle dava açmadan önce idareye başvurulması zorunludur ve zımni ret süresi 30 gün olup, bu sürenin bitiminden itibaren 60 gün içinde tam yargı davası açılmalıdır.

Doğru seçenek, olayın hukuki niteliğini (hizmet kusuru) ve İYUK madde 13'te belirtilen usul kurallarını eksiksiz ve güncel haliyle yansıtmaktadır. Devlet yollarının bakım eksikliği açık bir hizmet kusurudur. İdari eylemlere karşı tazminat talep edilebilmesi için önce idareye başvurulması zorunludur. İdare 30 gün içinde cevap vermezse talep zımnen reddedilmiş sayılır ve ilgilinin bu 30 günlük sürenin bitiminden itibaren genel dava açma süresi olan 60 gün içinde tam yargı davası açması gerekir.

Adım Adım Çözüm

İdarenin sorumluluk türünü belirleme

Yolun bakımının yapılmaması ve uyarı konulmaması 'hizmetin kötü veya geç işlemesi' niteliğinde olup, kusursuz sorumluluk değil hizmet kusurudur.

İdarenin asli görevlerinden olan yol bakımını ihmal etmesi, personelin veya idari teşkilatın kusurunu gösterir.

Uygulanacak dava türünü ve ön şartları tespit etme

Trafik kazası bir idari işlem değil 'idari eylem' sonucudur. İYUK m.13 gereği idari eylemlere karşı tam yargı davası açılmadan önce idareye 1 yıl içinde ön başvuru yapılması zorunludur.

İdari eylemlerden kaynaklanan zararlarda idareye başvuru zorunlu bir ön şarttır.

Zımni ret ve dava açma sürelerini hesaplama

İdareye yapılan başvuruya 30 gün içinde cevap verilmezse zımni ret gerçekleşir. Bu 30 günlük sürenin bittiği tarihten itibaren 60 gün içinde tam yargı davası açılmalıdır.

İYUK m.13'te 2021 yılında yapılan değişiklikle idarenin cevap süresi (zımni ret süresi) 60 günden 30 güne indirilmiş, dava açma süresi ise 60 gün olarak korunmuştur.

Anahtar Kavram

İdari eylemlerde idareye başvuru zorunluluğu, zımni ret süresi ve hizmet kusuru ayrımı.

Soru 74Soru →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre, özel kanunlarda ayrı bir süre gösterilmeyen hallerde vergi mahkemelerinde genel dava açma süresi kaç gündür?

7

15

30

45

60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $30$

Cevap

Vergi mahkemelerinde özel kanunlarda aksine bir hüküm bulunmadıkça genel dava açma süresi otuz gündür.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 7. maddesinin 1. fıkrasına göre; özel kanunlarda ayrı bir süre belirtilmemişse, vergi mahkemelerinde dava açma süresi otuz (

30

) gündür. Bu süre hak düşürücü niteliktedir.

Adım Adım Çözüm

Davanın açılacağı mahkeme türünü belirle.

Dava vergi mahkemesinde açılacaktır.

Genel dava açma süreleri mahkeme türüne göre farklılık göstermektedir.

2577 sayılı İYUK'un 7. maddesindeki süre kuralını hatırla.

İYUK m. 7/1: 'Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.'

Kanuni sürenin tespiti için temel düzenleme bu maddedir.

Anahtar Kavram

İdari Yargıda Genel Dava Açma Süreleri

Tahmini Süre:30s

Soru 75Soru →

İdari yargılama sürecinde, davanın tarafları tarafından dosyaya sunulan delillerin uyuşmazlığı çözmekte yetersiz kalması durumunda, mahkemenin izlemesi gereken usul ve sahip olduğu araştırma yetkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Mahkeme, uyuşmazlığın aydınlatılması ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için davanın her aşamasında, tarafların talebiyle bağlı kalmaksızın her türlü bilgi ve belgeyi ilgili mercilerden kendiliğinden talep edebilir.

Mahkeme, tarafların tasarruf yetkisi ve 'taraflarca hazırlama ilkesi' gereğince sadece dava dilekçesi ve savunma dilekçesinde sunulan ekli belgeler üzerinden karar vermek zorundadır.

Mahkemece istenen belgelerin idare tarafından süresi içinde sunulmaması halinde mahkeme, başka bir araştırma yapmaksızın dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu karinesine dayanarak davayı reddetmelidir.

Mahkemenin araştırma yetkisi sadece idari makamlar ile sınırlı olup bankalar, noterler veya özel hukuk tüzel kişilerinden uyuşmazlıkla ilgili bilgi ve belge istenmesi mümkün değildir.

İspat yükü kendisinde olan tarafın delil sunmaması durumunda mahkeme, ispat sürecini tamamlamak için taraflara yemin teklif edilmesine karar vererek süreci sonuçlandırmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkeme, uyuşmazlığın aydınlatılması ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için davanın her aşamasında, tarafların talebiyle bağlı kalmaksızın her türlü bilgi ve belgeyi ilgili mercilerden kendiliğinden talep edebilir.

Cevap

Mahkemenin uyuşmazlığın aydınlatılması ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için davanın her aşamasında, tarafların talebiyle bağlı kalmaksızın her türlü bilgi ve belgeyi ilgili mercilerden kendiliğinden talep edebileceği yönündeki ifade doğrudur.

İdari yargılama hukukunda, adli yargıdan farklı olarak 'kendiliğinden araştırma' ilkesi hakimdir. Bu ilke uyarınca mahkeme, tarafların ileri sürdüğü vakıalar veya sunduğu delillerle sınırlı kalmaksızın, uyuşmazlık konusunu aydınlatmak için her türlü incelemeyi yapabilir. İlgili kanun hükmü gereği mahkemeler, lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilginin verilmesini taraflardan veya ilgili diğer yerlerden (kamu kurumları veya özel kişiler) isteyebilirler. Buradaki temel amaç, şekli bir incelemenin ötesine geçerek 'maddi gerçeğe' ulaşmaktır.

Adım Adım Çözüm

İdari yargıdaki temel yargılama ilkesini belirleme

Kendiliğinden (Re'sen) Araştırma İlkesi

İdari yargıda kamu yararı ve idarenin hukuka uygunluğu denetlendiği için hakimin pasif değil, aktif olması gerekir.

Maddi gerçek ile şekli gerçek arasındaki farkı analiz etme

İdari yargıda 'maddi gerçek' hedeflenir.

Sadece tarafların sunduğu belgelerle yetinilmesi (şekli gerçek), idarenin hukuka aykırı işlemlerinin denetlenmesini engelleyebilir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ilgili hükmünü uygulama

Mahkemenin ilgili her yerden bilgi/belge isteme yetkisi

Kanun, mahkemelere uyuşmazlığın çözümü için gerekli gördükleri incelemeyi kendiliğinden yapma yetkisi tanımıştır.

Anahtar Kavram

Kendiliğinden Araştırma İlkesi ve Maddi Gerçeğe Ulaşma Amacı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 76Soru →

Danıştayda ilk derece mahkemesi sıfatıyla açılan bir iptal davasında, dilekçeler üzerinde yapılan ilk inceleme aşamasında; uyuşmazlığın çözümünde idare mahkemesinin görevli olduğu, dava açılmadan önce zorunlu idari başvuru yollarının tüketilmediği (idari merci tecavüzü) ve ayrıca davanın genel dava açma süresi geçtikten sonra açıldığı tespit edilmiştir.

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ( $İyuk$ ) $14$ . ve $15$ . maddelerinde öngörülen inceleme sırası ve usul kuralları uyarınca, Danıştayın bu aşamada tesis etmesi gereken hukuki işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli idare mahkemesine gönderilmesine karar verilmelidir.

İdari merci tecavüzü nedeniyle dilekçenin görevli idari mercie tevdiine karar verilmelidir.

Dava açma süresi geçirilmiş olduğu için davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmelidir.

Görevsizlik ve merci tecavüzü eksiklikleri birlikte belirtilerek dosyanın görevli idare mahkemesine gönderilmesine karar verilmelidir.

Dilekçenin

30

gün içinde görevli mahkemede dava açılmak üzere reddine karar verilmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli idare mahkemesine gönderilmesine karar verilmelidir.

Cevap

Mahkeme, ilk inceleme sırasının birinci basamağı olan görev ve yetki kuralını öncelikle uygulamalı ve görevsizlik kararı vererek dosyayı görevli idare mahkemesine göndermelidir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun

14

. maddesi uyarınca, ilk inceleme şu sırayla yapılır:

1

) Görev ve yetki,

2

) İdari merci tecavüzü,

3

) Ehliyet,

4

) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı,

5

) Süre aşımı,

6

) Husumet,

7

) Dilekçenin

3.

5.

maddelere uygunluğu. Mahkeme bu sırayı takip etmek zorundadır. Sorudaki olayda Danıştay, kendisinin görevli olmadığını (1. basamak) tespit ettiği an incelemeyi orada kesmeli ve dosyayı görevli mahkemeye göndermelidir. Görevli olmayan mahkemenin, merci tecavüzü (2. basamak) veya süre aşımı (5. basamak) hakkında karar verme yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

Dilekçedeki eksikliklerin İYUK m. 14'teki sıraya göre tasnif edilmesi

1. Görevsizlik (1. sıra), 2. Merci Tecavüzü (2. sıra), 3. Süre Aşımı (5. sıra)

Kanun koyucu, ilk inceleme konularının belirli bir hiyerarşi içinde incelenmesini zorunlu kılmıştır.

En üst sıradaki eksikliğin tespit edilmesi ve usul kuralının uygulanması

Görev yönünden inceleme önceliklidir.

Görevli olmayan bir mahkeme, uyuşmazlığın esasına veya diğer usul eksikliklerine (süre, merci tecavüzü vb.) dair bağlayıcı bir hukuki niteleme yapamaz.

İYUK m. 15 uyarınca karar verilmesi

Görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi.

Danıştay, görevli olmadığı bir konuda merci tecavüzü veya süre aşımı kararı veremez; uyuşmazlığı asıl sahibine (İdare Mahkemesine) iletmelidir.

Anahtar Kavram

İdari yargıda ilk inceleme konuları (görev, merci tecavüzü, ehliyet, kesinlik, süre, husumet, şekil) kanunda belirtilen sıraya göre incelenir ve ilk bulunan eksiklikte inceleme durdurularak ilgili karar verilir.

Daha Fazla Pratik

İdari merci tecavüzü tespit edildiğinde verilen 'tevdi' kararı ile görevsizlik kararı arasındaki süre durması farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 77Soru →

Türk idari yargı düzeninin teşkilat yapısı ve bu yapının diğer yüksek mercilerle olan anayasal ve kanuni sınırları dikkate alındığında, idari yargı kolunun örgütlenmesi ve işleyişi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa uyarınca; vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasında bir uyuşmazlık çıkması durumunda Danıştay kararları esas alınır.

Sayıştay, idari yargı örgütlenmesi içerisinde yer alan bir yüksek mahkeme olup vergi mahkemelerinin kararlarını temyiz mercii sıfatıyla inceleme yetkisine sahiptir.

Bölge idare mahkemeleri ile Danıştay arasındaki görev ve yetki uyuşmazlıkları, idari yargı düzeninin hiyerarşik zirvesinde bulunan Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından kesin olarak çözülür.

İdari yargı teşkilatında yer alan bölge idare mahkemeleri, sadece vergi mahkemeleri ve idare mahkemeleri arasındaki yetki uyuşmazlıklarını çözmekle görevlendirilmiş, yargısal yetkisi bulunmayan idari birimlerdir.

Danıştay bünyesinde yer alan İdari İşler Kurulu, bölge idare mahkemelerinin kesin nitelikteki kararları arasındaki içtihat aykırılıklarını gidermekle görevli en üst kazaî kuruldur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa uyarınca; vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasında bir uyuşmazlık çıkması durumunda Danıştay kararları esas alınır.

Cevap

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler hakkındaki uyuşmazlıklarda Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki çelişki durumunda Danıştay kararının esas alınmasıdır.

Doğru seçenek, 1982 Anayasası'nın 160. maddesinde açıkça düzenlenen kuralı ifade etmektedir. Bu hükme göre, vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasında uyuşmazlık çıkması halinde Danıştay kararları esas alınır. Bu durum, idari yargı kolunun mali uyuşmazlıklar üzerindeki anayasal üstünlüğünü ve örgütlenme hiyerarşisindeki yerini netleştirir.

Adım Adım Çözüm

İdari yargı kolunun anayasal sınırlarını belirle.

Danıştay, idari yargı kolunun en üst dereceli mahkemesidir.

Teşkilat yapısının zirvesini ve diğer kurumlarla ilişkisini anlamak için Anayasal statü önceliklidir.

Sayıştay'ın hukuki statüsünü ve idari yargı ile ilişkisini değerlendir.

Sayıştay bir 'yüksek mahkeme' değildir ve idari yargı kolu dışındadır.

Anayasa m. 160 uyarınca Sayıştay'ın mali denetim yetkisi ile Danıştay'ın yargı yetkisi arasındaki sınırı belirlemek gerekir.

Danıştay ile Sayıştay arasındaki çelişki kuralını analiz et.

Vergi konularında Danıştay kararı üstün tutulur (Anayasa m. 160).

Bu kural, idari yargı örgütünün mali konulardaki nihai belirleyiciliğini gösteren istisnai ve güçlü bir anayasal düzenlemedir.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Teşkilatının Sınırları ve Sayıştay ile İlişkisi

Soru 78Soru →

Bir belediyeye yaptığı iş yeri açma ruhsatı başvurusu hukuka aykırı bir gerekçeyle reddedilen bir işletmecinin; söz konusu ret işleminin iptal edilerek hukuk aleminden tamamen kaldırılması ve işlemin geçmişe etkili olarak geçersiz kılınması amacıyla idari yargıda açması gereken dava türü aşağıdakilerden hangisidir?

Tam yargı davası

İptal davası

Rücu davası

Tespit davası

Vergi davası

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İptal davası

Cevap

Ruhsat reddi gibi bir idari işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle geçersiz kılınması için açılan dava türü İptal Davasıdır.

İptal davası, idarenin tek taraflı irade beyanıyla tesis ettiği işlemlerin hukuka uygunluğunun denetlendiği davadır. Soru kökündeki işletmecinin ruhsat talebinin reddi bir idari işlemdir ve bu işlemin hukuk aleminden silinmesi talebi doğrudan iptal davasının konusuna girer.

Adım Adım Çözüm

Uyuşmazlık konusunun bir 'idari işlem' olup olmadığını belirlemek.

İş yeri açma ruhsatı başvurusunun reddi, idarenin kamu gücü kullanarak tesis ettiği kesin ve icrai bir idari işlemdir.

2577

sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu gereği, iptal davasına sadece icrai nitelikteki idari işlemler konu olabilir.

Davacının talebinin niteliğini ve hedefini analiz etmek.

Davacının amacı, işlemin hukuk aleminden silinmesi ve sanki hiç yapılmamış gibi sonuç doğurmasıdır.

İptal davası, işlemin geriye yürür biçimde (geçmişe etkili olarak) ortadan kaldırılmasını sağlayan tek idari dava türüdür.

Anahtar Kavram

İptal davasının tanımı ve amacı

Soru 79Soru →

İdari yargılama usulünde, idari işlemin icra edilebilirliğini geçici olarak askıya alan "yürütmenin durdurulması" (YD) müessesesi ile ilgili olarak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda (İYUK) yer alan düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

İvedi yargılama usulüne tabi olan uyuşmazlıklarda, idare mahkemelerince yürütmenin durdurulması istemi hakkında verilen kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebilir.

Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi zorunludur.

Danıştay dava dairelerince ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakılan davalarda verilen yürütmenin durdurulması kararlarına karşı, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna itiraz edilebilir.

Bölge idare mahkemelerinin yürütmenin durdurulması itirazları üzerine verdiği kararlar kesin olup bu kararların ardından aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez itiraz yoluna başvurulamaz.

Uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, idarenin savunması alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere, idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İvedi yargılama usulüne tabi olan uyuşmazlıklarda, idare mahkemelerince yürütmenin durdurulması istemi hakkında verilen kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebilir.

Cevap

İvedi yargılama usulüne tabi olan uyuşmazlıklarda yürütmenin durdurulması kararlarına karşı itiraz edilebileceğini belirten ifade yanlıştır.

2577 sayılı İYUK'un 20/A maddesinde düzenlenen 'İvedi Yargılama Usulü' ve 20/B maddesinde düzenlenen 'Merkezi ve Ortak Sınavlara İlişkin Yargılama Usulü' kapsamında, yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara karşı itiraz yoluna başvurulması hukuken mümkün değildir. Genel usulde 7 günlük itiraz süresi bulunmasına rağmen, bu özel usullerde sürecin hızlı tamamlanması amacıyla itiraz yasaklanmıştır.

Adım Adım Çözüm

İYUK Madde 27'deki genel itiraz kuralını hatırla.

Genel kural olarak YD kararlarına karşı 7 gün içinde bir üst mercie (BİM veya Danıştay DDK) itiraz edilebilir.

Genel usulde hak arama özgürlüğü kapsamında itiraz yolu açıktır.

Özel yargılama usullerini (İvedi ve Merkezi Sınav) kontrol et.

İYUK Madde 20/A (İvedi Yargılama) ve Madde 20/B (Merkezi Sınavlar) uyarınca bu davalarda YD kararlarına itiraz edilemez.

Bu usullerde yargılama sürecini hızlandırmak amacıyla itiraz yolu kapatılmıştır.

Seçenekleri karşılaştır.

İvedi yargılamada itirazın mümkün olduğunu söyleyen ifade kanuna aykırıdır.

Yanlış olan önermeyi tespit etmek sorunun çözümüdür.

Anahtar Kavram

İvedi yargılama usulünde yürütmenin durdurulması kararlarına karşı itiraz yasağı

Daha Fazla Pratik

İvedi yargılama usulünün hangi tür idari işlemlere karşı uygulandığını (ihale, özelleştirme, acele kamulaştırma vb.) gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 80Soru →

Türkiye'deki idari yargı düzeninde, idare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların son inceleme mercii olan ve idari yargı kolunun en yüksek mahkemesi sıfatını taşıyan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Sayıştay

Yargıtay

Danıştay

Bölge İdare Mahkemesi

Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay

Cevap

İdari yargı kolunun en yüksek mahkemesi ve genel temyiz mercii Danıştay'dır.

Danıştay, Anayasa'nın 155. maddesi ve ilgili kanunlar çerçevesinde idari yargı kolunun en yüksek mahkemesi, danışma ve inceleme merciidir. İlk derece idare ve vergi mahkemeleri ile Bölge İdare Mahkemelerinin temyize tabi kararları Danıştay tarafından nihai olarak karara bağlanır.

Adım Adım Çözüm

İdari yargı hiyerarşisini analiz et.

İdari yargı sistemi; ilk derece mahkemeleri (İdare ve Vergi Mahkemeleri), bölge idare mahkemeleri ve Danıştay'dan oluşur.

Yargı kolundaki mercilerin rollerini belirlemek için teşkilat yapısını bilmek gerekir.

Temyiz merciini ve en yüksek dereceli mahkemeyi saptan.

2575 sayılı Danıştay Kanunu uyarınca Danıştay, idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Hiyerarşinin en üstündeki kurumun hukuki statüsünü doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Teşkilatı ve Danıştay'ın Statüsü

Tahmini Süre:45s

ÖncekiSayfa 4 / 8Sonraki

İdari Yargı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram