Examkin

Kamu Giderlerinin Sınıflandırılması

233 soru

Soru 1Soru →

X Bakanlığına bağlı Y Genel Müdürlüğünün, Z ilindeki taşra teşkilatında yer alan bir şube müdürlüğü (harcama birimi) tarafından kurumun faaliyetlerini yürütmek amacıyla taşıt kiralama hizmeti alınmıştır.

Türkiye'de uygulanan Analitik Bütçe Sınıflandırması (ABS) kapsamında, bu harcama işleminin 'İdari (Kurumsal) Sınıflandırma' boyutu dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu sınıflandırma, harcamayı yetkilendiren tepe yönetiminden işlemi fiilen gerçekleştiren en alt harcama birimine kadar dört düzeyli bir hiyerarşi sunarak idari ve siyasi hesap verebilirliği tesis eder.

Cevap

İdari (Kurumsal) sınıflandırma, harcamayı yetkilendiren en üst yönetimden fiilen harcamayı yapan en alt birime kadar dört düzeyli bir hiyerarşi sunarak yetki ve hesap verebilirliği sağlayan sistemdir.
İdari (Kurumsal) Sınıflandırma, bütçe ödeneklerinin tahsis edildiği ve harcama yetkisinin kullanıldığı organizasyonel yapıyı gösterir. Türkiye'de uygulanan Analitik Bütçe Sınıflandırmasında kurumsal kodlama 4 düzeyden oluşmaktadır. İlk düzey bakanlıklar gibi tepe yönetimleri ifade ederken, son (dördüncü) düzey ise bizzat harcamayı gerçekleştiren en alt yetkili birimi (harcama birimi) temsil eder. Sistemin temel varlık nedeni, bütçe hakkının kullanımı çerçevesinde 'parayı kimin harcadığını' net bir şekilde kayıt altına alarak parlamentoya karşı siyasi ve idari hesap verebilirliği sağlamaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki durumun ve sorulan sınıflandırma boyutunun analiz edilmesi
Soruda harcamayı yapan idari hiyerarşi (Bakanlık, Genel Müdürlük, Şube Müdürlüğü) verilmiş ve Analitik Bütçe Sınıflandırmasındaki 'Kurumsal Sınıflandırma' boyutu sorulmuştur.
Hangi sınıflandırma türünün kurallarının uygulanacağını belirlemek için gereklidir.
2
Kurumsal Sınıflandırmanın işlevinin ve yapısının tanımlanması
Kurumsal sınıflandırma, kamu harcamasını yapan teşkilat yapısını 4 düzeyde (I. Bakanlık, II. Genel Müdürlük, III. Bölge/Taşra, IV. Harcama Birimi) kodlayarak idari ve siyasi hesap verebilirliği sağlar.
Doğru ifadenin tespit edilebilmesi için sistemin temel amacının ve kapsamının bilinmesi şarttır.
3
Çeldirici seçeneklerde yer alan diğer sınıflandırma türlerinin elenmesi
Harcamanın amacı (Fonksiyonel), ekonomik türü (Ekonomik) ve kaynağı (Finansman Tipi) hakkındaki ifadeler ile mahalli idareleri kapsam dışı bırakan yanlış yargılar elenmiştir.
Kavram karmaşası yaratmak için kurulan tuzakların (diğer sınıflandırma boyutlarının tanımlarının) ayıklanması doğru cevaba ulaşmayı kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Analitik Bütçe Sisteminde Kurumsal Sınıflandırmanın İşlevi ve Kapsamı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru →

Bir ülkede hükümet, tarımsal üretim maliyetlerini düşürmek ve temel gıda maddelerinin piyasa fiyatlarındaki enflasyonist artışı kontrol altına almak amacıyla çiftçilere, kullandıkları tohum ve gübre maliyetinin belirli bir oranında 'nakdi destek (sübvansiyon)' ödemesi yapma kararı almıştır. Eş zamanlı olarak, kırsal kesimdeki tarımsal verimliliği kalıcı olarak artırmak amacıyla ilgili devlet kurumu eliyle yeni bir baraj ve kapalı sistem sulama kanalı ağı inşa edilmiştir.

Kamu harcamalarının ekonomik sınıflandırması ve transfer harcamalarının alt türlerine ilişkin teorik ayrımlar dikkate alındığında, bu iki kamu harcaması kalemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çiftçilere yapılan nakdi tohum ve gübre desteği, üretim maliyetlerini düşürmek suretiyle piyasa mekanizmasına ve fiyat oluşumuna müdahale amacı taşıyan bir ekonomik transfer harcamasıdır.

Cevap

Çiftçilere yapılan nakdi tohum ve gübre desteğinin, üretim maliyetlerini düşürmek suretiyle piyasa mekanizmasına ve fiyat oluşumuna müdahale amacı taşıyan bir ekonomik transfer harcaması olduğunu belirten ifadedir.
Doğru ifadede çiftçilere yapılan tohum ve gübre desteğinin, üretim maliyetlerini düşürerek fiyatlara müdahale eden bir 'ekonomik transfer' olduğu vurgulanmıştır. Literatürde KİT görev zararları, ihracat teşvikleri ve tarımsal sübvansiyonlar, üretici maliyetlerini azaltıp piyasa dengesini etkiledikleri için ekonomik transferlerin en somut ve tipik örnekleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Çiftçilere yapılan nakdi gübre ve tohum desteğinin kamu harcaması türünü (gerçek mi, transfer mi?) analiz edin.
Bu ödeme karşılığında devlet doğrudan bir mal veya hizmet satın almadığı (üretim faktörlerini istihdam etmediği) için bu bir "transfer (gerçek olmayan)" harcamasıdır.
Gerçek ve transfer harcaması ayrımının temel kriteri, harcamanın karşılığında devlete doğrudan bir mal veya hizmet akımının (quid pro quo) olup olmamasıdır.
2
Söz konusu transfer harcamasının alt türünü (sosyal, ekonomik, mali) belirleyin.
Harcamanın amacı; üretim maliyetlerini düşürmek, piyasa fiyatlarını kontrol altına almak ve üretimi teşvik etmek olduğu için bu ödeme bir "ekonomik transfer" (sübvansiyon) niteliği taşır.
Sosyal transferler gelir dağılımını düzeltmek ve yoksulluğu önlemek için hanehalkına yapılırken; ekonomik transferler piyasa işleyişine, maliyetlere ve üretime müdahale etmek amacıyla işletmelere veya üreticilere yapılır.
3
Baraj ve sulama kanalı inşasının kamu harcaması türünü değerlendirin.
Bu harcama sermaye teşkili sağlar, dayanıklı bir fiziki varlık yaratır ve faydası birden fazla yıla yayılır. Dolayısıyla bir "yatırım (gerçek)" harcamasıdır.
Seçeneklerdeki cari harcama veya gerçek olmayan harcama şeklindeki hatalı eşleştirmeleri elemek için altyapı yatırımlarının niteliğinin doğru tespiti şarttır.

Anahtar Kavram

Kamu Harcamalarında Ekonomik Sınıflandırma ve Transfer Harcamalarının Alt Türleri (Ekonomik, Sosyal ve Mali Transferler)
Soru 3Soru →

Sayıştay denetçisi olarak görev yapan bir uzman, denetlediği genel bütçeli bir idarenin mali tablolarını incelerken, bazı harcama kalemlerinin Analitik Bütçe Sınıflandırmasında (ABS) hatalı kodlandığını tespit etmiştir. İdarenin gerçekleştirdiği bazı harcamalar "Sermaye (Yatırım) Giderleri" tertibinden ödenmiş olmasına rağmen, aslında nitelikleri gereği "Mal ve Hizmet Alım (Cari) Giderleri" veya "Transfer Harcamaları" tertibinden ödenmesi gerekmektedir.

Buna göre, aşağıda incelemeye konu olan harcamalardan hangisi gerçekten "Sermaye (Yatırım) Gideri" niteliği taşıdığı için idarenin yaptığı kodlama doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdare sistemlerinde kalıcı olarak kullanılacak olan ve ilgili yıl bütçe kanununda belirlenen asgari yatırım (kapitalizasyon) sınırını aşan özgün bir veri tabanı yazılımının lisans hakkı alımı

Cevap

İdare sistemlerinde kalıcı olarak kullanılacak olan ve ilgili yıl bütçe kanununda belirlenen asgari yatırım (kapitalizasyon) sınırını aşan özgün bir veri tabanı yazılımının lisans hakkı alımı seçeneği yatırım gideri niteliğindedir.
Kamu harcamalarının ekonomik sınıflandırmasında, devletin fiziki veya gayrimaddi varlık stokunu artıran, faydalı ömrü bir yıldan uzun olan ve bütçe kanunlarıyla her yıl belirlenen asgari yatırım tutarını (kapitalizasyon sınırını) aşan harcamalar 'Sermaye (Yatırım) Giderleri' olarak kaydedilir. Bilgisayar yazılımları, veri tabanları, lisanslar ve patentler idarenin mal varlığına katılan 'gayrimaddi haklar'dır ve söz konusu asgari sınırı geçmeleri durumunda kesinlikle sermaye gideri tertibinden ödenmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Harcamaların niteliğini ve Analitik Bütçe Sınıflandırmasındaki (ABS) yerini analiz et.
Yatırım (Sermaye) giderleri, faydalı ömrü 1 yılı aşan, belirli bir parasal limiti geçen ve devletin mal varlığına eklenen harcamalardır.
Soruda hangi harcamanın gerçekten sermaye gideri olduğunu bulmamız istenmektedir.
2
Seçeneklerdeki harcamaları sırasıyla değerlendir.
Bakım-onarım, eğitim-danışmanlık ve akaryakıt alımları tüketim ve idame amaçlı (cari) giderlerdir. Derneğe yapılan nakdi yardım ise karşılıksız olduğundan transfer harcamasıdır.
Yanlış kodlanan ve cari veya transfer niteliğinde olan harcamaları elemek.
3
Yazılım lisansı alımının özelliklerini kontrol et.
Veri tabanı yazılımı lisansı, 1 yıldan uzun süre kullanılacak olan, kapitalizasyon sınırını aşan bir 'gayrimaddi hak'tır ve mevzuat gereği sermaye (yatırım) gideri olarak sınıflandırılır.
Doğru kodlanmış yatırım harcamasını kesin olarak tespit etmek.

Anahtar Kavram

Sermaye (Yatırım) Giderleri ve Gayrimaddi Hak Alımları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru →

Maliye teorisinde Rozenberg tarafından geliştirilen analitik tasnif, kamu harcamalarının milli gelir ve kaynak tahsisi üzerindeki etkilerini belirlemede önemli bir araçtır. Bu yaklaşıma göre kamu giderleri; devletin harcama karşılığında doğrudan bir mal veya hizmet elde edip etmediğine ve üretim faktörü kullanıp kullanmadığına bağlı olarak sınıflandırılmaktadır.

Bu teorik çerçeve dikkate alındığında, aşağıdaki bütçe harcama kalemlerinden hangisi Rozenberg'in sınıflandırma sisteminde 'gerçek gider' kategorisinde değerlendirilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel eğitim hizmetlerinin sunumu amacıyla devlet okullarında fiilen görev yapan öğretmenlerin aylık maaş ödemeleri

Cevap

Temel eğitim hizmetlerinin sunumu amacıyla devlet okullarında fiilen görev yapan öğretmenlerin aylık maaş ödemeleri
Rozenberg sınıflandırmasına göre, devletin cari dönemde üretim faktörlerini (emek, sermaye, doğa, müteşebbis) kullanarak doğrudan mal ve hizmet elde ettiği harcamalar 'gerçek gider' olarak adlandırılır. Devlet okullarında eğitim hizmetinin yürütülebilmesi için fiilen görev yapan öğretmenlere ödenen maaşlar, devletin 'emek' faktörünü kullanmasının bir bedelidir. Bu ödeme karşılığında devlet doğrudan bir hizmet üretimi gerçekleştirdiği ve bu durum milli gelir üzerinde doğrudan artırıcı etki yarattığı için personel ödemeleri gerçek gider kapsamındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Rozenberg'in kamu giderleri sınıflandırmasındaki temel ayrım kriterlerini belirle.
Rozenberg'e göre devletin ödeme karşılığında üretim faktörü (mal veya hizmet) elde ettiği ve milli geliri doğrudan artıran harcamalar 'gerçek gider'; herhangi bir karşılık almaksızın sadece satın alma gücü aktardığı harcamalar ise 'gerçek olmayan (transfer) gider' olarak sınıflandırılır.
Sorunun çözümünde kullanılacak teorik çerçeveyi kurmak için.
2
Seçeneklerdeki harcama kalemlerinin devlet açısından bir üretim faktörü alımı karşılığı olup olmadığını analiz et.
Faiz ödemeleri, SGK finansman açığı ödemeleri, sosyal yardımlar ve sübvansiyonların tek taraflı satın alma gücü aktarımı olduğu görülür.
Gerçek olmayan (transfer) giderleri elemek için.
3
Kalan seçeneği Rozenberg'in 'gerçek gider' tanımıyla eşleştir.
Öğretmen maaşlarının, idarenin eğitim hizmeti üretebilmek amacıyla satın aldığı 'emek' faktörünün bedeli olduğu ve dolayısıyla gerçek gider kategorisinde yer aldığı tespit edilir.
Doğru cevabı kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Rozenberg'in Gerçek ve Gerçek Olmayan Gider Sınıflandırması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru →

Kamu harcamalarının bilimsel tasniflerinden biri olan hukuki sınıflandırma (olağan ve olağanüstü gider ayrımı) ile ekonomik sınıflandırma (cari, yatırım ve transfer harcamaları) arasındaki ilişki dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir kamu harcamasının ekonomik sınıflandırmada yatırım gideri niteliği taşıması, onun hukuki olarak olağanüstü gider olmasını gerektirmez; bütçede öngörülebilen planlı yatırımlar olağan gider kabul edilir.

Cevap

Bir yatırım giderinin planlı ve öngörülebilir olması durumunda olağan gider kabul edileceğini belirten ifade doğrudur.
Kamu maliyesi literatüründe olağan ve olağanüstü gider ayrımı harcamanın öngörülebilirliği, düzenliliği ve bütçede baştan yer alıp alamamasına göre yapılır. Devletin yol, baraj, okul inşa etmesi gibi yatırım harcamaları ekonomik olarak 'yatırım' başlığında incelense de, devletin devamlılık arz eden asli görevleri ve planlı faaliyetleri arasında olduğu için hukuki açıdan 'olağan gider' kabul edilir. Olağanüstü gider, ancak savaş veya doğal afet gibi önceden bütçelenemeyen zorunlu durumlarda ortaya çıkan giderlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuki sınıflandırmanın temel ölçütlerini belirle.
Olağan giderler öngörülebilen ve düzenli tekrarlanan giderlerdir. Olağanüstü giderler ise savaş, doğal afet gibi öngörülemeyen ve düzensiz ortaya çıkan giderlerdir.
Seçeneklerdeki iddiaların hukuki dayanağını test etmek için kavramsal sınırların çizilmesi gerekir.
2
Ekonomik sınıflandırma ile hukuki sınıflandırma arasındaki bağımsızlığı analiz et.
Yatırım harcamaları (ekonomik sınıflandırma) büyük tutarlı olsa da, devletin normal kalkınma planları içinde yer aldığından olağan gider niteliği taşır.
Öğrencilerin 'büyük montanlı ve uzun vadeli' yatırımları yanlışlıkla 'olağanüstü' olarak kodlamasını engellemek içindir.
3
Seçenekleri analiz eterek doğru eşleşmeyi bul.
Yatırım harcamalarının kural olarak olağanüstü olmadığını, planlandığı takdirde olağan gider kabul edileceğini savunan seçenek, kamu maliyesi teorisine tam uyumludur.
Çapraz sınıflandırma mantığını doğru yansıtan tek geçerli kural budur.

Anahtar Kavram

Hukuki Sınıflandırma: Olağan ve Olağanüstü Giderler
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru →

Kamu harcamalarının ekonomik sınıflandırması yapılırken, harcamanın milli gelire, üretime ve sermaye birikimine olan etkileri dikkate alınır. Bu bağlamda cari giderler ile yatırım giderleri arasındaki temel ayrım, harcamanın ekonomik ömrü ve üretim kapasitesine yaptığı katkıya dayanmaktadır.

Buna göre, bir kamu idaresinin gerçekleştirdiği aşağıdaki işlemlerden hangisi ekonomik sınıflandırma bağlamında kesinlikle "cari gider" kapsamında yer alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hizmet sunumunda kullanılan cihazların, mevcut kapasitesini aşmamak ve faydalı ömrünü uzatmamak kaydıyla periyodik bakımlarının yaptırılması

Cevap

Hizmet sunumunda kullanılan cihazların, mevcut kapasitesini aşmamak ve faydalı ömrünü uzatmamak kaydıyla periyodik bakımlarının yaptırılmasını ifade eden seçenektir.
Cari giderler, devletin normal ve sürekli idari faaliyetlerini sürdürebilmesi için yaptığı, faydası genellikle kısa sürede (bir mali yıl içinde) tükenen ve mevcut sermaye stokunu artırmayan harcamalardır. Kamu envanterindeki makine, teçhizat veya cihazların mevcut çalışma durumlarını korumak amacıyla yapılan rutin bakım ve onarım masrafları (faydalı ömrü uzatmadığı ve üretim kapasitesini artırmadığı sürece) mevcut durumu muhafaza etmeye yönelik olduğundan doğrudan mal ve hizmet alımı kapsamında değerlendirilir ve 'cari gider' niteliği taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Cari gider kavramının temel unsurlarını tanımlamak.
Cari giderler; devletin normal faaliyetlerini yürütmek için yapılan, faydası bir yıl içinde tükenen ve yeni bir sermaye stoku oluşturmayan harcamalardır.
Harcamanın sınıflandırılmasında kullanılacak temel ölçütleri belirlemek için.
2
Yatırım (sermaye) giderleri ile cari giderler arasındaki ayrım noktasını tespit etmek.
Mevcut bir varlığın kapasitesini artıran, ekonomik ömrünü uzatan ve değerini yükselten harcamalar yatırım gideri; sadece mevcut durumu ve çalışma kapasitesini korumaya yönelik periyodik harcamalar ise cari giderdir.
Seçeneklerdeki çeşitli bakım ve onarım harcamalarının niteliğini doğru ayrıştırmak için.
3
Transfer harcamalarının ayırt edici özelliğini dikkate almak.
Devletin karşılığında doğrudan bir mal veya hizmet almadığı, sadece satın alma gücünün el değiştirdiği harcamalar transfer gideridir.
Sübvansiyon gibi karşılıksız ödemeleri cari giderlerden ayırmak için.
4
Seçenekleri analiz ederek doğrudan mal ve hizmet alımı niteliğinde olan ve kapasite artışı sağlamayan harcamayı bulmak.
Cihazların kapasitesini ve faydalı ömrünü uzatmayan periyodik bakımları, mevcut durumu koruyan tipik bir cari giderdir.
Doğru sınıflandırmayı neticelendirmek için.

Anahtar Kavram

Ekonomik Sınıflandırmada Cari Gider ve Yatırım Gideri Ayrımı
Soru 7Soru →

X ülkesinde ilgili bakanlıklar, ülkenin makroekonomik hedeflerine ulaşması için çeşitli harcama politikaları hayata geçirmiştir. Kamu harcamalarının ekonomik sınıflandırmasında yer alan transfer harcamaları; devletin doğrudan bir mal veya hizmet satın alımı yapmaksızın kişi veya kurumların satın alma gücünü artıran harcamalardır ve kendi içinde alt türlere ayrılır.

Buna göre, devletin yürüttüğü aşağıdaki harcama işlemlerinden hangisi, özel sektörün üretim maliyetlerini düşürerek piyasa işleyişine müdahale etmeyi hedefleyen 'ekonomik transfer' niteliğinde bir harcamadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Stratejik öneme sahip sektörlerde faaliyet gösteren ihracatçı firmalara, kullandıkları enerji maliyetlerinin belirli bir oranında nakdi destek sağlanması

Cevap

İhracatçı firmalara enerji maliyetlerinin bir oranında nakdi destek sağlanması seçeneği ekonomik transfer örneğidir.
Doğru yanıt, stratejik firmalara kullandırılan enerji maliyeti desteğini içermektedir. Bu tür ödemeler (sübvansiyonlar ve teşvikler), devletin doğrudan mal veya hizmet satın almadığı, ancak piyasa işleyişine müdahale ederek üretici lehine maliyet avantajı yarattığı karşılıksız aktarımlardır ve kamu maliyesinde 'ekonomik transfer' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki harcama sınıflandırması tanımını ve istenen harcama türünü analiz etmek.
Soruda, karşılıksız yapılan transfer harcamalarından, özel sektörün maliyetlerini düşüren ve üretime müdahale eden 'ekonomik transfer' örneği istenmektedir.
Seçenekleri değerlendirmeden önce aranacak kavramsal çerçevenin netleştirilmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki harcamaların gerçek (reel) harcama mı yoksa transfer harcaması mı olduğunu belirlemek.
Demiryolu inşası (yatırım harcaması) ve personele maaş ödenmesi (cari harcama) devletin doğrudan mal/hizmet alımı içerdiğinden gerçek harcamalardır. Bunlar transfer harcaması statüsünden baştan elenir.
Transfer harcamalarının en temel özelliği, devletin karşılığında doğrudan bir mal veya hizmet satın almamasıdır (quid pro quo olmaması).
3
Kalan transfer harcaması seçeneklerini (işsizlik ödemesi, faiz ödemesi, firmalara enerji desteği) alt türlerine göre sınıflandırmak.
İşsizlere yapılan ödeme sosyal amaçlı (sosyal transfer), tahvil faizi ödemesi finansman amaçlı (mali transfer), firmalara yapılan enerji desteği ise üretim maliyetini düşürme amaçlıdır (ekonomik transfer).
Transfer harcamaları yaratmak istedikleri etkiye göre alt türlere (sosyal, ekonomik, mali) ayrılır ve doğru tespit bu ayrıma dayanır.

Anahtar Kavram

Transfer Harcamalarının Alt Türleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru →

A.C. Pigou'nun kamu harcamaları analizinde "verimli (gerçek)" ve "verimsiz (transfer)" şeklindeki ayrımı, harcamanın yarattığı sosyal faydadan ziyade ulusal kaynakların kullanım biçimine dayanır. Pigou'ya göre devlet, yaptığı ödeme karşılığında ekonomiden bir mal, hizmet veya üretim faktörü çekiyorsa bu işlem "verimli" harcamadır. Harcamanın, sadece toplumun bir kesiminden alınan satın alma gücünün karşılıksız olarak başka bir kesimine aktarılmasından ibaret olması durumunda ise işlem "verimsiz" harcama olarak nitelendirilir.

Bu analitik yaklaşıma göre, aşağıdaki mali işlemlerden hangisi Pigou'nun sınıflandırması kapsamında "verimsiz" harcama kategorisinde yer alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ekonomik dalgalanma nedeniyle işini kaybeden vatandaşlara bütçeden yapılan karşılıksız nakdi gelir destekleri

Cevap

Ekonomik dalgalanma nedeniyle işini kaybeden vatandaşlara bütçeden yapılan karşılıksız nakdi gelir destekleri
Pigou'nun kamu maliyesi teorisinde 'verimsiz' harcama kavramı, modern bütçe sistemlerindeki 'transfer harcamaları'na karşılık gelir. Doğru seçenek olan nakdi gelir desteklerinde devlet piyasadan herhangi bir mal satın almamakta veya bir üretim faktörünü istihdam etmemektedir. Sadece toplanan vergilerin veya borçlanmanın yarattığı satın alma gücü işsiz vatandaşlara aktarılmaktadır. Ekonomi üzerinde doğrudan bir kaynak tüketimi yaratmadığı için bu işlem tam anlamıyla Pigou'nun 'verimsiz' harcama tanımına uyar.

Adım Adım Çözüm

1
A.C. Pigou'nun verimli/verimsiz (gerçek/transfer) harcama ayrımının temel ölçütünü belirle.
Pigou'ya göre verimli harcama, devletin kaynakları (mal, hizmet, emek) doğrudan kullandığı ve bir karşılık (quid pro quo) aldığı harcamalardır. Verimsiz harcama ise devletin hiçbir mal veya hizmet talep etmeden, sadece satın alma gücünü transfer ettiği ödemelerdir.
Soru kökündeki kavramların literatürdeki kesin ekonomik tanımlarını netleştirmek için.
2
Seçeneklerdeki harcamaların bir 'karşılık' (quid pro quo) içerip içermediğini analiz et.
Bina inşası (mal/hizmet alımı), personel maaşı (emek alımı), mühimmat tedariki (mal alımı) ve büro giderleri (mal/hizmet alımı) doğrudan karşılığı olan işlemlerdir. Nakdi gelir destekleri ise karşılıksızdır.
Gündelik dildeki 'israf/verimsizlik' algısı ile ekonomik tanımdaki 'kaynak kullanımı' ayrımını yapabilmek için.
3
Karşılıksız (quid pro quo olmayan) işlemi Pigou'nun 'verimsiz' kategorisi ile eşleştir.
İşsiz kalan vatandaşlara yapılan nakdi yardımlar, ekonomiden doğrudan bir kaynak çekmediği için verimsiz (transfer) harcamadır.
Sınav sorusunun bizden istediği kesin tanımsal sonucu bulmak için.

Anahtar Kavram

Pigou Sınıflandırmasında Verimli (Gerçek) ve Verimsiz (Transfer) Harcama Ayrımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru →

Bir makroekonomik analiz raporunda, devlet bütçesinden çıkan fonlar değerlendirilirken ikili bir ayrıma gidilmiştir. Bir yanda, kamu kesiminin piyasadaki mevcut üretim faktörlerini fiilen istihdam ederek ulusal kaynak havuzundan doğrudan pay aldığı işlemler yer almaktadır. Diğer yanda ise, kamu otoritesinin kaynak tahsisi sürecine doğrudan müdahil olmadığı, yalnızca elindeki satın alma gücünü belirli sosyal gruplara aktardığı işlemler bulunmaktadır. Raporun yazarı, ikinci gruptaki işlemleri yapısal olarak 'verimsiz' şeklinde nitelendirmiş; ancak bu kavramı idari bir başarısızlık veya israfı vurgulamak için değil, fonların devlet nezdinde doğrudan bir fiziksel veya beşeri sermaye karşılığı yaratmamasını ifade etmek üzere kullanmıştır.

Bu analitik kurgu, kamu maliyesi teorisinde aşağıdaki düşünürlerden hangisinin geliştirdiği sınıflandırma modelini ve bu modelin dayandığı asli ölçütü doğru biçimde ifade etmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: A.C. Pigou — Ödemenin doğrudan bir mal veya hizmet bedeli olarak yapılıp yapılmadığına bakılarak, ekonomideki gerçek kaynakların devlet eliyle tüketilip tüketilmediği

Cevap

Doğru cevap, sınıflandırmanın A.C. Pigou'ya ait olduğunu ve temel ölçütün harcamanın doğrudan bir mal veya hizmet bedeli olarak yapılıp yapılmadığı (kaynak tüketimi) olduğunu belirten seçenektir.
Doğru cevap Pigou'nun sınıflandırma kriterini hatasız yansıtmaktadır. A.C. Pigou, kamu harcamalarını milli kaynakların doğrudan tüketilmesi (exhaustive/gerçek harcamalar) ve sadece satın alma gücünün transfer edilmesi (transfer harcamaları) temelinde ikiye ayırmıştır. Literatürde bu ayrım, devletin doğrudan mal/hizmet karşılığı aldığı harcamaların 'verimli', almadığı harcamaların ise 'verimsiz' olarak adlandırılması şeklinde de ifade edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki kavramsal çerçevenin analiz edilmesi
Soruda harcamaların 'devletin doğrudan üretim faktörü kullanması (kaynak tüketimi)' ile 'satın alma gücünün devri (kaynak aktarımı)' şeklinde ikiye ayrıldığı tespit edilmiştir.
Harcama sınıflandırmalarının temel mantığını anlamak, doğru düşünürü eşleştirmek için gereklidir.
2
Verimli ve Verimsiz kavramlarının eşleştirilmesi
Kaynak tüketen, doğrudan bir mal/hizmet karşılığı olan harcamalar 'verimli' (gerçek), karşılıksız olan ve sadece geliri dağıtan harcamalar 'verimsiz' (transfer) olarak eşleştirilir.
Bu kavramsal tanımlama doğrudan A.C. Pigou'nun kamu harcamaları analizinin temelini oluşturur.
3
Seçeneklerin analiz edilip elenmesi
Malvarlığı kriteri Rozenberg'e, fonksiyonel yaklaşım Musgrave'e aittir. Pigou'nun transfer ödemelerinde devlete hizmet sunma şartı yoktur. Bu nedenle doğru yazar ve doğru kriter sadece bir seçenekte tam olarak verilmiştir.
Sadece düşünürün adı değil, savunduğu analitik kriterin de doğru verildiği seçeneği bulmak hedeflenmektedir.

Anahtar Kavram

Pigou'nun Gerçek (Verimli) ve Transfer (Verimsiz) Harcamalar Sınıflandırması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru →

Bir ülkenin ekonomi yönetimi, toplam bütçe harcama hacmini aynı seviyede tutarken, kamu sektörünün ekonomideki doğrudan kaynak kullanımını ve piyasadaki mal-hizmet talebini azaltmayı hedeflemektedir. Yönetim, bu daraltıcı etkiyi yaratırken aynı zamanda piyasadaki satın alma gücünün sosyal amaçlarla el değiştirmesini sağlamak istemektedir.

Maliye teorisinde Rozenberg tarafından yapılan analitik sınıflandırma dikkate alındığında, bu makroekonomik amaca ulaşmak için hükümetin aşağıdaki bütçe politikası değişikliklerinden hangisini uygulaması en uygunudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet eliyle yürütülen büyük altyapı ve sulama projelerini durdurarak, buradan sağlanan tasarrufu dar gelirli vatandaşlara yönelik nakdi gelir desteği programlarına aktarmak

Cevap

Devlet eliyle yürütülen büyük altyapı ve sulama projelerini durdurarak, buradan sağlanan tasarrufu dar gelirli vatandaşlara yönelik nakdi gelir desteği programlarına aktarmak
Doğru seçenekte belirtilen politika değişikliği, Rozenberg'in tasnifine tam olarak uymaktadır. Hükümetin altyapı projelerini durdurması, devletin üretim faktörlerine yönelik talebini ve doğrudan kaynak kullanımını kestiği anlamına gelir (Gerçek giderlerin azaltılması). Bu fonların yoksul kesimlere nakdi destek olarak verilmesi ise, devletin karşılığında hiçbir mal veya hizmet almadığı, sadece satın alma gücünü transfer ettiği anlamına gelir (Gerçek olmayan / transfer giderlerin artırılması). Bu durum, soruda istenen 'kaynak kullanımını azaltıp satın alma gücünü el değiştirme' hedefini bütçe hacmini değiştirmeden sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Ekonomi yönetiminin temel makroekonomik hedefini analiz etmek.
Hedef: Toplam bütçe hacmi sabit kalırken, devletin doğrudan mal/hizmet talebini (kaynak kullanımını) azaltmak ve satın alma gücünün el değiştirmesini sağlamaktır.
Sorunun çözümüne giden ilk adım, politika yapıcının hangi harcama türünü azaltıp hangisini artırmak istediğini teorik zemine oturtmaktır.
2
Belirlenen hedefi Rozenberg sınıflandırmasıyla eşleştirmek.
Devletin doğrudan mal ve hizmet talep ettiği harcamalar 'Gerçek Giderler', satın alma gücünü devreden harcamalar ise 'Gerçek Olmayan (Transfer) Giderler'dir.
Rozenberg, harcamaları milli gelir ve kaynak tahsisi üzerindeki etkisine göre bu iki ana başlığa ayırır.
3
Seçeneklerdeki harcama kalemlerinin 'Gerçek' ve 'Gerçek Olmayan' yönlerini tespit ederek hedefe uygun (Gerçek Giderden -> Gerçek Olmayan Gidere geçiş) seçeneği bulmak.
Altyapı projeleri (Gerçek) azaltılıp, nakdi gelir desteği (Gerçek Olmayan) artırıldığında hedefe ulaşılmış olur.
Sadece bu senaryoda devlet üretim faktörü kullanımından çekilerek fonları karşılıksız olarak topluma aktarmaktadır.

Anahtar Kavram

Rozenberg Sınıflandırması (Gerçek ve Gerçek Olmayan Kamu Giderleri)
Soru 11Soru →

Kamu yönetiminde gerçekleştirilen bir teşkilat yapısı değişikliğiyle, daha önce bir bakanlığa bağlı ana hizmet birimi (genel müdürlük) olarak faaliyet gösteren bir kurum, bağlı bulunduğu bakanlıktan ayrılarak doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı ve kendi bütçesine sahip müstakil bir 'Başkanlık' statüsü kazanmıştır.

Bütçeleme sistematiği dikkate alındığında, bu idari dönüşümün söz konusu kurumun harcamalarına ait kurumsal sınıflandırma kodları üzerindeki birincil etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurum, devletin siyasi ve idari teşkilatlanmasında en üst hiyerarşik kademede temsil edilmeye başlandığı için kurumsal sınıflandırmanın I. düzeyinde yeni ve bağımsız bir kod ile tanımlanır.

Cevap

Doğru cevap, idarenin en üst hiyerarşik kademede bağımsız temsil kazanması sebebiyle kurumsal sınıflandırmanın I. düzeyinde yeni bir kod ile tanımlanması gerektiğini belirten seçenektir.
Analitik Bütçe Sisteminde (ABS) kurumsal sınıflandırma dört düzeyli olup, siyasi ve idari sorumluluk dikkate alınarak tasarlanmıştır. I. Düzey, bakanlıklar, anayasal kurumlar ve doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı Başkanlıklar gibi devletin en üst düzey kurumsal yapılarını ifade eder. Bir genel müdürlüğün müstakil bir başkanlığa dönüşmesi, hiyerarşik bağlamda en üst organa doğrudan bağlanması ve kendi bütçe tahsisatını yönetmesi anlamına geldiğinden, kurumun ABS içerisinde kurumsal sınıflandırmanın birinci düzeyinde yeni bir idari kimlik kodu almasını gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki idari değişikliğin bütçe sistematiğindeki yerini belirle.
Bir genel müdürlüğün (II. düzey idare) doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir Başkanlık (I. düzey idare) statüsüne geçmesi söz konusudur.
Analitik Bütçe Sisteminde hiyerarşik yapı kurumsal sınıflandırma ile izlenir.
2
Kurumsal sınıflandırmanın düzeylerini idari yapı ile eşleştir.
I. düzey, kabine (bakanlıklar) ve anayasal kurumlar ile doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı müstakil üst kurumlardan oluşur.
Kurum en üst siyasi hiyerarşiye doğrudan bağlandığı ve kendi bütçesine kavuştuğu için I. düzeyde temsil edilmelidir.
3
Diğer sınıflandırma türleri (fonksiyonel vb.) ve 5018 kapsamı ile ilgili çeldiricileri ele.
Kurumsal kimlik değiştiği için fonksiyonel aynılık gerekçesiyle kurumsal kodun sabit bırakılması veya kurumun 5018 kapsamından çıkması söz konusu olamaz.
Kamu idaresinin kimliği kurumsal sınıflandırmanın tek ve yegane konusudur.

Anahtar Kavram

İdari (Kurumsal) Sınıflandırma ve Analitik Bütçe Sisteminin Mimari Yapısı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

Kamu harcamaları, ekonomik sınıflandırma bağlamında devletin milli gelirden pay alarak doğrudan mal ve hizmet alımı yaptığı "gerçek harcamalar" ile herhangi bir karşılık beklemeksizin satın alma gücünü belirli kesimlere aktardığı "transfer harcamaları" olarak iki ana gruba ayrılır. Transfer harcamaları da kendi içinde yöneldiği amaca ve niteliğine göre iktisadi, sosyal, mali, sermaye ve dolaylı transferler gibi alt türlere tasnif edilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki kamu harcaması örnekleri ve eşleştirildikleri transfer harcaması alt türü dikkate alındığında hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Korunmaya muhtaç bireylerin bakımı amacıyla devlete ait sosyal hizmet merkezlerinde istihdam edilen personele ödenen aylıklar – Sosyal Transfer

Cevap

Korunmaya muhtaç bireylerin bakımı amacıyla devlete ait sosyal hizmet merkezlerinde istihdam edilen personele ödenen aylıklar – Sosyal Transfer
Yanlış eşleştirmenin yer aldığı ifadede belirtilen 'sosyal hizmet merkezlerinde istihdam edilen personele ödenen aylıklar', devletin doğrudan hizmet üretimi için bir üretim faktörünü (emeği) kullanması karşılığında yaptığı bir ödemedir. Harcamanın yapılabilmesi için bir 'karşılık' (emek tahsisi) bulunduğundan, bu harcama ekonomik sınıflandırmaya göre bir 'transfer harcaması' değil, 'gerçek harcama' (cari harcama / personel gideri) niteliğindedir. İşlevsel (fonksiyonel) bütçe sınıflandırmasında 'sosyal güvenlik ve sosyal yardım hizmetleri' içinde yer alsa da, ekonomik anlamda karşılıksız bir aktarım olmadığı için sosyal transfer olarak değerlendirilemez. Soru, yanlış yapılan eşleştirmeyi sorduğundan bu seçenek doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki harcama örneklerinin 'karşılıklı' (gerçek harcama) mı yoksa 'karşılıksız' (transfer harcaması) mı olduğunu analiz et.
İhracat teşviki, yatırım hibesi, belediye payları ve üretici zararı tazmini karşılıksızdır (transfer niteliğindedir). Personel aylıkları ise emek faktörünün karşılığıdır (gerçek harcamadır).
Ekonomik sınıflandırmanın en temel ayrımı 'quid pro quo' (karşılık) prensibine dayanır.
2
Transfer harcaması olduğu tespit edilenlerin alt türlerini kontrol et.
İhracat teşviki iktisadidir; yatırım hibesi sermaye transferidir; belediye payı mali transferdir; fiyat sübvansiyonu dolaylı transferdir. Tüm bu eşleştirmeler doğrudur.
Transfer harcamalarının hangi amaca ve kime yapıldığı, alt türünü belirler.
3
Gerçek harcama özelliğine sahip olan seçeneğin eşleştirmesini değerlendir.
Sosyal hizmet merkezindeki personel maaşları, işlevsel olarak sosyal bir amaca hizmet etse de, ekonomik anlamda karşılıklı bir ödeme (personel gideri) olduğu için 'Sosyal Transfer' olamaz.
İşlevsel sınıflandırma (amacına göre) ile ekonomik sınıflandırma (etkisine göre) birbirine karıştırılmamalıdır.

Anahtar Kavram

Gerçek ve Transfer Harcaması Ayrımı ile Transfer Harcamalarının Alt Türleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru →

Karayolları Genel Müdürlüğü, ulaşım altyapısını güçlendirmek ve trafik güvenliğini sağlamak amacıyla yürüttüğü faaliyetler kapsamında bütçesinden çeşitli ödemeler gerçekleştirmektedir.

Buna göre, gerçekleştirilen aşağıdaki harcamalardan hangisi ekonomik sınıflandırma ölçütleri bağlamında 'yatırım (sermaye) gideri' niteliği taşımaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni bir otoyol projesinin inşasında kullanılmak üzere temin edilen, faydalı ömrü bir yılı aşan ve bütçe kanunuyla belirlenen asgari limitin üzerindeki ağır iş makinelerinin satın alınması

Cevap

Doğru cevap, faydalı ömrü bir yılı aşan ve bütçe kanunuyla belirlenen asgari limitin üzerindeki ağır iş makinelerinin satın alınmasını ifade eden seçenektir.
Yatırım (sermaye) giderleri; devletin sermaye stokunu ve üretim kapasitesini artıran, faydalı ömrü bir yıldan uzun olan ve bütçe kanunlarıyla belirlenen asgari limitin üzerinde değere sahip olan dayanıklı mal, makine, teçhizat alımları ile gayrimenkul yapım giderlerini kapsar. Seçeneklerde yer alan yeni otoyol inşasında kullanılacak ağır iş makinelerinin satın alınması, bu kriterleri bütünüyle karşıladığı için net bir sermaye (yatırım) gideridir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda istenen harcama türünün temel özelliklerini tanımla.
Sermaye (yatırım) gideri; faydalı ömrü bir yıldan uzun olan, bütçe limitlerini aşan ve devletin sermaye stokuna kalıcı ilave yapan harcamalardır.
Seçenekleri bu kritere göre elemek gereklidir.
2
Seçeneklerdeki harcama kalemlerini ekonomik etkilerine göre sınıflandır.
Tuz/eriyik ve iş kıyafeti alımları tüketim malı olup cari giderdir. Sosyal yardımlar karşılıksız olduğu için transfer gideridir. Rutin motor bakımları ise mevcut varlığı korumaya yönelik cari giderdir.
Yanlış seçeneklerin hangi harcama türüne girdiğini belirlemek doğru cevabı kesinleştirir.
3
Kriterleri karşılayan harcama kalemini tespit et.
Ağır iş makinelerinin alınması, faydalı ömrünün uzunluğu ve limit üstü değeriyle doğrudan sermaye stokunu artırdığı için yatırım gideridir.
Sermaye gideri tanımına uyan tek seçeneği belirlemek için.

Anahtar Kavram

Yatırım (Sermaye) Giderleri ile Cari ve Transfer Giderlerinin Ayırt Edilmesi
Soru 14Soru →

Kamu mali yönetiminde hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla, yapılan bir harcamanın hem makro düzeydeki kurumsal sorumlusunun (örneğin kabinedeki ilgili bakanlık veya bağımsız üst kurum) hem de harcamayı fiilen gerçekleştiren yetkili birimin (harcama yetkilisinin bulunduğu en alt birim) bütçe kayıtlarından izlenebilmesi gerekmektedir. Analitik Bütçe Sisteminde bu izlenebilirliği tam olarak sağlamak üzere spesifik bir kodlama yapısı oluşturulmuştur.

Buna göre, bir kamu harcamasının tahsis edildiği en üst kurumsal yapıyı ve harcamayı doğrudan gerçekleştiren en alt birimi eşzamanlı olarak tespit etmek isteyen bir mali denetçinin, sırasıyla hangi sınıflandırma düzeylerine odaklanması gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumsal sınıflandırmanın I. düzeyi ve IV. düzeyi

Cevap

Kurumsal sınıflandırmanın I. düzeyi ve IV. düzeyi
Analitik Bütçe Sisteminde harcamayı yapan idari yapıyı gösteren sistem 'Kurumsal Sınıflandırma'dır. Bu sınıflandırma dört düzeyden oluşur. I. Düzey, bakanlıklar veya anayasal olarak bağımsız üst kurumlar gibi makro düzeydeki sorumluları (siyasi ve idari üst sorumlu) gösterir. IV. Düzey ise harcama yetkilisinin görev yaptığı, harcamanın bizzat organize edildiği en alt birimleri (örneğin bir şube müdürlüğü) ifade eder. Bu nedenle denetçinin sorumluluk zincirinin en üstünü ve en altını görmek için bu iki düzeye bakması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Harcamayı yapan kurumu belirleyen sınıflandırma türünün tespit edilmesi
Kurumsal Sınıflandırma
Harcamanın siyasi ve idari sorumlularını izlemek için 'harcamayı kim yapıyor?' sorusuna cevap veren kurumsal sınıflandırma kodlarına bakılmalıdır.
2
En üst kurumsal sorumluyu ifade eden düzeyin belirlenmesi
Kurumsal Sınıflandırma I. Düzey
Bakanlıklar veya anayasal olarak bağımsız üst kurumlar gibi makro düzeydeki siyasi/idari sorumluluk I. düzey kodlarında takip edilir.
3
Harcamayı fiilen yapan en alt birimin belirlenmesi
Kurumsal Sınıflandırma IV. Düzey
Harcama yetkilisinin bulunduğu ve fiili ödemenin organize edildiği şube veya daire gibi en alt birimler IV. düzeyde kodlanır.

Anahtar Kavram

Analitik Bütçe Sisteminde Kurumsal Sınıflandırma Düzeyleri
Soru 15Soru →

Modern bütçe sistemlerinde bir kamu harcamasının izlenebilirliğini sağlamak için çeşitli kodlama yöntemleri bir arada kullanılır. Örneğin, bir devlet hastanesinin tıbbi cihaz alımı sürecinde; harcamanın 'sağlık hizmetleri' amacına yönelik olması (I) ile 'sermaye gideri' niteliği taşıması (II) sisteme kaydedilir. Ancak bütçe hakkının tam olarak kullanılabilmesi ve yasal denetim mekanizmalarının işletilebilmesi için, ödeneğin 'Sağlık Bakanlığı > Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü > Taşra Teşkilatı > İlgili Devlet Hastanesi' şeklinde dört kademeli bir yetki zincirinden geçerek kullanıldığının da (III) kodlanması gerekmektedir.

Bu senaryoda III numaralı durum ile ifade edilen ve kamu idarelerinin hiyerarşik yapılarını temel alarak bütçe sisteminde 'Gideri kim yapıyor?' sorusuna cevap veren sınıflandırma sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumsal (İdari) sınıflandırma

Cevap

Kurumsal (İdari) sınıflandırma
Doğru yanıt, kamu harcamasını gerçekleştiren idari birimleri hiyerarşik teşkilat yapılarına (Bakanlık, Genel Müdürlük, Merkez/Taşra, Harcama Birimi olmak üzere 4 düzey) göre kodlayan sınıflandırma türüdür. Analitik Bütçe Sisteminde bu sınıflandırma, harcamayı fiilen yapan makamın tespit edilmesini sağlayarak bütçe sürecinde siyasi ve idari denetimin yapılabilmesine olanak tanır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki I numaralı ifadenin analiz edilmesi
Harcamanın 'sağlık hizmetleri' amacına yönelik olması, fonksiyonel (işlevsel) sınıflandırmanın konusudur.
Fonksiyonel sınıflandırma 'Hangi amaçla?' sorusuna yanıt verir.
2
Metindeki II numaralı ifadenin analiz edilmesi
Harcamanın 'sermaye gideri' niteliği taşıması, ekonomik sınıflandırmanın konusudur.
Ekonomik sınıflandırma harcamanın iktisadi türünü belirtir.
3
Metindeki III numaralı ifadenin analiz edilmesi
Harcamanın Sağlık Bakanlığı teşkilat hiyerarşisi içindeki yolculuğunun gösterilmesi, kurumsal (idari) sınıflandırmanın konusudur.
Kurumsal sınıflandırma 'Gideri kim yapıyor?' sorusuna yanıt vererek yetki ve sorumluluk zincirini (4 düzeyli yapı) gösterir.

Anahtar Kavram

İdari (Kurumsal) Sınıflandırmanın Tanımı ve Özellikleri
Soru 16Soru →

Kamu idarelerinin gerçekleştirdiği harcamalar, ekonomide yarattıkları etkiler göz önüne alınarak cari, yatırım (sermaye) ve transfer giderleri olarak sınıflandırılmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki harcama kalemlerinden hangisi ekonomik sınıflandırma kapsamında 'yatırım gideri' olarak değerlendirilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mevcut idari hizmet binasının kullanım ömrünü standart süresinin ötesine uzatan kapsamlı deprem güçlendirme ve yenileme ödemeleri

Cevap

Mevcut idari hizmet binasının kullanım ömrünü standart süresinin ötesine uzatan kapsamlı deprem güçlendirme ve yenileme ödemeleri
Yatırım (sermaye) giderleri, devletin sermaye stokunu artıran, faydası genellikle bir yılı aşan ve makroekonomik düzeyde milli geliri doğrudan artıran harcamalardır. Sadece yeni tesis inşası veya makine-teçhizat alımı gibi ilk yatırımlar değil, aynı zamanda mevcut sabit varlıkların ekonomik ömrünü uzatan, kapasitesini veya değerini belirgin şekilde artıran 'esaslı bakım ve onarım' giderleri de yatırım harcaması olarak sınıflandırılır. Bu nedenle, hizmet binasının fiziki ömrünü uzatan kapsamlı deprem güçlendirme çalışması net bir yatırım gideridir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki harcamaların fayda süresini ve sermaye stokuna net etkisini analiz et.
Rutin bakım, kırtasiye ve güvenlik hizmeti alımlarının faydası bir yıl içinde tükenir; kuruluşlara yapılan yardımlar ise doğrudan bir üretim faktörü kullanımını gerektirmez.
Yatırım giderlerini cari ve transfer harcamalarından ayırmanın temel ölçütü harcamanın fayda süresi ve doğrudan üretkenlik kapasitesidir.
2
Deprem güçlendirme ve yenileme harcamasının niteliğini değerlendir.
Bu işlem, binanın mevcut kapasitesini ve ekonomik ömrünü standart kullanım süresinin ötesine taşıdığı için sermaye stokuna net bir ekleme yapar.
Mevcut sabit sermaye varlıklarının ekonomik ömrünü uzatan veya kapasitesini artıran esaslı onarımlar (büyük onarımlar), ekonomik sınıflandırmada cari gider değil, yatırım (sermaye) gideri olarak kabul edilir.

Anahtar Kavram

Yatırım Giderlerinin Kapsamı ve Esaslı Onarım - Rutin Bakım Ayrımı
Soru 17Soru →

Adalet Bakanlığı, vatandaşların yargı hizmetlerine erişimini kolaylaştırmak amacıyla yeni bir adalet sarayı inşa ettirmiş ve bina güvenliğini sağlamak üzere yüksek teknolojili güvenlik sistemleri satın almıştır.

Analitik Bütçe Sistemine göre bu harcama işlemine ait kayıtlar oluşturulurken;

I. Harcamanın "Kamu Düzeni ve Güvenlik Hizmetleri" amacına yönelik olarak gerçekleştirilmesi,
II. Satın alınan sistemlerin kalıcı bir donanım varlığı oluşturması sebebiyle "sermaye gideri" niteliği taşıması,
III. Harcama yetkisinin ve bütçe ödeneğinin "Adalet Bakanlığı" kurumsal hiyerarşisi içindeki bir birime ait olması

gibi farklı boyutlar analiz edilmektedir.

Buna göre, bu harcama işleminin Analitik Bütçe Sistemindeki "İşlevsel (Fonksiyonel) Sınıflandırma" boyutu, numaralanmış ifadelerden hangisi veya hangileridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız I

Cevap

Yalnız I numaralı ifade işlevsel sınıflandırmayı yansıtmaktadır.
İşlevsel (fonksiyonel) sınıflandırma, devletin faaliyet türlerini ve harcamaların hangi hizmet amacına (sağlık, eğitim, güvenlik vb.) yönelik olarak yapıldığını gösteren boyutudur. Analitik Bütçe Sisteminde uluslararası COFOG standartlarına uygun olarak tasarlanmıştır. I numaralı ifadede yer alan 'Kamu Düzeni ve Güvenlik Hizmetleri', harcamanın nihai amacını ortaya koyduğu için doğrudan işlevsel sınıflandırma ile ilgilidir. II numaralı ifade harcamanın niteliğine odaklanan ekonomik sınıflandırmayı, III numaralı ifade ise idari yapıya odaklanan kurumsal sınıflandırmayı belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlevsel (Fonksiyonel) Sınıflandırmanın tanımını ve temel amacını hatırla.
İşlevsel sınıflandırma, kamu harcamalarının devletin hangi hizmetlerini (eğitim, sağlık, güvenlik vb.) yerine getirmek amacıyla yapıldığını gösteren sistemdir.
Soruda Analitik Bütçe Sistemindeki farklı boyutlar arasından sadece işlevsel olanın tespit edilmesi istenmektedir.
2
I numaralı ifadeyi analiz et.
"Kamu Düzeni ve Güvenlik Hizmetleri", harcamanın nihai amacını (fonksiyonunu) belirttiği için doğrudan İşlevsel Sınıflandırmanın kapsamındadır.
COFOG standartlarına göre devletin temel fonksiyonları bu başlık altında kodlanır.
3
II numaralı ifadeyi analiz et.
"Sermaye gideri" niteliği, harcamanın bütçe üzerindeki ekonomik etkisini ifade ettiği için Ekonomik Sınıflandırmaya aittir.
Bir harcamanın cari, sermaye veya transfer olması onun ekonomik doğasını gösterir.
4
III numaralı ifadeyi analiz et.
"Adalet Bakanlığı" vurgusu, harcamayı gerçekleştiren idari birimi gösterdiği için Kurumsal Sınıflandırmaya aittir.
Hizmeti kimin sunduğu kurumsal boyutta izlenir.
5
Bulguları sentezle ve doğru seçeneği belirle.
Yalnızca I numaralı ifade İşlevsel Sınıflandırmayı temsil etmektedir.
Diğer ifadeler farklı sınıflandırma türlerini (ekonomik ve kurumsal) tanımlamaktadır.

Anahtar Kavram

İşlevsel (Fonksiyonel) Sınıflandırmanın Analitik Bütçe Sistemindeki Yeri
Soru 18Soru →

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonundaki bütçe müzakereleri sırasında bir milletvekili, Karayolları Genel Müdürlüğünün yıl içinde yapacağı personel maaş ödemeleri, kırtasiye ve malzeme alımları, yeni otoyol yapım projeleri ile kamulaştırma bedelleri dâhil olmak üzere tüm harcama kalemlerinin toplam mali büyüklüğünü tek bir çerçevede görmek amacıyla ayrıntılı bir rapor talep etmiştir.

Bütçe uzmanlarının bu talebi karşılayabilmek ve harcamayı gerçekleştiren idarenin tüm ödeneklerini, harcamanın niteliğine veya hizmetin nihai amacına bakılmaksızın toplu olarak filtreleyebilmek için aşağıdaki sınıflandırma türlerinden hangisini esas almaları gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumsal (İdari) sınıflandırma

Cevap

Kurumsal (İdari) sınıflandırma
Kamu idarelerinin organizasyon yapıları dikkate alınarak oluşturulan sınıflandırma türü 'Kurumsal (İdari) Sınıflandırma'dır. Bu sınıflandırma, harcamayı yapan yetkili idareyi (örneğin bir Genel Müdürlüğü) merkeze alır ve kurumun kendi bütçesinden çıkan ister personel ödemesi olsun isterse yol yapım maliyeti olsun tüm tutarların tek bir şemsiye kod altında izlenebilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda istenen raporun temel ayrım kriterini tespit et.
Raporun odak noktası, harcamanın ne için yapıldığı (ulaştırma/yol) veya niteliği (maaş, mal alımı) değil; doğrudan harcamayı gerçekleştiren teşkilatın (Karayolları Genel Müdürlüğü) kendisidir.
Milletvekili, farklı nitelikteki tüm harcamaları tek bir idare şemsiyesi altında birleştirerek o kurumun bütçe büyüklüğünü görmek istemektedir.
2
Bütçe sınıflandırma sistemlerinin temel işlevlerini değerlendir.
Bütçe kodlamasında yetkili kurumun kimliğini gösteren yapı, teşkilat hiyerarşisine dayanan kurumsal sınıflandırmadır.
Kurumsal sınıflandırma 'Harcamayı kim yapıyor?' sorusunu yanıtlarken, fonksiyonel sınıflandırma 'Hangi amaçla yapılıyor?', ekonomik sınıflandırma ise 'Ne alınıyor / Ekonomik etkisi nedir?' sorularını yanıtlar.

Anahtar Kavram

Harcamayı gerçekleştiren idari birimi (bakanlık, genel müdürlük, daire başkanlığı vb.) temel alan ve yetkili kamu idaresinin toplam harcama büyüklüğünü gösteren bütçe kodlama sistemi kurumsal (idari) sınıflandırmadır.
Soru 19Soru →

Kamu maliyesi literatüründe kamu harcamalarını; devletin bir mal veya hizmet alımı karşılığında yaptığı ödemeler (satın alma) ve herhangi bir mal veya hizmet alımı söz konusu olmaksızın yaptığı ödemeler (hibeler) olarak ikiye ayıran; bu ayrımda ise 'karşılıklılık' (quid pro quo) esasına dayanan iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hugh Dalton

Cevap

Kamu harcamalarını satın alma ve hibeler olarak 'karşılıklılık' (quid pro quo) esasına göre sınıflandıran iktisatçı Hugh Dalton'dır.
Doğru cevap olan seçenek, kamu harcamalarını devletin yaptığı ödemenin karşılığında bir mal veya hizmet alıp almadığına (karşılıklılık/quid pro quo) göre 'satın alma' (purchases) ve 'hibeler' (grants) olarak ayıran Hugh Dalton'ın yaklaşımını ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen temel kriteri belirle.
Kriter: 'Karşılıklılık' (quid pro quo) ve 'Satın Alma - Hibe' ayrımı.
Bilimsel sınıflandırmalarda her iktisatçı farklı bir kriter kullanmıştır.
2
Kriteri ilgili iktisatçı ile eşleştir.
Hugh Dalton, harcamaları devletin bir karşılık alıp almamasına göre gruplandırmıştır.
Dalton'a göre bir mal veya hizmet karşılığı yapılan harcamalar 'satın alma', karşılıksız olanlar ise 'hibe'dir.

Anahtar Kavram

Dalton'un Karşılıklılık (Quid Pro Quo) Sınıflandırması

Daha Fazla Pratik

Diğer bilimsel sınıflandırmalarda kullanılan 'fayda' (Cohn) ve 'görev niteliği' (Mill) kriterlerini tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 20Soru →

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ), su kaynaklarının korunması, geliştirilmesi ve yönetilmesi amacıyla mali yıl içerisinde çeşitli harcama işlemleri gerçekleştirmektedir.

Kamu harcamalarının ekonomik sınıflandırması dikkate alındığında, DSİ tarafından yapılan aşağıdaki harcamalardan hangisi niteliği gereği "cari gider" kapsamında değerlendirilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mevcut sulama tesislerinin günlük işletilmesi ve rutin bakımı amacıyla yapılan akaryakıt ile hizmet alımı ödemeleri

Cevap

Mevcut sulama tesislerinin günlük işletilmesi ve rutin bakımı amacıyla yapılan akaryakıt ile hizmet alımı ödemeleri
Doğru seçenek cari giderlerin temel tanımına uymaktadır: Devlet hizmetlerinin kesintisiz yürütülmesi için yapılan, faydası genellikle aynı yıl içinde tükenen (akaryakıt gibi) ve devletin sermaye stokunda (net malvarlığında) kalıcı bir artış yaratmayan (rutin temizlik ve bakım gibi) harcamalar ekonomik sınıflandırmada cari gider olarak tasnif edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cari gider kavramının temel özelliklerini hatırla.
Cari giderler; devletin normal ve sürekli faaliyetlerini yürütebilmesi için yapılan, faydası genellikle o mali yıl içinde tükenen, devletin net malvarlığını artırmayan tüketim niteliğindeki harcamalardır.
Seçeneklerdeki harcama türlerini analiz edebilmek için doğru teorik tanıma ihtiyaç vardır.
2
Seçeneklerdeki harcamaların devletin malvarlığına (sermaye stokuna) olan etkisini değerlendir.
İş makinesi alımı ve kapasite artırıcı pompa yenilemesi devletin malvarlığını ve üretim kapasitesini kalıcı olarak artırır (Yatırım gideri).
Yatırım giderleri ile cari giderler arasındaki en belirgin fark, sermaye teşkili yaratıp yaratmadığıdır.
3
Seçeneklerdeki harcamaların bir karşılığı (mal/hizmet akımı) olup olmadığını incele.
Afet yardımları ve dış kredi faiz ödemelerinin karşılığında devlete doğrudan bir mal veya hizmet akımı yoktur (Transfer harcaması).
Gerçek (tüketim ve yatırım) harcamalar ile gerçek olmayan (transfer) harcamalar arasındaki ayrımı tespit etmek gerekir.
4
Geriye kalan seçeneği cari gider kriterleri açısından doğrula.
Akaryakıt alımı ve rutin bakım ödemeleri, kısa sürede tüketilen ve hizmetin devamlılığını sağlayan işlemler olduğu için cari giderdir.
Doğru seçeneğin tanıma birebir uyduğundan emin olmak için son kontrol yapılır.

Anahtar Kavram

Kamu Harcamalarının Ekonomik Sınıflandırması
Sayfa 1 / 12Sonraki