Soru

Zorluk: OrtaKamu Giderlerinin İktisadi ve Mali Unsurları

Merkezi yönetim kapsamındaki bir devlet üniversitesi, uzaktan eğitim altyapısını güçlendirmek üzere ihaleye çıkmış ve kazanan teknoloji firmasına bütçesinden ödeme yapmıştır. Maliye literatüründe bu işlemin bir "kamu gideri" olarak nitelendirilmesinde hukuki, idari, iktisadi ve mali unsurlar bir arada değerlendirilmektedir.

Buna göre, söz konusu işlemin spesifik olarak iktisadi ve mali unsurlar açısından bir kamu gideri sayılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Ödemenin kamusal yarar sağlama amacı taşıması ve devletin elindeki satın alma gücünün piyasaya transfer edilerek makroekonomik bir kaynak kullanımını ifade etmesiCevap
  2. B
    Harcamayı yapan üniversitenin 5018 sayılı Kanun kapsamında kamu tüzel kişiliğine sahip, özel bütçeli bir idare konumunda bulunması
  3. C
    Söz konusu tahsisatın, yasama organı tarafından onaylanan bütçe kanununda yer alan ödenek limitleri dâhilinde gerçekleştirilmesi
  4. D
    Üniversitenin bu donanım yatırımını, piyasa koşullarında eğitim hizmeti satarak kurumun mali kârını maksimize etmek gayesiyle yapması
  5. E
    İşleme konu olan harcamanın, yerel yönetimleri dışarıda bırakarak yalnızca dar anlamda devleti temsil eden merkezi yönetim kuruluşlarınca yapılması

Cevap

Ödemenin kamusal yarar sağlama amacı taşıması ve devletin elindeki satın alma gücünün piyasaya transfer edilerek makroekonomik bir kaynak kullanımını ifade etmesi
Kamu giderlerinin iktisadi unsuru, devletin elinde bulunan bir satın alma gücünün (parasal değerin) piyasaya aktarılması ve ekonomide bir kaynak kullanımına yol açmasıdır. Mali unsuru ise bu kaynak kullanımının özel bir kâr veya bireysel menfaat için değil, tamamen 'kamusal yarar' (toplumsal ihtiyaçların karşılanması) amacıyla gerçekleştirilmesidir. Doğru seçenek bu iki temel bileşeni eksiksiz biçimde ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda istenen unsur türünün tespit edilmesi
Sorunun hukuki ve idari unsurları değil, 'iktisadi ve mali unsurları' sorduğu belirlenir.
Kamu giderleri çok boyutlu bir kavramdır ve farklı unsurların birbirine karıştırılmaması gerekir.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin unsur türlerine göre sınıflandırılması
Kamu tüzel kişiliği ve 5018 sayılı Kanun kapsamı idari unsuru; bütçe kanunu onayı hukuki unsuru; kâr maksimizasyonu ise özel sektör motivasyonunu yansıtır.
Çeldirici seçenekleri doğru şekilde elemek için.
3
İktisadi ve mali unsur tanımlarıyla örtüşen ifadenin bulunması
Satın alma gücünün transferi (iktisadi) ve kamusal yarar amacı (mali) taşıyan seçeneğin doğru cevap olduğuna karar verilir.
Maliye teorisinde iktisadi unsur parasal kaynak kullanımını, mali unsur ise toplumsal faydayı temsil eder.

Anahtar Kavram

Kamu Giderlerinin İktisadi ve Mali Unsurları
Bu soruyu puanla