Türkiye'nin İdari Teşkilatı

180 soru

Hizmet yerinden yönetim kuruluşları (kamu kurumları), devletin asli ve sürekli kamu hizmetlerinden birinin veya birkaçının merkezi idare dışında, ayrı bir malvarlığı ve kamu tüzel kişiliği verilerek örgütlenmesiyle oluşur. Bu kurumlar uzmanlık ve teknik bilgi gerektiren alanlarda faaliyet gösterirler.

Buna göre, Türk idari teşkilatında yer alan aşağıdaki kurumlardan hangisinin hukuki statüsü ve niteliği hakkında yapılan değerlendirme yanlıştır?

Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT): Ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olup, sosyal ve kültürel amaçlı bir hizmet yerinden yönetim kuruluşudur.

Devlet Malzeme Ofisi (DMO): Sermayesinin tamamı devlete ait olan, iktisadi alanda faaliyet gösteren bir hizmet yerinden yönetim kuruluşu statüsündedir.

Yükseköğretim Kurulu (YÖK): Kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip, anayasal güvencesi bulunan bir hizmet yerinden yönetim kuruluşudur.

Büyükşehir Belediyesi: Belirli bir coğrafi alanda yaşayanların ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan, hizmet (uzmanlık) değil 'yer' yönünden yerinden yönetim kuruluşudur.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü: Yürüttüğü hizmetin teknik uzmanlık gerektirmesi sebebiyle, devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip hizmet yerinden yönetim kuruluşudur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü: Yürüttüğü hizmetin teknik uzmanlık gerektirmesi sebebiyle, devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip hizmet yerinden yönetim kuruluşudur.

Cevap

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip hizmet yerinden yönetim kuruluşu olduğunu iddia eden ifade yanlıştır.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, son derece teknik ve uzmanlık gerektiren bir hizmet yürütmesine karşın idare hukuku bakımından ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip değildir. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na göre genel bütçeli idareler (I Sayılı Cetvel) arasında sayılmıştır ve ilgili Bakanlığın bağlı kuruluşudur. Dolayısıyla hukuki işlemlerini kendi adına değil, 'Devlet tüzel kişiliği' adına yürütür. Ayrı tüzel kişiliği olmadığı için de bir hizmet yerinden yönetim kuruluşu (kamu kurumu) statüsünde kabul edilemez. Bu nedenle bu ifadenin yer aldığı değerlendirme hukuken tamamen yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının (kamu kurumlarının) temel şartını belirle.

Devlet tüzel kişiliğinden bağımsız, kendi 'kamu tüzel kişiliğine' ve malvarlığına sahip olmaları zorunludur.

Bir idari birimin hizmet yerinden yönetim sayılabilmesi için hiyerarşi dışına çıkıp idari vesayet denetimine tabi ayrı bir tüzel kişilik olması gerekir.

Seçeneklerdeki kurumların kamu tüzel kişiliğine sahip olup olmadığını ve türlerini analiz et.

TRT (Sosyal Kamu Kurumu), DMO (İktisadi Kamu Kurumu - KİT) ve YÖK (Bilimsel Kamu Kurumu) kendi kamu tüzel kişiliklerine sahip hizmet yerinden yönetim kuruluşlarıdır. Belediyeler ise ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip 'yer' (mahalli) yönünden yerinden yönetimlerdir.

Doğru eşleştirmeleri eleyerek yanlış olan seçeneğe ulaşmak için kurumların idari teşkilattaki yerlerinin tespit edilmesi gerekir.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün hukuki statüsünü değerlendir.

Bu kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlıdır ve 5018 sayılı Kanun'da genel bütçeli idareler (I Sayılı Cetvel) arasındadır. Ayrı bir kamu tüzel kişiliği yoktur, Devlet tüzel kişiliğini kullanır.

Sadece uzmanlık gerektirmesi veya 'Genel Müdürlük' şeklinde adlandırılması bir kurumun ayrı tüzel kişiliği olduğu anlamına gelmez.

Anahtar Kavram

Hizmet Yerinden Yönetim Kuruluşları ve Kamu Tüzel Kişiliği Ayrımı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 82Soru →

Türkiye'nin idari teşkilat yapısında yer alan hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının (kamu kurumları) hukuki statüsü, merkezi idare ile ilişkileri ve tâbi oldukları rejim ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bu kuruluşlar, teknik bilgi ve uzmanlık gerektiren kamu hizmetlerinin devlet tüzel kişiliği dışındaki ayrı bir kamu tüzel kişiliği eliyle yürütülmesi amacıyla oluşturulmuşlardır.

Anayasa'nın 123. maddesi uyarınca kamu tüzel kişiliği ancak kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulabildiğinden, bu kuruluşlar da yalnızca bu iki hukuki yolla oluşturulabilirler.

Merkezi idarenin bu kuruluşlar üzerindeki denetim yetkisi hiyerarşi yetkisine dayanır ve bu yetki kapsamında merkezi idare, söz konusu kuruluşların işlemlerini hem hukuka uygunluk hem de yerindelik yönünden denetleyerek doğrudan değiştirme yetkisine sahiptir.

Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu (TRT), üniversiteler ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) bilimsel, teknik ve kültürel nitelikli hizmet yerinden yönetim kuruluşlarına örnek teşkil ederler.

Anayasa'nın 124. maddesi uyarınca, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Merkezi idarenin bu kuruluşlar üzerindeki denetim yetkisi hiyerarşi yetkisine dayanır ve bu yetki kapsamında merkezi idare, söz konusu kuruluşların işlemlerini hem hukuka uygunluk hem de yerindelik yönünden denetleyerek doğrudan değiştirme yetkisine sahiptir.

Cevap

Merkezi idarenin bu kuruluşlar üzerindeki denetim yetkisinin hiyerarşi yetkisine dayandığını ve işlemlerin doğrudan değiştirilebileceğini belirten ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek, merkezi idarenin hizmet yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki denetimini 'hiyerarşi' olarak tanımladığı ve bu denetimin 'yerindelik' denetimini de kapsayıp 'işlemi doğrudan değiştirme' yetkisi verdiğini iddia ettiği için yanlıştır. Oysa bu iki yapı arasında 'idari vesayet' ilişkisi vardır. İdari vesayet denetimi kural olarak sadece hukuka uygunluk ile sınırlıdır ve vesayet makamı (bakanlık vb.), kamu kurumunun işlemini doğrudan değiştiremez; ancak iptal edebilir, onaylayabilir veya (kanun izin veriyorsa) yeniden görüşülmek üzere geri gönderebilir.

Adım Adım Çözüm

Teşkilat yapısını analiz etme

Hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının ayrı bir kamu tüzel kişiliği (KTK) olduğu saptandı.

İdarenin bütünlüğü ilkesi uyarınca, bir kamu tüzel kişisinden diğerine yönelik denetim ancak 'idari vesayet' ile mümkündür.

Denetim türünü belirleme

Hiyerarşi aynı tüzel kişilik içinde, idari vesayet ise farklı tüzel kişilikler arasında gerçekleşir.

Bu kuruluşlar ayrı tüzel kişi olduklarından, bakanlıkların bunlar üzerindeki denetimi idari vesayettir.

Denetimin kapsamını değerlendirme

İdari vesayet denetimi kural olarak yerindelik denetimini kapsamaz ve doğrudan işlem değiştirme yetkisi vermez.

Vesayet makamı, vesayet altına alınan kurumun yerine geçerek karar alamaz; sadece hukuka uygunluk denetimi yapar (istisnai kanuni yetkiler hariç).

Anahtar Kavram

İdari Vesayet ve Hiyerarşi Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet yetkisinin, mahalli idareler (belediyeler vb.) ve hizmet yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki kapsam farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 83Soru →

Belediye idaresinin en önemli mali ve idari belgeleri arasında yer alan stratejik plan ile bütçe ve kesin hesabı inceleyip, bu belgeler hakkında belediye meclisine sunulmak üzere görüş bildirmekle görevli olan belediye organı aşağıdakilerden hangisidir?

Belediye Meclisi

Belediye Encümeni

Belediye Başkanı

Denetim Komisyonu

İl Genel Meclisi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye Encümeni

Cevap

Belediye idaresinde stratejik plan, bütçe ve kesin hesabı inceleyip belediye meclisine görüş bildirmekle görevli organ Belediye Encümeni'dir.

Belediye Encümeni, belediyenin yürütme ve karar organları arasında bir köprü vazifesi görür. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 34. maddesinin (a) bendi uyarınca, stratejik plan ile bütçe ve kesin hesabı inceleyip belediye meclisine görüş bildirmek encümenin zorunlu görevlerinden biridir. Bu süreçte encümen, mali belgelerin uygunluğunu denetler.

Adım Adım Çözüm

Belgelerin hazırlık sürecini analiz etme

Stratejik plan ve bütçe belediye başkanı tarafından hazırlanır.

Yürütme organı olan başkan, idari ve mali planlamadan sorumludur.

Danışma ve inceleme aşamasını belirleme

Hazırlanan taslaklar belediye encümenine sunulur ve encümen bu belgeler hakkında görüş oluşturur.

5393 sayılı Kanun'un 34. maddesi bu görevi açıkça encümene vermiştir.

Karar ve onay aşamasını ayırt etme

Encümen görüşüyle birlikte gelen belgeler belediye meclisinde karara bağlanır.

Bütçeyi ve stratejik planı kabul etme yetkisi sadece seçilmiş karar organı olan meclistedir.

Anahtar Kavram

Belediye Organlarının Görev Dağılımı

Tahmini Süre:50s

Soru 84Soru →

1982 Anayasası ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ndeki güncel düzenlemeler ışığında, merkezi idare başkent teşkilatı ve bu teşkilat bünyesindeki yardımcı kuruluşların statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ekonomik ve Sosyal Konsey, 1982 Anayasası'nın 166. maddesinde öngörülen, ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulmasında Cumhurbaşkanına istişari görüş sunan bir anayasal yardımcı kuruluştur.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği, merkezi idare başkent teşkilatı içerisinde yer alan, görevlerini yerine getirirken ayrı kamu tüzel kişiliğine ve müstakil bir bütçeye sahip olan bir yardımcı kuruluştur.

Devlet Denetleme Kurulu; Türk Silahlı Kuvvetleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve yargı organları da dahil olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşlarında inceleme, araştırma ve denetleme yapmaya yetkilidir.

Danıştay’ın idari görevleri arasında, Cumhurbaşkanlığı tarafından hazırlanan kanun teklifleri ile kamu hizmetleri imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşüncesini bildirmek yer almaktadır.

Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevli olup; mahalli idarelerin hesap ve işlemlerinin dış denetimi dışında tutulmuştur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ekonomik ve Sosyal Konsey, 1982 Anayasası'nın 166. maddesinde öngörülen, ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulmasında Cumhurbaşkanına istişari görüş sunan bir anayasal yardımcı kuruluştur.

Cevap

Ekonomik ve Sosyal Konsey, 1982 Anayasası'nın 166. maddesinde düzenlenen ve ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulmasında Cumhurbaşkanına istişari nitelikte görüş bildiren bir anayasal yardımcı kuruluştur.

Ekonomik ve Sosyal Konsey, 1982 Anayasası'nın 166. maddesinde açıkça 'Ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulmasında Cumhurbaşkanına istişarî nitelikte görüş bildirmek amacıyla' kurulacağı belirtilen bir anayasal yardımcı kuruluştur. Bu tanım, kuruluşun hem anayasal dayanağını hem de görev alanını tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Başkent teşkilatındaki yardımcı kuruluşların anayasal ve yasal temellerini incelemek.

Başkent teşkilatı yardımcı kuruluşları; Danıştay, Sayıştay, Milli Güvenlik Kurulu (MGK) ve Ekonomik ve Sosyal Konsey'dir.

Yardımcı kuruluşlar, yürütmeye teknik ve istişari destek veren, ancak hiyerarşik yapı içinde yer almayan kurumlardır.

Ekonomik ve Sosyal Konsey'in hukuki statüsünü teyit etmek.

Konsey, 2010 değişikliği ile Anayasa'nın 166. maddesine eklenmiş ve anayasal bir statü kazanmıştır.

Doğru seçeneği belirlemek için kuruluşun görev amacı ve dayanağının doğruluğu kontrol edilir.

Diğer seçeneklerdeki güncel hukuki değişiklikleri analiz etmek.

DDK'nın TSK'yı denetleyebildiği, Danıştay'ın kanun inceleme yetkisinin kalktığı ve MGK Genel Sekreterliğinin kamu tüzel kişiliği olmadığı saptanmıştır.

2017 anayasa değişiklikleri ve 1 sayılı CBK sonrası oluşan yeni idari yapıyı hatasız değerlendirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Başkent Teşkilatı Yardımcı Kuruluşları

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 85Soru →

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu hükümleri uyarınca, il özel idaresinin karar organı olan İl Genel Meclisi'nin hukuki statüsü, işleyişi ve diğer idari birimlerle ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

İl genel meclisi, seçim sonuçlarının ilânını takip eden beşinci gün kendiliğinden toplanır ve en yaşlı üyenin başkanlığında toplanarak kendi üyeleri arasından gizli oyla bir meclis başkanı seçer.

Vali, meclis tarafından alınan kararları hukuka aykırı gördüğü takdirde yedi gün içinde gerekçesini belirterek meclise iade edebilir; meclis üye tam sayısının salt çoğunluğuyla kararında ısrar ederse karar kesinleşir.

İl genel meclisi üyeliği; belediye başkanlığı, belediye meclis üyeliği, muhtarlık veya kamu görevliliği sıfatlarıyla aynı kişide birleşemez.

Herhangi bir sebeple il genel meclisinin Danıştay kararıyla feshedilmesi durumunda, yeni meclis seçilinceye kadar meclis görevleri merkezi idarenin ildeki danışma organı olan İl İdare Kurulu tarafından yerine getirilir.

Vali, il özel idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisi olup; meclis tarafından alınan kesinleşmiş kararların yürürlüğe girmesi için bu kararların valiye gönderilmesi zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Herhangi bir sebeple il genel meclisinin Danıştay kararıyla feshedilmesi durumunda, yeni meclis seçilinceye kadar meclis görevleri merkezi idarenin ildeki danışma organı olan İl İdare Kurulu tarafından yerine getirilir.

Cevap

İl genel meclisinin feshedilmesi durumunda görevlerin İl İdare Kurulu tarafından yerine getirileceğini belirten seçenek yanlıştır.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 22. maddesi uyarınca, il genel meclisinin feshedilmesi durumunda meclis görevleri, yeni meclis seçilinceye kadar 'il encümeninin memur üyeleri' tarafından yürütülür. İl İdare Kurulu, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu ile düzenlenen merkezi idarenin taşra birimidir ve il özel idaresi üzerinde yalnızca idari vesayet ilişkisi kurabilir; doğrudan meclisin yerine geçerek görev icra edemez.

Adım Adım Çözüm

İl özel idaresinin karar organını tanımla

İl genel meclisi, il özel idaresinin karar organıdır ve üyeleri halk tarafından doğrudan seçilir.

İdarenin organ yapısını ve seçim usulünü belirlemek için gereklidir.

Meclisin feshi ve sonrası için yasal düzenlemeyi (5302 S.K. Md. 22) incele

Feshedilen meclisin yerine yeni seçim yapılana kadar meclis görevleri encümenin memur üyelerince yürütülür.

Meclisin devamlılığını sağlayan geçici yönetim mekanizmasını belirlemek için.

Hatalı organ eşleştirmesini tespit et

İl İdare Kurulu, merkezi idarenin (taşra teşkilatı) bir kuruludur ve mahalli idare olan il özel idaresinin yerine geçmez.

Yerinden yönetim ve merkezden yönetim organları arasındaki ayrımı netleştirmek için.

Anahtar Kavram

İl özel idaresi organlarının devamlılığı ve merkezden yönetim (İl İdare Kurulu) ile mahalli idare (İl Genel Meclisi) ayrımı.

Daha Fazla Pratik

İl Genel Meclisi ile Belediye Meclisi arasındaki başkanlık usulü farklarını ve İl Encümeni'nin seçilmiş/atanmış üye dengesini tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 86Soru →

Türkiye’nin idari teşkilat yapısında yer alan "köy idaresi" ile belediye sınırları içerisinde kurulan "mahalle yönetimi" arasındaki hukuki statü ve kuruluş usulü farklılıklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Köy idaresi, Anayasa'da mahalli idareler arasında sayılan ve kamu tüzel kişiliği bulunan bir birimken; mahalle, belediye teşkilatının bir parçası olup ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmayan bir yönetim birimidir.

Köy idaresi doğrudan kanunla kurulurken; mahalle, İçişleri Bakanlığının kararı ile kurulan bir yerinden yönetim kuruluşudur.

Köy ihtiyar heyetinin üyeleri köy derneği tarafından seçilirken; mahalle ihtiyar heyeti üyeleri belediye encümeni tarafından atanır.

Köy idaresinin karar organı olan Köy Derneği tüm köy halkından oluşurken; mahalle yönetiminde benzer yetkilere sahip bir mahalle meclisi bulunur.

Köy idaresi üzerinde merkezi idarenin hiyerarşi yetkisi bulunurken; mahalle yönetimi üzerinde belediye başkanının idari vesayet yetkisi bulunur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Köy idaresi, Anayasa'da mahalli idareler arasında sayılan ve kamu tüzel kişiliği bulunan bir birimken; mahalle, belediye teşkilatının bir parçası olup ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmayan bir yönetim birimidir.

Cevap

Doğru olan seçenek, köyün Anayasal bir mahalli idare birimi olarak tüzel kişiliğe sahip olduğunu, mahallenin ise sadece belediye teşkilatının bir parçası olduğunu ve hukuki bir kişiliği bulunmadığını belirtmektedir. Bu temel ayrım, birimlerin bütçe, mülkiyet ve yetki genişliği gibi tüm hukuki süreçlerini belirler.

Adım Adım Çözüm

Birimlerin tüzel kişilik durumlarını analiz et.

Köyün kamu tüzel kişiliği varken mahallenin yoktur.

Anayasa Madde 127 köyü mahalli idare olarak tanımlar; Belediye Kanunu ise mahalleyi belediyeye bağlı bir birim olarak düzenler.

Kuruluş usullerini karşılaştır.

Köy İçişleri Bakanlığı kararıyla, mahalle ise belediye meclis kararı ve vali onayıyla kurulur.

Farklı kanunlarla (442 ve 5393) düzenlenen kuruluş prosedürleri idari yapı farkından kaynaklanır.

Organların yapısını değerlendir.

Köy derneği gibi kolektif karar organları sadece köylerde mevcuttur.

Köy bir yerinden yönetim kuruluşu olduğu için doğrudan demokrasi unsuru olan köy derneğiyle donatılmıştır.

Anahtar Kavram

Mahalli İdareler ve Mahalle Yönetimi Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Belediye ve Büyükşehir Belediye sınırları içindeki mahalle kuruluş farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 87Soru →

$5216$ sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu hükümleri uyarınca, büyükşehir belediye encümeninin oluşumu, üye yapısı ve çalışma usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Encümen; belediye başkanı başkanlığında, meclisin kendi üyeleri arasından bir yıl için seçeceği beş üye ile biri genel sekreter, biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere başkanın birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur.

Encümen; belediye başkanı başkanlığında, belediye meclisinin her siyasi parti grubundan eşit sayıda seçeceği üyeler ve dışarıdan atanan uzman danışmanlardan oluşur.

Encümen; büyükşehir belediye meclisinin kendi üyeleri arasından beş yıl için seçtiği yedi asıl ve yedi yedek üyeden oluşan tamamen seçilmiş bir organdır.

Büyükşehir belediye encümeni, belediye başkanının hiyerarşik amiri sıfatıyla tüm kararlarını başkanın onayı olmaksızın doğrudan icra etme yetkisine sahip tek yürütme organıdır.

Encümen; valinin başkanlığında, büyükşehir belediye başkanı ve meclis tarafından belirlenen üç daire başkanının katılımıyla toplanan bir vesayet makamıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Encümen; belediye başkanı başkanlığında, meclisin kendi üyeleri arasından bir yıl için seçeceği beş üye ile biri genel sekreter, biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere başkanın birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur.

Cevap

Büyükşehir belediye encümeni, başkanın başkanlığında, meclisçe seçilen 5 üye ve başkan tarafından atanan (genel sekreter ve mali hizmetler amiri dahil) 5 birim amirinden oluşur.

Doğru ifade,

5216

sayılı Kanun uyarınca büyükşehir belediye encümeninin belediye başkanı başkanlığında, meclis tarafından seçilen

5

üye ve başkan tarafından birim amirleri arasından belirlenen (genel sekreter ve mali hizmetler amiri zorunlu olmak üzere)

5

üyeden oluştuğunu belirtmektedir. Bu yapı toplamda

11

kişiden oluşur ve üyeler her yıl yenilenir.

Adım Adım Çözüm

5216 sayılı Kanun'un 16. maddesinin incelenmesi

Büyükşehir belediye encümeninin 11 üyeden (

1

başkan +

5

seçilmiş +

5

atanmış) oluştuğu tespit edilir.

Büyükşehir belediyesinin yürütme ve karar organı olan encümenin yasal kompozisyonunu belirlemek.

Üyelerin görev sürelerinin kontrol edilmesi

Üyelerin bir yıl için seçildiği veya görevlendirildiği doğrulanır.

Seçim dönemleri ile karıştırılmasını önlemek.

5393 sayılı Belediye Kanunu ile kıyaslanması

Normal belediyelerde

3+3

veya

2+2

olan yapının büyükşehirlerde

5+5

olduğu görülür.

Diğer belediye türleriyle olan farkı ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Büyükşehir Belediye Encümeninin Karma Yapısı

Daha Fazla Pratik

Büyükşehir belediye meclisinin, ilçe belediye bütçeleri üzerindeki 'aynen veya değiştirerek onaylama' yetkisinin hukuki niteliğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 88Soru →

$1982$ Anayasası’na göre, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının hukuki yapısı ve kuruluşuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunla kurulurlar ve kamu tüzel kişiliğine sahiptirler.

Merkezi idare ile aralarında hiyerarşi bağı bulunur ve yönetmelikle kurulurlar.

Ayrı bir kamu tüzel kişilikleri yoktur ve devlet tüzel kişiliği bünyesinde faaliyet gösterirler.

Kazanç paylaşma amacı güden özel hukuk tüzel kişiliği statüsündedirler.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kurulan mahalli idare kuruluşlarıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunla kurulurlar ve kamu tüzel kişiliğine sahiptirler.

Cevap

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları kanunla kurulurlar ve kamu tüzel kişiliğine sahiptirler.

Doğru ifadeye göre bu kuruluşlar, anayasal bir zorunluluk olarak ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan bir kanunla kurulabilirler ve her biri devletten ayrı, özerk bir kamu tüzel kişiliğine sahiptir.

Adım Adım Çözüm

Anayasal dayanağın belirlenmesi

1982

Anayasası’nın

135.

maddesi incelenir.

Meslek kuruluşlarının temel hukuki statüsü bu maddede düzenlenmiştir.

Kuruluş usulünün ve hukuki statünün analizi

Maddede bu kuruluşların 'kanunla kurulacağı' ve 'kamu tüzel kişiliğine sahip olduğu' açıkça belirtilmiştir.

Bir kuruluşun kamu kurumu niteliğinde sayılabilmesi için kamu tüzel kişiliğinin bulunması ve kuruluşunun kanuna dayanması esastır.

Anahtar Kavram

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının anayasal statüsü (Kanunla kurulma ve kamu tüzel kişiliği)

İpuçları

Bu kuruluşların (örneğin Barolar veya Tabip Odaları) devletten ayrı bir hukuki kişiliği olup olmadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Meslek kuruluşlarının organlarının seçiminde yargı gözetimi ve üyelik zorunluluğunun istisnalarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 89Soru →

Merkezi idarenin taşra yapılanmasında yer alan yöneticilerin atanma usulleri, temsil yetkileri ve karar alma süreçleri idare hukukunun temel prensiplerine tabidir. İdare hukuku pratiğinde, yetki genişliği ilkesinin uygulanması, kamu tüzel kişiliği sınırları ve taşra teşkilatındaki hiyerarşik ilişkiler sıklıkla uyuşmazlık veya değerlendirme konusu olmaktadır.

Türkiye'nin idari teşkilat yapısı, il idaresi sistemi ve valinin hukuki statüsü dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi isabetlidir?

Cumhurbaşkanı kararıyla atanan vali, anayasal bir kural olan yetki genişliğini ayrı bir tüzel kişilik yaratmaksızın Devlet tüzel kişiliği adına kullanır ve merkezi idarece atanan il idare şube başkanlarının doğrudan hiyerarşik amiridir.

Kaymakam, ilçe sınırları içerisinde anayasadan doğan yetki genişliği ilkesini kullanarak merkeze danışmadan işlem tesis etme ve doğrudan merkezden bütçe kullanma hakkına sahiptir.

Valinin hiyerarşik denetiminde olan il idare şube başkanlarının atanması ve görevden alınması, ildeki en yüksek mahalli idare karar organı olan il genel meclisinin bağlayıcı onayına tabidir.

İlçedeki genel idare teşkilatının koordinasyonunu sağlamakla görevli olan il idare kurulu, doğrudan kaymakamın başkanlığında toplanarak ilçe idare şube başkanlarının işlemlerini denetler.

Yetki genişliği ilkesi çerçevesinde görev yapan vali, bu yetkisini kullanırken başkent teşkilatından tamamen bağımsız, il idaresine ait ayrı bir kamu tüzel kişiliğini temsil etmektedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı kararıyla atanan vali, anayasal bir kural olan yetki genişliğini ayrı bir tüzel kişilik yaratmaksızın Devlet tüzel kişiliği adına kullanır ve merkezi idarece atanan il idare şube başkanlarının doğrudan hiyerarşik amiridir.

Cevap

Türk idare hukukunda, Anayasa'nın 126. maddesi uyarınca illerin idaresi yetki genişliği esasına dayanır. Bu bağlamda yetki genişliği, merkezi idarenin bazı yetkilerinin taşradaki en yüksek amir olan valiler tarafından merkeze danışılmadan kullanılmasıdır. Vali bu işlemi gerçekleştirirken ayrı bir tüzel kişiliği değil, doğrudan Devlet tüzel kişiliğini temsil eder. Vali, Cumhurbaşkanı kararıyla atanır ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu gereğince ildeki genel idare teşkilatının başı olarak, bakanlıkların il teşkilatının başındaki il idare şube başkanlarının doğrudan hiyerarşik amiridir.

Adım Adım Çözüm

Olaydaki idari makamların hukuki dayanaklarını ve 'yetki genişliği' kavramının anayasal sınırlarını belirle.

Anayasa'nın 126. maddesine göre yetki genişliği ilkesi yalnızca illerin idaresinde esastır. Bu yetki kaymakamlar tarafından kullanılamaz; sadece valilere özgüdür.

Kaymakamlara yetki genişliği atfeden veya bu yetkinin kapsamını genişleten ifadeleri elemek için gereklidir.

Valinin temsil ettiği tüzel kişiliği ve merkezi idarenin taşra uzantısının mahiyetini analiz et.

Taşra teşkilatının (il idaresi) kendine ait ayrı bir kamu tüzel kişiliği yoktur. Vali, yetki genişliğini Devlet tüzel kişiliği adına kullanır.

Taşra teşkilatı (merkezi idare) ile il özel idaresini (mahalli idare - ayrı kamu tüzel kişisi) birbirine karıştıran çeldiricileri elemek için önemlidir.

İl idare şube başkanlarının hukuki statüsünü ve bağlı bulundukları denetim mekanizmalarını değerlendir.

İl idare şube başkanları, merkezi idare amirleri olup valinin hiyerarşisi altındadır. Atamaları bakanlıklarca yapılır ve bu süreçte il genel meclisi gibi mahalli organların yetkisi bulunmaz.

Merkezi idare personeli ile mahalli idare organları arasındaki yetki ve onay ilişkisini yanlış kuran seçenekleri elemek için zorunludur.

Anahtar Kavram

İl İdaresinin Hukuki Statüsü ve Valinin Yetkileri

Soru 90Soru →

Türkiye'nin idari teşkilat yapısında yer alan "köy idaresi" ile belediye sınırları içinde bulunan "mahalle yönetimi"nin hukuki statüleri, kuruluş usulleri ve organlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Köy idaresi Anayasa'da açıkça sayılan ve kendi kamu tüzel kişiliği bulunan bir mahalli idare birimidir; mahalle ise Anayasa'da mahalli idareler arasında sayılmayan ve ayrı bir kamu tüzel kişiliği olmayan idari birimdir.

Yeni bir köyün kurulması İçişleri Bakanlığının kararı ile gerçekleşirken; belediye sınırları içinde yeni bir mahallenin kurulması, belediye meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile olur.

Köy idaresinde karar organı olan köy derneği sadece o köydeki seçmenlerden oluşurken, köy ihtiyar meclisinde seçimle gelen üyelerin yanında köy imamı ve öğretmeni gibi doğal üyeler de bulunur; mahalle ihtiyar heyetinde ise doğal üye yoktur.

Köy idaresinde bütçeyi onaylamak ve kamulaştırma kararı almak, köy nüfusunun tamamından oluşan köy derneğinin yetkisindedir; ayrıca mahalle ihtiyar encümeni de mahallenin kendine ait bütçesini yönetmekle görevlidir.

Köy muhtarı hem merkezi idarenin köydeki temsilcisi (ajanı) hem de köy tüzel kişiliğinin başı sıfatını taşırken; mahalle muhtarlığının bir tüzel kişiliği bulunmadığından, mahalle muhtarı herhangi bir tüzel kişiliğin temsilcisi konumunda değildir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Köy idaresinde bütçeyi onaylamak ve kamulaştırma kararı almak, köy nüfusunun tamamından oluşan köy derneğinin yetkisindedir; ayrıca mahalle ihtiyar encümeni de mahallenin kendine ait bütçesini yönetmekle görevlidir.

Cevap

Köy bütçesini onaylama yetkisinin köy derneğine ait olduğunu, köy derneğinin tüm nüfustan oluştuğunu ve mahallenin bütçesi ile encümeni olduğunu iddia eden seçenektir.

Bu ifadede dört temel hukuki hata bulunmaktadır: 1) Köy bütçesini onaylamak ve kamulaştırma kararı almak köy derneğinin değil, köy ihtiyar meclisinin görevidir. 2) Köy derneği köy nüfusunun tamamından değil, yalnızca o köydeki kadın-erkek seçmenlerden oluşur. 3) Mahalle idaresinde 'ihtiyar encümeni' isimli bir organ bulunmaz, organın adı 'ihtiyar heyeti'dir. 4) Mahallenin ayrı bir kamu tüzel kişiliği olmadığı için mahalle yönetiminin kendine ait bağımsız bir bütçesi de yoktur. Bu nedenlerle ifade bütünüyle yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Köy ve mahallenin anayasal statüsünü ve kamu tüzel kişiliğini değerlendirmek.

Köyün anayasal dayanağı ve kamu tüzel kişiliği varken, mahallenin (belediye sınırları içinde birim olması sebebiyle) kendine ait bir kamu tüzel kişiliği yoktur.

Seçeneklerdeki hukuki statü iddialarının doğruluğunu tespit etmek.

Köy derneği ve ihtiyar meclisinin yapısı ile görevlerini analiz etmek.

Köy derneği tüm nüfustan değil sadece seçmenlerden oluşur. Bütçe ve kamulaştırma kararları köy derneğinin değil, köy ihtiyar meclisinin yetkisindedir.

Organların yetki ve görev dağılımındaki kasıtlı yanlışlıkları ortaya çıkarmak.

Mahalle yönetiminin organlarını ve mali yapısını incelemek.

Mahalle yönetiminde 'encümen' adında bir organ yoktur, 'ihtiyar heyeti' vardır. Ayrıca tüzel kişilikleri olmadığı için mahallelerin kendilerine ait bir bütçeleri de bulunmaz.

Yanlış olan seçenekteki mahalle ile ilgili kavramsal ve yapısal hataları kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Mahalli idarelerde köy idaresinin organları (dernek, meclis, muhtar), yetkileri ve tüzel kişiliği ile mahalle yönetiminin hukuki yapısı arasındaki temel farklılıklar.

Soru 91Soru →

Türkiye'de yerinden yönetim kuruluşlarından biri olan il özel idaresinin teşkilat yapısında, karar organı ile yürütme organı arasındaki yetki ve görev paylaşımı idarenin bütünlüğü ilkesi çerçevesinde düzenlenmiştir.

Buna göre, il özel idaresinin organları ve bu organların hukuki statüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İl genel meclisi, seçim sonuçlarının ilanından sonra kendi üyeleri arasından bir meclis başkanı seçer; vali meclis toplantılarına başkanlık edemez.

İl encümeni, tamamı il genel meclisi üyeleri arasından seçilen

5

asıl üyeden oluşur ve başkanlığını il genel meclisi başkanı yürütür.

Vali, il özel idaresinin yürütme organı olarak il genel meclisi tarafından alınan tüm kararları hukuka aykırılık gerekçesiyle doğrudan iptal etme yetkisine sahiptir.

İl idare kurulu, il özel idaresinin en üst danışma ve karar organıdır; bütçe taslağının hazırlanmasından sorumludur.

İl genel meclisi üyeleri, İçişleri Bakanlığı tarafından mülki idare amirlerinin önerisiyle atama yoluyla belirlenir ve görev süreleri

5

yıldır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İl genel meclisi, seçim sonuçlarının ilanından sonra kendi üyeleri arasından bir meclis başkanı seçer; vali meclis toplantılarına başkanlık edemez.

Cevap

İl genel meclisi, kendi üyeleri arasından bir meclis başkanı seçer ve valinin meclise başkanlık etme yetkisi bulunmamaktadır.

İl özel idaresinin karar organı olan il genel meclisi, demokratik bir yapıya sahip olup kendi başkanını kendi üyeleri arasından seçer. Valinin bu meclise başkanlık etme yetkisi yoktur; vali sadece il özel idaresinin yürütme başı ve temsilcisidir.

Adım Adım Çözüm

İl özel idaresinin karar organını tespit etme.

Karar organı il genel meclisidir.

İl genel meclisi, il özel idaresinin en üst karar alma merciidir.

Meclis başkanlık yapısını değerlendirme.

Meclis başkanı meclis üyeleri arasından seçilir.

2005 yılındaki yasal değişiklikten beri vali meclisin doğal başkanı değildir; meclis özerklik gereği kendi başkanını seçer.

Merkezi idare ve mahalli idare organlarını ayrıştırma.

İl idare kurulu merkezi idareye, il encümeni mahalli idareye aittir.

KPSS sorularında en sık yapılan hata taşra teşkilatı organları ile mahalli idare organlarının karıştırılmasıdır.

Anahtar Kavram

İl özel idaresi organları (Vali, Meclis, Encümen) ve başkanlık usulleri.

Daha Fazla Pratik

İl genel meclisinin feshine karar veren yetkili merci (Danıştay) konusuna çalışılması tavsiye edilir.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 92Soru →

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun hükümleri dikkate alındığında, merkezi idarenin taşra teşkilatı içerisinde yer alan ilçe idaresinin yardımcı organı olan "İlçe İdare Kurulu"nun üyeleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Yazı İşleri Müdürü

Malmüdürü

Defterdar

İlçe Milli Eğitim Müdürü

İlçe Sağlık Müdürü (Hükümet Tabibi)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Defterdar

Cevap

Defterdar, ilçe idaresi teşkilatında yer alan bir görevli olmayıp, il idaresi şube başkanıdır ve İl İdare Kurulu'nun üyesidir.

Merkezi idarenin taşra yapılanmasında, ilçe düzeyindeki mali yönetimden sorumlu olan ve İlçe İdare Kurulu'na katılan görevli Malmüdürüdür. Defterdar ise il düzeyindeki mali yönetimin başıdır ve Vali başkanlığındaki İl İdare Kurulu'nun üyesidir. Bu nedenle Defterdar seçeneği, ilçe idaresi yapılanmasına dahil değildir.

Adım Adım Çözüm

İlçe İdare Kurulu üyelerini 5442 sayılı Kanun'a göre listele.

Kurul üyeleri: Kaymakam (Başkan), Yazı İşleri Müdürü, Malmüdürü, Hükümet Tabibi (İlçe Sağlık Müdürü), İlçe Tarım ve Orman Müdürü ve İlçe Milli Eğitim Müdürüdür.

Kanuni üyelerin tespiti sorunun çözümü için ilk adımdır.

Seçeneklerdeki makamların hangi idari birimde (İl/İlçe) yer aldığını karşılaştır.

Defterdar makamı il idaresinin şube başkanıdır ve sadece il kademesinde bulunur; ilçedeki mali işleri Malmüdürü yürütür.

İl ve ilçe idaresi organları arasındaki farkı ortaya koymak doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

İlçe İdare Kurulu'nun Oluşumu ve İl İdaresi Organlarından Ayrımı

İpuçları

İl idaresi ile ilçe idaresindeki makam isimlerinin (eşdeğerlerinin) farklı olduğuna dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

İl İdare Kurulu üyeleri ile İlçe İdare Kurulu üyelerini bir tablo yaparak karşılaştırmalı olarak çalışmanız, bu tarz soruları hızla çözmenizi sağlayacaktır.

Tahmini Süre:45s

Soru 93Soru →

Türkiye'nin idari teşkilat yapısında yer alan mahalli idarelerden biri olan il özel idaresinin karar organı tarafından alınan kararların hukuki geçerlilik kazanma süreci ve valinin bu kararlar üzerindeki yetkileriyle ilgili 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Vali tarafından yedi gün içinde yeniden görüşülmek üzere meclise iade edilmeyen kararlar, bu sürenin sonunda kesinleşir.

İl genel meclisi kararları, mülki idare amiri olan vali tarafından açıkça onaylanmadığı sürece hiçbir hukuki sonuç doğurmaz.

Vali, hukuka aykırı gördüğü il genel meclisi kararlarını doğrudan iptal edebilir veya üzerinde değişiklik yaparak onaylayabilir.

Meclis kararlarının kesinleşmesi için valinin uygun görüşüyle birlikte İl İdare Kurulu'nun da olumlu kararı şarttır.

Valiye gönderilmeyen meclis kararları, kabul edildikleri tarihten itibaren on beş gün sonra kendiliğinden yürürlüğe girer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vali tarafından yedi gün içinde yeniden görüşülmek üzere meclise iade edilmeyen kararlar, bu sürenin sonunda kesinleşir.

Cevap

Vali tarafından yedi gün içinde yeniden görüşülmek üzere meclise iade edilmeyen kararların kesinleşeceği yönündeki ifade doğrudur.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 15. maddesine göre, il genel meclisi kararlarının kesinleşmesi için valinin 'onayı' gerekmez. Vali, kararları hukuka aykırı bulursa 7 gün içinde iade edebilir; bu süre içinde iade edilmeyen kararlar kendiliğinden kesinleşmiş sayılır.

Adım Adım Çözüm

Kararların valiye gönderilmesi

Meclis tarafından alınan kararların tam metni, en geç 5 gün içinde valiye gönderilir.

Yürürlüğe giriş ve kesinleşme sürecinin başlaması için bildirim zorunludur.

Valinin inceleme süreci

Vali, kararı 7 gün içinde hukuka aykırılık gerekçesiyle meclise iade edebilir veya sessiz kalabilir.

İdari vesayet denetimi kapsamında hukuka uygunluk kontrolü yapılır.

Kararın kesinleşmesi

Vali 7 gün içinde iade etmezse karar kesinleşir; iade ederse meclis üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar ederse yine kesinleşir.

Mahalli idarelerin özerkliği gereği son karar yetkisi meclistedir.

Anahtar Kavram

İl Genel Meclisi kararlarının kesinleşmesi ve valinin idari vesayet yetkisinin kapsamı.

Daha Fazla Pratik

İl genel meclisi kararlarına karşı valinin başvurabileceği yargı yollarını ve iptal davası açma sürecini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 94Soru →

Türk idari teşkilat yapısında merkezi idareye yardımcı olmak üzere oluşturulan kuruluşlar, kural olarak icrai karar alma yetkisine sahip olmayıp görüş bildirme ve danışmanlık işlevleriyle donatılmışlardır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hem 'başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar' içerisinde yer alan hem de $1982$ Anayasası'na göre bir 'yüksek mahkeme' statüsüne sahip olan kuruluştur?

Danıştay

Sayıştay

Milli Güvenlik Kurulu

Ekonomik ve Sosyal Konsey

Devlet Denetleme Kurulu

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay

Cevap

Danıştay

Danıştay, Türk idari teşkilatlanmasında merkezi idareye (Cumhurbaşkanlığı ve bakanlıklara) hukuki konularda görüş bildiren ve danışmanlık yapan bir yardımcı kuruluştur. Aynı zamanda

1982

Anayasası'nın

155

. maddesinde 'idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme mercii' olarak tanımlanmış bir yüksek mahkemedir.

Adım Adım Çözüm

Yardımcı kuruluşları listeleme

Türk idari teşkilatında yardımcı kuruluşlar; Danıştay, Sayıştay, Milli Güvenlik Kurulu (MGK) ve Ekonomik ve Sosyal Konsey'dir.

Sorunun ilk şartı olan 'başkent teşkilatına yardımcı kuruluş' olma özelliğini karşılayan kurumları belirlemek gerekir.

Yüksek mahkeme statüsünü kontrol etme

Anayasa uyarınca yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Sorunun ikinci şartı olan 'yüksek mahkeme' sıfatını taşıyan kurumu bulmak gerekir.

İki şartı kesiştirme

Hem yardımcı kuruluş hem de yüksek mahkeme olan kurum Danıştay'dır.

Danıştay, yürütmeye hukuki konularda görüş vererek yardımcı kuruluş işlevi görürken, aynı zamanda en üst düzey idari yargı merciidir.

Anahtar Kavram

Başkent Teşkilatına Yardımcı Kuruluşların Statüsü ve İşlevleri

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın hem idari (danışma) hem de yargısal görevlerini birbirinden ayıran yapısal düzenlemelerini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 95Soru →

İdare hukukunda hizmet yerinden yönetim kuruluşları (kamu kurumları); teknik bilgi, uzmanlık veya özel bir yönetim gerektiren belirli bir kamu hizmetini yürütmek amacıyla, devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine ve mali özerkliğe sahip olarak kurulan birimlerdir. Bu kuruluşlar ile merkezi idare arasındaki bütünlük 'idari vesayet' denetimi ile sağlanır.

Buna göre, aşağıda verilen kurumlardan hangisi bir 'hizmet yerinden yönetim kuruluşu' niteliği taşımayıp, doğrudan devlet tüzel kişiliği (merkezi idare) içerisinde yer almaktadır?

Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu (TRT)

Yükseköğretim Kurulu (YÖK)

Devlet Malzeme Ofisi (DMO)

Vakıflar Genel Müdürlüğü

Diyanet İşleri Başkanlığı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diyanet İşleri Başkanlığı

Cevap

Diyanet İşleri Başkanlığı, merkezi idare bünyesinde yer alan ve ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmayan bir anayasal kurumdur.

Diyanet İşleri Başkanlığı, merkezi idarenin (başkent teşkilatının) bir parçasıdır. Anayasa'nın

136

. maddesine göre genel idare içinde yer alır ve bu nedenle kendine ait ayrı bir kamu tüzel kişiliği yoktur; devlet tüzel kişiliği adına hareket eder. Diğer tüm seçeneklerdeki kurumlar ise kendi özel yasaları veya kararnameleriyle devletten ayrı bir kamu tüzel kişiliği verilmiş olan uzmanlaşmış hizmet yerinden yönetim birimleridir.

Adım Adım Çözüm

Kavram Tanımı

Hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının temel şartı, devletten ayrı bir 'kamu tüzel kişiliğine' sahip olmaktır.

Hangi kurumun bu tanıma girmediğini bulmak için tüzel kişilik yapısını incelemek gerekir.

Kurumsal Analiz

TRT, YÖK, DMO ve Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kurulmuş ayrı tüzel kişilikleri ve özerk bütçeleri vardır.

Bu kurumlar uzmanlık gerektiren hizmetleri (yayın, eğitim, iktisat, sosyal) yürütmek üzere merkezden bağımsızlaştırılmıştır.

Karşılaştırma ve Sonuç

Diyanet İşleri Başkanlığı, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir kuruluş olarak devlet tüzel kişiliğinin bir parçasıdır.

Anayasal bir kurum olmasına rağmen idari yapısı bakımından merkezi idarenin hiyerarşik düzeni içindedir ve ayrı bir kamu tüzel kişiliği yoktur.

Anahtar Kavram

Kamu Tüzel Kişiliği ve Hizmet Yerinden Yönetim Ayrımı

İpuçları

Hangi kurumun 'Devlet Tüzel Kişiliği' dışında kaldığını ve hangisinin bu kişiliğin içinde (merkezde) olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Diğer 'Genel Müdürlük' unvanlı kurumların hangilerinin ayrı tüzel kişiliğe sahip olup hangilerinin olmadığını (örneğin Karayolları GM vs. Emniyet GM) inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 96Soru →

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu çerçevesinde, merkezi idarenin taşra yapılanmasında yer alan 'ilçe idaresi' teşkilat yapısı ve organları düşünüldüğünde, İlçe İdare Kurulu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İlçe emniyet müdürü ve ilçe jandarma komutanı kurulun asıl üyeleri arasında yer alır.

İlçe belediye başkanı, ilçenin idari bütünlüğünü sağlamak ve koordinasyonu artırmak amacıyla kurulun doğal üyesidir.

Malmüdürü ve ilçe yazı işleri müdürü kurulun yasal üyeleri arasında bulunur.

Kurulda görev alan üyeler, il genel meclisi tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla seçilir.

İlçe idare kurulu, valinin başkanlığında toplanan ve ilçenin ekonomik sorunlarını tartışan bir istişare organıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Malmüdürü ve ilçe yazı işleri müdürü kurulun yasal üyeleri arasında bulunur.

Cevap

Malmüdürü ve ilçe yazı işleri müdürünün kurulun yasal üyeleri arasında bulunduğunu belirten ifade doğrudur.

Doğru yanıt, Malmüdürü ve yazı işleri müdürünün kurul üyesi olduğunu belirtmektedir. 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 58. maddesine göre İlçe İdare Kurulu; kaymakamın başkanlığı altında yazı işleri müdürü, malmüdürü, hükümet tabibi, ilçe milli eğitim müdürü ve ilçe tarım ve orman müdüründen teşekkül eder.

Adım Adım Çözüm

Yasal dayanağı belirleme

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu

Türkiye'de taşra teşkilatının yapısı ve işleyişi bu kanunla düzenlenmiştir.

İlçe İdare Kurulu üyelerini listeleme

Kaymakam (Başkan), Yazı İşleri Müdürü, Malmüdürü, Hükümet Tabibi, İlçe Milli Eğitim Müdürü, İlçe Tarım ve Orman Müdürü

Kanunun 58. maddesi kurulun kimlerden oluşacağını açıkça belirtmiştir.

Seçenekleri analiz etme ve yanlışları eleme

Emniyet müdürü, belediye başkanı ve valinin kurul üyeliği ile ilgili ifadelerin yanlış olduğu tespit edildi.

Emniyet müdürü şube başkanıdır ama kurul üyesi değildir; belediye başkanı ise mahalli idareye tabidir.

Anahtar Kavram

İlçe İdare Kurulu Teşekkülü

Daha Fazla Pratik

İl İdare Kurulu üyeleri ile İlçe İdare Kurulu üyelerini karşılaştırarak aradaki farkları (örneğin Defterdar ve Hukuk İşleri Müdürü'nün sadece ilde olması) inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 97Soru →

Bir idare hukuku sempozyumunda, avukatlık, tabiplik ve mühendislik gibi meslek mensuplarını bir araya getiren 'kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları'nın anayasal sınırları, merkezi idare ile olan ilişkileri ve teşkilat yapıları detaylı olarak incelenmiştir. Oturum başkanı, bu kuruluşların temel özellikleri ve tabi oldukları denetim rejimine dair çeşitli tespitlerde bulunmuştur.

Yürürlükteki anayasal hükümler (Madde 135) ve idare hukuku ilkeleri göz önüne alındığında, oturum başkanının aşağıdaki tespitlerinden hangisi hukuken isabetlidir?

İdarenin bütünlüğünü sağlamak maksadıyla devlet, bu yapılar üzerinde hiyerarşik bir denetim yetkisine sahiptir ve ilgili bakanlık, kanuni amaçları dışında faaliyet gösteren oda organlarını doğrudan doğruya feshedebilir.

Bu teşekküllerin anayasal bir temeli bulunsa da kuruluşları Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile gerçekleştirilir ve kendilerine ait bağımsız bir tüzel kişilikleri bulunmadığından devlet tüzel kişiliği içinde yer alırlar.

Kuruluş organlarının seçimleri yargı denetimi altında ve gizli oy esasına göre yapılır; ayrıca mesleğini serbest yürütenler için oda kaydı mecburi iken, asli ve sürekli kamu hizmeti ifa eden memurlar için böyle bir zorunluluk yoktur.

Mesleki disiplini ve etiği sağlamak amacıyla, söz konusu mesleği icra eden bütün bireylerin, kamuda devlet memuru statüsünde istihdam edilseler dahi, bu kuruluşlara üyelikleri anayasal olarak şart koşulmuştur.

Siyasi demokratikleşme adımları kapsamında, siyasi partilerin bu meslek kuruluşlarının yönetim organları seçimlerinde doğrudan kurumsal kimlikleriyle aday göstermelerinin önündeki anayasal engel kaldırılmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kuruluş organlarının seçimleri yargı denetimi altında ve gizli oy esasına göre yapılır; ayrıca mesleğini serbest yürütenler için oda kaydı mecburi iken, asli ve sürekli kamu hizmeti ifa eden memurlar için böyle bir zorunluluk yoktur.

Cevap

Doğru ifade, organ seçimlerinin yargı gözetiminde gizli oyla yapıldığını ve kamuda asli/sürekli görev yapan memurlar için üyelik şartı aranmadığını belirten seçenektir. Anayasa'nın 135. maddesi organ seçimlerinin usulünü belirlemiş ve kamu görevlilerini zorunlu üyelikten muaf tutmuştur.

Adım Adım Çözüm

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının anayasal dayanağını tespit etme

Bu kuruluşlar Anayasa'nın 135. maddesinde düzenlenmiştir. Kanunla kurulurlar ve kendilerine has ayrı bir kamu tüzel kişilikleri vardır.

Kuruluş biçimini ve tüzel kişilik statüsünü saptamak.

Devlet ile olan ilişkilerini ve tabi oldukları denetim türünü belirleme

Bu kuruluşlar yerinden yönetim kuruluşu oldukları için devletle (merkezi idareyle) aralarındaki ilişki hiyerarşi değil, idari vesayettir. Organlarının görevden alınması ancak mahkeme kararı ile olur.

Seçeneklerdeki 'hiyerarşi' ve 'doğrudan fesih' iddialarını elemek.

Üyelik zorunluluğu istisnalarını ve organ seçim süreçlerini değerlendirme

Seçimler yargı gözetiminde gizli oyla yapılır. Kamuda asli ve sürekli görevde çalışan memurlar için üyelik zorunluluğu yoktur, siyasi partiler ise seçimlerde aday gösteremez.

Doğru seçeneği kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Meslek Kuruluşlarının Anayasal Statüsü

Soru 98Soru →

5393 sayılı Belediye Kanunu'na göre, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi olan organ aşağıdakilerden hangisidir?

Belediye Başkanı

Belediye Meclisi

Belediye Encümeni

Belediye Başkan Yardımcısı

Belediye Genel Sekreteri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye Başkanı

Cevap

Belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisidir.

5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca, belediye başkanı belediye idaresinin başıdır ve belediye tüzel kişiliğinin tek temsilcisidir. Diğer organlar (Meclis ve Encümen) belediyenin karar ve yürütme süreçlerinde rol alsa da tüzel kişiliği temsil etme sıfatına sahip değildirler.

Adım Adım Çözüm

Belediye teşkilatındaki temel organları (Meclis, Encümen, Başkan) belirlemek.

Belediye idaresi üç ana organdan oluşur.

Her organın kanunla belirlenmiş farklı hukuki statüleri vardır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 37. maddesini incelemek.

Kanun, belediye başkanını idarenin başı ve tüzel kişiliğin temsilcisi olarak tanımlar.

Belediyenin hem yönetimsel hem de hukuki temsil yetkisinin kime ait olduğunu saptamak için bu madde esastır.

Anahtar Kavram

Belediye Organları ve Temsil Yetkisi

İpuçları

Belediye idaresinin 'başı' kimdir?

Tahmini Süre:45s

Soru 99Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çerçevesinde, merkezi idare başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar arasında yer alan Milli Güvenlik Kurulu (MGK) ve Genel Sekreterliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı tarafından düzenlenir.

Cumhurbaşkanının katılamadığı Milli Güvenlik Kurulu toplantılarına Cumhurbaşkanı yardımcısı başkanlık eder.

Kurulun, devletin milli güvenlik siyasetinin tayini ve tespiti ile ilgili aldığı kararlar tavsiye niteliğindedir.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği, Kurulun asli üyeleri arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilen bir kişi tarafından sevk ve idare edilir.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilatı ve görevleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği, Kurulun asli üyeleri arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilen bir kişi tarafından sevk ve idare edilir.

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin Kurulun asli üyeleri arasından seçilen bir kişi tarafından yönetildiği ifadesi yanlıştır; Genel Sekreter Kurulun bir üyesi değildir.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri, Kurulun asli üyeleri (Bakanlar, Genelkurmay Başkanı vb.) arasında yer almaz. Genel Sekreter, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve Kurulun sekreterya hizmetlerini yürütür. Toplantılara katılmasına rağmen oy hakkı bulunmadığı gibi, Kurul üyesi olmayan bir kişi bu göreve getirilir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 118. maddesindeki Kurul bileşimini incele.

Kurul; Cumhurbaşkanı yardımcıları, Adalet, İçişleri, Dışişleri, Milli Savunma Bakanları, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlarından oluşur.

Kurulun kimlerden oluştuğunu bilmek, kimin üye olup olmadığını ayırt etmek için gereklidir.

Genel Sekreterliğin statüsünü belirle.

Genel Sekreter toplantılara katılır ancak üye sıfatı ve oy hakkı yoktur.

Yardımcı kuruluşun sekreterya birimi ile karar organı arasındaki farkı anlamak gerekir.

Kurulun çalışma usullerini kontrol et.

Gündemin Cumhurbaşkanı tarafından (VP ve Genelkurmay önerisiyle) belirlendiği ve kararların tavsiye niteliğinde olduğu doğrulanır.

Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit ederek yanlış olanı kesinleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu'nun Üyelik Yapısı ve Genel Sekreterlik Statüsü

Daha Fazla Pratik

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) üyelerinin atanması ve denetim kapsamındaki kurumları inceleyerek MGK ile farklarını karşılaştırın.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 100Soru →

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 1982 Anayasası hükümleri çerçevesinde, Merkezi İdare Başkent Teşkilatı bünyesinde yer alan birimlerin hukuki statüsü ve teşkilatlanma esaslarına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanlığı bünyesinde oluşturulan tüm Politika Kurulları, devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine ve özel bütçeye sahiptir.

Cumhurbaşkanlığı Ofisleri, doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı olup kamu tüzel kişiliğine ve özel bütçeye sahiptirler.

Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip en yüksek hiyerarşik birimdir.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği, 1982 Anayasası'nda merkezi idare başkent teşkilatı içinde yardımcı kuruluş olarak sayılan anayasal bir birimdir.

Başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlardan biri olan Danıştay'ın tüm üyeleri hiyerarşik bir denetim mekanizması gereği Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı Ofisleri, doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı olup kamu tüzel kişiliğine ve özel bütçeye sahiptirler.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı Ofisleri, doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı olup kamu tüzel kişiliğine ve özel bütçeye sahiptirler ifadesi doğrudur.

Doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı olarak çalışan Dijital Dönüşüm, Finans, İnsan Kaynakları ve Yatırım Ofisleri, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile açıkça kamu tüzel kişiliğine ve özel bütçeye sahip kılınmışlardır. Bu durum merkezi idare içindeki diğer birimlerden (Bakanlıklar, İdari İşler Başkanlığı vb.) ayrılan temel bir yapısal farktır.

Adım Adım Çözüm

Başkent teşkilatındaki birimlerin (Cumhurbaşkanlığı, Bakanlıklar, Yardımcı Kuruluşlar) hukuki kişiliklerini belirle.

Merkezi idare birimleri kural olarak devlet tüzel kişiliği içindedir.

İdarenin bütünlüğü ilkesi gereği merkezi idarenin tek bir tüzel kişiliği vardır.

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ndeki istisnai yapıları (Ofisler ve Kurullar) incele.

Ofislerin kamu tüzel kişiliğine sahip olduğu, Politika Kurullarının ise olmadığı tespit edilir.

CBK'nın ilgili maddeleri (Ör. Md. 525, 526) Ofisleri açıkça tüzel kişiliğe sahip kılmıştır.

Yardımcı kuruluşların anayasal statüsünü kontrol et.

Danıştay ve MGK yardımcı kuruluştur ancak Genel Sekreterlik veya üye atama usulleri farklıdır.

Anayasa Madde 155 ve 118 bu kurumların yapılarını özel olarak düzenlemiştir.

Anahtar Kavram

Başkent Teşkilatında Kamu Tüzel Kişiliği İstisnaları

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı ile Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin hiyerarşik konumlarını karşılaştırınız.

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 5 / 9Sonraki

Türkiye'nin İdari Teşkilatı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap