Duran Varlıklar

457 soru

Soru 381Soru

İşletme, aktifinde maliyet bedeli 40.00040.000 TL ve birikmiş amortismanı 25.00025.000 TL olarak kayıtlı olan bir fotokopi makinesini 18.00018.000 TL bedelle peşin olarak satmıştır (KDVKDV ihmal edilecektir). Bu satış işlemiyle ilgili yapılacak muhasebe kaydında, satış kârı veya zararı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.0003.000 TL tutarında '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar' hesabına alacak kaydı yapılır.

Cevap

Satış işlemi sonucunda 3.0003.000 TL kâr oluşmuştur ve bu tutar '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar' hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Satılan duran varlığın net defter değeri 15.00015.000 TL'dir (40.00025.00040.000 - 25.000). Bu varlık 18.00018.000 TL'ye satıldığı için işletme 3.0003.000 TL kâr elde etmiştir. Maddi duran varlık satışlarından elde edilen kârlar '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerinin Hesaplanması
40.00025.000=15.00040.000 - 25.000 = 15.000 TL
Varlığın satış tarihindeki kayıtlı değerini bulmak için maliyet bedelinden birikmiş amortisman düşülmelidir.
2
Satış Sonucunun Belirlenmesi
18.00015.000=3.00018.000 - 15.000 = 3.000 TL (Kâr)
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için aradaki fark kârdır.
3
Muhasebe Hesabının Seçilmesi
679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar
Maddi duran varlık satışından doğan kârlar Tekdüzen Hesap Planı'na göre bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Satış Kârı

İpuçları

1
Öncelikle makinenin net defter değerini (Maliyet - Birikmiş Amortisman) hesaplayın.
2
Eğer satış bedeli net defter değerinden büyükse kâr, küçükse zarar oluşur.

Daha Fazla Pratik

Varlık satışında amortismanın yıl içindeki kıst amortisman durumuyla ilgili sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 382Soru

Kuzey Madencilik İşletmesi, işletme ruhsatını aldığı bir linyit sahası için 800.000800.000 TL tutarında hazırlık ve geliştirme harcaması yapmıştır. Maden sahasının toplam rezervi 200.000200.000 ton olarak tahmin edilmektedir. İşletme, ilk üretim döneminde bu sahadan 10.00010.000 ton linyit çıkardığına göre, dönem sonunda ayrılması gereken tükenme payı tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40.00040.000

Cevap

Dönem sonunda ayrılması gereken tükenme payı tutarı 40.00040.000 TL'dir.
Tükenme payı hesaplanırken toplam hazırlık ve geliştirme maliyeti (800.000800.000 TL), tahmini toplam rezerve (200.000200.000 ton) bölünerek birim başına düşen tükenme payı (44 TL) bulunur. Bu birim tutar, dönem içinde gerçekleştirilen üretim miktarı (10.00010.000 ton) ile çarpıldığında ilgili dönem için ayrılması gereken 40.00040.000 TL tutarındaki tükenme payına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Birim tükenme payını hesaplayın.
Birim Tu¨kenme Payı=800.000 TL200.000 ton=4\text{Birim Tükenme Payı} = \frac{800.000 \text{ TL}}{200.000 \text{ ton}} = 4 TL/ton
Madenin her bir birimi (tonu) için katlanılan maliyeti bulmak gerekir.
2
Dönemlik tükenme payını üretim miktarı ile çarparak hesaplayın.
10.000 ton×4 TL/ton=40.00010.000 \text{ ton} \times 4 \text{ TL/ton} = 40.000 TL
O dönem çıkarılan maden miktarı kadar maliyetin giderleştirilmesi (tükenme payı ayrılması) gerekir.

Anahtar Kavram

Tükenmeye tabi varlıklarda (madenler vb.) amortisman yerine üretim miktarı esas alınarak 'Tükenme Payı' hesaplanır.

İpuçları

1
Önce bir ton maden çıkarmanın maliyetini (birim tükenme payı) bulun.
2
Birim maliyeti bulmak için toplam harcamayı toplam rezerv miktarına bölün.

Daha Fazla Pratik

Üretim miktarının sonraki yıl değişmesi durumunda tükenme payının nasıl değişeceğini hesaplayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 383Soru

İşletme, üretim faaliyetlerinde kullandığı bir demirbaşı yenilemek amacıyla satmış ve bu satış sonucunda oluşan kârı 549549 Özel Fonlar hesabına kaydetmiştir. İşletme, takip eden dönemde yeni bir demirbaş satın almış ve bu varlık için amortisman ayırmaya başlamıştır. Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre, yeni alınan demirbaşın amortisman tutarının yenileme fonundan mahsup edilmesi işleminde borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549549 Özel Fonlar

Cevap

Yeni alınan demirbaşın amortismanı, yenileme fonu (549 Özel Fonlar) tükenene kadar bu fon hesabından mahsup edilir; bu nedenle işlemde 549 Özel Fonlar hesabı borçlandırılır.
Vergi Usul Kanunu (328328. madde) gereği, yenileme amacıyla satılan iktisadi kıymetlerden elde edilen kâr, pasifte geçici bir fon hesabında (549549 Özel Fonlar) bekletilir. Yeni kıymet satın alındığında, bu kıymet için ayrılacak amortisman tutarları fondaki bu kâr bitene kadar fon hesabından mahsup edilir. Bu mahsup kaydında, kâr tutarının azaldığını göstermek için pasif karakterli bir hesap olan 'Özel Fonlar' hesabı borçlandırılırken, amortismanın biriktiğini göstermek için 'Birikmiş Amortismanlar' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Yenileme fonunun amacını belirleme
Duran varlık satış kârının vergisini, yeni varlık alınana kadar ertelemek.
İşletmenin finansal yapısını koruyarak varlıklarını yenilemesini teşvik etmek.
2
Amortisman mahsup mekanizmasını anlama
Yeni varlık için hesaplanan amortisman gider yazılmak yerine fondaki kârdan düşülür.
VUK madde 328 uyarınca kârın vergilendirilmesi amortisman süresine yayılır.
3
Muhasebe kaydını oluşturma
Borç: 549 Özel Fonlar, Alacak: 257 Birikmiş Amortismanlar.
Pasif karakterli fon hesabındaki azalış borç taraflı izlenir.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu Mahsup İşlemi

İpuçları

1
Yenileme fonu pasif karakterli bir hesaptır ve mahsup edildiğinde azalır.
2
Yeni varlık için ayrılan amortisman gider yazılmak yerine, fondaki kârın erimesini sağlar.
3
Amortisman kaydında alacak tarafında her zaman '257 Birikmiş Amortismanlar' yer alır. Borç tarafında ise gider hesabı yerine fon hesabı kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Fon hesabında kalan tutarın 33 yıl sonunda hâlâ bitmemesi durumunda hangi hesaba aktarılacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 384Soru

İşletme, 01.09.202401.09.2024 tarihinde pazarlama faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 1.200.0001.200.000 TL (KDV hariç) bedelle bir binek otomobili banka aracılığıyla satın almıştır. Taşıtın ekonomik ömrü 55 yıl olup işletme amortisman hesaplamasında "azalan bakiyeler" yöntemini tercih etmiştir. Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapacağı amortisman kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ hesabı 288.000 TL borçlandırılır, 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR hesabı 288.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabının 288.000 TL borçlandırıldığı ve Birikmiş Amortismanlar hesabının aynı tutarda alacaklandırıldığı seçenek doğrudur.
Doğru cevap olan işlemde, azalan bakiyeler yöntemine göre ikinci yılın amortisman tutarı olan 288.000 TL hesaplanmıştır. Bu hesaplamada, birinci yılın tam yıllık amortisman payı (1.200.000×%40=480.0001.200.000 \times \%40 = 480.000 TL) maliyet bedelinden düşülerek yeni matrah (720.000720.000 TL) bulunmuş ve buna %40\%40 oranı uygulanmıştır. Araç pazarlama faaliyetlerinde kullanıldığı için gider 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabına kaydedilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranını belirle
Normal oran: 1/5=%201 / 5 = \%20, Azalan bakiyeler oranı: %20×2=%40\%20 \times 2 = \%40
Azalan bakiyeler yönteminde oran normal oranın iki katı olarak uygulanır.
2
Birinci yıl (2024) için matrahı ve tam yıl amortismanı hesapla
Tam Yıl Amortismanı: 1.200.000×%40=480.0001.200.000 \times \%40 = 480.000 TL
İkinci yılın matrahını bulmak için birinci yılın tam yıllık payı gereklidir.
3
Birinci yıl (2024) için kıst amortismanı hesapla
Kıst Amortisman: 480.000×(4/12)=160.000480.000 \times (4 / 12) = 160.000 TL
Binek otomobillerde satın alınan ilk yıl için aylık (kıst) amortisman ayrılır.
4
İkinci yıl (2025) için amortisman matrahını ve tutarını hesapla
Matrah: 1.200.000480.000=720.0001.200.000 - 480.000 = 720.000 TL, Amortisman Tutarı: 720.000×%40=288.000720.000 \times \%40 = 288.000 TL
VUK hükmüne göre azalan bakiyeler yönteminde, kıst amortisman uygulansa dahi sonraki yılın matrahı hesaplanırken önceki yılın tam yıllık tutarı düşülür.
5
Yevmiye kaydını oluştur
760 Gider (+) / 257 Aktifi Düzenleyici Pasif Hesap (+)
Varlık pazarlama bölümünde kullanıldığı için 760 hesabı borçlandırılır.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler ve Kıst Amortisman İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Aynı varlığın üçüncü yıl sonundaki net defter değerini hesaplayarak azalan bakiyeler mantığını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 385Soru

Üretim hacmini genişletmeyi planlayan bir sanayi işletmesi, yurt dışından bir paketleme makinesi ithal etmiştir. İktisadi kıymetin edinimi sürecinde gerçekleşen harcamalar ve ilgili veriler aşağıdaki gibidir:

Harcama Kalemi / VeriTutarı
Fatura liste fiyatı1.500.0001.500.000 TL
Fatura üzerinden yapılan ticari iskonto (\%4)60.00060.000 TL
Gümrük vergisi ve ithalat harçları130.000130.000 TL
Nakliye ve taşıma sigortası giderleri55.00055.000 TL
Montaj, kurulum ve deneme çalışması giderleri40.00040.000 TL
Deneme üretimi sonucu elde edilen numunelerin satış bedeli12.00012.000 TL
Makine hazır hale gelene kadar tahakkuk eden kredi faizleri65.00065.000 TL
Makine kullanılmaya başladıktan sonraki döneme ait faizler22.00022.000 TL
Makineyi kullanacak personele verilen teknik eğitim giderleri20.00020.000 TL

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri uyarınca, işletmenin bu makine için '253 Tesis, Makine ve Cihazlar' hesabında aktifleştirmesi gereken asgari maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.718.0001.718.000

Cevap

Söz konusu makinenin asgari maliyet bedeli 1.718.0001.718.000 TL olarak hesaplanır.
VUK ve genel muhasebe ilkeleri uyarınca, bir maddi duran varlığın maliyeti; net alış bedeli, gümrük vergileri, nakliye, montaj ve varlık hazır hale gelene kadar ödenen zorunlu finansman giderlerinin toplamından oluşur. Deneme üretimi gelirlerinin bu toplamdan düşülmesi ve personel eğitimi gibi dönem giderlerinin dışarıda bırakılması sonucunda 1.718.0001.718.000 TL tutarına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Net fatura bedelinin hesaplanması
1.500.00060.000=1.440.0001.500.000 - 60.000 = 1.440.000 TL
Ticari iskontolar varlığın net edinim değerini belirlemek için düşülür.
2
Doğrudan maliyete eklenmesi gereken ek harcamaların tespiti
130.000130.000 (Gümrük) + 55.00055.000 (Nakliye/Sigorta) = 185.000185.000 TL
VUK uyarınca varlığın iktisap edilmesi için yapılan vergi, resim, harç ve nakliye giderleri maliyete eklenir.
3
Net montaj ve deneme üretim maliyetinin belirlenmesi
40.00012.000=28.00040.000 - 12.000 = 28.000 TL
Deneme çalışmaları sırasında elde edilen mamul veya hurda gelirleri, varlığın maliyet bedelinden indirilir.
4
Finansman giderlerinin (faiz) tasnifi
Zorunlu eklenecek faiz: 65.00065.000 TL; İhtiyari/Gider yazılacak faiz: 22.00022.000 TL
163 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği uyarınca, varlık hazır hale gelene kadar olan faizlerin maliyete eklenmesi zorunludur. Sonraki faizler ise gider yazılabilir veya maliyete eklenebilir; asgari maliyet sorulduğu için sadece zorunlu kısım eklenir.
5
Toplam maliyetin hesaplanması
1.440.000+185.000+28.000+65.000=1.718.0001.440.000 + 185.000 + 28.000 + 65.000 = 1.718.000 TL
Maliyet unsuru olmayan personel eğitimi (20.00020.000 TL) ve ihtiyari faiz (22.00022.000 TL) dışarıda bırakılarak asgari maliyete ulaşılır.

Anahtar Kavram

VUK 163 ve 262. maddeler uyarınca maddi duran varlık maliyet unsurları ile finansman giderlerinin ve yan gelirlerin maliyetle ilişkisi.

İpuçları

1
Makine hazır hale gelene kadar yapılan harcamalar ile yapıldıktan sonraki harcamaları birbirinden ayırın.
2
Deneme üretimi sırasında elde edilen geliri montaj giderlerinden düşmeyi unutmayın ve personelin eğitimi için yapılan harcamayı bir dönem gideri olarak düşünün.
3
VUK 163 No'lu tebliğe göre kredi faizlerinin sadece 'hazır hale gelene kadar' olan kısmı zorunlu maliyet unsurudur. Bu bilgiyi ve ticari iskontoyu kullanarak hesaplama yapın.

Daha Fazla Pratik

VUK ile TMS (Türkiye Muhasebe Standartları) arasındaki faiz aktifleştirme farklarını (borçlanma maliyetleri) içeren soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 386Soru

İşletme, ticari faaliyetlerinde kullanmak üzere 44 yıllığına kiraladığı bir mağaza ve depo alanı için 01.10.202501.10.2025 tarihinde 800.000800.000 TL + %20\%20 KDV tutarında havalandırma sistemi ve özel bölmeler yaptırmıştır. Yapılan bu harcamaların teknik olarak faydalı ömrü 1010 yıl olarak öngörülmüştür. İşletme yönetimi, tüm duran varlıkları için "Azalan Bakiyeler Yöntemi"ni tercih etmektedir.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde söz konusu varlık için ayırması gereken itfa (amortisman) payı tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 200.000

Cevap

İşletmenin ayırması gereken itfa payı tutarı 200.000 TL'dir.
Doğru cevap, kira süresi (4 yıl) esas alınarak normal amortisman yöntemiyle hesaplanan 200.000 TL'dir. VUK 327 uyarınca özel maliyet bedelleri kira süresince eşit miktarlarda (normal amortisman) itfa edilir; teknik faydalı ömür veya azalan bakiyeler yöntemi dikkate alınmaz. Ayrıca maddi olmayan duran varlıklarda binek otomobillerdeki gibi kıst amortisman uygulaması bulunmadığından, Ekim ayındaki alım için tam yıl payı ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlık türünün ve maliyetinin belirlenmesi
Varlık '264 Özel Maliyetler' hesabında izlenir. KDV hariç maliyet bedeli 800.000800.000 TL'dir.
Kiralık varlıklar üzerinde yapılan ve kira süresi sonunda kiralayana bırakılacak olan değer artırıcı harcamalar özel maliyet olarak kaydedilir.
2
İtfa süresinin ve yönteminin belirlenmesi
İtfa süresi kira süresi olan 44 yıldır. Yöntem normal (eşit tutarlı) amortismandır.
VUK 327. madde uyarınca özel maliyetler kira süresine göre eşit miktarlarda itfa edilir. Azalan bakiyeler yöntemi bu hesap grubu için uygulanamaz.
3
Amortisman oranının ve kıst dönem kontrolünün yapılması
Oran: 1/4=1 / 4 = %25. Kıst amortisman uygulanmaz, tam yıl hesaplanır.
Maddi olmayan duran varlıklarda kıst amortisman uygulaması yoktur; varlığın alındığı ay ne olursa olsun tam yıl itfa payı ayrılır.
4
İtfa payı hesaplaması
800.000×0,25=200.000800.000 \times 0,25 = 200.000 TL
Maliyet bedeli üzerinden kira süresine isabet eden yıllık pay hesaplanmıştır.

Anahtar Kavram

Özel Maliyetlerde İtfa Kuralları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 387Soru

İşletme, sermaye payı %40\%40 olan bir bağlı ortaklığa ait hisse senetlerini 850.000850.000 TL maliyet bedeliyle "245 Bağlı Ortaklıklar" hesabında izlemektedir. Önceki dönem sonunda bu hisse senetleri için 60.00060.000 TL değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. Cari dönem sonunda yapılan incelemede, söz konusu hisse senetlerinin piyasa değerinin 740.000740.000 TL olduğu ve değer azalışının süreklilik arz ettiği kesinleşmiştir. Buna göre işletmenin cari dönem sonunda yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri (B) 50.000 / 241 Mali Duran Var. Değ. Düş. Karş. (A) 50.000

Cevap

654 Karşılık Giderleri hesabının 50.00050.000 TL borçlandırılması ve 241 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabının 50.00050.000 TL alacaklandırılmasıdır.
Doğru kayıt, cari dönem sonunda tespit edilen toplam 110.000110.000 TL'lik değer kaybının, önceki dönemden gelen 60.00060.000 TL'lik bakiye ile mahsup edilerek kalan 50.00050.000 TL için ek karşılık ayrılmasını içerir. Bu işlemde gider hesabı olarak "654 Karşılık Giderleri" ve pasif karakterli aktif düzenleyici hesap olarak "241 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı" kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam değer düşüklüğü tutarını hesapla
850.000740.000=110.000850.000 - 740.000 = 110.000 TL
Varlığın maliyet bedeli ile cari piyasa değeri arasındaki fark, toplamda ayrılması gereken karşılık tutarını belirler.
2
Ek olarak ayrılması gereken karşılık tutarını tespit et
110.00060.000=50.000110.000 - 60.000 = 50.000 TL
Zaten var olan karşılık bakiyesi düşüldükten sonra kalan fark, cari dönem gideri olarak kaydedilir.
3
Muhasebe kaydını gerçekleştir
Borç: 654 Karşılık Giderleri (50.00050.000), Alacak: 241 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (50.00050.000)
İhtiyatlılık kavramı gereği ortaya çıkan değer düşüklüğü, gider yazılarak aktif düzenleyici bir hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda değer düşüklüğü durumunda, maliyet bedeli korunurken "İhtiyatlılık" kavramı gereği karşılık ayrılır. Mevcut karşılık bakiyesi yetersiz ise aradaki fark kadar ek kayıt yapılır.

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü ayrılmış bir iştirakin ertesi yıl piyasa değerinin maliyet bedelinin üzerine çıkması durumunda yapılacak 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 388Soru

Mercan Madencilik İşletmesi, 20242024 yılı başında işletme ruhsatını aldığı bir mermer sahası için 2.400.0002.400.000 TL tutarında hazırlık ve geliştirme harcaması yapmıştır. Sahada başlangıçta 400.000400.000 ton mermer rezervi bulunduğu tahmin edilmiştir. 20242024 yılında 50.00050.000 ton mermer çıkarılmış ve dönem sonunda tükenme payı ayrılmıştır. 20252025 yılı başında yapılan teknik incelemeler sonucunda, sahadaki toplam kalan rezervin 300.000300.000 ton olduğu tespit edilmiştir. 20252025 yılında ise 80.00080.000 ton mermer üretimi gerçekleştirilmiştir.

Bu verilere göre, 20252025 yılı dönem sonu bilançosunda "278 Birikmiş Tükenme Payları" hesabının kalan tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 860.000

Cevap

2025 yılı dönem sonu itibarıyla Birikmiş Tükenme Payları hesabının bakiyesi 860.000 TL olmalıdır.
Doğru cevap olan 860.000 TL, işletmenin ilk yıl ayırdığı 300.000 TL ile rezerv değişikliği sonrası güncellenmiş oranla hesapladığı 560.000 TL'nin toplamıdır. Muhasebe prensipleri gereği, rezerv tahmini değiştiğinde varlığın kalan net defter değeri (2.100.000 TL), yeni kalan rezerv miktarına (300.000 ton) bölünerek yeni bir birim pay (7 TL) elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
2024 yılı başlangıç birim tükenme payını hesapla.
2.400.000 TL/400.000 ton=6 TL/ton2.400.000 \text{ TL} / 400.000 \text{ ton} = 6 \text{ TL/ton}
Varlığın maliyeti, tahmini rezerv miktarına bölünerek birim başına düşen tükenme payı bulunur.
2
2024 yılı için ayrılacak tükenme payını hesapla.
50.000 ton×6 TL/ton=300.000 TL50.000 \text{ ton} \times 6 \text{ TL/ton} = 300.000 \text{ TL}
Dönem içinde çıkarılan miktar ile birim pay çarpılarak yıllık itfa tutarı bulunur.
3
2025 yılı başındaki net defter değerini tespit et.
2.400.000 TL300.000 TL=2.100.000 TL2.400.000 \text{ TL} - 300.000 \text{ TL} = 2.100.000 \text{ TL}
Rezerv revizyonu yapılacağı zaman, kalan maliyetin (net defter değerinin) yeni rezerve dağıtılması gerekir.
4
Rezerv değişikliği sonrası 2025 yılı için yeni birim tükenme payını hesapla.
2.100.000 TL/300.000 ton (yeni kalan rezerv)=7 TL/ton2.100.000 \text{ TL} / 300.000 \text{ ton (yeni kalan rezerv)} = 7 \text{ TL/ton}
Muhasebe tahminlerindeki değişiklikler ileriye dönük olarak uygulanır ve kalan tutar yeni tahminlere göre itfa edilir.
5
2025 yılı tükenme payını hesapla.
80.000 ton×7 TL/ton=560.000 TL80.000 \text{ ton} \times 7 \text{ TL/ton} = 560.000 \text{ TL}
Güncel birim pay üzerinden cari yılın üretim maliyeti hesaplanır.
6
2025 yılı sonu itibarıyla toplam birikmiş tükenme payını bul.
300.000 TL (2024)+560.000 TL (2025)=860.000 TL300.000 \text{ TL (2024)} + 560.000 \text{ TL (2025)} = 860.000 \text{ TL}
Birikmiş tükenme payları hesabı düzenleyici bir hesap olup, varlığın tükenen kısmının kümülatif toplamını gösterir.

Anahtar Kavram

Rezerv Revizyonu ve İleriye Dönük Düzeltme

İpuçları

1
Birikmiş tükenme payları kümülatif bir hesaptır, her iki yılın payını da içermelidir.
2
Rezerv tahmini değiştiğinde, kalan net değeri yeni rezerve bölerek yeni bir birim pay hesaplamanız gerekir.
3
İlk yıl 300.000 TL itfa ayrıldıktan sonra kalan 2.100.000 TL'lik maliyeti, yeni kalan 300.000 tonluk rezerve dağıtın.

Daha Fazla Pratik

Tükenme payı ayrıldığında yapılacak yevmiye kaydında hangi hesapların borçlandırılacağını tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 389Soru

Bir işletme, stoklarında bulunan ticari malları bir müşterisine veresiye (açık hesap) olarak satmıştır. Yapılan satış sözleşmesi uyarınca, alacağın tahsilatının 1818 ay sonra gerçekleştirileceği kararlaştırılmıştır. Buna göre, işletmenin bu alacağını aşağıdaki hesaplardan hangisinin borcuna kaydetmesi gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 220 Alıcılar

Cevap

Ticari mal satışından doğan, senede bağlanmamış ve vadesi bir yılı (1212 ayı) aşan alacaklar 220 Alıcılar hesabının borcuna kaydedilir.
Doğru cevap olan hesap, işletmenin ana faaliyet konusu olan mal ve hizmet satışlarından doğan ve vadesi bir yılı aşan senetsiz alacakların izlendiği hesaptır. Soruda alacağın 1818 ay vadeli olması onun bir duran varlık (22 grubu) olduğunu, veresiye olması ise senetsiz (Alıcılar) olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın kaynağını belirle.
Ticari mal satışı (Ticari Alacak).
Alacağın 'Ticari Alacaklar' grubunda mı yoksa 'Diğer Alacaklar' grubunda mı izleneceğini belirlemek için gereklidir.
2
Alacağın vadesini kontrol et.
1818 ay (>12> 12 ay).
Vade bir yılı aştığı için alacak 'Duran Varlıklar' (22 numaralı grup) içinde sınıflandırılmalıdır.
3
Alacağın belgesini kontrol et.
Veresiye/Açık Hesap (Senetsiz).
Senet alınmadığı durumlarda 'Alıcılar', senet alındığı durumlarda 'Alacak Senetleri' hesabı kullanılır.
4
Uygun hesabı seç.
220 Alıcılar.
Hem ticari olması hem de vadesinin uzun olması nedeniyle en uygun hesaptır.

Anahtar Kavram

Uzun Vadeli Ticari Alacakların Sınıflandırılması

İpuçları

1
Muhasebede 'uzun vade' kavramı, vadenin bilanço tarihinden itibaren bir yılı (1212 ayı) aşması anlamına gelir.
2
Senet alınmayan (açık hesap/veresiye) ticari alacaklar 'Alıcılar' başlığı altında izlenir.
3
Vadesi 1818 ay olan ticari bir alacak, Tekdüzen Hesap Planı'nda 2222 ile başlayan 'Duran Varlıklar' grubundaki uygun hesaba kaydedilmelidir.

Daha Fazla Pratik

Bu alacağın vadesi bir yılın altına düştüğünde (örneğin bir yıl sonra) hangi hesaba aktarılması gerektiğini düşününüz.
Tahmini Süre:45s
Soru 390Soru

Bir gıda üretim işletmesi, fabrikasında kullanılmak üzere 450.000₺450.000 (KDV hariç) fatura bedelli bir "Endüstriyel Soğutma ve İklimlendirme Sistemi" satın almıştır. İşleme ilişkin diğer harcama bilgileri şu şekildedir:

* Katma Değer Vergisi (%20\%20): 90.000₺90.000
* Sistemin fabrikaya nakliyesi ve nakliye sigortası: 17.000₺17.000
* Sistemin kurulacağı alanın hazırlanması ve montaj giderleri: 18.000₺18.000
* Sistemi kullanacak personele verilen teknik eğitim bedeli: 4.000₺4.000
* Sistemin ilk bir yıllık genel bakım ve servis poliçesi bedeli: 6.000₺6.000

Tekdüzen Hesap Planı ve Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca, bu iktisadi kıymetin "253 Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabına kaydedilecek maliyet bedeli aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 485.000₺485.000

Cevap

İşletme tarafından satın alınan endüstriyel soğutma sisteminin maliyet bedeli 485.000₺485.000 olarak hesaplanır.
Maddi duran varlıkların ediniminde maliyet bedeli; fatura bedeli (450.000₺450.000), nakliye ve sigorta (17.000₺17.000) ile montaj ve kurulum (18.000₺18.000) kalemlerinin toplamından oluşur. Bu harcamaların tamamı varlığın fonksiyonel hale gelmesi için zorunludur. Dolayısıyla toplam maliyet 485.000₺485.000 olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Aktifleştirilecek kalemlerin belirlenmesi
Fatura Bedeli (450.000₺450.000), Nakliye ve Sigorta (17.000₺17.000), Montaj Giderleri (18.000₺18.000)
Varlığın işletmeye getirilmesi ve kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyete eklenmelidir.
2
Maliyet dışı kalemlerin ayrıştırılması
KDV (90.000₺90.000), Personel Eğitimi (4.000₺4.000), Bir Yıllık Bakım (6.000₺6.000)
KDV indirilecek bir vergidir. Personel eğitimi ve yıllık bakım ise varlığın kullanım ömrüyle ilgili dönem gideri/gelecek aylara ait gider niteliğindedir.
3
Maliyet bedelinin toplanması
450.000+17.000+18.000=485.000450.000 + 17.000 + 18.000 = 485.000
Seçilen zorunlu kalemlerin toplamı ilgili duran varlık hesabının borcuna kaydedilir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıklarda maliyet bedeli; satın alma bedeline ek olarak gümrük vergileri, nakliye, montaj ve varlığı çalışır duruma getirmekle doğrudan ilgili tüm harcamaları kapsar.

Daha Fazla Pratik

VUK madde 269 ve 270 uyarınca makine ve cihazlarda maliyete girmesi zorunlu ve isteğe bağlı olan unsurları tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 391Soru

İşletme, üretim hattında kullandığı ve kayıtlı maliyet bedeli 900.000900.000 TL, birikmiş amortismanı 550.000550.000 TL olan bir üretim cihazını 400.000400.000 TL + %20\%20 KDVKDV bedelle satmıştır. Satış tutarının 180.000180.000 TL'si banka aracılığıyla tahsil edilmiş, kalan tutar için ciro edilmiş bir müşteri senedi alınmıştır. İşletme yönetimi aynı gün cihazın yenilenmesine karar vermiş ve satış kârını yenileme fonuna aktarmıştır. Bu bilgilere göre, satış işleminin kaydedileceği yevmiye maddesinde aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 121 Alacak Senetleri Hesabı 300.000300.000 TL Borçlu

Cevap

Satıştan doğan toplam alacaktan banka tahsilatı düşüldüğünde kalan tutar olan 300.000300.000 TL, Alacak Senetleri hesabının borcuna kaydedilmelidir.
İşletmenin sattığı cihazın maliyet bedeli ile birikmiş amortismanı arasındaki fark olan 350.000350.000 TL net defter değeridir. Cihaz 400.000400.000 TL'ye satıldığı için 50.00050.000 TL satış kârı oluşmuştur ve yenileme kararı nedeniyle bu kâr '549 Özel Fonlar' hesabına alacak kaydedilir. Satış bedeli (400.000400.000 TL) ve KDV (80.00080.000 TL) toplamı olan 480.000480.000 TL'den bankaya yatan 180.000180.000 TL düşüldüğünde, kalan 300.000300.000 TL tutarındaki senetli alacak '121 Alacak Senetleri' hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerini (NDD) hesapla
900.000550.000=350.000900.000 - 550.000 = 350.000 TL
Varlığın satış kâr veya zararını belirlemek için güncel kayıtlı net değeri bulunmalıdır.
2
Satış kârını hesapla ve fon durumunu belirle
400.000350.000=50.000400.000 - 350.000 = 50.000 TL Kâr (549 Özel Fonlar)
Satış bedeli NDD'den yüksek olduğundan kâr oluşmuştur; yenileme kararı nedeniyle bu tutar özel fona aktarılır.
3
KDV tutarını hesapla
400.000×0,20=80.000400.000 \times 0,20 = 80.000 TL
Satış bedeli üzerinden hesaplanan vergi, devlete ödenecek bir borç (391) olarak kaydedilmelidir.
4
Toplam tahsil edilecek tutarı ve senet değerini hesapla
480.000180.000=300.000480.000 - 180.000 = 300.000 TL
Toplam bedelden (Satış + KDV) bankaya yatan tutar çıkarılarak kalan senetli alacak bulunur.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Satış Kârının Yenileme Fonuna Aktarılması ve Senetli Alacak Takibi

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu 'Azalan Bakiyeler' amortisman yöntemi kullanılmış haliyle çözerek amortisman hesaplama becerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 392Soru

İşletme, 01.11.202401.11.2024 tarihinde pazarlama faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 3.000.0003.000.000 TL (KDV hariç) bedelle bir binek otomobili banka aracılığıyla satın almıştır. Söz konusu taşıtın ekonomik ömrü 55 yıl olup, işletme amortisman hesaplamasında azalan bakiyeler (hızlandırılmış amortisman) yöntemini tercih etmiştir.

Buna göre, işletmenin 20252025 yılında bu taşıt için ayıracağı amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 720.000

Cevap

İşletmenin 2025 yılında ayıracağı amortisman tutarı 720.000 TL'dir.
İşletme binek otomobil aldığı için kıst amortisman kuralına tabidir. 2024 yılında sadece 2 aylık (Kasım ve Aralık) amortisman gider yazılırken, 2025 yılı hesaplamasına geçilirken sanki 2024'te tam yıl amortisman ayrılmış gibi maliyetten 1.200.000 TL düşülerek 1.800.000 TL üzerinden %40 oranında amortisman hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranını belirle.
Normal Amortisman Oranı: 1/5=0,201 / 5 = 0,20 (%20). Azalan Bakiyeler Oranı: %20×2=%40\%20 \times 2 = \%40.
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır.
2
2024 yılı (birinci yıl) için tam yıl ve kıst amortisman tutarını hesapla.
Tam Yıl Tutarı: 3.000.000×%40=1.200.0003.000.000 \times \%40 = 1.200.000 TL. Kıst Amortisman (Kasım-Aralık): (1.200.000/12)×2=200.000(1.200.000 / 12) \times 2 = 200.000 TL.
Binek otomobillerde satın alınan yılın kalan ayları için kıst amortisman uygulanır.
3
2025 yılı (ikinci yıl) için amortisman matrahını (net defter değeri) hesapla.
Matrah: 3.000.0001.200.000=1.800.0003.000.000 - 1.200.000 = 1.800.000 TL.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılların matrahı hesaplanırken birinci yılın kıst tutarı değil, hesaplanan tam tutarı maliyetten düşülür.
4
2025 yılı amortisman tutarını hesapla.
1.800.000×%40=720.0001.800.000 \times \%40 = 720.000 TL.
Belirlenen matrah üzerinden amortisman oranı uygulanarak yıllık gider tutarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yöntemi ile Kıst Amortismanın Birlikte Uygulanması

Daha Fazla Pratik

Binek otomobillerin satışında, daha önce ayrılmayan kıst amortisman farklarının maliyetle olan ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 393Soru

İşletme, 20232023 yılında teknolojik ömrünü tamamlayan bir makineyi yenilemek amacıyla satmıştır. Satışa ve sonrasındaki sürece ilişkin veriler aşağıdadır:

Bilgi TürüVeri
Makine Satış Tarihi12.06.202312.06.2023
Makine Maliyet Bedeli1.800.0001.800.000 TL
Birikmiş Amortismanlar1.200.0001.200.000 TL
Satış Bedeli (KDV Hariç)1.000.0001.000.000 TL
Yeni Makine Alış Tarihi01.10.202601.10.2026
Yeni Makine Maliyet Bedeli3.000.0003.000.000 TL
Faydalı Ömür / Yöntem1010 Yıl / Normal Amortisman

İşletme yönetimi satış günü yenileme kararı almış ve elde edilen kârı VUK hükümlerine uygun olarak özel bir fona aktarmıştır. 20242024 ve 20252025 yıllarında herhangi bir duran varlık alımı gerçekleşmemiştir.

Buna göre, 31.12.202631.12.2026 tarihinde yapılacak envanter işlemleri sonucunda "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabına aktarılması gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100.000

Cevap

31.12.2026 tarihinde 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına aktarılması gereken tutar 100.000 TL'dir.
İşletmenin 20232023 yılında elde ettiği 400.000400.000 TL kâr, yenileme amacıyla 549549 Özel Fonlar hesabına alınmıştır. 20262026 yılı, satış yılını izleyen üçüncü yıl olup fonun kullanılabileceği son dönemdir. 20262026 yılında alınan yeni makinenin yıllık amortismanı 300.000300.000 TL'dir. Bu tutar öncelikle fondaki 400.000400.000 TL'den mahsup edilir. Mahsup sonrası fon hesabında kalan 100.000100.000 TL, yasal bekleme süresi dolduğu için dönem sonunda gelir hesaplarına aktarılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Satış kârını (Yenileme Fonu tutarını) hesapla.
Net Defter Değeri = 1.800.0001.200.000=600.0001.800.000 - 1.200.000 = 600.000 TL. Satış Kârı = 1.000.000600.000=400.0001.000.000 - 600.000 = 400.000 TL.
VUK 328'e göre yenileme amacıyla satılan amortismana tabi iktisadi kıymetlerin kârı, pasifte geçici bir hesapta (549 Özel Fonlar) tutulur.
2
Yeni varlığın 2026 yılı amortisman giderini hesapla.
3.000.000/10=300.0003.000.000 / 10 = 300.000 TL.
Makinelerde kıst amortisman uygulanmaz, tam yıl üzerinden hesaplama yapılır. Yeni alınan varlığın amortismanı öncelikle fondan mahsup edilir.
3
Yenileme fonu bekleme süresini ve mahsup işlemini kontrol et.
Fon bakiyesi (400.000400.000) - 2026 Amortismanı (300.000300.000) = 100.000100.000 TL (Kalan Fon).
Satışın yapıldığı yılı (20232023) takip eden üçüncü yılın (2024,2025,20262024, 2025, 2026) sonunda kullanılmayan fon tutarı kâra eklenmelidir.
4
Kalan fonun gelire aktarılacak tutarını belirle.
100.000 TL.
2026 yılı, fonun bekleme süresinin son yılıdır. Mahsup sonrası kalan 100.000100.000 TL, süre dolumu nedeniyle gelire aktarılır.

Anahtar Kavram

VUK uyarınca Yenileme Fonu'nun kullanım süresi ve mahsup mekanizması.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun sigorta tazminatları sonucunda oluşan kârlar için de (VUK 329) aynı kurallarla uygulanabileceğini unutmayınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 394Soru

İşletme, aktifinde 500.000500.000 TL maliyet değeriyle "242 İştirakler" hesabında izlediği hisse senetlerinin borsa değerinin dönem sonunda 420.000420.000 TL'ye düştüğünü saptamıştır. Söz konusu değer düşüklüğünün sürekli olduğu anlaşıldığından "İhtiyatlılık" temel kavramı gereği gerekli işlemin yapılmasına karar verilmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 80.00080.000 (B) / 241 MALİ DURAN VARLIKLAR DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-) 80.00080.000 (A)

Cevap

654 Karşılık Giderleri hesabının borçlandırıldığı ve 241 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabının alacaklandırıldığı 80.00080.000 TL tutarındaki kayıt doğrudur.
Doğru cevapta, iştiraklerin maliyet bedeli ile piyasa değeri arasındaki fark olan 80.00080.000 TL tutarında ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılmıştır. Bu işlemde giderler '654 Karşılık Giderleri' hesabında toplanırken, duran varlıklar grubunda yer alan aktif düzenleyici '241 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı alacaklandırılarak bilançoda net değerin gösterilmesi sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
500.000500.000 (Maliyet) - 420.000420.000 (Borsa Değeri) = 80.00080.000 TL
Karşılık, varlığın kayıtlı değeri ile değerleme günündeki düşük değeri arasındaki fark kadar ayrılır.
2
Hesapların belirlenmesi
Gider hesabı: 654 Karşılık Giderleri; Karşılık hesabı: 241 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
Mali duran varlıklardaki (24 grubu) kalıcı değer kayıpları Tekdüzen Hesap Planı'na göre bu hesaplarda izlenir.
3
Yevmiye kaydının yapılması
654 Karşılık Giderleri (B) 80.00080.000 / 241 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (A) 80.00080.000
İhtiyatlılık kavramı gereği muhtemel zararlar için dönem sonunda gider kaydı yapılırken aktif düzenleyici hesap alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı uyarınca mali duran varlıklarda meydana gelen sürekli değer düşüklükleri için karşılık ayrılarak gider kaydedilmesi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 395Soru

Stratejik bir yatırım planı kapsamında (K) İşletmesi, sermayesi 2.000.0002.000.000 TL olan (L) Anonim Şirketi'nin sermayesinin %25\%25'ini temsil eden payları nominal değerinden satın almayı taahhüt etmiştir. İşletme, taahhüt ettiği tutarın 1/41/4'ünü banka aracılığıyla hemen ödemiş, kalan kısım için ise ileride ödeme yapacaktır. Buna göre, söz konusu sermaye taahhüdü ve yapılan ilk ödemeye ilişkin muhasebe kayıtlarında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 242 İştirakler Hesabı 500.000500.000 TL borçlu

Cevap

Sermaye taahhüdünün yapıldığı anda toplam tutar olan 500.000 TL üzerinden 242 İştirakler hesabı borçlandırılmalıdır.
İşletme, bir başka şirketin sermayesinin %25\%25'ini satın almayı taahhüt ettiğinde, bu oran %10\%10 ile %50\%50 arasında kaldığı için Tekdüzen Hesap Planı uyarınca '242 İştirakler' hesabına kaydedilmelidir. Taahhüt edilen toplam tutar 2.000.000×%25=500.0002.000.000 \times \%25 = 500.000 TL olduğu için, taahhüt kaydında bu hesap 500.000 TL tutarında borçlandırılır. İlk ödeme yapıldığında ise bu tutar değil, pasifi düzenleyici olan taahhüt hesabı borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Ortaklık payı oranına göre doğru hesabın belirlenmesi
242 İştirakler Hesabı
Sermaye payı %10 ile %50 arasında (%25) olduğu için bu yatırım İştirak olarak sınıflandırılır.
2
Toplam taahhüt tutarının hesaplanması
500.000500.000 TL (2.000.000×0,252.000.000 \times 0,25)
Taahhüt edilen pay miktarı, şirketin toplam sermayesi ile ortaklık oranının çarpımıdır.
3
Taahhüt kaydının yapılması
242 İştirakler (Borç): 500.000 TL / 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (Alacak): 500.000 TL
Taahhüt verildiğinde aktif bir varlık artışı ile birlikte pasifi düzenleyici bir hesapta taahhüt borcu oluşur.
4
Ödeme kaydının yapılması
243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (Borç): 125.000 TL / 102 Bankalar (Alacak): 125.000 TL
Taahhüdün 1/4'ü (500.000/4=125.000500.000 / 4 = 125.000) ödendiğinde, taahhüt hesabı borçlandırılarak kapatılır.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda ortaklık payı eşikleri (%10 ve %50) ve sermaye taahhüt hesaplarının işleyişi.

Daha Fazla Pratik

İştiraklerin nominal değerinin üzerinde bir bedelle satın alınması durumunda oluşacak şerefiye veya maliyet farkı uygulamalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 396Soru

Bir yayıncılık işletmesi, üretim kapasitesini artırmak amacıyla yurt içinden bir "Otomatik Kapak Takma ve Ciltleme Makinesi" satın almıştır. İşlemle ilgili gerçekleşen harcama ve fatura bilgileri şu şekildedir:

Harcama TürüTutar ()
Makine Fatura Bedeli (KDV Hariç)600.000600.000
Katma Değer Vergisi (%20\%20)120.000120.000
Nakliye ve Taşıma Sigortası20.00020.000
Kurulum, Montaj ve Test Giderleri30.00030.000
Operatörlere Yönelik Teknik Eğitim Gideri10.00010.000

Vergi Usul Kanunu ve Tekdüzen Hesap Planı hükümleri uyarınca, bu makinenin "253 Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabına kaydedilecek maliyet bedeli kaç olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 650.000650.000

Cevap

Maddi duran varlığın maliyet bedeli 650.000650.000 olarak hesaplanmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar (650.000650.000 ), makinenin net fatura bedeli olan 600.000600.000 'ye, makine kullanılabilir hale gelene kadar katlanılan nakliye, sigorta, montaj ve deneme üretimi giderlerinin (20.000+30.000=50.00020.000 + 30.000 = 50.000 ) eklenmesiyle elde edilmiştir. Bu uygulama, Tekdüzen Hesap Planı ve Vergi Usul Kanunu'nun 'Maliyet Bedeli' esasına tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın çıplak alış bedelini (fatura bedelini) belirleyin.
600.000600.000
VUK'a göre duran varlıklar maliyet bedeli ile değerlenir ve fatura bedeli bu maliyetin temelidir.
2
Varlığın işletmeye getirilmesi ve hazır hale getirilmesi için yapılan doğrudan harcamaları toplayın.
20.00020.000 (Nakliye/Sigorta) + 30.00030.000 (Montaj/Test) = 50.00050.000
Varlık kullanılabilir duruma gelene kadar yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyete eklenmelidir.
3
Maliyet bedelini hesaplamak için fatura bedeli ile ek giderleri toplayın.
600.000+50.000=650.000600.000 + 50.000 = 650.000
VUK ve TMS ilkeleri uyarınca iktisap edilen varlığın giriş maliyeti bu toplamdan oluşur.
4
KDV ve eğitim gideri gibi unsurları eleyin.
KDV (120.000120.000 ) indirilecek KDV hesabına, Eğitim Gideri (10.00010.000 ) ise ilgili faaliyet gideri hesabına kaydedilir.
KDV indirilebilir bir vergi olduğu için maliyete eklenmez; personel eğitimi ise varlığın fiziksel durumuyla değil, beşeri sermaye ile ilgili bir dönem gideridir.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlıkların Maliyet Bedeli ve Kapsamı

İpuçları

1
Duran varlıklar maliyet bedeli ile kaydedilir. Maliyet bedeline varlık kullanılabilir hale gelene kadar yapılan tüm harcamalar dahildir.
2
İndirilebilir KDV tutarı asla maddi duran varlığın maliyetine eklenmez, doğrudan vergi hesabına yazılır.
3
Personel eğitim harcamaları, makinenin teknik olarak çalışması için değil, personelin becerisi içindir; bu yüzden maliyete değil, dönem giderine yazılır.

Daha Fazla Pratik

İthal edilen duran varlıklarda ödenen gümrük vergileri ve akreditif masraflarının maliyete nasıl eklendiğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam harcamadan (780.000780.000 ), maliyete girmeyen KDV'yi (120.000120.000 ) ve dönem gideri olan eğitimi (10.00010.000 ) çıkararak da 650.000650.000 sonucuna ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 397Soru

Bir mobilya üretim tesisi, üretim hattında kullanılmak üzere 350.000₺350.000 (+%20+\%20 KDV) bedelle bir "CNC Kesim ve Şekillendirme Ünitesi" satın almıştır. İşleme ilişkin diğer detaylar şu şekildedir:

* Satıcı tarafından fatura üzerinden uygulanan ticari iskonto: 15.000₺15.000
* Varlığın işletmeye getirilmesi için ödenen nakliye bedeli: 7.500₺7.500
* Nakliye sırasında oluşabilecek risklere karşı yapılan sigorta: 3.500₺3.500
* Makinenin kurulumu ve test çalıştırılması için ödenen montaj gideri: 9.000₺9.000

Buna göre, CNC Kesim ve Şekillendirme Ünitesi'nin Tekdüzen Hesap Planı ve maliyet esası kavramı çerçevesinde aktife giriş maliyeti kaç olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 355.000355.000

Cevap

CNC ünitesinin maliyet bedeli 355.000₺355.000 olarak hesaplanmalıdır.
Maddi duran varlıklar, işletmeye girişlerinde maliyet bedeli ile değerlenirler. Bu maliyet; alış bedeli, alış giderleri ve varlığın kullanıma hazır hale getirilmesine kadar yapılan harcamalardan oluşur. Soru verilerine göre; 350.000350.000 brüt fiyattan 15.00015.000 iskonto düşüldüğünde ulaşılan 335.000335.000 net fiyata, nakliye (7.5007.500), sigorta (3.5003.500) ve montaj (9.0009.000) bedelleri eklendiğinde toplam maliyet 355.000355.000 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Net fatura bedelini hesaplayınız.
350.00015.000=335.000350.000 - 15.000 = 335.000
Maliyet esası gereği, satın alma sürecinde elde edilen ticari iskontolar varlığın maliyetinden düşülmelidir.
2
Doğrudan ilgili ek maliyetleri toplayınız.
7.500+3.500+9.000=20.0007.500 + 3.500 + 9.000 = 20.000
Nakliye, sigorta ve montaj gibi giderler, varlığı kullanıma hazır hale getirmek için katlanılan doğrudan maliyet unsurlarıdır.
3
Toplam aktife giriş maliyetini bulunuz.
335.000+20.000=355.000335.000 + 20.000 = 355.000
Net fatura bedeli ile tüm doğrudan maliyetlerin toplamı varlığın defter değerini oluşturur.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlıkların Maliyet Bedeli

İpuçları

1
KDV tutarının maliyete dahil edilip edilmeyeceğini hatırlayınız.
2
İskontolar maliyeti azaltırken, varlığı kullanıma hazırlayan nakliye ve montaj gibi giderler maliyeti artırır.
3
Hesaplama: (Alış Fiyatı - İskonto) + Nakliye + Sigorta + Montaj şeklinde yapılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Satın alma işleminden sonraki dönemlerde yapılan faiz ödemelerinin ve bakım giderlerinin maliyet mi yoksa gider mi sayılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 398Soru

İşletme, aktifinde 400.000400.000 TL maliyet bedeliyle kayıtlı olan ve "242 İştirakler" hesabında izlediği hisse senetleri için önceki dönem sonunda 15.00015.000 TL değer düşüklüğü karşılığı ayırmıştır. Cari dönem sonunda yapılan değerlemede, söz konusu iştirak hisselerinin borsa değerinin 360.000360.000 TL olduğu tespit edilmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği işletmenin dönem sonunda yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "654 Karşılık Giderleri" hesabına 25.00025.000 TL borç, "241 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabına 25.00025.000 TL alacak kaydı yapılması

Cevap

Dönem sonunda "654 Karşılık Giderleri" hesabına 25.00025.000 TL borç, "241 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabına 25.00025.000 TL alacak kaydı yapılmalıdır.
Varlığın toplam değer düşüklüğü 40.00040.000 TL'dir. İşletme zaten 15.00015.000 TL karşılık ayırdığı için dönem sonunda sadece aradaki 25.00025.000 TL'lik farkı "654 Karşılık Giderleri" hesabına borç ve mali duran varlık grubuna ait düzenleyici hesap olan "241 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabına alacak kaydederek muhasebeleştirmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam değer düşüklüğü tutarını hesapla.
400.000400.000 TL (Maliyet) - 360.000360.000 TL (Borsa Değeri) = 40.00040.000 TL.
Varlığın borsa değerinin maliyet bedelinin altına düşmesi durumunda aradaki fark toplam değer düşüklüğünü ifade eder.
2
Mevcut karşılık tutarını kontrol et.
15.00015.000 TL.
Geçmiş dönemde ayrılan karşılıklar, cari dönemde ayrılacak tutarı etkiler.
3
Cari dönemde ayrılması gereken ek karşılık tutarını hesapla.
40.00040.000 TL (Gereken) - 15.00015.000 TL (Mevcut) = 25.00025.000 TL.
Dönemsellik ve ihtiyatlılık kavramları gereği sadece eksik kalan kısım kadar karşılık ayrılmalıdır.
4
Yevmiye kaydını oluştur.
654 Karşılık Giderleri (Borç) 25.00025.000 / 241 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacak) 25.00025.000.
Değer düşüklüğü karşılığı bir giderdir ve düzenleyici pasif karakterli bir hesaba kaydedilir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda değer düşüklüğü tespiti yapıldığında, maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki fark için karşılık ayrılırken mevcut karşılık tutarı dikkate alınarak sadece artış miktarı kadar kayıt yapılır.

İpuçları

1
Karşılık ayrılırken 'gereken tutar' ile 'mevcut tutar' arasındaki farka odaklanın.
2
İştirakler bir duran varlıktır, bu nedenle kullanacağınız karşılık hesabının kodu 2 ile başlamalıdır.
3
Cari değer düşüklüğü 40.00040.000 TL olmasına rağmen, halihazırda 15.00015.000 TL'lik bir pasif karakterli düzenleyici hesabınızın olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü ayrılan bir iştirakin daha sonra maliyet bedelinin üzerinde satılması durumundaki kâr hesaplamasını çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 399Soru

İşletme, 01.05.202501.05.2025 tarihinde idari işlerde kullanılan hizmet binası için 33 yıl (3636 ay) süreli bir yangın sigortası yaptırmış ve 72.00072.000 TL tutarındaki sigorta poliçe bedelini peşin ödemiştir. İşletme, ödeme tarihinde dönemsellik esasına uygun olarak gerekli kayıtları yapmıştır. Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapması gereken dönem sonu işlemleri sonucunda düzenlenecek olan bilançoda "280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabının kalanı kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 32.00032.000 TL

Cevap

İşletmenin 2025 yılı sonunda düzenleyeceği bilançoda, sigorta poliçesinin 2027 ve 2028 yıllarına sarkan 16 aylık kısmına tekabül eden 32.00032.000 TL tutarı "280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabının kalanını oluşturur.
Poliçe süresi toplam 36 aydır. 2025 yılına ait 8 aylık kısım doğrudan giderleşir. 2026 yılına ait 12 aylık kısım, bilanço tarihi itibarıyla 'kısa vadeli' hale geldiği için 180 numaralı hesapta gösterilir. Geriye kalan 16 aylık (2027 ve sonrası) kısım ise 'uzun vadeli' niteliğini koruduğu için 280 numaralı hesapta 32.00032.000 TL olarak yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık sigorta giderini hesaplayınız.
72.000/36 ay=2.00072.000 / 36 \text{ ay} = 2.000 TL/ay
Toplam poliçe bedelinin aylık maliyetini bulmak için toplam süreyi böleriz.
2
2025 yılına (cari dönem) ait gider payını belirleyiniz.
01.05.202501.05.2025 - 31.12.202531.12.2025 arası 8 ay×2.0008 \text{ ay} \times 2.000 TL = 16.00016.000 TL
Dönemsellik kavramı gereği, sadece cari yıla ait kısım gider (770) olarak kaydedilir.
3
2026 yılına (gelecek 12 ay) ait payı belirleyiniz.
12 ay×2.00012 \text{ ay} \times 2.000 TL = 24.00024.000 TL
Bilanço tarihinden itibaren 1 yıl içinde kalan giderler "180 Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabında izlenir.
4
2027 ve 2028 yıllarına (uzun vade) ait kalan payı hesaplayınız.
36812=16 ay36 - 8 - 12 = 16 \text{ ay}; 16 ay×2.00016 \text{ ay} \times 2.000 TL = 32.00032.000 TL
Bilanço tarihinden itibaren 1 yılı aşan kısımlar "280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabında raporlanır.

Anahtar Kavram

Dönemsellik kavramı uyarınca giderlerin vadesine göre kısa (180) ve uzun (280) vadeli olarak sınıflandırılması.

İpuçları

1
Öncelikle 36 aylık toplam sürenin her bir yıla kaç ay düştüğünü takvim üzerinden hesaplayınız.
2
31.12.2025 bilançosu hazırlanırken, 2026 yılı 'kısa vade', 2027 ve sonrası ise 'uzun vade' olarak kabul edilir.

Daha Fazla Pratik

Vadesi 1 yılın altına düşen uzun vadeli giderlerin 180 hesabına aktarılması kaydını (virman) pratik yapınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 400Soru

İşletme, aktifinde maliyet bedeli 120.000120.000 TL ve birikmiş amortismanı 72.00072.000 TL olarak kayıtlı olan bir jeneratörü, yenisini almak amacıyla 60.00060.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. İşletme yönetimi satıştan doğan kârın yenileme fonuna aktarılmasına karar vermiştir. Buna göre, söz konusu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: '549 Özel Fonlar' hesabı 12.00012.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Satıştan elde edilen 12.00012.000 TL tutarındaki kâr, yenileme fonuna aktarılması gerektiği için '549 Özel Fonlar' hesabının alacağına kaydedilir.
İşletme jeneratörü yenisini almak amacıyla sattığı için elde edilen kâr (60.00048.000=12.00060.000 - 48.000 = 12.000 TL), Vergi Usul Kanunu uyarınca '549 Özel Fonlar' (Yenileme Fonu) hesabının alacağına kaydedilir. Bu yöntemle kârın vergilendirilmesi, yeni alınacak varlığın amortismanlarından mahsup edilmek üzere ertelenir.

Adım Adım Çözüm

1
Net defter değerini hesapla.
NetDefterDeg˘eri=120.00072.000=48.000Net Defter Değeri = 120.000 - 72.000 = 48.000 TL.
Varlığın satış tarihindeki güncel değerini bulmak için maliyet bedelinden birikmiş amortismanlar düşülür.
2
Satış kârını tespit et.
Satıs\cKa^rı=60.00048.000=12.000Satış Kârı = 60.000 - 48.000 = 12.000 TL.
Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki olumlu fark kârı ifade eder.
3
Yenileme fonu kaydını belirle.
'549 Özel Fonlar' hesabı 12.00012.000 TL tutarında alacaklandırılır.
VUK hükümlerine göre yenileme amacıyla satılan MDV'lerin kârı 3 yıl süreyle bilançoda fon hesabında tutulabilir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satış kârının yenileme fonu (549) kapsamında muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1
Öncelikle varlığın maliyetinden amortismanı düşerek net defter değerini bulun.
2
Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki fark kârı verir; ancak 'yenisini alma' ifadesine dikkat edin.
3
Yenileme kararı varsa kâr '549 Özel Fonlar' hesabının alacağına yazılır.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonuna alınan bu tutarın, yeni jeneratör alındığında amortismanlarla nasıl mahsup edileceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 20 / 23Sonraki
Duran Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 20 | Examkin