Soru

Zorluk: Çok zorGeniş Anlamda Kamu Gideri Kapsamı

Kamu ekonomisinin hacmi ölçülürken, harcamayı gerçekleştiren idarenin hukuki ve idari yapısını merkeze alan kurumsal yaklaşım kullanılmaktadır. Bu yaklaşıma göre kamu giderleri, dar ve geniş anlamda olmak üzere iki temel sınıfa ayrılır. Dar anlamda kamu giderleri merkezi yönetim bütçesini kapsarken; geniş anlamda kamu giderleri mahalli idareleri, kamu iktisadi teşebbüslerini, sosyal güvenlik kurumlarını ve parafiskal kuruluşları da içine alan bütüncül bir büyüklüktür.

Buna göre, aşağıdaki mali işlemlerden hangisi, dar anlamda kamu gideri hacminde herhangi bir artış yaratmazken, doğrudan ve yalnızca geniş anlamda kamu gideri kapsamını genişleten bir harcama niteliği taşır?

  1. A
    Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun (BTK), telekomünikasyon sektörüne yönelik gözetim faaliyetleri için kurum bütçesinden hizmet alımı yapması
  2. B
    Hazine ve Maliye Bakanlığının, aktif finansal dengesi bozulan Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) açık finansmanı amacıyla nakit transferi gerçekleştirmesi
  3. Bir büyükşehir belediyesine bağlı bağımsız bütçeli su ve kanalizasyon idaresinin, abonelerinden elde ettiği gelirlerle yeni bir içme suyu arıtma tesisi inşa ettirmesiCevap
  4. D
    Vakıflar Genel Müdürlüğünün, mülkiyetindeki tarihi bir eserin restorasyonu için yıllık yatırım programı dâhilinde hak ediş ödemesi yapması
  5. E
    Cumhurbaşkanı kararıyla kamu yararına çalışan dernek statüsü kazanmış bir sivil toplum kuruluşunun, topladığı bağışlarla öğrenci yurdu yaptırması

Cevap

Bir büyükşehir belediyesine bağlı bağımsız bütçeli su ve kanalizasyon idaresinin, abonelerinden elde ettiği gelirlerle yeni bir içme suyu arıtma tesisi inşa ettirmesi
Su ve kanalizasyon idareleri (İSKİ, ASKİ vb.), mahalli idarelerin bağlı kuruluşlarıdır ve müstakil bütçeye sahiptirler. Mahalli idareler, 5018 sayılı Kanun'da merkezi yönetim bütçesi dışında tutulmuş olup, harcamaları dar anlamda kamu giderlerine dâhil edilmez. Bu kurumların kendi öz gelirleriyle yaptığı yatırım harcamaları, merkezi yönetimden herhangi bir kaynak transferi gerektirmediğinden dar anlamda kamu giderini etkilemezken, kamu sektörünün bütününü yansıtan geniş anlamda kamu gideri hacmini doğrudan artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Dar anlamda kamu gideri tanımının sınırlarını belirleme.
Dar anlamda kamu giderleri, 5018 sayılı Kanun'a ekli (I) Genel Bütçeli, (II) Özel Bütçeli ve (III) Düzenleyici ve Denetleyici Kurumların harcamalarından oluşur.
Seçeneklerdeki kurumların merkezi yönetim (dar kapsam) içinde olup olmadığını elemek için gereklidir.
2
Geniş anlamda kamu giderinin kapsamını netleştirme.
Geniş kapsam; dar kapsama ek olarak mahalli idareler, sosyal güvenlik kurumları, KİT'ler, fonlar, döner sermayeler ve parafiskal kurumları içerir.
Hangi kurumun 'sadece' bu ikinci çemberde yer aldığını bulmak için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki kurumların idari statülerini analiz etme.
BTK (DDK) ve Vakıflar GM (Özel Bütçe) dar kapsamdadır. Hazine'nin SGK'ya transferi bizzat Hazine (Genel Bütçe) tarafından yapıldığından dar kapsamlıdır. Kamu yararına dernek ise kamu sektörü dışındadır.
Yanlış çeldiricileri elemek için kurumsal aidiyetlerin tespiti şarttır.
4
Doğru kurumu tespit etme.
Büyükşehir belediyesine bağlı su ve kanalizasyon idaresi (mahalli idare bağlı kuruluşu), merkezi yönetim bütçesi dışındadır. Kendi gelirleriyle yaptığı harcama dar kapsamı etkilemez, yalnızca geniş kapsamı artırır.
Soru kökündeki 'yalnızca geniş anlamda kamu gideri hacmini artırma' koşulunu sağlayan tek işlemdir.

Anahtar Kavram

Kurumsal Sınıflandırma Kapsamında Dar ve Geniş Anlamda Kamu Giderleri
Bu soruyu puanla