Examkin

Soru

Zorluk: OrtaGölge Fiyat (Shadow Price) Yaklaşımı

Bir kamu idaresi, sağlık hizmetlerini modernize etmek amacıyla yurt dışından yüksek teknolojili tıbbi cihaz ithal etmeyi planlamaktadır. Ülkede uygulanan döviz kontrol rejimleri nedeniyle resmi döviz kuru, serbest piyasadaki denge kurunun oldukça altında (aşırı değerli yerli para) seyretmektedir. Bu yatırım projesinin toplumsal maliyet-fayda analizi (MFA) yapılırken, ithal edilecek cihazların gerçek ekonomik maliyetini belirlemek için aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

  1. A
    Cihazların maliyeti, kamu bütçesinden çıkacak gerçek nakdi yansıtması bakımından resmi döviz kuru üzerinden hesaplanmalıdır.
  2. Resmi kur ile denge kuru arasındaki farkı ve dövizin kıtlık değerini yansıtmak amacıyla cihazların maliyeti gölge döviz kuru üzerinden değerlendirilmelidir.Cevap
  3. C
    Tıbbi cihazlar sosyal bir mal niteliğinde olduğu için analize maliyet olarak değil, doğrudan toplumsal fayda olarak dahil edilmelidir.
  4. D
    Cihazların ithalatı sırasında ödenen gümrük vergileri ve fonlar, toplumsal bir maliyet artışı olarak kabul edilip piyasa fiyatına eklenmelidir.
  5. E
    Döviz kuru belirsizliğini ortadan kaldırmak için cihazların maliyeti, projenin yürütüldüğü yılın tüketici fiyat endeksiyle (TÜFE) deflate edilerek sabitlenmelidir.

Cevap

Resmi kur ile denge kuru arasındaki farkı ve dövizin kıtlık değerini yansıtmak amacıyla cihazların maliyeti gölge döviz kuru üzerinden değerlendirilmelidir.
Toplumsal maliyet-fayda analizinde, eğer piyasa fiyatları (bu örnekte resmi döviz kuru) kaynakların gerçek kıtlığını veya fırsat maliyetini yansıtmıyorsa, bu değerlerin gölge fiyatlarla düzeltilmesi gerekir. Yerli paranın aşırı değerli olduğu durumlarda döviz kıt bir kaynaktır ve resmi kur maliyeti olduğundan düşük gösterir; bu nedenle gölge döviz kuru kullanımı zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa aksaklığının tespiti
Resmi döviz kurunun, dövizin gerçek kıtlık değerini yansıtmadığı (aşırı değerli yerli para durumu) belirlenmiştir.
Maliyet-fayda analizinde temel amaç, projenin toplum için yarattığı gerçek kaynak değişimini ölçmektir.
2
Gölge fiyat kavramının uygulanması
Piyasa fiyatlarının (resmi kurun) yanıltıcı olduğu bu durumda 'Gölge Fiyat' (Shadow Price) yaklaşımına başvurulur.
Gölge fiyatlar, piyasa fiyatlarının sosyal fırsat maliyetinden saptığı durumlarda gerçek değeri temsil eder.
3
Gölge döviz kurunun belirlenmesi
İthal girdilerin maliyeti, resmi kur yerine dövizin denge değerini yansıtan gölge döviz kuru ile hesaplanır.
Bu sayede toplumun kıt döviz kaynaklarını bu projeye tahsis etmesinin gerçek maliyeti analiz edilmiş olur.

Anahtar Kavram

Gölge Fiyat (Shadow Price), piyasa fiyatlarının piyasa aksaklıkları (tekel, vergi, işsizlik, kur kontrolü vb.) nedeniyle sosyal fırsat maliyetini yansıtmadığı durumlarda kullanılan düzeltilmiş fiyatlardır.

İpuçları

1
Resmi rakamlar her zaman kaynakların gerçek değerini yansıtır mı?
2
Kurun yapay olarak düşük tutulması, ithal edilen bir ürünün toplum için 'ucuz' olduğu anlamına mı gelir?
3
Piyasa fiyatlarının sosyal fırsat maliyetinden saptığı durumlarda kullanılan kavrama odaklanın.

Daha Fazla Pratik

İşsizliğin olduğu bir bölgedeki kamu projesinde 'Gölge Ücret' (Shadow Wage) hesaplamasını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Gölge Fiyat (Shadow Price) Yaklaşımı

Bu konudan daha fazla soru