Soru

Zorluk: ZorGeniş Anlamda Kamu Gideri Kapsamı

Kamu giderlerinin sınıflandırılmasında nihai amacı esas alan işlevsel (fonksiyonel) yaklaşımın aksine, harcamayı yapan birimin yasal ve idari niteliğini esas alan kurumsal yaklaşıma göre "dar anlamda" ve "geniş anlamda" kamu gideri ayrımı yapılmaktadır. Kurumsal yaklaşıma ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun bütçe sistematiğine göre, dar anlamda kamu giderleri yalnızca merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idareleri içerirken; geniş anlamda kamu giderleri mahalli idareleri, sosyal güvenlik kurumlarını, kamu iktisadi teşebbüslerini (KİT) ve diğer tüm kamu tüzel kişilerini de kapsayarak toplam kamu sektörünü ifade eder.

Buna göre, aşağıdaki idarelerden hangisinin yaptığı harcamalar işlevsel olarak kamu hizmeti niteliği taşısa da, kurumsal yaklaşımla "dar anlamda" kamu giderleri kapsamına dâhil edilemez ve yalnızca "geniş anlamda" kamu giderleri içerisinde değerlendirilir?

  1. A
    Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
  2. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) İşletmesi Genel MüdürlüğüCevap
  3. C
    Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu
  4. D
    Karayolları Genel Müdürlüğü
  5. E
    Türk Standardları Enstitüsü

Cevap

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) İşletmesi Genel Müdürlüğü
Doğru cevap olan idare, bir Kamu İktisadi Teşebbüsü (KİT) olarak faaliyet göstermektedir. Maliye teorisinde ve yasal bütçe sistematiğinde, merkezi yönetim bütçesi içerisinde yer alan genel bütçeli idareler, özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumların harcamaları 'dar anlamda kamu gideri' kabul edilir. KİT'ler, mahalli idareler ve sosyal güvenlik kurumları ise merkezi yönetim bütçesi sınırlarının dışındadır; dolayısıyla harcamaları kamu ekonomisinin tamamını kapsayan 'geniş anlamda kamu gideri' kavramı içerisinde değerlendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu giderlerinde kurumsal yaklaşımın temel ayrımlarını (dar ve geniş anlam) ve bu ayrıma giren idare tiplerini tespit etmek.
Dar anlamda kamu giderleri = Merkezi Yönetim Bütçesi (Genel Bütçe + Özel Bütçe + Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar). Geniş anlamda kamu giderleri = Merkezi Yönetim + Mahalli İdareler + Sosyal Güvenlik Kurumları + KİT'ler + Döner Sermayeler ve Fonlar.
Sorunun çözümü için idarelerin hangi bütçe türüne ve kamu kesimi tanımına girdiğinin net olarak sınıflandırılması zorunludur.
2
Seçeneklerde verilen idarelerin 5018 sayılı Kanun kapsamındaki hukuki statülerini analiz etmek.
Devlet Su İşleri, Karayolları Genel Müdürlüğü ve Türk Standardları Enstitüsü (II) sayılı cetvelde yer alan özel bütçeli idarelerdir. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (III) sayılı cetvelde yer alan düzenleyici kurumdur. Bu dört kurum merkezi yönetim bütçesinin parçasıdır.
Merkezi yönetim kapsamındaki tüm idarelerin harcamaları dar anlamda kamu gideri tanımına girdiği için bu seçenekler elenmelidir.
3
Doğru cevap olan kurumun statüsünü kamu kesimi şemasıyla eşleştirmek.
TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü bir Kamu İktisadi Teşebbüsüdür (KİT). KİT'ler yapıları gereği merkezi yönetim bütçesi dışındadır.
Merkezi yönetim bütçesi dışında kalan KİT harcamaları dar anlamda değil, devletin ekonomideki tam varlığını yansıtan geniş anlamda kamu gideri kapsamına girer.

Anahtar Kavram

Geniş ve Dar Anlamda Kamu Giderleri Sınıflandırması
Bu soruyu puanla