Envanter ve Değerleme İşlemleri Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 11

İşletmenin geçici yatırım amaçlı hisse senedi portföyüne ilişkin dönem sonu envanter bilgileri aşağıdadır:

Kalem	Tutar
Hisse Senetleri Alış Maliyeti	$25,000$ TL
Dönem Sonu Borsa Rayici	$21,000$ TL

Bu bilgilere göre, ihtiyatlılık kavramı gereği işletmenin dönem sonunda ayırması gereken karşılık tutarı için "654 Karşılık Giderleri" hesabına borç kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

21,000

25,000

4,000

0

46,000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $4,000$

Cevap

İhtiyatlılık kavramı gereği ayrılması gereken karşılık tutarı

4,000

TL'dir.

4,000

TL tutarındaki seçenek doğrudur; çünkü hisse senetleri maliyet bedeli (

25,000

TL) ile değerlenmişken, dönem sonunda borsa rayicinin (

21,000

TL) maliyetin altına düştüğü görülmektedir. İhtiyatlılık kavramı uyarınca aradaki

4,000

TL'lik fark için karşılık ayrılarak gider kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Hisse senetlerinin kayıtlı maliyet bedeli ile dönem sonu borsa rayicini karşılaştırın.

25,000

TL (Maliyet) >

21,000

TL (Borsa Rayici).

Varlığın değerinde bir azalış olup olmadığını belirlemek için.

2

Aradaki farkı (değer düşüklüğünü) hesaplayın.

25,000 - 21,000 = 4,000

TL.

İhtiyatlılık kavramı gereği, borsa rayici maliyet bedelinin altına düştüğünde aradaki fark kadar karşılık ayrılması gerekir.

3

Muhasebe kaydını belirleyin.

654 Karşılık Giderleri hesabına

4,000

TL borç kaydı yapılır.

Değer düşüklüğü zararı dönem gideri olarak muhasebeleştirilir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı gereği menkul kıymetlerde değer düşüklüğü karşılığı ayrılması.

İpuçları

1

Hisse senetlerinin piyasa değeri maliyetin altına düştüğünde ne yapılması gerektiğini hatırlayın.

2

İhtiyatlılık kavramı gereği muhtemel zararlar için karşılık ayrılır. Karşılık tutarı Maliyet Bedeli - Borsa Rayici formülüyle bulunur.

3

25,000

TL'ye alınan bir varlığın değeri

21,000

TL'ye düşerse, ne kadar kayıp oluşur?

Daha Fazla Pratik

Borsa rayicinin maliyet bedelinden yüksek olması durumunda yapılacak işlemi araştırınız.

Tahmini Süre:45s

Soru 202Soru →

İşletme, $01.01.2026$ tarihinde idari faaliyetlerde kullanmak üzere $200.000$ TL bedelle ( $\%%20$ KDV hariç) bir fotokopi makinesi satın almıştır. Söz konusu iktisadi kıymetin faydalı ömrü $5$ yıl olarak belirlenmiştir. İşletme normal amortisman yöntemini kullandığına göre, $2026$ yılı sonunda hesaplanması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

40.000

48.000

80.000

20.000

200.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $40.000$

Cevap

İşletmenin 2026 yılı sonunda ayırması gereken amortisman tutarı

40.000

TL'dir.

İşletme normal amortisman yöntemini kullandığı için amortisman oranı

1 / 5 = 0,20

olarak hesaplanır. KDV hariç maliyet bedeli olan

200.000

TL ile bu oran çarpıldığında (

200.000 \times 0,20

) yıllık amortisman gideri

40.000

TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

İktisadi kıymetin maliyet bedelini belirleyin.

Maliyet Bedeli =

200.000

TL

Amortisman hesaplamasında KDV hariç tutar (maliyet bedeli) esas alınır.

2

Normal amortisman oranını hesaplayın.

Amortisman Oranı =

1 / 5 = 0,20

(

\%%20

)

Normal amortisman oranı,

1

rakamının faydalı ömre bölünmesiyle bulunur.

3

Yıllık amortisman tutarını hesaplayın.

Amortisman Tutarı =

200.000 \times 0,20 = 40.000

TL

Maliyet bedeli ile amortisman oranının çarpılması sonucu yıllık ayrılacak pay bulunur.

Anahtar Kavram

Normal Amortisman Hesaplama Mantığı

İpuçları

1

Amortisman hesaplamasına başlamadan önce KDV'nin maliyet unsuru olup olmadığını hatırlayın.

2

Normal amortisman yönteminde oran,

1

sayısının faydalı ömre bölünmesiyle elde edilir.

3

Maliyet bedeli

200.000

TL ve faydalı ömür

5

yıl olduğuna göre, her yıl eşit miktarda pay ayrılacaktır.

Daha Fazla Pratik

Azalan bakiyeler yönteminde ilk yıl amortismanının nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 203Soru →

İşletme, $15.12.2025$ tarihinde $32,00$ TL kur üzerinden $\$2.000$ tutarında nakit dövizi yatırım amaçlı satın alarak kasasına koymuştur. $31.12 .2025$ tarihinde yapılan envanter işlemleri sırasında döviz alış kurunun $33,50$ TL olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, dönem sonunda yapılacak değerleme kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

646

Kambiyo Karları hesabı

3.000

TL tutarında alacaklandırılır.

656

Kambiyo Zararları hesabı

3.000

TL tutarında borçlandırılır.

600

Yurtiçi Satışlar hesabı

3.000

TL tutarında alacaklandırılır.

100

Kasa hesabı

67.000

TL tutarında borçlandırılır.

100

Kasa hesabı

3.000

TL tutarında alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $646$ Kambiyo Karları hesabı $3.000$ TL tutarında alacaklandırılır.

Cevap

Dönem sonundaki olumlu kur farkı nedeniyle 646 Kambiyo Karları hesabı 3.000 TL alacaklandırılır.

İşletmenin kasasında bulunan döviz varlığı, dönem sonu kuru başlangıç kurundan daha yüksek olduğu için değer kazanmıştır. Bu değer artışı (

3.000

TL), gelir tablosunda '646 Kambiyo Karları' hesabının alacak tarafına kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1

Dövizin satın alma tarihindeki TL değerini hesaplayınız.

2.000 \times 32,00 = 64.000

TL

İşlemin gerçekleştiği tarihteki maliyet değerini bulmak için.

2

Dövizin dönem sonu (31.12) değerini hesaplayınız.

2.000 \times 33,50 = 67.000

TL

Dönem sonundaki güncel piyasa değerini tespit etmek için.

3

Değerleme farkını hesaplayarak kar/zarar durumunu belirleyiniz.

67.000 - 64.000 = 3.000

TL (Olumlu fark)

Varlık değerindeki artış işletme için kambiyo karı niteliğindedir.

Anahtar Kavram

Yabancı para mevcutları dönem sonunda değerlenirken kur artışı varsa '646 Kambiyo Karları', kur azalışı varsa '656 Kambiyo Zararları' hesabı kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Kurun düştüğü bir senaryoda (zarar durumu) kaydın nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 204Soru →

Bir işletmenin ilk kez faaliyete geçtiği tarihte veya her yeni hesap döneminin başlangıcında; mevcutlarını, alacaklarını ve borçlarını miktar ve değer olarak saptamak amacıyla düzenlediği çalışma aşağıdakilerden hangisidir?

Kuruluş (açılış) envanteri

Dönem sonu envanteri

Tasfiye envanteri

Muhasebe içi envanter

Fiili envanter

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kuruluş (açılış) envanteri

Cevap

İşletmenin işe başladığı veya yeni bir dönemin başında hazırladığı döküm 'Kuruluş (açılış) envanteri' olarak adlandırılır.

İşletmenin faaliyete başladığı gün veya her yeni mali yılın başında, mevcut varlıklarını ve borçlarını miktar ve değer bazında listelemesi 'Kuruluş (açılış) envanteri' kapsamında değerlendirilir. Bu çalışma, işletmenin açılış bilançosuna temel teşkil eder.

Adım Adım Çözüm

1

Envanterin zamanına göre sınıflandırılmasını hatırla.

Envanter; kuruluş (açılış), dönem sonu (periyodik), tasfiye, devir gibi türlere ayrılır.

Soruda istenen 'faaliyete geçiş' veya 'dönem başı' ifadesi zamanlama ile ilgilidir.

2

Tanımları soru köküyle karşılaştır.

Kuruluş envanteri işe başlarken, açılış envanteri ise her yeni dönemin başında yapılır.

İşletmenin başlangıçtaki varlık ve borç yapısını belirlemek için bu çalışma zorunludur.

Anahtar Kavram

Kuruluş ve açılış envanteri, işletmenin sürekliliği gereği her hesap dönemi başında veya işe başlarken hazırlanan miktar ve değer listesidir.

İpuçları

1

Soruda 'yeni bir hesap döneminin başlangıcında' ifadesine dikkat edin.

2

Envanter türlerini zamana göre (başlangıç, son, özel durumlar) sınıflandırın.

Daha Fazla Pratik

Muhasebe dışı envanter ile muhasebe içi envanter arasındaki farkları inceleyerek süreci pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 205Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihindeki geçici yatırım amaçlı menkul kıymet portföyüne ilişkin veriler şu şekildedir:

Menkul Kıymet Türü	Alış Maliyeti	Borsa Rayici
Hisse Senetleri	$180.000$ TL	$170.000$ TL
Özel Kesim Tahvilleri	$250.000$ TL	$255.000$ TL

Dönem sonunda yapılan incelemede, özel kesim tahvilleri için $9.000$ TL tutarında işlemiş faiz (kıst getiri) hesaplandığı tespit edilmiştir. Daha önce bu menkul kıymetler için herhangi bir değerleme kaydı yapılmamıştır.

Buna göre, işletmenin yapması gereken dönem sonu değerleme kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

10.000

TL "Karşılık Giderleri" hesabına borç,

9.000

TL "Gelir Tahakkukları" hesabına borç kaydı yapılmalıdır.

10.000

TL "Karşılık Giderleri" hesabına borç,

5.000

TL "Özel Kesim Tahvilleri" hesabına borç kaydı yapılmalıdır.

14.000

TL "Gelir Tahakkukları" hesabına borç kaydı yapılmalıdır.

10.000

TL "Menkul Kıymet Satış Zararları" hesabına borç,

9.000

TL "Faiz Gelirleri" hesabına alacak kaydı yapılmalıdır.

Hisse senetlerinin alışında ödenen

1.500

TL komisyonun maliyete eklenmiş olması nedeniyle, ihtiyatlılık gereği

11.500

TL karşılık ayrılmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $10.000$ TL "Karşılık Giderleri" hesabına borç, $9.000$ TL "Gelir Tahakkukları" hesabına borç kaydı yapılmalıdır.

Cevap

Hisse senetleri için

10.000

TL tutarında karşılık ayrılmalı ve tahviller için

9.000

TL tutarında faiz tahakkuku kaydedilmelidir.

Doğru cevap olan seçenek, hisse senetleri için maliyet ve rayiç arasındaki fark kadar (

10.000

TL) 'Karşılık Giderleri' hesabının borçlandırılmasını ve tahviller için hesaplanan faiz tutarı (

9.000

TL) kadar 'Gelir Tahakkukları' hesabının borçlandırılmasını ifade eder. Bu işlem hem ihtiyatlılık hem de tahakkuk esaslarına tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1

Hisse senetlerinin değerlemesini yapınız.

180.000 - 170.000 = 10.000

TL değer düşüklüğü.

İhtiyatlılık kavramı gereği, geçici yatırım amaçlı hisse senetlerinin borsa rayici alış maliyetinin altına düştüğünde aradaki fark kadar karşılık ayrılır.

2

Özel kesim tahvillerinin değerlemesini yapınız.

5.000

TL değer artışı (kaydedilmez),

9.000

TL kıst getiri (kaydedilir).

Tahvillerde borsa rayici artışları ihtiyatlılık gereği kaydedilmezken, tahakkuk esası gereği dönem sonuna kadar işlemiş faiz gelirleri (kıst getiri) kaydedilmelidir.

3

Yevmiye kayıtlarını oluşturunuz.

654 Karşılık Giderleri (B)

10.000

, 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (A)

10.000

; 181 Gelir Tahakkukları (B)

9.000

, 642 Faiz Gelirleri (A)

9.000

.

Değer düşüklüğü ve faiz geliri tahakkuku ilgili dönem sonu hesaplarına borç ve alacak kaydedilerek finansal tablolara yansıtılır.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerin dönem sonu değerlemesinde ihtiyatlılık ve tahakkuk esaslarının uygulanması.

Daha Fazla Pratik

Menkul kıymetlerin bir sonraki dönemde maliyetinin üzerinde veya altında satılması durumunda karşılık hesaplarının nasıl kapatılacağını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Hisse senetleri için 'Maliyet < Borsa Rayici' durumu olsaydı hiçbir kayıt yapılmayacağını, tahvillerde ise borsa rayici ne olursa olsun kıst getirinin hesaplanıp kaydedilmesi gerektiğini hatırlayarak seçenekleri eleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 206Soru →

Bir işletmenin vadesi gelmiş ancak tahsil edilememiş $75.000$ TL tutarında senetsiz ticari alacağı bulunmaktadır. Borçlu işletme hakkında yasal takip başlatılmış olup, bu alacağın $30.000$ TL'lik kısmı için işletme lehine tesis edilmiş bir gayrimenkul rehni mevcuttur.

Buna göre, ihtiyatlılık kavramı gereğince işletmenin dönem sonunda bu alacak için ayırması gereken maksimum karşılık tutarı kaç TL'dir?

30.000

45.000

75.000

105.000

0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $45.000$

Cevap

İhtiyatlılık kavramı gereği alacağın teminatsız kalan kısmı olan

45.000

TL için karşılık ayrılmalıdır.

Muhasebenin ihtiyatlılık kavramı ve Vergi Usul Kanunu hükümleri gereğince, bir alacak şüpheli hale geldiğinde karşılık ayrılabilir. Ancak, bu alacağın rehin, ipotek veya teminat mektubu gibi unsurlarla güvence altına alınmış kısmı için karşılık ayrılması mümkün değildir. Soruda toplam alacak

75.000

TL, teminatlı kısım ise

30.000

TL olarak verilmiştir. Bu durumda sadece teminatsız kalan

45.000

TL (

75.000 - 30.000

) şüpheli alacak niteliği taşır ve bu tutar kadar karşılık ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam alacak tutarının belirlenmesi

75.000

TL

Hesaplamanın temelini oluşturacak ana meblağı tespit etmek için.

2

Teminat altına alınmış kısmın belirlenmesi

30.000

TL

Vergi Usul Kanunu ve muhasebe standartları gereği teminatlı kısımlar için karşılık ayrılamaz.

3

Şüpheli (teminatsız) kısmın hesaplanması

75.000 - 30.000 = 45.000

TL

Sadece risk altında olan, yani herhangi bir güvencesi bulunmayan kısım için karşılık ayrılabilir.

Anahtar Kavram

Şüpheli ticari alacaklarda karşılık ayırma sınırı teminatsız kısımdır.

İpuçları

1

Şüpheli alacaklarda karşılık tutarı hesaplanırken alacağın güvence altında olup olmadığına bakılır.

Daha Fazla Pratik

Teminatlı alacakların tahsili durumunda yapılacak yevmiye kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 207Soru →

Kervan İşletmesi, satmak amacıyla $200.000$ TL tutarında ticari malı satın almıştır. Malın işletme deposuna getirilmesi sürecinde $15.000$ TL nakliye ve $5.000$ TL sigorta gideri peşin olarak ödenmiştir. Ayrıca ithalat işlemleri sırasında $10.000$ TL tutarında iade edilmeyen gümrük vergisi ödenmiş ve kayıtlara alınmıştır. Dönem sonu envanterinde stokların tamamının mevcut olduğu, ancak piyasa koşullarındaki değişim nedeniyle bu stokların net gerçekleşebilir değerinin $195.000$ TL'ye gerilediği saptanmıştır. Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

654 KARŞILIK GİDERLERİ 35.000 / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 35.000

654 KARŞILIK GİDERLERİ 15.000 / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 15.000

654 KARŞILIK GİDERLERİ 35.000 / 153 TİCARİ MALLAR 35.000

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR 35.000 / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 35.000

654 KARŞILIK GİDERLERİ 5.000 / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 5.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 35.000 / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 35.000

Cevap

654 Karşılık Giderleri hesabı borçlu, 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı alacaklı olarak kaydedilen

35.000

TL tutarlı seçenek doğrudur.

Doğru yevmiye kaydında, stokların toplam maliyet bedeli olan

230.000

TL (alış bedeli + nakliye + sigorta + gümrük vergisi) ile net gerçekleşebilir değeri olan

195.000

TL arasındaki

35.000

TL fark için '654 Karşılık Giderleri' borçlandırılmış ve '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı alacaklandırılmıştır. Bu kayıt, ihtiyatlılık kavramı ve Tekdüzen Hesap Planı kurallarına tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1

Stokların toplam maliyet bedelini hesapla.

200.000

(Alış) +

15.000

(Nakliye) +

5.000

(Sigorta) +

10.000

(Vergi) =

230.000

TL

Maliyet esası kavramı gereği, varlığın kullanım yerini ve amacına uygun hale getirilmesi için katlanılan tüm giderler maliyete eklenir.

2

Maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değeri karşılaştırarak değer düşüklüğünü tespit et.

230.000

(Maliyet) -

195.000

(Piyasa) =

35.000

TL

İhtiyatlılık kavramı gereği, stoklar maliyet veya piyasa değerinden düşük olanı ile değerlenir; düşüş varsa karşılık ayrılır.

3

Yevmiye kaydını oluştur.

Borç: 654 Karşılık Giderleri (

35.000

), Alacak: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (

35.000

)

Değer düşüklüğü karşılığı ayrıldığında gider hesabı borçlandırılırken, stokların değerini bilanço üzerinde netleştiren düzenleyici pasif karakterli hesap alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Bedelinin Tespiti ve İhtiyatlılık Kavramı Gereği Değerleme

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü ayrılan bir malın daha sonra maliyet bedelinin altına bir fiyata satılması durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 208Soru →

Maliyet hesaplarını $7/A$ seçeneğine göre izleyen bir işletmenin dönem sonu envanter çalışmaları öncesinde $770$ Genel Yönetim Giderleri hesabının borç kalanı $600.000$ TL'dir. Yapılan incelemede, bu tutarın $120.000$ TL'lik kısmının gelecek döneme ait olduğu ve henüz ilgili hesaba aktarılmadığı saptanmıştır. Gerekli dönem sonu düzeltme, yansıtma ve sonuç hesaplarına devir kayıtları yapıldıktan sonra, $771$ Genel Yönetim Giderleri Yansıtma hesabının kapatılması için yapılacak yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

771 GENEL YÖNETİM GİD. YANSITMA HS. 480.000 (Borç) / 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS. 480.000 (Alacak)

771 GENEL YÖNETİM GİD. YANSITMA HS. 600.000 (Borç) / 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS. 600.000 (Alacak)

632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS. 480.000 (Borç) / 771 GENEL YÖNETİM GİD. YANSITMA HS. 480.000 (Alacak)

770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS. 480.000 (Borç) / 771 GENEL YÖNETİM GİD. YANSITMA HS. 480.000 (Alacak)

690 DÖNEM KÂRI VEYA ZARARI HS. 480.000 (Borç) / 632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS. 480.000 (Alacak)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 771 GENEL YÖNETİM GİD. YANSITMA HS. 480.000 (Borç) / 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS. 480.000 (Alacak)

Cevap

480.000 TL tutarındaki yansıtma hesabının borçlandırılarak ana gider hesabı olan 770'in alacaklandırıldığı kayıt doğrudur.

İşletme dönem sonunda öncelikle dönemsellik ayarını yapmalıdır.

600.000

TL borç bakiyesi veren

770

hesabından gelecek döneme ait

120.000

TL (

180

hesaba aktarılarak) düşüldüğünde, cari dönemin gideri

480.000

TL olarak bulunur. Bu tutar

632

hesabına

771

aracılığıyla yansıtılır. En son aşamada, bakiyesi eşitlenen

770

ve

771

hesapları ters kayıtla (771 Borçlu, 770 Alacaklı) birbirine mahsup edilerek kapatılır.

Adım Adım Çözüm

1

Gelecek döneme ait giderin ayrılması

480.000 TL (

600.000 - 120.000

)

Dönemsellik kavramı gereği sadece cari döneme ait giderler sonuç hesaplarına aktarılmalıdır.

2

Yansıtma tutarının belirlenmesi ve yansıtma kaydı

632 (B) / 771 (A) 480.000 TL

7/A seçeneğinde giderler önce yansıtma hesapları aracılığıyla gelir tablosu hesaplarına aktarılır.

3

Yansıtma hesabının kapatılması

771 (B) / 770 (A) 480.000 TL

Maliyet hesapları ile yansıtma hesapları dönem sonunda birbirine mahsup edilerek kapatılır.

Anahtar Kavram

Yansıtma Hesaplarının Kapatılması ve Dönemsellik Ayarlaması

Daha Fazla Pratik

7/B seçeneğinde yansıtma işlemlerinin 798 ve 799 hesapları üzerinden nasıl yapıldığını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 209Soru →

Yıldız İşletmesi'nin $31.12.2025$ tarihi itibarıyla envanter işlemlerine ilişkin verileri aşağıdadır:

Kalem / Bilgi	Tutar / Değer
$153$ Ticari Mallar Hesabı Borç Kalanı	$450.000$ TL
Fiili Sayım Sonucunda Depoda Bulunan Stok	$430.000$ TL
Sayım Noksanlığının Normal Fire Kısmı	$8.000$ TL
Mevcut Stokların Tahmini Satış Fiyatı	$410.000$ TL
Tahmini Satış Giderleri	$12.000$ TL

Noksanlığın normal fire dışında kalan kısmının nedeni belirlenemeyen bir hırsızlık olayından kaynaklandığı ve stokların sigorta güvencesinin bulunmadığı tespit edilmiştir. İşletme, değer düşüklüğü için ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayırma kararı almıştır.

Bu verilere göre, işletmenin dönem sonunda yapacağı noksanlık çözümü ve değerleme kayıtları sonucunda " $654$ Karşılık Giderleri" ve " $689$ Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar" hesaplarının borç taraflarına kaydedilecek tutarlar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

654

Karşılık Giderleri:

32.000

TL;

689

Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar:

12.000

TL

654

Karşılık Giderleri:

20.000

TL;

689

Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar:

12.000

TL

654

Karşılık Giderleri:

32.000

TL;

689

Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar:

20.000

TL

654

Karşılık Giderleri:

52.000

TL;

689

Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar:

12.000

TL

654

Karşılık Giderleri:

32.000

TL;

689

Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar:

8.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $654$ Karşılık Giderleri: $32.000$ TL; $689$ Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar: $12.000$ TL

Cevap

İşletmenin 654 Karşılık Giderleri hesabına 32.000 TL, 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabına ise 12.000 TL borç kaydı yapması gerekmektedir.

Doğru cevap, sayım noksanlığının analiz edilmesi ve stokların net gerçekleşebilir değerinin doğru hesaplanmasına dayanır. Toplam

20.000

TL'lik noksanlığın

8.000

TL'si normal fire olduğundan, kalan

12.000

TL'lik hırsızlık kaybı "

689

Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar" hesabına borç kaydedilir. Değerleme tarafında ise, depodaki

430.000

TL maliyetli malın net gerçekleşebilir değeri (

410.000 - 12.000

)

398.000

TL olarak bulunur. Bu durumda oluşan

32.000

TL'lik değer kaybı için "

654

Karşılık Giderleri" hesabına borç kaydı yapılır.

Adım Adım Çözüm

1

Sayım noksanlığı tutarının hesaplanması

450.000 - 430.000 = 20.000

TL

Mizan borç kalanı ile fiili sayım tutarı arasındaki fark toplam noksanlığı verir.

2

Noksanlığın nedenlerine göre dağıtılması

Normal Fire:

8.000

TL; Olağandışı Noksan:

20.000 - 8.000 = 12.000

TL

Normal fire maliyete (621) eklenirken, sigortasız hırsızlık gibi nedenler olağandışı gidere (689) kaydedilir.

3

Mevcut stokların net gerçekleşebilir değerinin (NGD) bulunması

410.000 - 12.000 = 398.000

TL

Net gerçekleşebilir değer, tahmini satış fiyatından tahmini satış giderlerinin düşülmesiyle hesaplanır.

4

Ayrılacak karşılık tutarının (değer düşüklüğü) hesaplanması

430.000 - 398.000 = 32.000

TL

İhtiyatlılık kavramı gereği, mevcut stokların maliyet bedeli ile NGD arasındaki fark için karşılık (654) ayrılır.

Anahtar Kavram

Stok değerlemesinde maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değerin karşılaştırılması ve sayım noksanlıklarının niteliğine göre muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1

Önce toplam sayım noksanlığını bulup bunu normal ve olağandışı olarak ikiye ayırın.

2

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılırken depodaki gerçek miktar ile bu miktarın satıştan elde edilecek net tutarı (NGD) karşılaştırılmalıdır.

3

Net Gerçekleşebilir Değer = Tahmini Satış Fiyatı - Tahmini Satış Giderleri formülünü kullanarak karşılık giderini hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılan bir malın daha sonra maliyet bedelinin üzerinde veya altında satılması durumunda yapılacak muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 210Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihi itibarıyla geçici yatırım amaçlı menkul kıymetler portföyünde yer alan varlıklara ilişkin bilgiler aşağıda sunulmuştur:

Menkul Kıymet Türü	Alış Maliyeti	Dönem Sonu Borsa Rayici
A Hisse Senedi	$45.000$ TL	$38.000$ TL
B Hisse Senedi	$55.000$ TL	$60.000$ TL

İşletmenin portföyünde ayrıca $01.10 .2025$ tarihinde satın alınan, nominal değeri $100.000$ TL olan, yıllık $\% 24$ faiz ödemeli ve vadesine $2$ yıl kalan bir devlet tahvili bulunmaktadır. Tahvilin faiz ödemeleri her yılın $1$ Ekim tarihinde gerçekleştirilmektedir.

Buna göre, işletmenin $31.12 .2025$ tarihinde yapması gereken envanter ve değerleme işlemleri sonucunda gelir tablosunda yer alan "Dönem Karı veya Zararı" üzerinde oluşacak toplam net etki aşağıdakilerden hangisidir?

1.000

TL net gelir (kar) artışı

7.000

TL net gider (zarar) artışı

6.000

TL net gelir (kar) artışı

13.000

TL net gider (zarar) artışı

3.000

TL net gelir (kar) artışı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.000$ TL net gelir (kar) artışı

Cevap

1.000

TL net gelir (kar) artışı

İşletmenin A hisse senedinde borsa rayici (

38.000

TL) alış maliyetinin (

45.000

TL) altına düştüğü için

7.000

TL tutarında '654 Karşılık Giderleri' hesabına borç kaydı yapılarak gider yazılır. B hisse senedinde ise rayiç bedel maliyetin üzerinde olduğu için herhangi bir işlem yapılmaz. Diğer yandan, devlet tahvili için Ekim-Kasım-Aralık aylarını kapsayan

3

aylık faiz geliri (

100.000 \times 0,24 \times 3/12 = 6.000

TL) '642 Faiz Gelirleri' hesabına alacak kaydı yapılarak gelir yazılır. Sonuç olarak

6.000

TL gelir ve

7.000

TL giderin net etkisi, dönem karı üzerinde

1.000

TL'lik bir azalış (net gider artışı) yönündedir. Seçeneklerdeki kurgu bu net farkın büyüklüğünü ve niteliğini test etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Hisse senetlerinin değerlemesini yapınız (İhtiyatlılık Kavramı).

A Hisse Senedi için

7.000

TL değer düşüklüğü karşılığı (

45.000 - 38.000

), B Hisse Senedi için işlem yapılmaz.

İhtiyatlılık kavramı gereği, borsa rayici maliyetinin altına düşen hisse senetleri için karşılık ayrılırken, maliyetin üzerindeki artışlar kaydedilmez.

2

Tahvil faiz gelir tahakkukunu hesaplayınız.

6.000

TL faiz geliri (

100.000 \times 0,24 \times \frac{3}{12}

).

Dönemsellik kavramı gereği,

01.10.2025

-

31.12 .2025

arasındaki

3

aylık süreye ait faiz geliri cari döneme kaydedilmelidir.

3

Gelir tablosu üzerindeki net etkiyi belirleyiniz.

6.000

(Gelir) -

7.000

(Gider) =

-1.000

TL (Gider) gibi görünse de seçenekler ve mantık çerçevesinde net kar değişimi hesaplanır.

Karşılık gideri (654)

7.000

TL gider yazılır, Faiz geliri (642)

6.000

TL gelir yazılır. Net etki

1.000

TL zarar/gider artışıdır. (Not: Kurguda net etki yönü seçenekte belirtilmiştir).

Anahtar Kavram

Menkul Kıymet Değerleme İlkeleri (İhtiyatlılık ve Dönemsellik)

İpuçları

1

Hisse senetlerinde sadece değer düşüşleri için karşılık ayrıldığını hatırlayınız.

2

Tahvil için yıl sonu itibarıyla kaç aylık faizin kazanılmış (tahakkuk etmiş) olduğunu hesaplayınız.

3

Hisse senedi karşılığı bir 'gider', tahvil faiz tahakkuku ise bir 'gelir' kalemidir. Net sonucu bu iki değerin farkı belirler.

Daha Fazla Pratik

Menkul kıymet satış kâr/zarar hesaplamalarıyla bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 211Soru →

İşletme, $01.05.2025$ tarihinde maliyeti $1.200.000$ TL ve birikmiş amortismanı $800.000$ TL olan bir binek otomobili $700.000$ TL + $\%20$ KDV bedelle peşin olarak satmıştır. İşletme yönetimi, aracın yenilenmesine karar vermiş ve satıştan elde edilen kârın tamamını yenileme fonu hesabına aktarmıştır. $01.11.2025$ tarihinde $3.000.000$ TL + $\%20$ KDV bedelle yeni bir binek otomobil satın alınmıştır. Yeni araç için "azalan bakiyeler yöntemi" seçilmiş olup aracın ekonomik ömrü 5 yıldır.

Buna göre, $2025$ yılı dönem sonu amortisman kaydı yapıldıktan sonra işletmenin bilançosunda yer alan "549 Yenileme Fonu" hesabının kalanı kaç TL'dir?

300.000

200.000

100.000

60.000

0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $100.000$

Cevap

Dönem sonu itibarıyla 549 Yenileme Fonu hesabının alacak kalanı

100.000

TL'dir.

İşletmenin eski aracı satışından doğan

300.000

TL kâr, yenileme fonuna alınmıştır. Yeni alınan binek otomobil Kasım ayında envantere girdiği için 2025 yılında sadece 2 aylık kıst amortisman ayrılabilir. Azalan bakiyeler yöntemi seçildiği için oran

\%40

olarak belirlenmiş ve

3.000.000

TL üzerinden 2 aylık pay

200.000

TL olarak hesaplanmıştır. Bu tutar yenileme fonundan mahsup edildiğinde fonun bakiyesi

100.000

TL olur.

Adım Adım Çözüm

1

Eski aracın satış kârının (Yenileme Fonu tutarının) hesaplanması

Net Değer:

1.200.000 - 800.000 = 400.000

TL; Kâr:

700.000 - 400.000 = 300.000

TL

VUK uyarınca yenileme kararı alındığında satış kârı 549 nolu pasif hesapta izlenir.

2

Yeni varlık için azalan bakiyeler oranının belirlenmesi

Oran:

1 / 5 = \%20

(Normal);

\%20 \times 2 = \%40

(Azalan Bakiyeler)

Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı normal oranın iki katı olarak uygulanır.

3

Yeni binek otomobil için 2025 yılı kıst amortisman payının hesaplanması

Tam Yıl:

3.000.000 \times \%40 = 1.200.000

TL; Kıst (2 ay):

(1.200.000 / 12) \times 2 = 200.000

TL

Binek otomobillerde amortisman, varlığın alındığı aydan yıl sonuna kadar olan süre (Kasım-Aralık) için kıst esasına göre hesaplanır.

4

Yenileme fonunun dönem sonu bakiyesinin bulunması

300.000

(Alacak) -

200.000

(Borç) =

100.000

TL (Alacak Kalanı)

Yeni alınan varlığın amortisman payı, 549 nolu hesaba borç kaydedilerek fondan mahsup edilir.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu Mahsubu ve Binek Otomobillerde Kıst Amortisman İlişkisi

İpuçları

1

Önce eski aracın satışından elde edilen net kârı hesaplayarak 549 nolu hesaba aktarın.

2

Yeni araç bir binek otomobil olduğu için yılın tamamı için değil, sadece Kasım ve Aralık ayları için amortisman hesaplamalısınız.

3

Azalan bakiyeler yönteminde oranın %40 olduğunu unutmayın. Hesapladığınız kıst amortisman tutarını 549 nolu hesabın borcuna kaydederek bakiyeyi bulun.

Daha Fazla Pratik

Binek otomobillerde amortisman süresinin son yılında yapılacak olan 'eksik kalan payın' itfası işlemini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 212Soru →

Sürekli envanter yöntemini uygulayan Defne İşletmesi'nin $31.12.2025$ tarihinde stoklarında bulunan ticari mallara ilişkin veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Bilgi	Tutar (TL)
Ticari Malların Maliyet Bedeli	$240.000$
Tahmini Satış Fiyatı	$220.000$
Tahmini Satış Giderleri	$12.000$

İşletme, dönem sonunda söz konusu stoklar için ihtiyatlılık kavramı gereği değer düşüklüğü karşılığı ayırmaya karar vermiştir. Buna göre, yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç: 654 Karşılık Giderleri 32.000 TL / Alacak: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı 32.000 TL

Borç: 654 Karşılık Giderleri 20.000 TL / Alacak: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı 20.000 TL

Borç: 689 Olağandışı Gider ve Zararlar 32.000 TL / Alacak: 153 Ticari Mallar 32.000 TL

Borç: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı 32.000 TL / Alacak: 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar 32.000 TL

Borç: 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti 32.000 TL / Alacak: 153 Ticari Mallar 32.000 TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 654 Karşılık Giderleri 32.000 TL / Alacak: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı 32.000 TL

Cevap

Borç tarafında 654 Karşılık Giderleri (32.000 TL), alacak tarafında ise 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (32.000 TL) hesabının yer aldığı kayıt doğrudur.

Karşılık ayrılacak tutar hesaplanırken, maliyet bedeli (

240.000

TL) ile net gerçekleşebilir değer (

220.000 - 12.000 = 208.000

TL) kıyaslanır. Oluşan

32.000

TL'lik fark, ihtiyatlılık kavramı gereği '654 Karşılık Giderleri' hesabına borç, '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1

Net Gerçekleşebilir Değerin hesaplanması

220.000 - 12.000 = 208.000

TL

Değerleme gününde stokların maliyet bedeli ile karşılaştırılacak olan tutar, tahmini satış fiyatından satış giderlerinin düşülmesiyle bulunan net gerçekleşebilir değerdir.

2

Değer düşüklüğü tutarının belirlenmesi

240.000 - 208.000 = 32.000

TL

Maliyet bedeli (

240.000

TL), net gerçekleşebilir değerden (

208.000

TL) büyük olduğu için aradaki fark kadar değer düşüklüğü oluşmuştur.

3

Yevmiye kaydının yapılması

654

(Borç) /

158

(Alacak)

32.000

TL

Tekdüzen Hesap Planı'na göre stok değer düşüklükleri için Karşılık Giderleri borçlandırılırken, aktif düzenleyici bir hesap olan Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Stok Değerlemesi ve İhtiyatlılık Kavramı

Soru 213Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli genel geçici mizanında ve dönem sonu envanter çalışmalarında hazır değerler grubuna ilişkin şu bilgiler tespit edilmiştir:

Hesap Kodu ve Adı	Borç Kalanı (TL)	Alacak Kalanı (TL)
$100$ Kasa	$64.200$	-
$101$ Alınan Çekler	$22.000$	-
$102$ Bankalar	$125.000$	-
$103$ Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)	-	$15.400$
$108$ Diğer Hazır Değerler	$5.000$	-

Envanter çalışmaları sonucunda;
- Kasa fiili sayımının $64.850$ TL olduğu, farkın $450$ TL'lik kısmının bir alacak tahsilatının kayda alınmamasından kaynaklandığı, kalan kısmın nedeninin araştırılmasına karar verildiği,
- Banka ekstresinde işletme lehine $1.000$ TL faiz tahakkuk ettiği ve bankanın işletme adına $8.600$ TL'lik bir alacak senedi tahsilatı yaptığı ancak bu işlemlerin henüz muhasebeleştirilmediği,
- Banka ekstresinde $140.800$ TL bakiye görünmesine rağmen, işletme tarafından keşide edilen $6.200$ TL'lik çekin henüz bankadan tahsil edilmediği belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin düzenleyeceği dönem sonu bilançosunda 'Hazır Değerler' grubu toplamı kaç TL olarak yer almalıdır?

201.450

210.400

211.050

226.450

241.850

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $211.050$

Cevap

Hazır değerler grubu toplamı

211.050

TL'dir.

Hazır değerler grubunda yer alan varlıkların bilanço tarihindeki gerçek değerleri toplanırken; Kasa hesabının fiili sayım tutarı (

64.850

), Bankalar hesabının henüz muhasebeleştirilmemiş gelir ve tahsilat kalemleri dahil edilmiş güncel bakiyesi (

134.600

), Alınan Çekler ve Diğer Hazır Değerler bakiyeleri toplanır; grubun indirim kalemini oluşturan Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabı (

15.400

) ise bu toplamdan düşülür. İşlem sonucunda

211.050

TL tutarına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa hesabının bilanço değerini belirle

64.850

TL

Bilançoda hazır değerler grubunda kasa hesabı için fiili envanter sonucu saptanan tutar esas alınır. Mizan bakiyesi ile fiili sayım arasındaki fark düzeltme kayıtları ve geçici hesaplar aracılığıyla fiili tutara eşitlenir.

2

Bankalar hesabının düzeltilmiş bakiyesini hesapla

134.600

TL

Mizandaki

125.000

TL bakiyeye işletme lehine tahakkuk eden

1.000

TL faiz ve bankaca tahsil edilen

8.600

TL alacak senedi bedeli eklenmelidir. (Sağlama: Banka ekstresi

140.800

TL - Keşide edilen çek

6.200

TL =

134.600

TL)

3

Hazır değerler grubu unsurlarını topla

211.050

TL

Hazır değerler toplamı =

100

Kasa (

64.850

) +

101

Alınan Çekler (

22.000

) +

102

Bankalar (

134.600

) -

103

Verilen Çekler (

15.400

) +

108

Diğer Hazır Değerler (

5.000

) şeklinde hesaplanır.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler Grubu Envanter ve Bilanço Değerlemesi

İpuçları

1

Hazır değerler grubunda yer alan 103 nolu hesabın bilançoda nasıl bir etkisi (artı mı eksi mi) olduğunu hatırlayın.

2

Banka ekstresindeki faiz ve senet tahsilatı işletmenin bankadaki varlığını artırırken, henüz bankadan tahsil edilmemiş keşide edilen çekler banka ekstresini yüksek gösterir ama işletme kayıtlarını etkilemez.

Daha Fazla Pratik

Bankalar hesabının envanterinde 'Valör' farklarından kaynaklanan değerleme işlemlerini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 214Soru →

İşletmenin geçici yatırım amaçlı portföyünde yer alan menkul kıymetlere ilişkin $31.12.2025$ tarihi itibarıyla tespit edilen envanter bilgileri aşağıdadır:

Menkul Kıymet Türü	Özellikler / Değerler
Devlet Tahvilleri	$200.000$ TL nominal değerli, yıllık $\%18$ faizli, $01.10 .2025$ alış tarihli.
Hisse Senetleri	Alış bedeli $125.000$ TL ( $5.000$ TL komisyon dahil), borsa rayici $113.000$ TL.

Buna göre, dönemsellik ve ihtiyatlılık kavramları gereği yapılması gereken yıl sonu değerleme ve tahakkuk işlemleri sonucunda, işletmenin dönem kârında meydana gelecek net değişim aşağıdakilerden hangisidir?

2.000

TL artış

2.000

TL azalış

3.000

TL azalış

9.000

TL artış

7.000

TL azalış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2.000$ TL artış

Cevap

Dönem kârında 2.000 TL artış meydana gelir.

Dönem sonu işlemlerinde, Devlet Tahvilleri için 1 Ekim - 31 Aralık arasındaki 3 aylık faiz tutarı olan 9.000 TL '642 Faiz Gelirleri' hesabına alacak kaydedilir. Hisse senetlerinde ise komisyon hariç net maliyet 120.000 TL olup, borsa rayicinin 113.000 TL'ye düşmesi nedeniyle 7.000 TL '654 Karşılık Giderleri' ayrılır. Neticede 9.000 TL gelir artışı ve 7.000 TL gider artışı, kârı 2.000 TL artırır.

Adım Adım Çözüm

1

Tahvil faiz geliri tahakkukunu hesaplayınız.

200.000 \times 0,18 \times (3 / 12) = 9.000

TL

Ekim, Kasım ve Aralık aylarını kapsayan 3 aylık faiz geliri dönemsellik esası gereği 2025 yılına kaydedilmelidir.

2

Hisse senetlerinin net alış maliyetini belirleyiniz.

125.000 - 5.000 = 120.000

TL

Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım komisyonları maliyete eklenmez, doğrudan 653 Komisyon Giderleri hesabına kaydedilir.

3

Hisse senedi değer düşüklüğü karşılığını hesaplayınız.

120.000 - 113.000 = 7.000

TL

İhtiyatlılık kavramı gereği, hisse senetlerinin dönem sonu değeri maliyetinin altına düştüğünde aradaki fark için karşılık ayrılır.

4

Net kâr etkisini hesaplayınız.

9.000

(Gelir) -

7.000

(Gider) =

2.000

TL Artış

Gelirler kârı artırırken, karşılık giderleri kârı azaltır.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerin değerlemesinde komisyonların maliyete eklenmemesi, hisse senetleri için karşılık ayrılması ve tahvillerde kıst getiri esasına göre faiz tahakkuku yapılması.

Daha Fazla Pratik

Menkul kıymetlerin satış kar/zarar hesaplamalarında komisyonların etkisini inceleyen sorulara bakabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 215Soru →

İşletme $01.09.2025$ tarihinde bir bankadan $240.000$ TL tutarında, $24$ ay vadeli bir kredi kullanmıştır. Kredi sözleşmesine göre anapara ödemeleri her ayın sonunda $10.000$ TL tutarında eşit taksitler halinde yapılacaktır. İşletme; Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarındaki taksit ödemelerini banka kanalıyla zamanında gerçekleştirmiştir.

Buna göre, $31.12.2025$ tarihinde yapılacak envanter çalışmaları kapsamında, vadesi bir yılın altına düşen anapara borçlarının "303 Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri ve Faizleri" hesabına aktarılması gereken tutar kaç TL'dir?

80.000

100.000

120.000

200.000

240.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120.000

Cevap

120.000 TL tutarındaki seçenek doğrudur.

İşletme krediyi Eylül başında almış ve 4 ay boyunca ödeme yapmıştır. Kalan

200.000

TL borcun

2026

yılına isabet eden

12

aylık taksit tutarı (

12 \times 10.000

TL =

120.000

TL), dönem sonu bilançosunda kısa vadeli borç olarak sınıflandırılmalıdır. Bu amaçla kullanılan hesap 303 Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri ve Faizleri hesabıdır.

Adım Adım Çözüm

1

2025 yılında ödenen taksit sayısını ve tutarını belirle.

Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında toplam

4

taksit ödenmiştir (

4 \times 10.000 = 40.000

TL).

Dönem sonu envanterinde kalan borç bakiyesini bulmak için yapılan ödemeler düşülmelidir.

2

31.12.2025 tarihi itibarıyla kalan toplam borç bakiyesini hesapla.

240.000 - 40.000 = 200.000

TL.

400 Banka Kredileri hesabının dönem sonu mizan bakiyesi bu tutarı gösterir.

3

Gelecek 12 aylık dönemde (2026 yılı) ödenecek kısa vadeli anapara tutarını belirle.

12 \text{ ay} \times 10.000 \text{ TL} = 120.000

TL.

Bilançoda dönemsellik gereği, vadesi bir yılın altına düşen borçlar kısa vadeli hesaplara aktarılır.

4

Aktarım tutarını 303 nolu hesaba kaydet.

120.000

TL.

400 nolu hesap borçlandırılırken, 303 nolu hesap alacaklandırılarak kısa vadeye transfer tamamlanır.

Anahtar Kavram

Dönem sonunda uzun vadeli borçların (400) vadesi bir yılın altına inen kısımlarının kısa vadeli yabancı kaynaklara (303) aktarılması.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 216Soru →

İşletme, $20.11 .2025$ tarihinde yurt dışındaki bir müşterisinden gelecekte yapacağı mal teslimatı için $\$6.000$ tutarında sipariş avansını banka aracılığıyla tahsil etmiştir. Avansın alındığı tarihte kur $1 \text{ USD} = 32,00$ TL'dir. İşletmenin dönem sonu envanter işlemleri sırasında, $31.12 .2025$ tarihinde kurun $1 \text{ USD} = 34,50$ TL olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, işletmenin $31.12 .2025$ tarihinde yapması gereken değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

656 Kambiyo Zararları hesabı

15.000

TL borçlandırılır; 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı

15.000

TL alacaklandırılır.

340 Alınan Sipariş Avansları hesabı

15.000

TL borçlandırılır; 646 Kambiyo Karları hesabı

15.000

TL alacaklandırılır.

656 Kambiyo Zararları hesabı

207.000

TL borçlandırılır; 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı

207.000

TL alacaklandırılır.

102 Bankalar hesabı

15.000

TL borçlandırılır; 646 Kambiyo Karları hesabı

15.000

TL alacaklandırılır.

656 Kambiyo Zararları hesabı

15.000

TL borçlandırılır; 320 Satıcılar hesabı

15.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 656 Kambiyo Zararları hesabı $15.000$ TL borçlandırılır; 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı $15.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

656 Kambiyo Zararları hesabı 15.000 TL borçlandırılırken, 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı 15.000 TL alacaklandırılır.

Dönem sonunda yapılan değerlemede,

\$6.000

tutarındaki borcun (avansın) TL karşılığı

192.000

TL'den

207.000

TL'ye çıkmıştır. Borçtaki bu

15.000

TL'lik artış işletme için bir kambiyo zararıdır. Muhasebe standartlarına göre bu fark, 656 Kambiyo Zararları hesabının borcuna ve ilgili pasif hesabın (340 Alınan Sipariş Avansları) alacağına kaydedilerek borç bakiyesi güncellenir.

Adım Adım Çözüm

1

Kayıtlı değerin hesaplanması

6.000 \times 32,00 = 192.000

TL

İşlemin gerçekleştiği tarihteki TL karşılığını bulmak için.

2

Dönem sonu değerinin hesaplanması

6.000 \times 34,50 = 207.000

TL

31.12 tarihindeki güncel TL karşılığını bulmak için.

3

Kur farkının belirlenmesi

207.000 - 192.000 = 15.000

TL

Değerleme kaydına konu olacak fark tutarını bulmak için.

4

Hesabın niteliğinin ve kur etkisinin analizi

Pasif Hesap Artışı = Kambiyo Zararı

340 Alınan Sipariş Avansları bir pasif (borç) hesabıdır. Döviz kurunun yükselmesi işletmenin borcunun TL bazında artmasına neden olur, bu da zarar demektir.

Anahtar Kavram

Pasif karakterli yabancı paralı hesaplarda kur artışı '656 Kambiyo Zararları' hesabına kaydedilir.

İpuçları

1

Önce işlemin yapıldığı gündeki TL tutarını, sonra dönem sonundaki TL tutarını bulun.

2

340 Alınan Sipariş Avansları bir pasif (kaynak) hesabıdır. Borcunuzun TL karşılığı arttığında kar mı yoksa zarar mı edersiniz?

3

Kur farkı

15.000

TL'dir. Bu artış borcu artırdığı için 656 Kambiyo Zararları hesabını borçlandırmanız gerekir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemi '159 Verilen Sipariş Avansları' (Aktif hesap) için yaparak kur artışının etkisini karşılaştırınız.

Alternatif Yöntem

Kısa yol olarak sadece kur farkı üzerinden hesaplama yapabilirsiniz:

(\text{Dönem Sonu Kur} - \text{İşlem Günü Kuru}) \times \text{Döviz Tutarı} \rightarrow (34,50 - 32,00) \times 6.000 = 15.000

TL.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 217Soru →

İşletmelerin dönem sonu işlemlerinde 'Envanter Kavramı ve Çeşitleri' ile 'Envanter Listesi'nin düzenlenmesine yönelik aşağıdaki detaylı bilgilerden hangisi hatalıdır?

Envanter listesi; bilanço günündeki kasa mevcudu, stoklar ve demirbaşlar gibi maddi varlıkların yanı sıra işletmenin tüm alacak ve borçlarını da miktar ve değer olarak kapsamalıdır.

İşletme deposunda fiziken bulunan ancak mülkiyeti başkasına ait olduğu belgelerle tevsik edilen emanet veya konsinye mallar, işletmenin öz envanter listesinde yer almaz.

Mülkiyeti işletmeye geçmiş ancak henüz fiziken depoya ulaşmamış 'yoldaki mallar', fiili sayım imkanı olmasa da belgeleri üzerinden envanter listesine dahil edilmelidir.

Bankadaki mevduat tutarlarının banka ekstreleri ile karşılaştırılması ve ticari alacakların mutabakat mektupları ile teyit edilmesi işlemleri, kayıtlar üzerinden yapıldığı için 'muhasebe içi envanter' aşamasıdır.

Vergi Usul Kanunu'nun

190.

maddesi gereğince, büyük mağazalar ve eczaneler emtia envanterlerini (diğer varlık ve borçlar hariç olmak üzere) üç yılda bir yapabilirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bankadaki mevduat tutarlarının banka ekstreleri ile karşılaştırılması ve ticari alacakların mutabakat mektupları ile teyit edilmesi işlemleri, kayıtlar üzerinden yapıldığı için 'muhasebe içi envanter' aşamasıdır.

Cevap

Bankadaki mevduat tutarlarının ve ticari alacakların teyit edilmesi işlemlerinin muhasebe içi envanter sayıldığına dair ifade yanlıştır; çünkü bu işlemler gerçek durumun tespit edilmesine yönelik olup 'muhasebe dışı envanter' aşamasına aittir.

Muhasebe dışı envanter (fiili envanter), bilanço günündeki mevcutların, alacakların ve borçların sadece sayım yoluyla değil, aynı zamanda banka ekstreleri, mutabakat mektupları veya diğer dış belgeler üzerinden tespit edilmesini de kapsar. Muhasebe içi envanter (kaydi envanter) ise bu tespitlerden sonra yapılan mizan kontrolü, farkların düzeltilmesi (noksanlık/fazlalık kayıtları), yansıtma ve kapanış işlemleridir. Banka ve alacak mutabakatları tespit edici (doğrulayıcı) nitelikte olduğu için muhasebe dışı envanter aşamasında yer alır.

Adım Adım Çözüm

1

Envanter sürecinin temel aşamalarını tanımla.

Envanter; muhasebe dışı envanter (tespit) ve muhasebe içi envanter (kayıt) olmak üzere iki ana aşamadan oluşur.

Sürecin hangi işleminin hangi aşamaya girdiğini belirlemek için bu ayrım kritiktir.

2

Muhasebe dışı envanterin kapsamını analiz et.

Saymak, ölçmek, tartmak ve mutabakat yoluyla (banka ekstresi, cari mutabakat vb.) gerçek mevcudu tespit etmek muhasebe dışı envanterdir.

Tespit işlemi fiziksel olabileceği gibi belge üzerinden (kaydi) de olabilir, ancak her iki durumda da amaç fiili durumu bulmaktır.

3

Muhasebe içi envanterin kapsamını analiz et.

Tespit edilen fiili durum ile mizan kayıtları arasındaki farkların giderilmesi için yapılan ayarlama, yansıtma ve kapanış kayıtları muhasebe içi envanterdir.

Muhasebe içi envanter, defter kayıtlarının envanter sonuçlarına uydurulması işlemidir.

4

Hatalı önermeyi belirle.

Banka mutabakatı ve alacak teyidi, mizan kayıtlarının doğruluğunu 'dış kaynaklar' üzerinden kontrol etmek olduğu için muhasebe dışı envanterdir, muhasebe içi değildir.

Seçeneklerdeki teknik hata bu kavramsal ayrımın yanlış yapılmasından kaynaklanmaktadır.

Anahtar Kavram

Muhasebe Dışı ve Muhasebe İçi Envanter Ayrımı

İpuçları

1

Envanter sürecinde 'tespit etme' ile 'kaydetme' arasındaki ayrımı hatırlayın.

2

Mutabakat süreci, bankadaki paranın veya alacağın 'gerçekte' ne kadar olduğunu belirlemeye yarar. Bu bir tespit midir yoksa bir kayıt düzeltmesi mi?

3

Muhasebe dışı envanter sadece depoya girip malları saymak değildir; banka ekstrelerini kontrol etmek de dış bir kaynaktan bilgi alarak durumu tespit etmektir.

Daha Fazla Pratik

Muhasebe dışı envanter sonucunda bulunan farkların (kasa noksanı, stok fazlası vb.) hangi hesaplarla ve ne zaman kapatıldığını (muhasebe içi envanter) inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 218Soru →

Maliyet hesaplarını $7/A$ seçeneğine göre izleyen bir işletmenin dönem sonu geçici mizanında $780$ Finansman Giderleri hesabının borç kalanı $120.000$ TL'dir. Yapılan envanter incelemesinde; bu tutarın $30.000$ TL'lik kısmının gelecek döneme ait olduğu, ayrıca işletmenin kullandığı banka kredisi için dönem sonu itibarıyla $15.000$ TL tutarında faiz tahakkuku olduğu fakat bu işlemin henüz muhasebeleştirilmediği tespit edilmiştir. Bu bilgilere göre, giderlerin yansıtılması ve dönem sonu kapanış kayıtları sonucunda $660$ Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri hesabına aktarılacak tutar kaç TL'dir?

90.000

105.000

120.000

135.000

75.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $105.000$

Cevap

105.000

TL olan seçenek doğrudur.

İşletme

7/A

seçeneğini kullandığı için dönem sonu giderleri önce envanter kayıtları (180 ve 381 hesapları ile) düzeltilir, ardından oluşan net bakiye (

120.000 - 30.000 + 15.000 = 105.000

TL) yansıtma hesabı (

781

) kullanılarak ilgili gelir tablosu hesabına (

660

) aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1

Gelecek döneme ait giderlerin envanter kaydının yapılması

180

Gelecek Aylara Ait Giderler (Borç)

30.000

/

780

Finansman Giderleri (Alacak)

30.000

Dönemsellik kavramı gereği, henüz gerçekleşmemiş ancak ödenmiş olan giderler dönem kar/zararından düşülmelidir.

2

Tahakkuk eden ancak kaydedilmemiş faiz giderinin envanter kaydının yapılması

780

Finansman Giderleri (Borç)

15.000

/

381

Gider Tahakkukları (Alacak)

15.000

Tahakkuk esası gereği, nakden ödenmese bile döneme ait olan giderlerin ilgili hesaba borç kaydedilmesi gerekir.

3

780

Finansman Giderleri hesabının net dönem bakiyesinin belirlenmesi

120.000 - 30.000 + 15.000 = 105.000

TL

Hesabın başlangıç bakiyesine yapılan düzeltme kayıtları neticesinde gerçek dönem giderine ulaşılır.

4

Yansıtma kaydı ile giderin gelir tablosu hesabına aktarılması

660

Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri (Borç)

105.000

/

781

Finansman Giderleri Yansıtma Hesabı (Alacak)

105.000

7/A

seçeneğinde maliyet hesapları, yansıtma hesapları aracılığıyla gelir tablosuna devredilir.

Anahtar Kavram

Dönem sonu envanter ayarlamaları ve giderlerin yansıtılması süreci

İpuçları

1

Önce

780

Finansman Giderleri hesabının düzeltilmiş (net) bakiyesini bulun.

2

Gelecek döneme ait olan

30.000

TL'yi bakiyeden çıkarırken, henüz kaydedilmemiş

15.000

TL faiz tahakkukunu bakiyeye ekleyin.

3

Dönem sonu mizanındaki

120.000

TL'den

180

hesabına devredilecek kısmı düşüp,

381

hesabıyla gelecek tahakkuku ekledikten sonra oluşan tutarı

660

hesabına yansıtın.

Daha Fazla Pratik

Benzer işlemi

770

Genel Yönetim Giderleri hesabı için amortisman ve personel tahakkuklarını içeren bir senaryoda deneyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Büyük Defter (T-Cetveli) çizerek

780

hesabının borcuna

120.000

yazıp, alacağına

30.000

(180 kaydı) ve borcuna tekrar

15.000

(381 kaydı) ekleyerek kalan tutarı görselleştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 219Soru →

İşletme, $01.11.2025$ tarihinde $1$ ABD Doları ( $) = 33,00$ TL kur üzerinden $20.000$ $tutarında banka kredisi kullanmıştır.$ 31.12 .2025 $tarihinde yapılan dönem sonu envanter işlemlerinde TCMB döviz alış kurunun$ 1 $ABD Doları ($ ) = 34,80$ TL olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, işletmenin $31.12 .2025$ tarihinde yapması gereken değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

656 Kambiyo Zararları Hesabı

36.000

TL Borçlu, 300 Banka Kredileri Hesabı

36.000

TL Alacaklı

300 Banka Kredileri Hesabı

36.000

TL Borçlu, 646 Kambiyo Karları Hesabı

36.000

TL Alacaklı

646 Kambiyo Karları Hesabı

36.000

TL Borçlu, 300 Banka Kredileri Hesabı

36.000

TL Alacaklı

656 Kambiyo Zararları Hesabı

36.000

TL Borçlu, 102 Bankalar Hesabı

36.000

TL Alacaklı

300 Banka Kredileri Hesabı

696.000

TL Borçlu, 646 Kambiyo Karları Hesabı

696.000

TL Alacaklı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 656 Kambiyo Zararları Hesabı $36.000$ TL Borçlu, 300 Banka Kredileri Hesabı $36.000$ TL Alacaklı

Cevap

656 Kambiyo Zararları Hesabı 36.000 TL Borçlu, 300 Banka Kredileri Hesabı 36.000 TL Alacaklı

Doğru yanıt olan kayıt, döviz kurundaki artıştan kaynaklanan

36.000

TL tutarındaki değer artışını doğru bir şekilde '656 Kambiyo Zararları' hesabının borcuna ve bu borcun kaynağı olan '300 Banka Kredileri' hesabının alacağına kaydetmektedir. Pasif bir hesap olan banka kredilerindeki artışın alacak tarafına kaydedilmesi ve bu durumun işletme için bir gider (zarar) niteliği taşıması temel muhasebe ilkelerine uygundur.

Adım Adım Çözüm

1

Kredinin ilk kayıt tarihindeki TL değerini hesaplayınız.

20.000 \times 33,00 = 660.000

TL

Yabancı paralı işlemler ilk gerçekleştiği günün kuruyla kaydedilir.

2

Kredinin dönem sonu (31.12) itibarıyla güncel TL değerini hesaplayınız.

20.000 \times 34,80 = 696.000

TL

Dönem sonunda yabancı paralı borçlar TCMB döviz alış kuru üzerinden değerlenmelidir.

3

Aradaki kur farkını ve bu farkın niteliğini belirleyiniz.

696.000 - 660.000 = 36.000

TL (Olumsuz Fark)

Yabancı para cinsinden borcun TL karşılığının artması, işletme için bir kambiyo zararı doğurur.

4

Yevmiye kaydını gerçekleştiriniz.

656 Kambiyo Zararları (Borç) / 300 Banka Kredileri (Alacak)

Giderler borç tarafa kaydedilirken, pasif hesaplardaki (borçlar) artışlar alacak tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı borçların dönem sonu değerlemesinde oluşan olumsuz kur farkları '656 Kambiyo Zararları' hesabında izlenir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 220Soru →

İşletme, $01.01 .2024$ tarihinde üretim faaliyetlerinde kullanmak amacıyla $1.500 .000$ TL bedelle ( $\% 20$ KDV hariç) bir CNC torna tezgâhı satın almıştır. Tezgâhın işletmeye getirilmesi için $30.000$ TL nakliye ve kurulumu için $20.000$ TL montaj gideri nakit olarak ödenmiştir. Faydalı ömrü $5$ yıl olan bu varlık için işletme "azalan bakiyeler" yöntemini benimsemiştir.

Buna göre, işletmenin $31.12 .2025$ tarihli bilançosunda söz konusu varlığa ilişkin "Birikmiş Amortismanlar" hesabının bakiyesi kaç TL olur?

620.000

TL

960.000

TL

992.000

TL

372.000

TL

744.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $992.000$ TL

Cevap

İşletmenin

31.12.2025

tarihli bilançosunda birikmiş amortisman tutarı

992.000

TL'dir.

Doğru çözümde öncelikle torna tezgâhının maliyeti

1.550 .000

TL olarak hesaplanmış, ardından

\% 40

oranıyla ilk yıl

620.000

TL, ikinci yıl ise kalan değer (

930.000

TL) üzerinden

372.000

TL amortisman ayrılmıştır. Bu iki tutarın toplamı olan

992.000

TL, bilançodaki birikmiş amortisman bakiyesini vermektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Varlığın maliyet bedelini tespit ediniz.

Maliyet =

1.500.000 + 30.000 + 20.000 = 1.550.000

TL

VUK uyarınca maddi duran varlıkların ediniminde ödenen nakliye ve montaj gibi giderler maliyete eklenir. KDV ise indirilecek KDV olarak kaydedilir, maliyete eklenmez.

2

Azalan bakiyeler yöntemine göre amortisman oranını belirleyiniz.

Oran =

(1 / 5) \times 2 = 0,40

(

\% 40

)

Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının iki katıdır (üst sınır

\% 50

).

3

2024

yılı amortisman tutarını hesaplayınız.

1.550 .000 \times \% 40 = 620.000

TL

İlk yıl amortismanı tam maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.

4

2025

yılı amortisman tutarını hesaplayınız.

(1.550.000 - 620.000) \times \% 40 = 930.000 \times \% 40 = 372.000

TL

Azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılların amortismanı, net defter değeri (maliyet - birikmiş amortisman) üzerinden hesaplanır.

5

31.12.2025

tarihindeki birikmiş amortisman bakiyesini bulunuz.

620.000 + 372.000 = 992.000

TL

Birikmiş amortismanlar hesabı, varlığın alındığı tarihten itibaren ayrılan tüm amortisman paylarının toplamını gösterir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıklarda maliyet unsurları ve azalan bakiyeler yöntemiyle amortisman hesaplanması.

İpuçları

1

Maddi duran varlıkların maliyetine hangi giderlerin ekleneceğini ve KDV'nin bu durumdaki yerini hatırlayınız.

2

Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranının nasıl belirlendiğini ve her yıl hangi tutar üzerinden hesaplama yapıldığını gözden geçiriniz.

3

Birikmiş amortismanların, varlığın alındığı günden bilanço tarihine kadar ayrılan tüm payların toplamı olduğunu unutmayınız.

Daha Fazla Pratik

Binek otomobillerde uygulanan kıst amortisman kuralını ve azalan bakiyeler yönteminden normal amortismana geçiş kurallarını tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Amortisman tablosu oluşturarak her yılın net defter değerini ve ayrılan payı takip etmek hata payını azaltacaktır.

Tahmini Süre:1m 30s

Envanter ve Değerleme İşlemleri

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap