Bir kamu idaresi, tarımsal verimliliği artırmak amacıyla planladığı geniş çaplı bir bölgesel sulama projesinin maliyet-fayda analizini (MFA) yürütmektedir. Projenin inşaatında yoğun olarak kullanılacak endüstriyel boru ve pompaların piyasasında tam rekabet koşulları geçerli olmasına rağmen, devlet bu ürünlerin imalatçılarına üretim aşamasında birim başına yüksek tutarda sübvansiyon ödemektedir. Öte yandan, projenin faaliyete geçmesiyle birlikte bölgedeki önemli bir yeraltı su rezervinin büyük ölçüde tükeneceği ve yerel ekosistemin ciddi şekilde zarar göreceği öngörülmektedir.
Bu projenin toplumsal değerlendirmesinde gölge fiyat (shadow price) yaklaşımının kullanımı ve maliyetlerin hesaplanmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AÜreticilere aktarılan sübvansiyonlar girdi fiyatlarını aşağı çektiğinden, bu girdilerin alternatif kullanım alanlarındaki değerini ifade eden gölge fiyatı, gözlemlenen piyasa fiyatının altında bir seviyede tespit edilmelidir.
- BEndüstriyel boru ve pompa piyasasında tam rekabet koşullarının işlemesi kaynak tahsisinde etkinliği sağladığından, uygulanan sübvansiyonlara bakılmaksızın geçerli piyasa fiyatları doğrudan gölge fiyat olarak analize dâhil edilmelidir.
- Sübvansiyonlar nedeniyle girdilerin piyasa fiyatı gerçek toplumsal üretim maliyetinin altında kaldığından gölge fiyat piyasa fiyatından daha yüksek belirlenmeli; ekosisteme verilecek zarar ise negatif dışsallık olarak projenin toplumsal maliyetlerine dâhil edilmelidir.Cevap
- DYeraltı su rezervinin kuruması gibi çevresel etkilerin piyasada oluşan objektif bir fiyatı bulunmadığından, bu tür maddi olmayan etkiler maliyet-fayda analizinin hesaplama şablonu dışında tutulmalıdır.
- EProjenin asıl amacı tarımsal üretimde sosyal fayda yaratmak olduğu için, yatırım sürecinde kullanılacak fiziki girdiler serbest piyasa yerine kamu otoritesi tarafından tahsis edilmiş kabul edilerek gölge fiyatları sıfır varsayılmalıdır.