Soru

Zorluk: OrtaKamu Giderlerinin İktisadi ve Mali Unsurları

Tarım ve Orman Bakanlığı, tarımsal verimliliği artırmak ve azalan yeraltı su kaynaklarını korumak amacıyla ülke çapında "Sürdürülebilir Sulama Altyapısı Projesi" başlatmıştır. Bu proje kapsamında piyasadan iş makineleri kiralanmış, mühendislik hizmetleri satın alınmış ve hak sahiplerine kamulaştırma bedelleri ödenmiştir.

Buna göre, maliye teorisi bağlamında bu olayda gerçekleştirilen kamu giderinin iktisadi ve mali unsuru aşağıdakilerden hangisiyle en doğru şekilde ifade edilmiştir?

  1. Devletin egemenlik gücüne dayanarak milli gelirdeki satın alma gücünün bir kısmını, kamusal yarar sağlama güdüsüyle parasal olarak söz konusu projeye tahsis etmesidir.Cevap
  2. B
    Yapılan harcamaların 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca, yasama organı tarafından onaylanan bütçe yetkisine dayandırılmasıdır.
  3. C
    İlgili mal ve hizmetlerin, tıpkı özel kesim aktörleri gibi kârlılık amacı güdülerek ve tarafların tam gönüllülüğü esasına dayalı olarak tedarik edilmesidir.
  4. D
    Harcama sürecinin yalnızca genel bütçeli idareler tarafından değil, KİT'ler ve mahalli idareler gibi geniş anlamda devlet organlarınca da üstlenilmesidir.
  5. E
    Projenin yürütülmesinde, 5018 sayılı Kanun'un kurumsal kapsamı dışındaki tamamen özelleştirilmiş piyasa aktörlerinin kaynak kullanımının harcama sayılmasıdır.

Cevap

Kamu giderinin iktisadi ve mali unsuru; egemenlik gücüne dayanılarak satın alma gücünün (kaynakların), kamusal yarar amacıyla parasal olarak aktarılmasını ifade eden seçenektir.
Kamu giderinin iktisadi unsuru, devletin veya kamu kuruluşlarının toplumsal ihtiyaçları karşılamak üzere milli gelirin bir bölümünü kullanmasıdır. Mali unsur ise modern ekonomilerde bu kaynak aktarımının doğrudan ayni olarak değil, parasal (nakdi) bir yolla yapılmasıdır. Doğru olan ifadede, hem satın alma gücünün (milli gelir) aktarımı hem de bu eylemin temel saiki olan kamusal yarar ve devletin zorlayıcı egemenlik gücü vurgulanmış, işlemin ekonomik mahiyeti tam olarak yansıtılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu giderlerinin unsurlarını tasnif et.
Hukuki/İdari unsur: Kanunlara (5018 sayılı Kanun, bütçe kanunu) dayanması ve kamu tüzel kişisince yapılması. İktisadi/Mali unsur: Kaynak (milli gelir) tahsisinin parasal nitelikte yapılması ve kamusal yarar güdüsü.
Soru kökü özel olarak işlemin iktisadi ve mali mahiyetini sormaktadır.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin hangi unsura karşılık geldiğini analiz et.
B seçeneği hukuki unsuru, D ve E seçenekleri idari kapsamı, C seçeneği ise özel sektör giderlerinin özelliklerini yansıtmaktadır.
Çeldiricileri doğru şekilde eleyebilmek için her bir ifadenin kamu maliyesi teorisindeki yerini belirlemek gerekir.
3
İktisadi ve mali unsurun tanımını karşılayan doğru ifadeyi belirle.
Kaynakların (milli gelirin) kamusal yarar amacıyla parasal olarak (mali unsur) ve devletin gücüyle (iktisadi bağlamda piyasadan farklı olarak) tahsis edildiğini belirten seçenek doğru yanıt olarak işaretlenir.
Harcamanın maddi boyutu ve amacının tam birleşimi ancak bu ifadede bulunmaktadır.

Anahtar Kavram

Kamu giderlerinin iktisadi, mali, hukuki ve idari unsurlarının birbirinden ayırt edilmesi.
Bu soruyu puanla