Bir kamu idaresi, planladığı büyük ölçekli bir altyapı yatırımının maliyet-fayda analizini gerçekleştirirken, projede kullanılacak girdilerin piyasa fiyatlarının toplumsal fırsat maliyetlerini tam olarak yansıtıp yansıtmadığını değerlendirmektedir. Proje kapsamında yapılacak analizde üç temel veri seti öne çıkmaktadır:
I. Projede yoğun olarak kullanılacak olan 'K' malzemesi, yerli üretimi teşvik etmek amacıyla devlet tarafından yüksek oranda sübvanse edilmektedir.
II. Projede kullanılacak 'L' akaryakıtı üzerinden yüksek oranda Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tahsil edilmektedir.
III. İnşaat aşamasında çalıştırılacak işgücü, tam istihdam koşullarının geçerli olduğu ve nitelikli emeğin rekabetçi bir piyasada fiyatlandığı bir bölgeden temin edilecektir.
Maliyet-fayda analizinde kaynak tahsisinde etkinliği sağlamak amacıyla kullanılacak gölge fiyatların (shadow price) belirlenmesine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- K malzemesinin gölge fiyatı piyasa fiyatından yüksek, L akaryakıtının gölge fiyatı piyasa fiyatından düşük hesaplanmalı; işgücünün gölge fiyatı ise cari piyasa ücretine eşit alınmalıdır.Cevap
- BVergiler kamunun genel gelirlerini oluşturduğundan L akaryakıtının gölge fiyatı piyasa fiyatından yüksek alınmalı; işgücünün gölge fiyatı ise kamu yararı gözetilerek cari ücretin altında belirlenmelidir.
- CSübvansiyonlar girdi maliyetini ucuzlattığı için K malzemesinin gölge fiyatı piyasa fiyatından düşük hesaplanmalı; işgücünün gölge fiyatı ise tam istihdam durumu nedeniyle sıfır kabul edilmelidir.
- DTüm girdilerin tedariki fiili piyasalardan sağlandığından, gölge fiyat hesaplamasına gerek duyulmaksızın her üç kalemde de doğrudan cari piyasa fiyatları analize dahil edilmelidir.
- EK malzemesinin ve L akaryakıtının gölge fiyatları cari piyasa fiyatlarına eşit alınmalı; işgücünün alternatif maliyeti bulunmadığı varsayılarak gölge ücret asgari ücret seviyesinde sabitlenmelidir.