Soru

Zorluk: ZorKamu Giderlerinin İktisadi ve Mali Unsurları

Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin, üstlendikleri kamusal görevleri yerine getirebilmek amacıyla yaptıkları harcamalar genel olarak 'kamu gideri' şeklinde tanımlanır. Bir ödemenin kamu gideri niteliği taşıyabilmesi için hukuki, idari, iktisadi ve mali unsurları bir arada barındırması gerekir. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda da kamu kaynaklarının kullanımı bu unsurlar çerçevesinde düzenlenmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir harcamanın kamu gideri sayılabilmesi için gereken 'iktisadi ve mali unsurlar'ı ifade etmektedir?

  1. Harcamanın, özel kesimdeki gibi bireysel kar maksimizasyonu amacıyla değil, toplumsal refahı maksimize eden kamusal yarar güdüsüyle ve parasal bir değer olarak yapılmasıCevap
  2. B
    Harcamayı yapan kurumun kanunla kurulmuş bir kamu tüzel kişisi olması ve idari kararlarla işlem tesis etmesi
  3. C
    Harcama tutarının ve limitlerinin, demokratik onam ilkesi gereği yasama organı tarafından onaylanan bütçe kanunu ile belirlenmesi
  4. D
    Harcamanın finansmanında devletin egemenlik gücüne dayanan cebri ödemelerden ziyade, piyasadaki gönüllü mübadele esaslarının belirleyici olması
  5. E
    5018 sayılı Kanun çerçevesindeki kamu harcaması tanımının, bütünüyle özel hukuk hükümlerine tabi olan ve piyasada kar amacıyla faaliyet gösteren şirketleri de kapsaması

Cevap

Harcamanın kar maksimizasyonu yerine kamusal yarar güdüsüyle ve parasal bir değer olarak yapıldığını ifade eden seçenektir.
Kamu giderlerinin iktisadi ve mali unsurları, kamu kesiminin kaynakları kullanımı, bu kullanımın parasal bir değer ifade etmesi ve nihai olarak özel kesimdeki kar maksimizasyonu yerine 'kamusal yarar' (sosyal fayda) sağlama motivasyonuna dayanmasıdır. Bu özellikler, harcamanın idari prosedürünü değil, ekonomik doğasını ve mali boyutunu yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda istenen kavramsal ayrımın tespit edilmesi
Kamu giderlerinin 'hukuki-idari' unsurları ile 'iktisadi-mali' unsurları arasındaki farkın belirlenmesi gerektiği anlaşıldı.
Seçeneklerdeki ifadelerin hem doğruluğunu hem de ait olduğu kategoriyi (hukuki mi, iktisadi mi) değerlendirmek için.
2
Hukuki ve idari unsurların elenmesi
Kamu tüzel kişiliği tarafından yapılmasını ve bütçe kanunuyla yetkilendirilmesini içeren seçenekler, hukuki/idari unsur oldukları için elendi.
Kanunilik, yetki ve idari yapı iktisadi bir analizden ziyade hukuki meşruiyetle ilgilidir.
3
Yanlış maliye teorisi ifadelerinin elenmesi
Gönüllü mübadele esasını ve tamamen özelleştirilmiş şirketleri kamu gideri kapsamında gösteren seçenekler, kavramsal olarak yanlış oldukları için elendi.
Kamu maliyesi egemenlik gücüne (zorunluluğa) dayanır ve 5018 sayılı kanun özel şirketleri kapsamaz.
4
İktisadi ve mali unsurun doğrulanması
Harcamanın parasal niteliği ve nihai motivasyonunun (toplumsal refah/kamusal yarar) iktisadi unsur olarak belirlenmesi.
Kaynak tahsisinin piyasa ekonomisi (kar) yerine kamu ekonomisi (sosyal fayda) kurallarına göre yapılması doğrudan iktisadi bir unsurdur.

Anahtar Kavram

Kamu Giderlerinin İktisadi ve Mali Unsurları
Bu soruyu puanla