Examkin

Soru

Zorluk: ZorGölge Fiyat (Shadow Price) Yaklaşımı

Bir kamu idaresi, yapısal işsizliğin yaygın olduğu ve yasal asgari ücretin piyasa denge ücretinin üzerinde belirlendiği bir bölgede büyük ölçekli bir altyapı projesi planlamaktadır. Projede aynı zamanda, hükümetin katı ithalat kotaları uyguladığı bir hammadde yoğun olarak kullanılacaktır.

Bu projenin sosyal maliyet-fayda analizi yapılırken "gölge fiyat" (shadow price) yaklaşımı çerçevesinde emeğin ve ithal hammaddenin değerlemesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Emeğin gölge fiyatı geçerli asgari ücretin altında hesaplanmalı, kotalara tabi ithal hammaddenin gölge fiyatı ise resmi piyasa fiyatının üzerinde belirlenmelidir.Cevap
  2. B
    Tam rekabet koşullarına yaklaşmak amacıyla emeğin fırsat maliyeti piyasadaki asgari ücret seviyesinde kabul edilmeli, ithal hammaddenin gölge fiyatı ise piyasa fiyatından düşük hesaplanmalıdır.
  3. C
    Kamu yatırımları kâr amacı gütmeyen nitelikte olduğu için, maliyet analizinde piyasa fiyatı veya gölge fiyat kullanılmamalı, yaratılacak sosyal fayda gözetilerek harcamalar bedelsiz kabul edilmelidir.
  4. D
    Yapısal işsizlik nedeniyle emeğin sosyal fırsat maliyeti piyasa ücretinin üzerinde kabul edilmeli, ithal hammaddenin maliyeti ise kotaların yarattığı fiyat artışı dışlanarak resmi döviz kuruyla değerlendirilmelidir.
  5. E
    Projenin yaratacağı doğrudan finansal etkileri doğru ölçebilmek adına, her iki girdinin maliyeti de gölge fiyatlar yerine bütçeden çıkacak fiili nakit tutarlarına göre muhasebeleştirilmelidir.

Cevap

Emeğin gölge fiyatı geçerli asgari ücretin altında hesaplanmalı, kotalara tabi ithal hammaddenin gölge fiyatı ise resmi piyasa fiyatının üzerinde belirlenmelidir.
Gölge fiyatlar, piyasa aksaklıkları durumunda üretim faktörlerinin gerçek sosyal fırsat maliyetini (toplumsal alternatif maliyeti) bulmak için kullanılır. Yapısal işsizliğin olduğu bir ortamda bir işçiyi projede istihdam etmenin ekonomiye alternatif maliyeti, halihazırda atıl bir kaynak kullanıldığı için yasal olarak ödenmesi zorunlu asgari ücretten daha düşüktür; bu nedenle emeğin gölge fiyatı piyasa ücretinin altında belirlenir. Öte yandan, kotalarla sınırlandırılmış ithal bir girdinin gerçek değeri, yaratılan suni kıtlık sebebiyle oluşan marjinal faydası ve döviz darboğazı dikkate alındığında, yapay olarak baskılanmış veya kısıtlanmış resmi piyasa fiyatından çok daha yüksektir. Bu yüzden ithal girdi piyasa fiyatının üzerinde bir gölge fiyatla değerlendirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Gölge fiyat yaklaşımının temel kullanım amacını belirle.
Gölge fiyatlar, piyasa fiyatlarının (monopol, asgari ücret, kota, vergi vb. nedenlerle) gerçek sosyal fırsat maliyetlerini yansıtmadığı durumlarda, ekonomik kaynakların gerçek değerini bulmak için hesaplanır.
Maliyet-fayda analizinde toplumsal refah etkilerini doğru ölçebilmek için piyasa fiyatlarındaki sapmalar düzeltilmelidir.
2
Senaryodaki emek faktörünün sosyal fırsat maliyetini analiz et.
Yapısal işsizliğin olduğu bir ortamda, projede çalışacak bir işçinin ekonomideki başka bir üretimden çekilme maliyeti (vazgeçilen alternatif üretim) neredeyse sıfırdır. Ancak yasal olarak asgari ücret ödenmek zorundadır. Bu nedenle emeğin topluma gerçek maliyeti (gölge fiyatı), ödenen asgari ücretin altındadır.
Toplumsal açıdan kaynak atıl durumdan kurtarılmaktadır, dolayısıyla alternatif maliyet asgari ücretin temsil ettiğinden çok daha düşüktür.
3
Senaryodaki kotalı ithal hammaddenin sosyal fırsat maliyetini analiz et.
Kota nedeniyle ithal malın arzı kısıtlanmıştır ve piyasada bir kıtlık rantı oluşur. Bu malı projede kullanmak, ekonomideki başka bir potansiyel kullanıcının bu maldan mahrum kalması demektir. Dolayısıyla malın toplumsal marjinal değeri, yapay olarak belirlenmiş resmi piyasa fiyatından çok daha yüksektir.
Arz kısıtlamaları (kotalar) malın gölge fiyatını resmi fiyatının üzerine çıkarır.

Anahtar Kavram

Sosyal Maliyet-Fayda Analizinde Gölge Fiyat
Bu soruyu puanla

Konular

Gölge Fiyat (Shadow Price) Yaklaşımı

Bu konudan daha fazla soru