Kamu yatırım projelerinin maliyet-fayda analizinde, girdi ve çıktıların değerlendirilmesinde cari piyasa fiyatları yerine 'gölge fiyat' (shadow price) yaklaşımının tercih edilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
- APiyasada yapısal fiyat çarpıklıkları bulunmasına rağmen, projenin bütçe üzerindeki nakit etkisini kesin olarak görebilmek için muhasebe kayıtlarına yansıyan cari fiyatların kullanılması zorunluluğu
- BSomut olmayan sosyal fayda ve maliyetlerin parasal olarak ölçülebilmesinin imkânsız kabul edilerek analiz kapsamı dışında bırakılması
- Piyasa fiyatlarının; eksik rekabet, devlet müdahaleleri veya dışsallıklar gibi nedenlerle kaynakların gerçek toplumsal fırsat maliyetini yansıtamamasıCevap
- DTam rekabet koşullarının eksiksiz işlediği piyasalarda tahsis edilen kaynakların, serbest piyasa fiyatlarıyla ölçülmesinin analizde sapmalara yol açması
- EKamu yatırımlarının temel motivasyonunun toplumsal refahı artırmaktan ziyade, projeden elde edilecek doğrudan finansal kârı maksimize etmek olması
Cevap
Piyasa fiyatlarının; eksik rekabet, devlet müdahaleleri veya dışsallıklar gibi nedenlerle kaynakların gerçek toplumsal fırsat maliyetini yansıtamaması
Gölge fiyatlar (shadow prices), piyasa mekanizmasının aksadığı; monopolcü yapıların, dolaylı vergilerin, sübvansiyonların, dışsallıkların veya yapısal işsizliğin bulunduğu durumlarda kaynakların toplumsal kıtlık değerini (gerçek fırsat maliyetini) yansıtmak amacıyla hesaplanan düzeltilmiş referans fiyatlardır. Cari piyasa fiyatları bu aksaklıklar nedeniyle gerçeği yansıtmadığında, kamu projelerinin net sosyal faydasını sağlıklı bir biçimde ölçebilmek için analize gölge fiyatlar dâhil edilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Maliyet-Fayda Analizinde Gölge Fiyat