Examkin

Dönen Varlıklar

663 soru

Soru 401Soru →

İşletme, satmak amacıyla 15.00015.000 TL tutarında ticari malı veresiye satın almıştır. Bu malların işletme deposuna ulaştırılması için nakliye firmasına 1.0001.000 TL nakit ödenmiştir (KDV ihmal edilmiştir). Aralıklı envanter yöntemi kullanan işletmede, ödenen nakliye bedeli ile ilgili yapılacak muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 153 Ticari Mallar hesabı 1.0001.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Mal alımında ödenen nakliye bedeli '153 Ticari Mallar' hesabının borcuna kaydedilir.
Muhasebenin maliyet esası kavramı uyarınca, bir varlığın satın alınması ve kullanılabilir hale getirilmesi için yapılan nakliye, sigorta ve gümrük gibi tüm harcamalar o varlığın maliyet bedeline dahil edilir. Ticari mal alımında ödenen nakliye bedeli de malın maliyetini artırdığı için 153 Ticari Mallar hesabının borç tarafına kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Harcamanın niteliğini belirle
Alım nakliye gideri
Ticari malların işletme deposuna getirilmesi için yapılan bir harcamadır.
2
Muhasebe temel kavramını uygula
Maliyet Esası Kavramı
Varlıkların edinilmesi için yapılan tüm harcamalar o varlığın maliyetine eklenmelidir.
3
Kayıt yöntemini ve yönünü seç
153 Ticari Mallar hesabının borçlandırılması
Varlık hesaplarındaki artışlar borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Maliyet Esası ve Stok Maliyeti

Daha Fazla Pratik

Mal alımından sonra yapılan iadelerin ve alınan iskontoların stok maliyetini nasıl etkilediğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 402Soru →

İşletme, 11 Aralık 20252025 tarihinde bir müşterisi ile 44 ay sürecek bir pazar araştırma danışmanlığı sözleşmesi imzalamıştır. Sözleşme bedeli olan 240.000240.000 TL, hizmetin tamamlanacağı 3131 Mart 20262026 tarihinde tahsil edilecektir. Buna göre, işletmenin dönemsellik kavramı gereği 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapması gereken ayarlama kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "181 Gelir Tahakkukları" hesabı 60.00060.000 TL borçlandırılır.

Cevap

"181 Gelir Tahakkukları" hesabının 60.00060.000 TL borçlandırılması gereken seçenektir.
Dönemsellik kavramı uyarınca, gelirin elde edildiği dönemde kaydedilmesi gerekir. İşletme Aralık ayında hizmeti vermiş ve 60.00060.000 TL tutarında bir gelir hak etmiştir. Tahsilat henüz gerçekleşmediği ve fatura kesilmediği için bu tutar "181 Gelir Tahakkukları" hesabında bir varlık (aktif) olarak izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam hizmet süresi ve bedelini analiz etme
Hizmet süresi 44 ay, toplam bedel 240.000240.000 TL.
Aylık gelir tutarını hesaplamak için temel verilerdir.
2
Aylık gelir tutarını hesaplama
240.000/4=60.000240.000 / 4 = 60.000 TL.
Dönemsellik gereği her aya düşen pay belirlenmelidir.
3
Cari döneme (20252025) ait süreyi belirleme
Aralık ayı (11 ay).
11 Aralık - 3131 Aralık arası cari dönem geliri sayılır.
4
Muhasebe hesabını belirleme
Gelir hak edilmiş ancak tahsil edilmediği için "181 Gelir Tahakkukları" borçlandırılır, ilgili gelir hesabı alacaklandırılır.
Tahakkuk esası ve dönemsellik kavramı gereği varlık artışı kaydedilmelidir.

Anahtar Kavram

Tahakkuk Esası ve Dönemsellik Kavramı

İpuçları

1
İşletmenin sunduğu hizmet karşılığında hak ettiği bedelin ne kadarlık kısmının cari yıla (20252025) ait olduğunu belirleyin.
2
Gelir hak edilmiş ancak henüz tahsil edilmemişse hangi aktif (varlık) hesabı kullanılır? 180180 mi yoksa 181181 mi?
3
Aralık ayı için hesaplanan 60.00060.000 TL'lik tutar, işletme için bir alacak hakkı doğurduğundan "Gelir Tahakkukları" hesabının borcuna yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Eğer ödeme 11 Aralık'ta peşin alınsaydı hangi hesabın kullanılacağını düşünerek 380380 nolu hesabın çalışma mantığını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 403Soru →

İşletme, geçici yatırım amacıyla satın aldığı hisse senetlerine ilişkin aşağıdaki işlemleri gerçekleştirmiştir:

İşlemBirim Fiyat (TL)Miktar (Adet)Diğer Bilgiler
Alış15151.0001.000300300 TL Banka Komisyonu
Dönem Sonu Değerleme12121.0001.000Karşılık ayrılmıştır
İzleyen Dönem Satış1414500500Banka aracılığıyla

Bu bilgilere göre, hisse senetlerinin satışı için yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı 1.0001.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

"645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı 1.0001.000 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
Satış kaydında işletme kasasına (veya bankaya) 7.0007.000 TL giriş olurken, '110 Hisse Senetleri' hesabı maliyet bedeli olan 7.5007.500 TL üzerinden alacaklandırılarak azaltılır. Aynı zamanda satılan paylara isabet eden 1.5001.500 TL tutarındaki '119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' borçlandırılarak kapatılır. Kaydın dengelenmesi için alacak tarafa yazılan 1.0001.000 TL fark, satışın kârla sonuçlandığını gösterir ve '645 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Satılan hisse senetlerinin alış maliyetini hesaplayınız.
500 adet×15 TL=7.500 TL500 \text{ adet} \times 15 \text{ TL} = 7.500 \text{ TL}.
Varlıklar işletmeden alış maliyetleri ile çıkarlar.
2
Satılan hisse senetlerine isabet eden karşılık tutarını belirleyiniz.
500 adet×(15−12) TL=1.500 TL500 \text{ adet} \times (15 - 12) \text{ TL} = 1.500 \text{ TL}.
Karşılık ayrılmış bir varlık satıldığında, sadece o varlığa ait karşılık tutarı kapatılır.
3
Satış sonucunda oluşan kâr veya zararı hesaplayınız.
(\text{Satış Bedeli} + \text{Kapatılan Karşılık}) - \text{Alış Maliyeti} \rightarrow (7.000 + 1.500) - 7.500 = 1.000 \text{ TL Kâr}$.
Net defter değeri 6.0006.000 TL (7.500−1.5007.500 - 1.500) olan varlık 7.0007.000 TL'ye satılmıştır.

Anahtar Kavram

Menkul kıymet satışlarında kâr/zarar, satış bedeli ile net defter değeri (maliyet - karşılık) arasındaki farka göre belirlenir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 404Soru →

İşletme, vadesi dolan ve tahsil edilememe ihtimali kesinleşen 60.00060.000 TL tutarındaki senetsiz ticari alacağı için icra takibi başlatmıştır. Söz konusu alacağın 25.00025.000 TL'lik kısmının banka teminat mektubu ile güvence altına alındığı bilinmektedir. Buna göre, alacağın güvencesiz kalan kısmı için ihtiyatlılık kavramı gereği ayrılacak karşılık kaydında borçlandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri 35.00035.000

Cevap

Şüpheli ticari alacaklar için karşılık ayrılırken sadece teminatsız kalan tutar dikkate alınır ve bu tutar 654 Karşılık Giderleri hesabının borcuna kaydedilir.
Muhasebe ilkeleri ve vergi mevzuatı uyarınca, bir alacağın şüpheli hale gelmesi durumunda karşılık ayrılabilmesi için alacağın teminatsız olması şarttır. Soruda toplam 60.00060.000 TL'lik alacağın 25.00025.000 TL'si banka teminat mektubu ile korunmaktadır. Dolayısıyla risk altında olan ve karşılık ayrılabilecek tutar 35.00035.000 TL'dir. Bu tutar, dönem karını azaltmak üzere 654 Karşılık Giderleri hesabına borç yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Şüpheli hale gelen alacağın karşılık ayrılabilecek kısmını hesaplayınız.
60.000−25.000=35.00060.000 - 25.000 = 35.000 TL
VUK ve muhasebe standartlarına göre, teminatlı alacaklar için karşılık ayrılamaz.
2
Karşılık ayırma işlemini muhasebeleştiriniz.
654 Karşılık Giderleri (Borç) 35.00035.000 / 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (Alacak) 35.00035.000
İhtiyatlılık kavramı gereği muhtemel giderler döneminde kaydedilmelidir.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacaklarda Teminat Kuralı

İpuçları

1
Alacağın ne kadarının gerçekten risk altında (güvencesiz) olduğunu belirleyin.
2
Bankadan alınan teminat mektubu, o miktardaki alacağın tahsilatını kesinleştirir.
3
Gider kaydı yaparken kullanılan temel faaliyet hesabı 654 kodlu hesaptır.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan alacağın bir sonraki dönemde tahsil edilmesi durumunda yapılacak kaydı çalışınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 405Soru →

İşletme, satmak amacıyla 50.00050.000 TL tutarında ticari malı veresiye (kredili) olarak satın almıştır. Bu malların işletme deposuna ulaştırılması için 2.5002.500 TL nakliye gideri nakit olarak ödenmiş, ayrıca satıcı firma tarafından işletmeye 1.5001.500 TL tutarında alış iskontosu uygulanmıştır. Satın alınan malların 5.0005.000 TL'lik kısmı (fatura bedeli üzerinden) ise işletme tarafından satıcıya iade edilmiştir.

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bu işletmede, söz konusu işlemler sonucunda '153 Ticari Mallar' hesabının borç kalanı kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 46.00046.000

Cevap

İşlemler sonucunda '153 Ticari Mallar' hesabının net borç kalanı 46.00046.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan 46.00046.000 TL; brüt alış bedeli olan 50.00050.000 TL ile stok maliyetine dahil edilmesi gereken 2.5002.500 TL nakliye giderinin toplanması ve bu toplamdan malın maliyetini azaltan 1.5001.500 TL alış iskontosu ile 5.0005.000 TL alış iadesinin çıkarılmasıyla elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Mal alış bedelini borç kaydedin.
50.00050.000 TL (Borç)
Satın alınan ticari mallar maliyet bedeli ile 153 hesabın borcuna kaydedilir.
2
Nakliye giderini malın maliyetine dahil edin.
2.5002.500 TL (Borç)
Maliyet Esası kavramı gereği, malların işletmeye getirilmesi için yapılan nakliye, gümrük ve sigorta gibi giderler stok maliyetine eklenir.
3
Uygulanan alış iskontosunu hesaptan düşmek için alacak kaydedin.
1.5001.500 TL (Alacak)
Alış iskontoları, malın maliyetini azaltan bir unsur olarak 153 hesabın alacağına kaydedilir.
4
Alış iadesini hesaptan düşmek için alacak kaydedin.
5.0005.000 TL (Alacak)
İade edilen mallar işletmeden çıktığı için maliyet bedeli üzerinden 153 hesabın alacağına kaydedilir.
5
Hesabın net borç kalanını hesaplayın.
(50.000+2.500)−(1.500+5.000)=46.000(50.000 + 2.500) - (1.500 + 5.000) = 46.000 TL
Borç toplamından alacak toplamı çıkarılarak net stok maliyeti bulunur.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Defter-i Kebir İşleyişi
Soru 406Soru →

İşletme, satmak amacıyla yurt dışından 10.00010.000 ABD Doları tutarında ticari mal ithal etmiştir. Malların fiili ithal tarihinde döviz kuru 11 USD = 3232 TL'dir. İthalat sürecinde gerçekleşen diğer unsurlar ve yapılan harcamalar şu şekildedir:

İşlem / Harcama TürüTutar
Gümrük Vergisi40.00040.000 TL
İthalatta Ödenen KDV72.00072.000 TL
Nakliye ve Sigorta Giderleri25.00025.000 TL
İthalat Kredisi Faiz Gideri15.00015.000 TL

Buna göre, ithal edilen bu malların "153 Ticari Mallar" hesabına kaydedilecek maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 385.000385.000

Cevap

İthal edilen malların maliyet bedeli 385.000385.000 TL'dir.
Ticari malların maliyet bedeli; satın alma bedeli, ithalat sırasında ödenen gümrük vergileri ve her türlü nakliye, sigorta ve depolama giderlerinden oluşur. Bu soruda fatura bedeli olan 320.000320.000 TL'ye, 40.00040.000 TL gümrük vergisi ve 25.00025.000 TL nakliye-sigorta eklenerek 385.000385.000 TL sonucuna ulaşılır. KDV her zaman maliyet dışı bırakılır ve kredi faizi stoklar için gider (780) olarak değerlendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Döviz cinsinden fatura bedelini TL'ye çevirme
10.000 USD×32 TL/USD=320.000 TL10.000 \text{ USD} \times 32 \text{ TL/USD} = 320.000 \text{ TL}
Yurt dışı alımlarda muhasebe kaydı fiili ithal tarihindeki kur üzerinden Türk Lirası olarak yapılır.
2
Maliyete dahil edilecek unsurların belirlenmesi
Gümrük Vergisi (40.00040.000 TL) ve Nakliye-Sigorta (25.00025.000 TL)
Tekdüzen Hesap Planı'na göre, stokların satın alınması ve depoya getirilmesi için yapılan tüm vergi, resim, harç ve nakliye harcamaları maliyet bedeline eklenir.
3
Maliyete dahil edilmeyecek unsurların elenmesi
İthalat KDV'si (72.00072.000 TL) ve Kredi Faizi (15.00015.000 TL)
Ödenen KDV '191 İndirilecek KDV' hesabında izlenir, maliyete eklenmez. Finansman giderleri (faiz) ise stoklar için genellikle dönem gideri olarak kaydedilir.
4
Toplam maliyetin hesaplanması
320.000+40.000+25.000=385.000 TL320.000 + 40.000 + 25.000 = 385.000 \text{ TL}
Stokun işletme deposuna girene kadar olan tüm zorunlu harcamaları toplandığında net maliyet bedeline ulaşılır.

Anahtar Kavram

Stoklarda Maliyet Esası

İpuçları

1
Stokların maliyet bedeli hesaplanırken, malın depoya girene kadar yapılan zorunlu harcamalar dikkate alınır.
2
Ödenen KDV tutarı maliyete eklenmez, '191 İndirilecek KDV' hesabına kaydedilir.
3
İthalat kredisi faizi gibi finansman yükleri stok maliyetine değil, doğrudan '780 Finansman Giderleri' hesabına yazılır.

Daha Fazla Pratik

Finansman giderlerinin maddi duran varlıklarda (yıl sonuna kadar) maliyete eklenmesi kuralı ile stoklardaki farkını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 407Soru →

İşletme 31.12.202531.12.2025 tarihindeki envanter işlemleri sırasında, cüzdanında bulunan 20.40020.400 TL nominal değerli bir alacak senedinin vadesine 72 gün kaldığını belirlemiştir. TCMB reeskont faiz oranı %10 olduğuna göre, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerince öngörülen iç iskonto yöntemi kullanılarak hesaplanacak reeskont tutarı ve bu işleme ait dönem sonu yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 400400 TL; Borç: 657 Reeskont Faiz Giderleri, Alacak: 122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)

Cevap

İç iskonto yöntemi ile hesaplanan 400400 TL reeskont tutarının, 657 Reeskont Faiz Giderleri hesabının borcuna ve 122 Alacak Senetleri Reeskontu hesabının alacağına kaydedilmesi gerekir.
Vergi Usul Kanunu'na göre reeskont hesaplamalarında iç iskonto metodu (F=(A⋅n⋅t)/(36000+n⋅t)F = (A \cdot n \cdot t) / (36000 + n \cdot t)) kullanılır. Verilen değerler yerine konulduğunda (20.400⋅72⋅10/36.72020.400 \cdot 72 \cdot 10 / 36.720) sonuç 400400 TL çıkar. Bu işlem, alacak senedinin bilanço tarihindeki gerçek (tasarruf) değerine indirgenmesini sağlar ve ihtiyatlılık kavramı gereği ortaya çıkan bu azalış '657 Reeskont Faiz Giderleri' hesabında izlenirken, pasif karakterli aktif düzenleyici bir hesap olan '122 Alacak Senetleri Reeskontu' hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İç iskonto formülünü kullanarak reeskont tutarını hesaplayınız.
F=A×n×t36000+(n×t)⇒F=20.400×72×1036000+(72×10)=400F = \frac{A \times n \times t}{36000 + (n \times t)} \Rightarrow F = \frac{20.400 \times 72 \times 10}{36000 + (72 \times 10)} = 400 TL
VUK'a göre senetli alacakların değerlemesinde iç iskonto yöntemi zorunludur.
2
Hesaplanan tutarın muhasebe kaydını yapınız.
Hesap KoduHesap AdıBorçAlacak
657REESKONT FAİZ GİDERLERİ400
122ALACAK SENETLERİ REESKONTU (-)400
Dönemsellik kavramı gereği, henüz vadesi gelmemiş alacağın içindeki faiz kısmı dönem gideri olarak ayrılmalıdır.

Anahtar Kavram

Reeskont (İskonto) İşlemleri
Soru 408Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihindeki kasa hesabının borç kalanı 50.00050.000 TL'dir. Bu bakiyenin 30.00030.000 TL'si 11 USD = 3030 TL kurundan kayda alınan 1.0001.000 USD'den, kalan kısmı ise Türk Lirası mevcudundan oluşmaktadır. Dönem sonu envanterinde kasada 1.0001.000 USD ve 19.50019.500 TL olduğu saptanmıştır. Dönem sonu değerleme kuru 11 USD = 3232 TL olduğuna göre, yapılması gereken muhasebe kayıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kambiyo karı kaydında 100 Kasa hesabı 2.0002.000 TL borçlandırılır ve sayım noksanı için 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı 500500 TL borçlandırılır.

Cevap

Döviz değerlemesi sonucunda kambiyo karı kaydı için Kasa hesabı 2.0002.000 TL borçlandırılmalı ve tespit edilen 500500 TL'lik noksanlık için Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı borçlandırılmalıdır.
İşletmenin elindeki dövizin değeri arttığı için ortaya çıkan 2.0002.000 TL'lik olumlu fark kambiyo karı olarak kaydedilir. Bu kayıtla birlikte kasa hesabının mizan değeri 52.00052.000 TL'ye yükselir. Kasadaki fiili durum (envanter) ise 51.50051.500 TL olduğu için, kayıtlı değerin fiili durumdan fazla olması durumu 500500 TL'lik bir noksanlığa işaret eder ve bu tutar Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabına borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Dövizli mevcudun dönem sonu kuruna göre değerlenmesi
1.000 USD×32 TL/USD=32.000 TL1.000 \text{ USD} \times 32 \text{ TL/USD} = 32.000 \text{ TL}
Yabancı paralar dönem sonunda efektif alış kuru üzerinden değerlenir.
2
Kur farkı kar/zarar tespiti
32.000 TL (Yeni)−30.000 TL (Eski)=2.000 TL32.000 \text{ TL (Yeni)} - 30.000 \text{ TL (Eski)} = 2.000 \text{ TL} (Kambiyo Karı)
Varlığın değerindeki artış işletme için bir gelir (kar) kalemidir.
3
Değerleme sonrası kayıtlı değerin (mizanın) bulunması
50.000 TL (Eski Baki)+2.000 TL (Kar)=52.000 TL50.000 \text{ TL (Eski Baki)} + 2.000 \text{ TL (Kar)} = 52.000 \text{ TL}
Sayım farkı tespiti öncesinde mizan kaydı güncellenmelidir.
4
Fiili sayım sonucu ile karşılaştırma ve fark tespiti
Fiili: 32.000 TL (USD)+19.500 TL=51.500 TL32.000 \text{ TL (USD)} + 19.500 \text{ TL} = 51.500 \text{ TL}. Fark: 52.000−51.500=500 TL52.000 - 51.500 = 500 \text{ TL} (Noksan)
Kayıtlı değer fiili mevcuttan fazla ise noksanlık vardır.

Anahtar Kavram

Hazır değerlerde değerleme (kur farkı) ve envanter (sayım farkı) süreçlerinin sırasıyla işletilmesi.

İpuçları

1
Önce dövizin değerindeki değişimin kasa bakiyesini nasıl etkileyeceğini hesaplayın.
2
Kasa hesabının güncel mizan değerini (değerleme sonrası bakiye) bulun ve bunu fiili sayım toplamı ile karşılaştırın.
3
32.00032.000 TL döviz + 19.50019.500 TL nakit toplamı olan 51.50051.500 TL'yi, güncel kayıtlı değer olan 52.00052.000 TL ile kıyaslayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu kasada döviz yerine alınan çekler (101) bulunması durumunda reeskont hesaplaması ile birleştirerek çözmeyi deneyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 409Soru →

İşletme, satıcılara olan 45.00045.000 TL tutarındaki senetsiz borcuna karşılık, portföyünde kayıtlı bulunan 45.00045.000 TL nominal değerli bir alacak senedini tam ciro ederek devretmiştir. Bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 320 Satıcılar hesabı 45.00045.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İşletmenin borcunun azaldığını gösteren 320 Satıcılar hesabının borçlandırılması ifadesi doğrudur.
İşletme, satıcılara olan borcunu elindeki bir alacak senedini devrederek (ciro ederek) kapatmaktadır. Bu durumda pasif karakterli olan 320 Satıcılar hesabı borçlandırılırken, aktif karakterli olan 121 Alacak Senetleri hesabı alacaklandırılır. Dolayısıyla satıcılar hesabının borçlandırıldığı ifade doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Hesapların Belirlenmesi
İşletmenin satıcılara olan senetsiz borcu (320 Satıcılar) azalmış ve portföyündeki alacak senedi (121 Alacak Senetleri) elden çıkarılmıştır.
Ciro, bir alacağın borç ödeme amacıyla devredilmesi işlemidir.
2
Artış ve Azalışların Kayıt Yönünün Tespiti
320 Satıcılar (Pasif) azalışı →\rightarrow Borç; 121 Alacak Senetleri (Aktif) azalışı →\rightarrow Alacak.
Muhasebe kayıt kurallarına göre pasif hesaplardaki azalışlar borca, aktif hesaplardaki azalışlar alacağa kaydedilir.
3
Yevmiye Kaydının Oluşturulması
Borç: 320 Satıcılar 45.00045.000 TL / Alacak: 121 Alacak Senetleri 45.00045.000 TL.
İşlem borcun bir varlık devri ile kapatılmasını temsil eder.

Anahtar Kavram

Alacak Senedinin Cirosu (Devri)

İpuçları

1
Ciro işlemi yapıldığında işletmenin elindeki bir alacak senedi azalır.
2
Ciro işlemi borç ödemek için yapılıyorsa, hem bir varlık hem de bir borç hesabı aynı anda azalır.

Daha Fazla Pratik

Ciro edilen senedin protesto edilmesi durumunda yapılacak rücu kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 410Soru →

İşletme, 10.03.202610.03.2026 tarihinde 30.00030.000 TL tutarındaki ticari malı veresiye olarak satmıştır (KDV oranı %20\%20 hariçtir). Satış sözleşmesinde "%2,10\%2, 10 gün içinde ödeme" koşulu yer almaktadır. Müşteri, borcunun tamamını 15.03.202615.03.2026 tarihinde banka aracılığıyla ödemiştir. Bu ödeme işlemine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 611 Satış İskontoları hesabı 600600 TL borçlandırılır.

Cevap

Satış sonrası vadesinden önce yapılan ödeme için tanınan iskonto tutarı (30.000×%2=60030.000 \times \%2 = 600 TL), 611 Satış İskontoları hesabının borcuna kaydedilir.
İşletme, vadesinden önce yapılan tahsilat için müşteriye bir nakit iskontosu sağlamıştır. Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, satıştan sonra ortaya çıkan bu tür iskontolar '611 Satış İskontoları' hesabında izlenir. İskonto tutarı, KDV hariç mal bedeli olan 30.00030.000 TL üzerinden %2\%2 oranında hesaplandığında 600600 TL bulunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Satış anındaki toplam alacağı belirle
30.00030.000 (Mal) + 6.0006.000 (KDV) = 36.00036.000 TL
Veresiye satışta KDV dahil tutar 120 Alıcılar hesabının borcuna kaydedilmiştir.
2
Kasa iskontosu tutarını hesapla
30.000×0,02=60030.000 \times 0,02 = 600 TL
İskonto, malın net bedeli (KDV hariç tutar) üzerinden hesaplanır.
3
İskontoya isabet eden KDV tutarını hesapla
600×0,20=120600 \times 0,20 = 120 TL
İskonto nedeniyle azalan matrahın KDV'si (191 İndirilecek KDV) düzeltme mahiyetinde borç kaydedilir.
4
Tahsil edilecek net tutarı hesapla
36.000−600−120=35.28036.000 - 600 - 120 = 35.280 TL
Müşteri, toplam borcundan iskonto ve KDV farkı düşüldükten sonra kalan tutarı öder.

Anahtar Kavram

Nakit (Kasa) İskontosu ve Ticari Alacak Tahsilatı

İpuçları

1
İskontonun vadesinden önce yapılan bir ödeme için verilip verilmediğine dikkat edin.
2
Nakit iskontoları satışın bir parçası olarak görülmez, tahsilat aşamasındaki bir indirim olarak 611 hesabında izlenir.
3
İskonto tutarını KDV dahil toplam borç üzerinden değil, net satış tutarı (30.00030.000 TL) üzerinden hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

İskonto yapılmasaydı veya alacak senetli olsaydı kaydın nasıl değişeceğini düşünerek pekiştirme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 411Soru →

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bir işletmenin 2025 yılı dönem sonu verileri aşağıdaki gibidir:

Hesap / İşlem KalemiTutar (TL)
Dönem Başı Ticari Mallar60.00060.000
Dönem İçi Ticari Mal Alışları (KDV hariç)200.000200.000
Alışlarla İlgili Nakliye ve Sigorta Giderleri15.00015.000
Alış İadeleri20.00020.000
Alış İskontoları10.00010.000
Satışlar Sırasında Katlanılan Nakliye Giderleri5.0005.000
Dönem Sonu Stok Sayımı (Maliyet Bedeli)80.00080.000
Dönem Sonu Stokların Net Gerçekleşebilir Değeri72.00072.000

Bu verilere göre, işletmenin dönem sonu Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 165.000165.000

Cevap

İşletmenin dönem sonu Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) 165.000165.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan 165.000165.000 TL tutarına; brüt alışlara (200.000200.000) alış giderlerinin (15.00015.000) eklenip iade ve iskontoların (30.00030.000) düşülmesiyle bulunan net alış maliyetine (185.000185.000), dönem başı stokun (60.00060.000) eklenmesi ve fiziki sayımla belirlenen dönem sonu stok maliyet bedelinin (80.00080.000) çıkarılmasıyla ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Net alış maliyetini hesaplayın.
200.000+15.000−20.000−10.000=185.000200.000 + 15.000 - 20.000 - 10.000 = 185.000 TL
Alış maliyetine alışla ilgili giderler eklenir, iade ve iskontolar düşülür.
2
Satışa hazır mal mevcudunu (toplam maliyet) bulun.
60.000(DBS)+185.000(NetAlıs\c)=245.00060.000 (DBS) + 185.000 (Net Alış) = 245.000 TL
Dönem başında elde bulunan mallar ile dönem içi net alışların toplamı, satılabilecek toplam mal hacmini verir.
3
Satılan Ticari Mallar Maliyeti'ni (STMM) hesaplayın.
245.000−80.000(DSSMaliyet)=165.000245.000 - 80.000 (DSS Maliyet) = 165.000 TL
Aralıklı envanter yönteminde STMM, satışa hazır mal maliyetinden dönem sonu stokun maliyet bedelinin çıkarılmasıyla bulunur.

Anahtar Kavram

Aralıklı Envanter Yönteminde Satılan Malın Maliyeti Hesaplaması

İpuçları

1
Satılan malın maliyetini bulmak için öncelikle depoya giren malların toplam net maliyetini hesaplamalısınız.

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılması durumunda yapılacak muhasebe kaydını ve bu işlemin gelir tablosundaki yerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 412Soru →

İşletme, elindeki 200.000200.000 TL tutarındaki senetsiz ticari alacağını bir faktoring şirketine rücusuz (gayrikabili rücu) olarak devretmiştir. Faktoring şirketi bu işlem için %5\%5 komisyon ve 10.00010.000 TL faiz kesintisi yaptıktan sonra, kalan tutarın %20\%20'sini garanti fonu (bloke) olarak ayırmış ve bakiyeyi işletmenin banka hesabına yatırmıştır.

Buna göre, söz konusu faktoring işleminin kaydedildiği yevmiye maddesinde aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 Alıcılar hesabı 200.000200.000 TL tutarında alacaklandırılır.

Cevap

Rücusuz faktoring işleminde, alacağın mülkiyeti ve riski devredildiği için 120 Alıcılar hesabı brüt tutar (200.000200.000 TL) üzerinden alacaklandırılarak kapatılmalıdır.
Doğru yanıt, 120 Alıcılar hesabının brüt alacak tutarı olan 200.000200.000 TL kadar alacaklandırılması gerektiğini ifade eden seçenektir. Rücusuz faktoring işlemlerinde alacağın tüm riski ve kontrolü faktoring şirketine devredildiği için, işletme ilgili ticari alacağı (120 Alıcılar) kayıtlarından tamamen siler. Bu işlem sırasında alınan nakit '102 Bankalar', faktoring şirketinin ayırdığı bloke '127 Diğer Ticari Alacaklar', ödenen hizmet bedeli '653 Komisyon Giderleri' ve finansman maliyeti '780 Finansman Giderleri' hesaplarının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Faktoring komisyonunu hesaplayınız.
200.000×%5=10.000200.000 \times \%5 = 10.000 TL
Faktoring şirketinin hizmet bedeli brüt alacak tutarı üzerinden hesaplanır.
2
Garanti fonu (bloke) tutarını hesaplayınız.
200.000×%20=40.000200.000 \times \%20 = 40.000 TL
Faktoring şirketi alacağın tahsiline kadar belirli bir oranı güvence olarak tutar ve bu tutar işletme için hala bir alacaktır (127).
3
Bankaya yatırılacak net tutarı hesaplayınız.
200.000−10.000 (Komisyon)−10.000 (Faiz)−40.000 (Bloke)=140.000200.000 - 10.000 \text{ (Komisyon)} - 10.000 \text{ (Faiz)} - 40.000 \text{ (Bloke)} = 140.000 TL
İşletmenin hesabına tüm kesintiler ve bloke tutarı düşüldükten sonra kalan bakiye aktarılır.
4
Yevmiye kaydını oluşturunuz.
Borç: 102 Bankalar (140.000140.000), 127 Diğer Ticari Alacaklar (40.00040.000), 653 Komisyon Giderleri (10.00010.000), 780 Finansman Giderleri (10.00010.000); Alacak: 120 Alıcılar (200.000200.000)
Rücusuz devirde alacak aktiften tamamen çıkarılırken, bloke edilen kısım faktoring şirketinden alacak olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Rücusuz Faktoring Muhasebesi

İpuçları

1
Faktoring işleminde alacağın tamamı devredildiği için 120 Alıcılar hesabının kapanması gerektiğini unutmayın.
2
Bloke (garanti fonu) edilen tutar işletme için bir kayıp değildir, faktoring şirketinden olan bir alacaktır.

Daha Fazla Pratik

Faktoring işleminin 'rüculu' (alacaklıya rücu edilebilir) olması durumunda muhasebe kaydının nasıl değişeceğini ve '310 Faktoring Borçları' hesabının kullanımını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 413Soru →

İşletme, geçici yatırım amacıyla satın aldığı A Şirketi'ne ait hisse senetleri ile ilgili aşağıdaki işlemleri gerçekleştirmiştir:

TarihİşlemDetay
Mart 2025Alış1.0001.000 adet, tanesi 2020 TL
Haziran 2025Bedelsiz Artırım%25\%25 oranında bedelsiz hisse senedi alımı
Eylül 2025Satış250250 adet, tanesi 2222 TL
Aralık 2025DeğerlemeBorsa Değeri: 1414 TL/adet
Şubat 2026Temettü İlanıHisse başına 11 TL nakit temettü
Mart 2026Satış500500 adet, tanesi 1616 TL (Temettü hakkı dahil)

Buna göre, işletmenin Mart 2026 tarihinde yaptığı satış işlemine ilişkin muhasebe kaydında "645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500500

Cevap

Satış işleminden elde edilen kar 500500 TL'dir.
Satış işleminde kar hesaplanırken, satış bedeli (8.0008.000 TL) ile bu hisseler için daha önce ayrılmış olan karşılık tutarı (1.0001.000 TL) toplanır. Bu toplamdan (9.0009.000 TL), hisselerin kayıtlı maliyeti (8.0008.000 TL) ve alıcıya devredilen temettü alacağı (500500 TL) düşüldüğünde geriye kalan 500500 TL tutarındaki müspet fark satış karını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Bedelsiz hisse senedi sonrası yeni birim maliyetin hesaplanması
Yeni Birim Maliyet: 1616 TL
Bedelsiz artırımda toplam maliyet (20.00020.000 TL) değişmezken hisse sayısı 1.2501.250 adede (1.000+2501.000 + 250) çıktığı için birim maliyet 20.000/1.250=1620.000 / 1.250 = 16 TL'ye düşer.
2
Eylül satışı sonrası kalan hisse senedi miktarının ve toplam maliyetin belirlenmesi
Kalan: 1.0001.000 adet, Toplam Maliyet: 16.00016.000 TL
1.2501.250 adetten 250250 adedi satıldığı için geriye 1.0001.000 adet hisse kalır. Toplam maliyet 1.000×16=16.0001.000 \times 16 = 16.000 TL olur.
3
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığının hesaplanması
Toplam Karşılık: 2.0002.000 TL (Birim başına 22 TL)
Maliyet (1616 TL) borsa değerinden (1414 TL) yüksek olduğu için aradaki 22 TL'lik fark kadar 1.0001.000 adet hisse için karşılık ayrılır (1.000×2=2.0001.000 \times 2 = 2.000 TL).
4
Temettü ilanı ve satış bedeli içeriğinin analizi
Temettü Alacağı: Hisse başına 11 TL
Temettü ilan edildiğinde "136 Diğer Çeşitli Alacaklar" hesabı borçlandırılır. Satış "temettü dahil" yapıldığından bu alacak hakkı da alıcıya devredilir.
5
Mart 2026 satış kaydı üzerinden karın hesaplanması
Satış Karı: 500500 TL
Satılan 500500 adet için; Tahsilat: 8.0008.000 TL (500×16500 \times 16), İptal Edilen Karşılık (Dr): 1.0001.000 TL (500×2500 \times 2), Çıkışı Yapılan Hisse (Cr): 8.0008.000 TL (500×16500 \times 16), Devredilen Temettü Hakkı (Cr): 500500 TL (500×1500 \times 1). Kar = (8.000+1.0008.000 + 1.000) - (8.000+5008.000 + 500) = 500500 TL.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerde bedelsiz artırımın maliyete etkisi, değer düşüklüğü karşılığı ve temettü hakkı ile birlikte yapılan satışların muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1
Bedelsiz hisse senedi alımının birim maliyeti nasıl etkilediğini düşünün.
2
Yıl sonunda ayrılan karşılık, satış anında satılan paya isabet eden tutar kadar iptal edilmelidir.
3
Satış fiyatının içinde hem hisse senedinin kendisi hem de ilan edilmiş temettü hakkı bulunmaktadır; karı bulmak için her ikisinin de maliyetini dikkate almalısınız.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılmış bir menkul kıymetin zararına satılması durumunda yapılacak kaydı ve '655 Menkul Kıymet Satış Zararları' hesabının kullanımını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Birim bazında analiz: Birim satış fiyatı (1616 TL) + İptal edilen birim karşılık (22 TL) - Birim maliyet (1616 TL) - Birim temettü hakkı (11 TL) = Birim kar (11 TL). Toplam Kar = 500500 adet ×1\times 1 TL = 500500 TL.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 414Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli mizanında 'Hazır Değerler' grubuna ait hesapların bakiyeleri şu şekildedir:

Hesap Kodu ve AdıBorç Kalanı (TL)Alacak Kalanı (TL)
100100 Kasa30.00030.000-
101101 Alınan Çekler50.00050.000-
102102 Bankalar90.00090.000-
103103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)-15.00015.000
108108 Diğer Hazır Değerler10.00010.000-

Dönem sonu envanter ve değerleme çalışmaları sonucunda aşağıdaki bilgiler edinilmiştir:

* Kasada yapılan sayımda 29.00029.000 TL olduğu saptanmış, aradaki farkın kasa sorumlusu personelden tahsil edilmesine karar verilmiştir.
* Alınan çeklerin 20.00020.000 TL'lik kısmının, verilen çeklerin ise 5.0005.000 TL'lik kısmının vadesinin 20262026 yılına ait olduğu belirlenmiştir.
* Bankadaki mevduatın 25.00025.000 TL'lik kısmı, vadesi 22 yıl sonra dolacak olan bir banka kredisinin teminatı olarak bloke edilmiştir.

Bu bilgilere göre, muhasebenin temel kavramları ve Tekdüzen Hesap Planı kuralları çerçevesinde işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli bilançosunda yer alacak 'Hazır Değerler' grubu toplam tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 124.000

Cevap

İşletmenin bilançosunda yer alacak toplam Hazır Değerler tutarı 124.000 TL'dir.
Hazır Değerler grubu bilançoda fiili durumu yansıtmalıdır. Kasa noksanı personelden tahsil edileceği için kasa mevcudu 29.000 TL'ye düşürülmüştür. Vadeli alınan çeklerin 20.000 TL'si ve vadeli verilen çeklerin 5.000 TL'si senetlere aktarıldığından ilgili hesaplardan çıkarılmıştır. Teminat olarak bloke edilen 25.000 TL ise likidite özelliğini kaybettiği için hazır değer sayılmamaktadır. Toplamda 29.000 (100) + 30.000 (101) + 65.000 (102) + 10.000 (108) - 10.000 (103) = 124.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kasa hesabının envanter değerini belirlemek
29.000 TL
Bilançoda varlıklar fiili envanter sonuçlarıyla gösterilir. 1.000 TL'lik noksanlık kasa sorumlusuna borç kaydedilerek kasadan düşülmüştür.
2
Alınan Çekler hesabını 'Özün Önceliği' kavramına göre düzeltmek
30.000 TL
Vadesi sonraki yıla ait olan 20.000 TL'lik çek, özü itibarıyla senet niteliği taşıdığından 121 Alacak Senetleri hesabına aktarılmalıdır (50.000 - 20.000).
3
Bankalar hesabındaki bloke tutarı ayırmak
65.000 TL
Kredi teminatı olarak bloke edilen 25.000 TL, işletmenin serbestçe tasarruf edemeyeceği bir tutar olduğundan Hazır Değerler grubunda yer alamaz (90.000 - 25.000).
4
Verilen Çekler hesabını 'Özün Önceliği' kavramına göre düzeltmek
10.000 TL (Grup toplamından düşülecek tutar)
Vadesi sonraki yıla ait olan 5.000 TL'lik verilen çek, 321 Borç Senetleri hesabına aktarılmalıdır. Kalan 10.000 TL'lik bakiye bilançoda eksi karakterli gösterilir (15.000 - 5.000).
5
Hazır Değerler grubunun toplamını hesaplamak
124.000 TL
Grup Toplamı = 100 Kasa (29.000) + 101 Alınan Çekler (30.000) + 102 Bankalar (65.000) + 108 Diğer Hazır Değerler (10.000) - 103 Verilen Çekler (10.000) = 124.000 TL.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler grubunda sadece likiditesi yüksek ve serbestçe kullanılabilir varlıklar yer almalıdır. Dönem sonunda vadesi gelmemiş çeklerin 'Özün Önceliği' gereği senetlere aktarılması ve kısıtlanmış nakitlerin gruptan çıkarılması zorunludur.

İpuçları

1
Bilançoda Hazır Değerler grubu, dönem sonu sayım ve değerleme sonuçlarını (envanter) esas alır.
2
Vadesi sonraki yıla sarkan çekler için 'Özün Önceliği' kavramı uyarınca reeskont/sınıflandırma işlemi yapmayı unutmayın.
3
Bloke edilmiş banka mevduatları nakit niteliğini kaybettiği için Hazır Değerler (10) grubunda değil, kısıtlama süresine göre Diğer Dönen/Duran Varlıklar grubunda gösterilmelidir.

Daha Fazla Pratik

Vadeli çeklerin dönem sonu sınıflandırılmasında kullanılan yevmiye kayıtlarını inceleyerek 121 ve 321 hesaplarının nasıl etkilendiğini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hesaplamayı şu şekilde tablolaştırabilirsiniz: [Kasa (29.000) + Alınan Çekler (30.000) + Bankalar (65.000) + Diğer (10.000)] - Verilen Çekler (10.000) = 124.000 TL.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 415Soru →

İşletme, 20252025 yılı içerisinde geçici yatırım amacıyla tanesi 5050 TL'den 2.0002.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için bankaya ayrıca 1.5001.500 TL komisyon ödemiştir. Yıl içinde, iştirak edilen şirket tarafından gerçekleştirilen sermaye artırımı sonucunda işletmeye %25\%25 oranında bedelsiz hisse senedi teslim edilmiştir. 20252025 yıl sonu itibarıyla hisse senetlerinin borsa değerinin tanesinin 3636 TL olduğu tespit edilmiş ve gerekli değerleme işlemleri yapılmıştır. İşletme, 20262026 yılı Şubat ayı içerisinde portföyündeki bu hisse senetlerinden 1.0001.000 adedini tanesi 4242 TL'den banka aracılığıyla satmıştır.

Bu satış işlemine ilişkin yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 645 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı 2.0002.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Menkul kıymet satış kârı, satış bedeli ile bedelsiz artış sonrası oluşan yeni birim maliyet arasındaki fark üzerinden hesaplanır ve '645 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabına 2.0002.000 TL alacak kaydı yapılır.
Doğru cevap olan kâr tutarı şu şekilde hesaplanır: İşletmenin başlangıçta 100.000100.000 TL maliyetli 2.0002.000 adet hissesi vardır. %25\%25 bedelsiz artışla hisse sayısı 2.5002.500'e çıkmış, birim maliyet ise 100.000/2.500=40100.000 / 2.500 = 40 TL'ye düşmüştür. 1.0001.000 adet hisse 4242 TL'den satıldığında, hisse başına 22 TL (42−4042 - 40) kâr elde edilir ve toplam kâr 1.000×2=2.0001.000 \times 2 = 2.000 TL olur. Bu tutar '645 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Alış maliyetinin ve komisyonun belirlenmesi
Toplam alış bedeli: 2.000×50=100.0002.000 \times 50 = 100.000 TL. Komisyon (1.5001.500 TL) doğrudan gider yazılır.
Menkul kıymet alış komisyonları Tekdüzen Hesap Planı'na göre maliyete eklenmez, dönem gideri olarak izlenir.
2
Bedelsiz hisse senedi artışı sonrası birim maliyetin hesaplanması
Yeni miktar: 2.000+(2.000×%25)=2.5002.000 + (2.000 \times \%25) = 2.500 adet. Birim maliyet: 100.000/2.500=40100.000 / 2.500 = 40 TL.
Bedelsiz hisse senetleri toplam maliyeti değiştirmez ancak hisse sayısını artırarak birim maliyeti düşürür.
3
Dönem sonu karşılık tutarının belirlenmesi
Hisse başına düşüş: 40−36=440 - 36 = 4 TL. Toplam karşılık (119119 hesabı): 2.500×4=10.0002.500 \times 4 = 10.000 TL.
İhtiyatlılık kavramı gereği maliyet değeri borsa değerinden yüksek olan menkul kıymetler için karşılık ayrılır.
4
Satış sonucunun hesaplanması
Satış tutarı: 1.000×42=42.0001.000 \times 42 = 42.000 TL. Satılanların maliyeti: 1.000×40=40.0001.000 \times 40 = 40.000 TL. Kâr (645645): 42.000−40.000=2.00042.000 - 40.000 = 2.000 TL.
Menkul kıymet satış kârı, satış bedeli ile kayıtlı maliyet bedeli arasındaki olumlu farktır.
5
İlgili karşılığın iptali
İptal edilen karşılık: 1.000×4=4.0001.000 \times 4 = 4.000 TL.
Satılan menkul kıymetlere ait karşılıklar, satış anında '119' hesabı borçlandırılarak '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına aktarılır.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerde bedelsiz hisse senedi artışının birim maliyet üzerindeki etkisi ve satış anında kâr/karşılık iptali hesaplamaları.

İpuçları

1
Hisse senedi alımında ödenen komisyonların maliyete mi ekleneceğine yoksa gider mi yazılacağına dikkat edin.
2
Bedelsiz hisse senedi teslim alınması, toplam maliyeti değiştirmeden birim maliyeti düşüren bir unsurdur.
3
Satış kârını hesaplarken satış fiyatı ile borsa değeri arasındaki farkı değil, satış fiyatı ile kayıtlı birim maliyet arasındaki farkı kullanın.

Daha Fazla Pratik

Menkul kıymet satışında karşılık iptalinin gelir tablosundaki hangi hesapta izlendiğini (644) tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam bazda hesaplama yapılabilir: Satılan hisselerin toplam maliyeti (1.000/2.500×100.000=40.0001.000 / 2.500 \times 100.000 = 40.000 TL) ile toplam satış bedeli (42.00042.000 TL) arasındaki fark doğrudan kârı verir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 416Soru →

İşletme, 15 Kasım 2025 tarihinde geçici yatırım amacıyla tanesi 4040 TL'den 2.0002.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için 800800 TL komisyon ödemiştir. 31 Aralık 2025 tarihinde hisse senetlerinin borsa değeri tanesi 3636 TL olarak belirlenmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli değerleme işlemi yapılmıştır. 20 Şubat 2026 tarihinde ise söz konusu hisse senetlerinin 1.2001.200 adedi tanesi 4545 TL'den banka aracılığıyla satılmıştır. Satış işlemi sırasında banka tarafından 500500 TL komisyon kesilmiştir.

Buna göre, işletmenin yapacağı satış kaydında "645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı kaç TL alacaklandırılmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10.30010.300

Cevap

10.30010.300 TL (Satış karı tutarı)
Satış işlemi sonucunda elde edilen kar, bankaya giren net tutar (53.50053.500 TL) ile satılan hisselerin net defter değeri olan 43.20043.200 TL (48.00048.000 maliyet - 4.8004.800 karşılık) arasındaki farktır. Bu fark olan 10.30010.300 TL, 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Alış maliyetinin ve komisyonun muhasebeleştirilmesi.
Hisse senetleri maliyeti 2.000×40=80.0002.000 \times 40 = 80.000 TL (110 hesabı). Komisyon 800800 TL (653 hesabı).
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alış komisyonları doğrudan maliyete eklenmez, gider yazılır.
2
31.12.2025 tarihindeki değer düşüklüğü karşılığının hesaplanması.
Birim düşüş: 40−36=440 - 36 = 4 TL. Toplam karşılık: 2.000×4=8.0002.000 \times 4 = 8.000 TL (119 hesabı).
İhtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda piyasa değeri maliyetin altına düşen menkul kıymetler için karşılık ayrılır.
3
Satılan kısma ait maliyet ve karşılık paylarının belirlenmesi.
Satılan payın maliyeti: 1.200×40=48.0001.200 \times 40 = 48.000 TL. Satılan payın karşılığı: 1.200×4=4.8001.200 \times 4 = 4.800 TL.
Kısmi satışlarda, satılan adetle orantılı maliyet ve karşılık tutarları hesaplardan çıkarılmalıdır.
4
Net satış bedelinin ve karın hesaplanması.
Net satış bedeli: (1.200×45)−500=53.500(1.200 \times 45) - 500 = 53.500 TL. Kar: 53.500−(48.000−4.800)=10.30053.500 - (48.000 - 4.800) = 10.300 TL.
Menkul kıymet satış karı, net satış hasılatı ile hisselerin net defter değeri (maliyet - karşılık) arasındaki olumlu farktır.

Anahtar Kavram

Menkul kıymet satışlarında karşılık hesabının (119) kapatılması ve satış karının (645) tespiti.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılmış menkul kıymetlerin zararına satılması durumunda 655 Menkul Kıymet Satış Zararları hesabının nasıl kullanılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 417Soru →

İşletmenin dönem sonu envanter çalışmaları sırasında tespit edilen varlık kalemleri ve tutarları şu şekildedir:

Varlık KalemiTutarı
Kredi kartı ile yapılan satışlardan doğan slip dosyası12.50012.500 TL
Bankaya yatırılmak üzere gönderilen ancak henüz hesaba geçmeyen nakit7.0007.000 TL
Vadesi dolmuş ve tahsil edilebilir hale gelmiş tahvil faiz kuponları2.5002.500 TL

Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, yukarıdaki varlık kalemlerinin tamamının aşağıdaki hesaplardan hangisinin borç tarafına kaydedilmesi gerekmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 108 Diğer Hazır Değerler

Cevap

Diğer Hazır Değerler hesabı, kredi kartı slipleri, yoldaki paralar ve vadesi gelmiş kuponların izlendiği hesaptır.
Hazır Değerler (10) grubunda yer alan Diğer Hazır Değerler hesabı; kasa, alınan çekler ve bankalar hesaplarına girilmesi mümkün olmayan, ancak nakit benzeri olan varlıkları kapsar. Soruda belirtilen kredi kartı slipleri, bankaya yatırılmak üzere gönderilen yoldaki paralar ve vadesi gelmiş tahvil faiz kuponları bu hesabın temel unsurlarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlıkların niteliğini analiz etme
İşletmenin elinde bulunan slipler, yoldaki paralar ve faiz kuponları, nakit paraya çok hızlı dönüşebilen hazır değer kalemleridir.
Varlıkların hangi hesap grubuna dahil olduğunu belirlemek için likidite durumuna bakılır.
2
Tekdüzen Hesap Planı tanımlarını kontrol etme
100, 101 ve 102 nolu hesapların kapsamı dışında kalan ancak hazır değer niteliği taşıyan varlıkların 108 nolu hesapta toplanması gerektiği belirlenir.
Muhasebe standartları ve hesap planı işleyiş kuralları gereği özel tanımlanmış kalemler ilgili hesaplara kaydedilmelidir.
3
Hesap kodunu belirleme
Kredi kartı slipleri, yoldaki paralar ve vadesi gelmiş kuponlar toplam 22.00022.000 TL olarak 108 Diğer Hazır Değerler hesabının borcuna kaydedilir.
Söz konusu üç kalem de Diğer Hazır Değerler hesabının tipik alt kalemleridir.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler Grubunda Sınıflandırma

İpuçları

1
Bu varlıkların tamamı nakit paraya çok yakın özellik taşımaktadır.
2
Kredi kartı slipleri ve yoldaki paralar standart kasa veya banka hesaplarına girmez.
3
Hazır değerler grubunda 100, 101, 102 ve 103 dışında kalan kalemlerin toplandığı hesabı düşünün.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin aldığı bir kredi kartı slibinin banka tarafından tahsil edilerek hesaba geçirilmesi durumunda hangi yevmiye kaydının yapılması gerektiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 418Soru →

İşletme, aktifinde kayıtlı boş bir depoyu 11 Kasım 20252025 tarihinde aylık 15.00015.000 TL bedelle 66 aylığına kiraya vermiştir. Kira sözleşmesine göre bedelin tamamı kira süresi sonunda tahsil edilecektir.

Buna göre, işletmenin 3131 Aralık 20252025 tarihinde yapması gereken muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 181181 Gelir Tahakkukları hesabı 30.00030.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İşletmenin 2025 yılına ait olan iki aylık kira geliri toplamı olan 30.00030.000 TL, henüz tahsil edilmediği için 181 Gelir Tahakkukları hesabının borcuna kaydedilmelidir.
İşletme depoyu kasım ve aralık aylarında kiracıya kullandırdığı için bu iki aya ait kira geliri 2025 yılı içerisinde hak edilmiştir. Dönemsellik kavramı uyarınca, gelirin tahsil edilip edilmediğine bakılmaksızın ilgili döneme kaydedilmesi gerekir. Tahsilat sonra yapılacağı için bu hak edilen tutar '181 Gelir Tahakkukları' hesabının borcuna yazılarak aktifleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cari döneme ait kira süresini belirleme
2 ay (Kasım ve Aralık)
Dönemsellik kavramı gereği sadece 2025 yılına sarkan süreye ait gelir hesaplanmalıdır.
2
Tahakkuk eden gelir tutarını hesaplama
30.00030.000 TL
15.00015.000 TL (Aylık) ×2\times 2 Ay = 30.00030.000 TL.
3
Kullanılacak hesabı belirleme
181 Gelir Tahakkukları
Gelir gerçekleşmiş (tahakkuk etmiş) ancak henüz tahsilat vadesi gelmemiştir.

Anahtar Kavram

Tahakkuk Esası ve Dönemsellik Kavramı

İpuçları

1
Kiranın hangi aylara ait olduğunu ve o ayların hangi mali yıla düştüğünü hesaplayın.
2
Gelir gerçekleşmiş fakat henüz tahsil edilmemiştir; bu durum 'Tahakkuk' kavramını işaret eder.
3
Kasım ve Aralık ayları için toplamda iki aylık bir gelir kaydı yapmanız gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Eğer kira bedeli peşin tahsil edilmiş olsaydı hangi hesabın kullanılacağını düşünerek '380 Gelecek Aylara Ait Gelirler' hesabını tekrar edin.
Tahmini Süre:45s
Soru 419Soru →

İşletme, geçici yatırım amacıyla 20252025 yılı içerisinde tanesi 5050 TL'den 1.0001.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için 500500 TL komisyon ödemiştir. 20252025 yılı sonunda hisse senetlerinin borsa rayici 4545 TL olarak belirlenmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli muhasebe kaydı yapılmıştır. 20262026 yılında bu hisse senetlerinin tamamı tanesi 5252 TL'den banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, 20262026 yılındaki satış işlemi sonucunda yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı 5.0005.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Satış kaydında "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı 5.000 TL alacaklandırılmalıdır.
Satış kaydı sırasında, 20252025 yılı sonunda ayrılmış olan 5.0005.000 TL tutarındaki değer düşüklüğü karşılığı artık ihtiyaç kalmadığı için kapatılmalıdır. Bu amaçla "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabı borçlandırılarak kapatılırken, bu tutarın gelir kaydedilmesi için "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı alacaklandırılır. Satış bedeli ile maliyet bedeli arasındaki 2.0002.000 TL'lik olumlu fark ise kâr olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Alış maliyetini ve komisyon kaydını belirle.
Hisse Maliyeti: 1.000×50=50.0001.000 \times 50 = 50.000 TL. Komisyon (500500 TL) doğrudan "653 Komisyon Giderleri" hesabına borç kaydedilir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım giderleri maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.
2
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığını hesapla.
Değer Düşüşü: (50−45)×1.000=5.000(50 - 45) \times 1.000 = 5.000 TL. Kayıt: "654 Karşılık Giderleri" (B), "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" (A).
İhtiyatlılık kavramı gereği dönem sonu borsa rayici maliyetin altındaysa karşılık ayrılır.
3
Satış kârını ve karşılık iptalini hesapla.
Satış Bedeli: 52.00052.000 TL. Satış Kârı: 52.000−50.000=2.00052.000 - 50.000 = 2.000 TL (645 nolu hesaba). İptal Edilecek Karşılık: 5.0005.000 TL (644 nolu hesaba).
Menkul kıymet satıldığında maliyet bedeli ile çıkış yapılır, aradaki fark kâr/zarar hesabına alınır ve ilgili karşılık hesabı kapatılır.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerin maliyet bedeli ile muhasebeleştirilmesi ve satış anında karşılıkların iptali.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 420Soru →

İşletme, mülkiyetinde bulunan bir patentin kullanım hakkını 11 Kasım 20252025 tarihinde 66 aylığına başka bir firmaya kiralamıştır. Sözleşme uyarınca toplam 150.000150.000 TL tutarındaki kiralama bedeli, sürenin sonunda (11 Mayıs 20262026 tarihinde) tahsil edilecektir. Muhasebenin dönemsellik kavramı gereği, işletmenin 3131 Aralık 20252025 tarihinde yapması gereken envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 181 Gelir Tahakkukları 50.00050.000 (Borçlu) / 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar 50.00050.000 (Alacaklı)

Cevap

İşletmenin 2 aylık hak edilmiş ancak tahsil edilmemiş geliri için 181 Gelir Tahakkukları hesabına borç, 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar hesabına alacak kaydı yapılmalıdır.
Dönemsellik kavramı uyarınca, gelirin miktar ve mahiyet itibarıyla kesinleştiği ancak tahsilatının gelecek dönemlerde yapılacağı durumlarda '181 Gelir Tahakkukları' hesabı kullanılır. Soru metninde patent kiralaması 11 Kasım tarihinde başlamış ve 3131 Aralık tarihine kadar 22 ay geçmiştir. Aylık 25.00025.000 TL üzerinden toplam 50.00050.000 TL'lik gelir cari döneme aittir ve henüz tahsil edilmediği için bu kayıt yapılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık kira gelirini hesaplayın.
150.000/6=25.000150.000 / 6 = 25.000 TL/ay
Toplam bedelin bir aya düşen payını bulmak için.
2
Cari döneme (2025) ait olan ayları belirleyin.
Kasım ve Aralık (22 ay)
Dönemsellik kavramı gereği gelirin ait olduğu dönemde kaydedilmesi gerekir.
3
Dönem sonu itibarıyla tahakkuk eden tutarı hesaplayın.
25.000×2=50.00025.000 \times 2 = 50.000 TL
31 Aralık itibarıyla kesinleşmiş gelir tutarını belirlemek için.
4
Uygun hesaplara kayıt yapın.
181 Gelir Tahakkukları (Borç) ve 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar (Alacak)
Henüz tahsil edilmemiş ancak hak edilmiş bir varlık artışı (181) ve gelir oluşumu (649) söz konusudur.

Anahtar Kavram

Dönemsellik Kavramı ve Tahakkuk Esası

İpuçları

1
Gelirin peşin mi yoksa süre sonunda mı tahsil edileceğine dikkat edin.
2
1 Kasım - 31 Aralık tarihleri arasında geçen sürenin kaç ay olduğunu hesaplayın.
3
Henüz tahsil edilmemiş ancak hak edilmiş gelirler için kullanılan 'Dönen Varlıklar' grubundaki hesabı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Tahsilatın peşin yapıldığı bir senaryoda 380 nolu hesabın nasıl kullanılacağını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 21 / 34Sonraki