Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorMenkul Kıymetler Envanteri ve Değerlemesi

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihi itibarıyla geçici yatırım amaçlı menkul kıymet portföyünde yer alan varlıklara ve dönem içinde yapılan hatalı kayıtlara ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

* Hisse Senedi A: Alış maliyeti 80.00080.000 TL olan bu hisse senetlerinin satın alınması sırasında ödenen 1.0001.000 TL tutarındaki komisyon, muhasebe personeli tarafından yanlışlıkla maliyete eklenerek kaydedilmiştir. Dönem sonunda hisse senetlerinin borsa rayicinin 76.00076.000 TL olduğu tespit edilmiştir.
* Hisse Senedi B: İşletmenin portföyünde maliyet bedeli 50.00050.000 TL olan hisse senetlerinin dönem sonu itibarıyla borsa rayicinin 58.00058.000 TL olduğu görülmüştür.
* Hisse Senedi C: Alış maliyeti 40.00040.000 TL olan ve önceki dönem sonunda 6.0006.000 TL değer düşüklüğü karşılığı ayrılmış olan hisse senetlerinin dönem sonu borsa rayici 42.00042.000 TL olarak belirlenmiştir.
* Özel Kesim Tahvili: 01.09.202501.09.2025 tarihinde ihraç edilen ve aynı gün 120.000120.000 TL nominal bedelle satın alınan yıllık %20\%20 faizli tahvillerin faizleri, ihraç tarihinden itibaren yıllık olarak ödenmektedir.

Bu bilgilere göre, gerekli envanter ve düzeltme kayıtları sonucunda işletmenin 2025 yılı dönem kârı üzerindeki net etki aşağıdakilerden hangisidir?

  1. 9.0009.000 TL artışCevap
  2. B
    11.00011.000 TL artış
  3. C
    17.00017.000 TL artış
  4. D
    7.0007.000 TL artış
  5. E
    10.00010.000 TL artış

Cevap

Dönem sonu düzeltme ve değerleme işlemleri sonucunda işletmenin dönem kârı net 9.0009.000 TL artmıştır.
Dönem kârı üzerindeki net etki hesaplanırken; Hisse A için maliyete hatalı eklenen 1.0001.000 TL komisyonun gider yazılması ve 4.0004.000 TL tutarında değer düşüklüğü karşılığı ayrılması (toplam 5.0005.000 TL gider), Hisse B için işlem yapılmaması, Hisse C için ayrılmış olan 6.0006.000 TL karşılığın iptaliyle gelir yazılması ve tahvil için 4 aylık 8.0008.000 TL faiz gelirinin tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir. Toplamda 14.00014.000 TL gelir ve 5.0005.000 TL gider oluştuğundan net kâr 9.0009.000 TL artmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Hisse Senedi A için komisyon hatasının düzeltilmesi
1.0001.000 TL Gider (653 Komisyon Giderleri)
Menkul kıymet alım komisyonları Tekdüzen Hesap Planı uyarınca maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.
2
Hisse Senedi A için değer düşüklüğü karşılığı ayrılması
80.000−76.000=4.00080.000 - 76.000 = 4.000 TL Gider (654 Karşılık Giderleri)
İhtiyatlılık kavramı gereği, borsa rayici maliyetin altına düşen hisse senetleri için karşılık ayrılır.
3
Hisse Senedi B'nin değerlemesi
00 TL Etki
İhtiyatlılık kavramı uyarınca hisse senetlerinde gerçekleşmemiş değer artışları (borsa rayicinin maliyetten yüksek olması) kâr olarak kaydedilmez.
4
Hisse Senedi C için karşılık iptalinin belirlenmesi
6.0006.000 TL Gelir (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar)
Değeri tekrar yükselen menkul kıymetlerde, daha önce ayrılan karşılık tutarı kadar iptal kaydı yapılarak gelir yazılır; ancak maliyet bedeli aşılamaz.
5
Tahvil faiz tahakkukunun hesaplanması
120.000×%20×(4/12)=8.000120.000 \times \%20 \times (4/12) = 8.000 TL Gelir (642 Faiz Gelirleri)
Dönemsellik kavramı gereği, Eylül-Aralık aylarını kapsayan 4 aylık faiz geliri dönem sonu itibarıyla tahakkuk ettirilmelidir.
6
Net kâr etkisinin toplanması
−1.000−4.000+0+6.000+8.000=+9.000-1.000 - 4.000 + 0 + 6.000 + 8.000 = +9.000 TL
Tüm gelir ve gider kalemlerinin toplamı dönem net kârı üzerindeki etkiyi verir.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerin dönem sonu değerlemesinde maliyet esası, ihtiyatlılık ve dönemsellik kavramlarının uygulanması.

İpuçları

1
Menkul kıymet alımındaki komisyon giderlerini ve tahvil faizlerinin dönemsellik gereği tahakkukunu ayrı ayrı değerlendirin.
2
Hisse senetlerinde değer artışlarının kaydedilip kaydedilmeyeceğine ihtiyatlılık kavramı çerçevesinde karar verin; ayrıca karşılık iptallerinde maliyet bedelinin aşılamayacağını unutmayın.
3
Tahvil faizini hesaplarken 01.09.2025 ile 31.12.2025 arasındaki 4 ayı dikkate alın. Hisse A için önce komisyon hatasını düzeltip sonra net maliyet üzerinden karşılık ayırın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda yabancı para birimiyle ihraç edilmiş tahvillerin kur farkı ve faiz tahakkukunu bir arada hesaplamayı deneyin.

Alternatif Yöntem

Her bir kalem için ayrı ayrı kâr/zarar etkisi (Net Gelir - Net Gider) tablosu oluşturarak toplam etkiye ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Menkul Kıymetler Envanteri ve Değerlemesi

Bu konudan daha fazla soru