Examkin

Envanter ve Değerleme İşlemleri

318 soru

Soru 221Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli envanter çalışmaları sonucunda, vadesine 3030 gün kalmış, nominal değeri 146.880146.880 TL olan bir borç senedi bulunduğu tespit edilmiştir. İlgili dönemde geçerli olan reeskont faiz oranı %24\%24 olduğuna göre, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri ve iç iskonto yöntemi çerçevesinde yapılması gereken dönem sonu reeskont kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 322 Borç Senetleri Reeskontu: 2.8802.880 (Borç) / 647 Reeskont Faiz Gelirleri: 2.8802.880 (Alacak)

Cevap

322 Borç Senetleri Reeskontu hesabı 2.8802.880 TL borçlandırılırken, 647 Reeskont Faiz Gelirleri hesabı 2.8802.880 TL alacaklandırılmalıdır.
Vergi Usul Kanunu'na göre reeskont hesaplaması iç iskonto yöntemiyle yapılır. Borç senedi reeskontu işlemi, senedin nominal değeri ile peşin değeri arasındaki farkın dönem karına eklenmesini sağlar. Bu nedenle 322 Borç Senetleri Reeskontu hesabı (pasif düzenleyici olduğu için) borçlandırılarak borç senedinin bilanço değeri azaltılır ve 647 Reeskont Faiz Gelirleri hesabı alacaklandırılarak dönem geliri kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İç iskonto formülü kullanılarak reeskont tutarını hesaplayınız.
F=146.880×30×2436.000+(30×24)=105.753.60036.720=2.880F = \frac{146.880 \times 30 \times 24}{36.000 + (30 \times 24)} = \frac{105.753.600}{36.720} = 2.880 TL.
VUK uyarınca reeskont hesaplamalarında iç iskonto yöntemi zorunludur.
2
Hesaplanan tutar için uygun muhasebe hesaplarını belirleyiniz.
Borç senetleri pasif bir hesap olduğu için reeskontu 322 (Borç) ve geliri 647 (Alacak) hesaplarına kaydedilir.
Dönemsellik kavramı gereği henüz vadesi gelmemiş borcun faiz yükü dönem geliri olarak kaydedilerek borcun bilanço değeri netleştirilir.

Anahtar Kavram

Borç Senetleri Reeskontu ve İç İskonto Hesaplaması

İpuçları

1
Borç senetlerinin reeskont işlemi işletme için bir faiz geliri niteliğindedir.
2
İç iskonto formülünde payda kısmında 36.000+(n×t)36.000 + (n \times t) ifadesinin yer aldığını unutmayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 222Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli genel geçici mizanında 102102 Bankalar hesabının borç kalanı 90.00090.000 TL'dir. Dönem sonu banka mutabakat ve envanter çalışmaları sonucunda şu hususlar tespit edilmiştir:

* İşletmenin bir müşterisinden gelen 12.00012.000 TL tutarındaki havalenin banka hesabına geçtiği ancak muhasebe kayıtlarına alınmadığı,
* İşletmenin bir satıcıya olan borcu için düzenleyip teslim ettiği 8.0008.000 TL tutarındaki çekin henüz bankadan tahsil edilmediği,
* İşletme adına bankaca tahsil edilen 5.0005.000 TL tutarındaki alacak senedi bedelinin kayıtlara geçmediği,
* Bankadaki vadeli hesaba 3.0003.000 TL tutarında faiz tahakkuk ettiği ancak işletmece muhasebeleştirilmediği belirlenmiştir.

Bu bilgilere göre, gerekli envanter ve düzeltme kayıtları yapıldıktan sonra işletmenin bilançosunda yer alacak 102102 Bankalar hesabının tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 110.000110.000

Cevap

İşletmenin düzeltilmiş 102102 Bankalar hesabı bakiyesi 110.000110.000 TL olmalıdır.
İşletmenin bankadaki varlığını artıran müşteri havalesi (12.00012.000 TL), senet tahsilatı (5.0005.000 TL) ve faiz geliri (3.0003.000 TL) henüz muhasebeleştirilmediği için mizan bakiyesi olan 90.00090.000 TL'ye eklenmelidir. Sonuç olarak 110.000110.000 TL elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Mevcut mizan bakiyesini belirle
90.00090.000 TL (Borç kalanı)
Düzeltme işlemlerine esas teşkil edecek başlangıç tutarıdır.
2
Kaydedilmemiş artışları (havale, senet tahsilatı, faiz) ekle
90.000+12.000+5.000+3.000=110.00090.000 + 12.000 + 5.000 + 3.000 = 110.000 TL
Bankaya giren ancak işletme kayıtlarına henüz yansımamış olan tutarlar banka hesabını artırır.
3
Henüz bankadan tahsil edilmeyen çekin durumunu değerlendir
Değişiklik yok (00 TL)
Verilen çekler işletmece zaten 103103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabında izlenir; bu nedenle 102102 nolu hesabın defter-i kebir bakiyesinde bir düzeltme gerektirmez.

Anahtar Kavram

Banka Mutabakatı ve Defter Bakiyesi Düzeltme

İpuçları

1
Banka hesabına giren ancak kaydedilmeyen tutarlar, mizan bakiyesini artırır.
2
İşletmenin kendi verdiği çeklerin bankadan tahsil edilmemiş olması, işletme kayıtlarında (defterde) bir değişikliğe neden olmaz.
3
103103 Verilen Çekler hesabı pasif karakterli bir düzenleyicidir; 102102 hesabıyla karıştırılmamalıdır.

Daha Fazla Pratik

Banka mutabakatında, banka ekstresi ile defter bakiyesi arasındaki farkların 'banka tarafı' ve 'işletme tarafı' olarak ayrılmasına dikkat edilmelidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 223Soru →

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan Lale İşletmesi'nin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılan envanter çalışmaları sonucunda elde edilen veriler şöyledir:

- 153153 Ticari Mallar Hesabı Borç Kalanı: 500.000500.000 TL
- Fiili Sayım Sonucu Mevcut Stok Değeri: 485.000485.000 TL
- Sayımı yapılan malların 60.00060.000 TL'lik kısmının net gerçekleşebilir değerinin 42.00042.000 TL olduğu, diğer malların değerinde bir düşüş olmadığı saptanmıştır.
- Sayım noksanının nedeni araştırılmak üzere geçici hesaba alınmıştır.

Buna göre, işletmenin ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda ayırması gereken stok değer düşüklüğü karşılığı tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 18.00018.000

Cevap

İşletmenin dönem sonunda ayırması gereken stok değer düşüklüğü karşılığı tutarı 18.00018.000 TL'dir.
Karşılık tutarı, değer düşüklüğüne uğrayan stokların maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değeri arasındaki farktır (60.000−42.000=18.00060.000 - 42.000 = 18.000 TL). Bu işlem ihtiyatlılık kavramının bir gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sayım noksanının tespiti
500.000−485.000=15.000500.000 - 485.000 = 15.000 TL
Mizan borç kalanı ile fiili sayım farkı, araştırılmak üzere 197197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabına kaydedilir.
2
Değer düşüklüğüne uğrayan stokların belirlenmesi
Maliyet: 60.00060.000 TL, Net Gerçekleşebilir Değer: 42.00042.000 TL
Sadece piyasa değeri maliyetinin altına düşen stoklar için karşılık ayrılır.
3
Karşılık tutarının hesaplanması
60.000−42.000=18.00060.000 - 42.000 = 18.000 TL
VUK ve Muhasebe Standartları gereği maliyet değeri ile piyasa değeri arasındaki olumsuz fark kadar ihtiyatlılık gereği karşılık ayrılmalıdır.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı gereği stoklarda maliyetin altına düşen değer kayıpları için karşılık ayrılması.

İpuçları

1
Karşılık ayırma işlemi sadece değer düşüklüğüne uğrayan stok kısmı için yapılır.
2
Sayım noksanı ile stok değer düşüklüğü farkını birbirinden ayrı değerlendirmelisiniz.
3
Maliyeti 60.00060.000 TL olan malın değeri 42.00042.000 TL'ye düşmüşse, aradaki fark kadar karşılık ayrılır.

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılan bir malın bir sonraki dönemde maliyetinin üzerinde bir fiyata satılması durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 224Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde kasa hesabında 5.0005.000 ABD Doları bulunmaktadır. Bu dolarların kayıtlara giriş kuru 11 USD = 3030 TL iken, dönem sonu değerlemesinde esas alınacak kur 11 USD = 3333 TL olarak belirlenmiştir. Buna göre, dönem sonunda yapılması gereken değerleme kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 646646 Kambiyo Karları hesabına 15.00015.000 TL alacak kaydı yapılır.

Cevap

Döviz kurundaki artıştan kaynaklanan 15.00015.000 TL tutarındaki olumlu fark, 646 Kambiyo Karları hesabına alacak olarak kaydedilmelidir.
İşletmenin elindeki dövizin değeri kur artışı nedeniyle 150.000150.000 TL'den 165.000165.000 TL'ye yükselmiştir. Bu durum işletme için bir kambiyo kârıdır. Tekdüzen Hesap Planı uyarınca bu kâr, '646 Kambiyo Karları' hesabının alacağına kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kayıtlı (defter) değerini hesapla
5.000×30=150.0005.000 \times 30 = 150.000 TL
Dövizlerin işletmeye girdiği tarihteki kur üzerinden hesaplanan değeridir.
2
Dönem sonu (envanter) değerini hesapla
5.000×33=165.0005.000 \times 33 = 165.000 TL
Dövizlerin bilanço tarihindeki cari kur (borsa rayici) üzerinden hesaplanan güncel değeridir.
3
Değerleme farkını tespit et
165.000−150.000=15.000165.000 - 150.000 = 15.000 TL
Yeni değer ile eski değer arasındaki fark, yapılacak muhasebe kaydının tutarını belirler.
4
Muhasebe kaydını oluştur
100 Kasa Hesabı Borçlu 15.00015.000 TL / 646 Kambiyo Karları Hesabı Alacaklı 15.00015.000 TL
Varlık değerindeki artış ilgili varlık hesabının borcuna, doğan kâr ise gelir tablosu hesabının alacağına yazılır.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı hazır değerlerin envanterinde, kayıtlı değer ile dönem sonu kur değerinin karşılaştırılarak kur farklarının (Kambiyo Kârı/Zararı) muhasebeleştirilmesi gerekir.

İpuçları

1
Döviz kurundaki değişim miktarını belirleyerek toplam kârı hesaplayın.
2
Kurdaki 3 TL'lik artışın 5.0005.000 dolarlık varlık üzerindeki toplam etkisini düşünün.
3
Varlık artışları hesabın borcuna, gelir artışları hesabın alacağına yazılır. Kur farkı için hangi spesifik 6'lı grup hesabını kullanmalısınız?

Daha Fazla Pratik

Eğer kur 30 TL'den 28 TL'ye düşseydi yapılacak kayıt ve kullanılacak hesap nasıl değişirdi?

Alternatif Yöntem

Birim kur farkı üzerinden gidilebilir: 33−30=333 - 30 = 3 TL (birim kâr). Toplam kâr: 5.000×3=15.0005.000 \times 3 = 15.000 TL.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 225Soru →

İşletmenin önceki faaliyet döneminde şüpheli hale gelen ve tamamı (50.00050.000 TL) için karşılık ayrılan senetsiz ticari alacağının, cari dönemde 20.00020.000 TL'lik kısmı nakden tahsil edilmiş; geri kalan tutarın ise borçlunun iflası neticesinde tahsil imkanının tamamen ortadan kalktığı kesinleşmiştir. Buna göre, söz konusu tahsilat ve alacağın tasfiyesine ilişkin yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 20.00020.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 20.00020.000 TL alacaklandırılır.
İşletmenin önceki dönemde tam karşılık ayırdığı bir alacağın cari dönemde tahsil edilmesi, artık o karşılığa ihtiyaç kalmadığını gösterir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, önceki dönemlerden devreden karşılıkların iptalinden doğan gelirler '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına kaydedilir. Tahsil edilemeyen ve değersizleşen kısım için ise yeni bir gider doğmaz; zira bu kısım zaten %100 karşılık ile önceden giderleştirilmiştir; yapılan işlem sadece 128 ve 129 nolu hesapların birbirine mahsup edilerek kapatılmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın ve ayrılan karşılığın mevcut durumunun belirlenmesi
Alacak 50.00050.000 TL (128 Borç), Karşılık 50.00050.000 TL (129 Alacak)
Geçmiş dönemde alacak şüpheli hale gelmiş ve tamamı için ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılmıştır.
2
Tahsil edilen kısmın muhasebeleştirilmesi
Kasa hesabı 20.00020.000 TL borçlandırılırken, 128 hesabı 20.00020.000 TL alacaklandırılarak kapatılır.
Varlığın nakde dönüşmesi durumunda ilgili alacak hesabı azaltılır.
3
Tahsil edilen kısma isabet eden karşılığın iptali
129 hesabı 20.00020.000 TL borçlandırılırken, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 20.00020.000 TL alacaklandırılır.
Dönemsellik kavramı gereği önceki dönem gider yazılan tutarın cari dönemdeki tahsilatı gelir olarak kaydedilmelidir.
4
Tahsil imkanı kalmayan (değersizleşen) kısmın tasfiyesi
Kalan 30.00030.000 TL için 129 hesabı borçlandırılır ve 128 hesabı alacaklandırılarak kapatılır.
Karşılık ayrılmış olan bir alacak değersiz hale geldiğinde, ayrılan karşılık bu alacağı netleştirmek için kullanılır ve ek bir gider doğmaz.

Anahtar Kavram

Önceki dönemde ayrılan karşılıkların cari dönemdeki akıbeti (tahsilat veya değersizleşme)
Soru 226Soru →

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan Mega İşletmesi'nin 31.12.202531.12.2025 tarihindeki mizan verilerine göre Ticari Mallar hesabının borç kalanı 1.200.0001.200.000 TL'dir. Aynı tarihte yapılan fiziki sayım sonucunda stokların maliyet bedelinin 1.150.0001.150 .000 TL olduğu saptanmıştır. Noksanlığın 20.00020.000 TL'lik kısmının normal fireden, kalan kısmının ise depoda meydana gelen ve sigorta kapsamında olmayan bir hırsızlık olayından kaynaklandığı belirlenmiştir. Ayrıca, mevcut stokların %10\% 10'luk kısmının (maliyet bedeli üzerinden) piyasa değerinde %40\% 40 oranında bir düşüş olduğu tespit edilmiştir.

Bu verilere göre, işletmenin yapması gereken envanter kayıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "654 Karşılık Giderleri" hesabı 46.00046.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İşletmenin stok değer düşüklüğü için "654 Karşılık Giderleri" hesabını 46.00046.000 TL borçlandırması gerekir.
Doğru cevap, stok değer düşüklüğü karşılığının doğru hesaplandığı ve kaydedildiği seçenektir. İşletmenin elinde kalan fiili stok maliyeti 1.150.0001.150.000 TL'dir. Bu stokların %10\%10'u (115.000115.000 TL) değer kaybına uğramıştır. Kayıp oranı %40\%40 olduğu için 115.000×0,40=46.000115.000 \times 0,40 = 46.000 TL karşılık ayrılmalıdır. Muhasebe kaydı ise 654 Karşılık Giderleri (Borç) ve 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacak) şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sayım noksanlığı tutarını ve nedenlerini belirle.
Mizan (1.200.0001.200.000 TL) - Sayım (1.150.0001.150.000 TL) = 50.00050.000 TL noksanlık. 20.00020.000 TL normal fire, 30.00030.000 TL hırsızlık.
Varlıkların kayıtlı değeri ile fiili durumu arasındaki farkın muhasebeleştirilmesi gerekir.
2
Sayım noksanlığının muhasebe kaydını yap.
197 Sayım ve Tesellüm Noksanları (B) 50.00050.000 / 153 Ticari Mallar (A) 50.00050.000. Sonrasında hırsızlık kısmı için: 689 Olağandışı Gider ve Zararlar (B) 30.00030.000 / 197 (A) 30.00030.000.
Anormal kayıpların doğrudan giderleştirilmesi, normal kayıpların ise maliyet içinde bırakılması esastır.
3
Stok değer düşüklüğü karşılığı tutarını hesapla.
Değer düşüklüğüne konu stok maliyeti: 1.150.000×%10=115.0001.150.000 \times \%10 = 115.000 TL. Düşüş tutarı: 115.000×%40=46.000115.000 \times \%40 = 46.000 TL.
İhtiyatlılık kavramı gereği, değeri düşen varlıklar için karşılık ayrılmalıdır.

Anahtar Kavram

Stoklarda sayım noksanlığı ile değer düşüklüğünün birbirinden ayrılması ve ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılması.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 227Soru →

İşletmelerde dönem sonu envanter süreci; genel geçici mizanın düzenlenmesiyle başlayan, iktisadi kıymetlerin fiili ve kaydi durumlarının karşılaştırılarak hesapların gerçek durumu yansıtacak hale getirilmesini kapsayan teknik bir döngüdür. Bu döngü içerisinde yer alan "muhasebe dışı envanter" ve "muhasebe içi envanter" aşamalarının kapsamı ve aralarındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Muhasebe dışı envanter; varlık ve borçların fiili durumlarının sayım, ölçüm ve tartım yoluyla tespiti ile değerlenerek envanter listesine kaydedilmesini ifade ederken; muhasebe içi envanter, bu verilerin muhasebe kayıtlarıyla karşılaştırılarak farkların düzeltme kayıtları aracılığıyla giderilmesi sürecidir.

Cevap

Muhasebe dışı envanter; varlık ve borçların fiili durumlarının tespiti ve değerlenmesini ifade ederken; muhasebe içi envanter, bu verilerin kayıtlar üzerindeki düzeltme işlemleriyle hesaplara yansıtılması sürecidir.
Doğru olan ifade, muhasebe dışı envanterin iktisadi kıymetlerin fiilen tespiti (sayım, ölçüm, tartım) ve değerleme ölçütlerine göre değerinin belirlenmesi aşaması olduğunu; muhasebe içi envanterin ise bu tespitlerin kayıtlar üzerinde düzeltilmesi (ayarlama ve fark kayıtları) aşaması olduğunu belirtmektedir. Bu ayrım, muhasebe döngüsünün ve dönem sonu işlemlerinin temelini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Genel Geçici Mizanın Düzenlenmesi
Dönem sonundaki tüm hesapların borç ve alacak toplamları ile kalanlarının dökümü alınarak kayıtların matematiksel dengesi kontrol edilir.
Envanter çalışmalarına başlamadan önce kayıtların birbirine uygunluğunu teyit etmek gerekir.
2
Muhasebe Dışı Envanter (Envanter Çıkarmak)
Kasadaki para sayılır, stoklar tartılır, alacaklar doğrulanır ve bu kıymetlerin değerleme günündeki TL karşılıkları (değerleme) belirlenir.
İşletmenin elinde gerçekte ne kadar varlık ve borç olduğunun tespiti (fiili durum) için gereklidir.
3
Muhasebe İçi Envanter (Ayarlama ve Düzeltme Kayıtları)
Fiili durum ile kaydi durum (mizan) arasındaki farklar yevmiye defterine düzeltme kaydı olarak işlenir; ayrıca amortisman ve reeskont gibi dönem sonu ayarlamaları yapılır.
Dönemsellik kavramı gereği hesapların gerçek durumu yansıtması ve kâr/zararın doğru tespiti için zorunludur.
4
Kesin Mizanın Düzenlenmesi ve Tablolar
Envanter kayıtlarından sonra hesapların son durumu kesin mizanda toplanır ve bu verilerle Bilanço ve Gelir Tablosu hazırlanır.
Dönem sonu işlemlerinin tamamlandığını ve tabloların kesinleştiğini göstermek içindir.

Anahtar Kavram

Muhasebe Dışı ve Muhasebe İçi Envanter Ayrımı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 228Soru →

İşletme, 01.09.202501.09.2025 tarihinde pazarlama faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 1.200.0001.200.000 TL bedelle (%20\%20 KDV hariç) bir binek otomobili banka aracılığıyla satın almıştır. İşletme, söz konusu otomobil için 55 yıl faydalı ömür ve normal amortisman yöntemini belirlemiştir. Buna göre, işletmenin 20252025 yılı sonunda bu binek otomobili için ayıracağı amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80.00080.000 TL

Cevap

İşletmenin 2025 yılı sonunda ayıracağı amortisman tutarı 80.00080.000 TL'dir.
Vergi Usul Kanunu uyarınca işletmelerin aktifine giren binek otomobiller için 'kıst amortisman' uygulaması zorunludur. Bu uygulamada, aracın iktisap edildiği aydan (Eylül) yıl sonuna (Aralık) kadar olan süre için amortisman ayrılır. 1.200.0001.200.000 TL maliyetli ve 55 yıl ömürlü aracın yıllık amortismanı 240.000240.000 TL olup, 20252025 yılı için sadece 44 aylık kısmı olan 80.00080.000 TL (240.000/12×4240.000 / 12 \times 4) amortisman gideri olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Amortisman Oranı = 1/5=%201 / 5 = \%20
Normal amortisman yönteminde oran, 1'in faydalı ömre bölünmesiyle bulunur.
2
Yıllık toplam amortisman tutarının hesaplanması
Yıllık Amortisman = 1.200.000×%20=240.0001.200.000 \times \%20 = 240.000 TL
Varlığın maliyet bedeli üzerinden yıllık ayrılması gereken standart tutar belirlenir.
3
Kıst amortisman süresinin hesaplanması
4 ay (Eylül, Ekim, Kasım, Aralık)
VUK uyarınca binek otomobillerde, varlığın işletme aktifine girdiği aydan yıl sonuna kadar olan süre dikkate alınır.
4
İlk yıl (2025) amortisman tutarının hesaplanması
Amortisman Tutarı = 240.000×(4/12)=80.000240.000 \times (4 / 12) = 80.000 TL
Yıllık amortisman tutarı, aktife girilen ay dahil yıl sonuna kadar olan ay sayısına oranlanır.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde kıst amortisman uygulaması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 229Soru →

İşletme, 02.01.202402.01 .2024 tarihinde idari faaliyetlerde kullanmak üzere 600.000600.000 TL bedelle (KDV hariç) bir büro makinesi satın almıştır. İşletme bu varlık için 55 yıl faydalı ömür öngörmüş ve amortisman hesaplamasında "Azalan Bakiyeler Yöntemi"ni kullanmaya karar vermiştir. **Buna göre, işletmenin 20252025 yılı (ikinci yıl) için ayırması gereken amortisman gideri kaç TL'dir?**

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 144.000144.000

Cevap

İşletmenin 20252025 yılı (ikinci yıl) için ayırması gereken amortisman gideri 144.000144.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar, varlığın birinci yıl sonunda kalan net defter değeri (360.000360.000 TL) üzerinden, normal oranın iki katı olan %40\%40 oranı uygulanarak doğru bir şekilde hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Normal amortisman oranını hesapla.
Normal Oran =1/5=0,20= 1 / 5 = 0,20 (%20\%20)
Azalan bakiyeler yöntemi için temel oran normal amortisman oranıdır.
2
Azalan bakiyeler (hızlandırılmış) oranını belirle.
Uygulanacak Oran =%20×2=%40= \%20 \times 2 = \%40
Vergi Usul Kanunu uyarınca azalan bakiyeler yöntemi normal oranın iki katı olarak uygulanır.
3
20242024 yılı (birinci yıl) amortisman giderini hesapla.
600.000×0,40=240.000600.000 \times 0,40 = 240.000 TL
İlk yıl amortismanı varlığın maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
4
20252025 yılı başına devreden net defter değerini bul.
600.000−240.000=360.000600.000 - 240.000 = 360.000 TL
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman, varlığın net değeri üzerinden hesaplanır.
5
20252025 yılı (ikinci yıl) amortisman giderini hesapla.
360.000×0,40=144.000360.000 \times 0,40 = 144.000 TL
İkinci yıl gideri, kalan net değer ile amortisman oranının çarpımıdır.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yöntemi ile Amortisman Hesaplama
Soru 230Soru →

İşletme, 20.11.202520.11.2025 tarihinde yurt dışındaki bir müşterisine 8.0008.000 ABD Doları ()tutarındaticarimalsatmıs\cvekars\cılıg˘ında) tutarında ticari mal satmış ve karşılığında 3$ ay vadeli bir senet almıştır. İşlem tarihlerine ilişkin kur bilgileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Tarihİşlem / DurumKur (1 $)
20.11.202520.11.2025Mal Satışı ve Senet Alımı34,0034,00 TL
31.12.202531.12 .2025Dönem Sonu Değerleme33,5033,50 TL

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapması gereken envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 656 Kambiyo Zararları hesabı 4.0004.000 TL borçlu, 121 Alacak Senetleri hesabı 4.0004.000 TL alacaklı.

Cevap

Dönem sonunda kur düşüşünden kaynaklanan 4.000 TL tutarındaki azalış için 656 Kambiyo Zararları hesabı borçlandırılmalı ve 121 Alacak Senetleri hesabı alacaklandırılmalıdır.
Döviz cinsinden alacakların dönem sonu değerlemesinde, kurun işlem tarihine göre düşmesi işletmenin alacağının TL cinsinden değer kaybettiğini gösterir. Bu durum işletme için bir kambiyo zararıdır. İhtiyatlılık kavramı gereği, dönem sonunda ortaya çıkan bu muhtemel zarar 656 Kambiyo Zararları hesabına borç, alacağın izlendiği 121 Alacak Senetleri hesabına ise alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Senetli alacağın işlem tarihindeki TL değerini hesapla.
8.000×34,00=272.0008.000 \times 34,00 = 272.000 TL
VUK ve Tekdüzen Hesap Planı gereği işlemlerin TL karşılığı ile kaydedilmesi gerekir.
2
Senetli alacağın dönem sonu değerleme tarihindeki TL değerini hesapla.
8.000×33,50=268.0008.000 \times 33,50 = 268.000 TL
Dövizli varlıklar dönem sonunda Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden değerlenmelidir.
3
İki değer arasındaki farkı ve işlemin niteliğini belirle.
272.000−268.000=4.000272.000 - 268.000 = 4.000 TL (Değer Azalışı)
Kurun düşmesi, döviz cinsinden alacağın TL değerini azaltarak işletme için bir kambiyo zararı oluşturur.

Anahtar Kavram

Döviz cinsinden alacakların dönem sonu değerlemesinde, kur düşüşü nedeniyle oluşan olumsuz kur farklarının kambiyo zararı olarak muhasebeleştirilmesi.

Alternatif Yöntem

Zarar tutarı doğrudan kur farkı üzerinden de hesaplanabilir: 8.000×(34,00−33,50)=8.000×0,50=4.0008.000 \times (34,00 - 33,50) = 8.000 \times 0,50 = 4.000 TL.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 231Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yaptığı envanter çalışmaları sırasında, müşterisinden olan 180.000180.000 TL tutarındaki senetsiz ticari alacağı için borçlu hakkında dava açıldığı tespit edilmiştir. Bu alacağın 60.00060.000 TL'lik kısmı bir gayrimenkul rehni ile teminat altına alınmıştır. Aynı gün yapılan incelemede, söz konusu alacağa karşılık müşterinin 30.00030.000 TL'yi işletmenin banka hesabına yatırdığı ancak bu işleme dair muhasebe kaydının henüz yapılmadığı belirlenmiştir.

Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre, işletmenin bu alacak için ayırabileceği azami şüpheli ticari alacak karşılığı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 90.00090.000 TL

Cevap

İşletmenin ayırabileceği azami karşılık tutarı 90.00090.000 TL'dir.
Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca, bir alacağın şüpheli alacak karşılığına konu edilebilmesi için teminatsız olması şarttır. İşletmenin 180.000180.000 TL'lik başlangıç bakiyesinden, envanter sırasında saptanan 30.00030.000 TL'lik tahsilat düşüldüğünde gerçek alacak tutarı 150.000150.000 TL olarak bulunur. Bu tutarın 60.00060.000 TL'lik kısmı gayrimenkul rehni ile teminatlı olduğundan, karşılık ayrılabilecek azami tutar 150.000−60.000=90.000150.000 - 60.000 = 90.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın fiili tutarının belirlenmesi (Envanter düzeltmesi)
180.000−30.000=150.000180.000 - 30.000 = 150.000 TL
Müşterinin banka hesabına yatırdığı ancak kayda alınmayan 30.00030.000 TL, alacağın gerçek tutarını düşürür.
2
Teminatsız (şüpheli) kısmın hesaplanması
150.000−60.000=90.000150.000 - 60.000 = 90.000 TL
Vergi Usul Kanunu (VUK) Madde 323 uyarınca, alacağın teminatlı kısmı (gayrimenkul rehni vb.) için şüpheli alacak karşılığı ayrılamaz.
3
Azami karşılık tutarının tespiti
90.00090.000 TL
Şüpheli hale gelen teminatsız kısmın tamamı için ihtiyatlılık kavramı gereği %100 oranında karşılık ayrılabilir.

Anahtar Kavram

VUK'a göre şüpheli alacaklarda envanter düzeltmesi ve teminat kısıtlaması

İpuçları

1
Şüpheli alacak karşılığı hesaplamadan önce, alacağın fiili (gerçek) tutarını belirlemeniz gerekir.
2
Unutulan bir banka tahsilatı varsa, bu tutarı ana bakiyeden düşmelisiniz. Ayrıca rehine bağlanmış kısımları dikkate almayın.
3
Hesaplama formülü: (Toplam Alacak - Tahsil Edilen) - Teminatlı Kısım = Karşılık Ayrılacak Tutar.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrıldıktan sonraki dönemde alacağın bir kısmının tahsil edilmesi durumunda yapılacak 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' kaydını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Önce düzeltme kaydını (102 Bankalar Borçlu, 120 Alıcılar Alacaklı) zihninizde yaparak alacak bakiyesini 150.000150.000 TL'ye indirin, ardından bu bakiyeyi teminatlı (60.00060.000) ve teminatsız (90.00090.000) olarak ikiye bölün.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 232Soru →

Zümrüt İşletmesi'nin 20252025 yılı sonundaki mizan verilerine göre "153153 Ticari Mallar" hesabının borç kalanı 250.000250.000 TL, "158158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)" hesabının alacak kalanı ise 15.00015.000 TL'dir. Dönem sonu envanter çalışmaları sırasında aşağıdaki tespitler yapılmıştır:

* Depodaki malların fiili sayım tutarı 200.000200.000 TL olarak belirlenmiştir.
* Aradaki farkın 12.00012.000 TL'lik kısmının işletme personeli Ahmet Bey'in ihmali sonucu çalınan mallardan, kalan kısmın ise kabul edilebilir sınırlar içindeki normal firelerden kaynaklandığı saptanmıştır.
* Fiili sayımı yapılan 200.000200.000 TL maliyet bedelli stokların, piyasa koşullarındaki değişimler nedeniyle net gerçekleşebilir değerinin 135.000135.000 TL olduğu saptanmıştır.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapacağı değerleme kaydında "654654 Karşılık Giderleri" hesabına borç kaydedilecek tutar kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50.00050.000

Cevap

50.00050.000 TL tutarındaki seçenek doğrudur.
Dönem sonu stok değerlemesinde temel kural, fiilen elde bulunan stokların maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değerinin karşılaştırılmasıdır. İşletmenin elinde fiilen 200.000200.000 TL'lik stok kalmıştır. Bu stokların değeri 135.000135.000 TL'ye düştüğü için toplamda 65.00065.000 TL karşılık ayrılması gerekmektedir. Ancak mizan kayıtlarında zaten 15.00015.000 TL'lik bir karşılık bakiyesi (158 hesabı) mevcut olduğundan, bu tutarı 65.00065.000 TL'ye tamamlamak için aradaki 50.00050.000 TL'lik fark kadar "654 Karşılık Giderleri" hesabına borç kaydı yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayım noksanlığının tespiti
250.000250.000 TL (Kayıtlı) - 200.000200.000 TL (Fiili) = 50.00050.000 TL noksanlık.
Değerleme işleminden önce işletmenin elindeki gerçek stok miktarı belirlenmelidir.
2
Gerekli toplam karşılık tutarının hesaplanması
200.000200.000 TL (Fiili Maliyet) - 135.000135.000 TL (Net Gerçekleşebilir Değer) = 65.00065.000 TL.
İhtiyatlılık kavramı gereği, stoklar maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değerden düşük olanı ile değerlenir; aradaki fark karşılık olarak ayrılır.
3
Ayarlanacak (ek) karşılık tutarının belirlenmesi
65.00065.000 TL (Gerekli) - 15.00015.000 TL (Mevcut Karşılık) = 50.00050.000 TL.
Hali hazırda "158" hesabında bir bakiye olduğu için, sadece aradaki fark kadar ek gider kaydı (654) yapılır.

Anahtar Kavram

Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Ayarlanması

Daha Fazla Pratik

Sayım noksanlığının fire ve personel kusuru olarak ayrıştırılmasının 'Dönem Net Karı' üzerindeki etkisini analiz eden bir soru çözülebilir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 233Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde banka kredileri ile ilgili yaptığı envanter çalışmalarında, 20252025 yılına ait olan ancak ödemesi 20262026 yılında kredi vadesiyle birlikte yapılacak 4.0004.000 TL tutarında faiz gideri hesaplanmıştır.

Dönemsellik kavramı uyarınca yapılması gereken bu ayarlama kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 381 Gider Tahakkukları hesabı 4.0004.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Dönem sonunda 381 Gider Tahakkukları hesabı 4.000 TL alacaklandırılır.
Dönemsellik kavramı gereği, işletmenin içinde bulunduğu döneme ait olan giderlerin, ödemesi ne zaman yapılacak olursa olsun o dönemin kayıtlarına yansıtılması gerekir. Ödemesi gelecek dönemde yapılacak olan ve vadesi henüz gelmemiş faiz giderleri, dönem sonunda '381 Gider Tahakkukları' hesabının alacağına kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Döneme ait giderin belirlenmesi
2025 yılına ait 4.0004.000 TL faiz gideri saptanmıştır.
Dönemsellik kavramı gereği her dönemin gideri o döneme kaydedilmelidir.
2
Uygun hesapların seçilmesi
Gider hesabı olarak 780 Finansman Giderleri, karşı pasif hesap olarak 381 Gider Tahakkukları seçilir.
Ödeme vadesi henüz gelmediği için tutar bir tahakkuk borcu olarak izlenmelidir.
3
Yevmiye kaydının yapılması
780 Finansman Giderleri (Borç), 381 Gider Tahakkukları (Alacak) kaydı yapılır.
Pasif karakterli borç hesaplarındaki artış alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Dönemsellik Kavramı ve Gider Tahakkukları
Tahmini Süre:45s
Soru 234Soru →

İşletme, 01.07.202501.07.2025 tarihinde bankadan 60.00060.000 ABD Doları tutarında kredi kullanmıştır. Kredi sözleşmesine göre anapara; 01.07.202601.07.2026, 01.07.202701.07.2027 ve 01.07.202801.07 .2028 tarihlerinde 33 eşit taksitte ödenecektir. Faiz oranı yıllık %10\%10 olup, faiz ödemeleri her yılın 11 Temmuz tarihinde anapara taksitleri ile birlikte gerçekleştirilecektir.

Kur bilgileri:
- 01.07.2025:101.07.2025: 1 USD =32,00= 32,00 TL
- 31.12.2025:131.12.2025: 1 USD =35,00= 35,00 TL

İşletme, uzun vadeli kredilerin vadesi bir yılın altına inen kısımları için gerekli sınıflandırma ve değerleme işlemlerini dönem sonunda yapmaktadır. Buna göre, 31.12.202531.12.2025 tarihli bilançoda "303 Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri ve Faizleri" hesabının bakiyesi kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 805.000805.000

Cevap

31.12.2025 tarihli bilançoda 303 numaralı hesabın bakiyesi 805.000805.000 TL olmalıdır.
Doğru yanıt olan tutar, kredinin 1 yıl içinde ödenecek anapara taksiti olan 20.00020.000 USD ile 2025 yılının ikinci yarısına ait (6 aylık) 3.0003.000 USD tutarındaki faiz tahakkukunun toplamıdır (23.00023.000 USD). Bu toplam borç yükümlülüğü bilanço tarihindeki kur olan 35,0035,00 TL ile çarpıldığında 805.000805.000 TL sonucuna ulaşılmaktadır. 303 numaralı hesap, 400 numaralı hesapta izlenen uzun vadeli kredilerin kısa vadeye dönen anapara ve faiz bileşenlerini bir arada göstermek için kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kredinin ilk taksit tutarını belirleme
60.000/3=20.00060.000 / 3 = 20.000 USD
Vadesi 1212 ayın altına düşen (01.07.2026 vadeli) anapara kısmı 303 hesaba aktarılmalıdır.
2
Dönem sonu itibarıyla tahakkuk eden faizi hesaplama
60.000×%10×(6/12)=3.00060.000 \times \%10 \times (6/12) = 3.000 USD
Kredi 1 Temmuz'da alındığı için 31 Aralık'a kadar geçen 6 aylık süre için faiz tahakkuk ettirilmelidir.
3
303 hesabın USD cinsinden toplam tutarını bulma
20.000 (Anapara)+3.000 (Faiz)=23.00020.000 \text{ (Anapara)} + 3.000 \text{ (Faiz)} = 23.000 USD
Tekdüzen Hesap Planı'na göre 303 hesap, uzun vadeli kredilerin kısa vadeye düşen anapara taksitlerini ve bunların bilanço tarihine kadar tahakkuk etmiş faizlerini kapsar.
4
Dönem sonu kur değerlemesi yapma
23.000 USD×35,00 TL=805.00023.000 \text{ USD} \times 35,00 \text{ TL} = 805.000 TL
Yabancı paralı borçlar bilanço tarihinde güncel kur (kapanış kuru) üzerinden değerlenerek bilançoda gösterilmelidir.

Anahtar Kavram

Uzun Vadeli Borçların Kısa Vadeye Aktarımı ve Kur Değerlemesi

İpuçları

1
303 numaralı hesap, pasifte yer alan ve vadesi 1 yılın altına düşen uzun vadeli yabancı kaynakların izlendiği hesaptır.
2
Faiz hesaplamasını yaparken borcun tamamı (60.00060.000 USD) üzerinden 1 Temmuz - 31 Aralık arasındaki süreyi baz almalısınız.
3
USD cinsinden bulduğunuz toplam tutarı (Taksit + Tahakkuk Eden Faiz) mutlaka 31 Aralık tarihindeki kurla çarparak TL değerine ulaşın.

Daha Fazla Pratik

Kur artışı nedeniyle oluşan farkın hangi gelir tablosu hesabına kaydedilmesi gerektiğini ve 400 numaralı hesapta kalan bakiyeyi hesaplayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 235Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli genel geçici mizanında vadesine 4545 gün kalmış 365.400365.400 TL nominal değerli alacak senetleri ile vadesine 4545 gün kalmış 243.600243.600 TL nominal değerli borç senetleri yer almaktadır. Ayrıca işletmenin vadesine 2020 gün kalmış 150.000150.000 TL tutarında senede bağlanmamış (açık hesap) ticari alacağı bulunmaktadır. İşletme reeskont hesaplamalarında %12\%12 faiz oranını ve iç iskonto yöntemini kullanmaktadır. Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri ve muhasebenin temel kavramları uyarınca alacak senetlerini reeskonta tabi tutmaya karar veren işletmenin, bu işlemler sonucunda 20252025 yılı dönem net karı üzerindeki toplam etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.8001.800 TL azalış

Cevap

Dönem net karı üzerindeki net etki 1.8001.800 TL azalış yönündedir.
İşletme alacak senetlerini reeskonta tabi tuttuğu için borç senetlerini de reeskonta tabi tutmak zorundadır. Alacak senedi reeskontu 5.4005.400 TL (657 nolu hesapta gider), borç senedi reeskontu ise 3.6003.600 TL (647 nolu hesapta gelir) olarak kaydedilir. Senetsiz alacaklar ise mevzuat gereği hesaplamaya dahil edilmez. Net etki, giderin gelirden fazla olması nedeniyle karın 1.8001.800 TL azalmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Alacak senetleri için iç iskonto hesaplaması yapılır.
Falacak=365.400×12×4536.000+(12×45)=197.316.00036.540=5.400F_{alacak} = \frac{365.400 \times 12 \times 45}{36.000 + (12 \times 45)} = \frac{197.316.000}{36.540} = 5.400 TL
Vadesi gelmemiş alacak senetlerinin dönem sonundaki tasarruf değerine indirgenmesi için iç iskonto hesaplanır.
2
Borç senetleri için iç iskonto hesaplaması yapılır.
Fborc=243.600×12×4536.000+(12×45)=131.544.00036.540=3.600F_{borc} = \frac{243.600 \times 12 \times 45}{36.000 + (12 \times 45)} = \frac{131.544.000}{36.540} = 3.600 TL
VUK uyarınca alacak senetleri reeskonta tabi tutuluyorsa borç senetleri de zorunlu olarak reeskonta tabi tutulmalıdır.
3
Senetsiz alacakların durumunun değerlendirilmesi.
Reeskont tutarı: 00 TL
Vergi Usul Kanunu'na göre sadece senede bağlı alacak ve borçlar reeskonta tabi tutulabilir; senetsiz (açık hesap) alacaklar için reeskont yapılamaz.
4
Gelir tablosu üzerindeki net etkinin belirlenmesi.
5.4005.400 TL (Gider) - 3.6003.600 TL (Gelir) = 1.8001.800 TL Net Gider
657 Reeskont Faiz Giderleri hesabı karı azaltırken, 647 Reeskont Faiz Gelirleri hesabı karı artırır.

Anahtar Kavram

VUK'ta Reeskontun Zorunluluk ve Kapsam Kuralı

Daha Fazla Pratik

Reeskont tutarlarının bir sonraki dönemin başındaki (01.01.202601.01.2026) iptal kayıtlarını ve bu kayıtların yeni dönemin karı üzerindeki etkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 236Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihi itibarıyla geçici yatırım amaçlı menkul kıymet portföyünde yer alan varlıklara ve dönem içinde yapılan hatalı kayıtlara ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

* Hisse Senedi A: Alış maliyeti 80.00080.000 TL olan bu hisse senetlerinin satın alınması sırasında ödenen 1.0001.000 TL tutarındaki komisyon, muhasebe personeli tarafından yanlışlıkla maliyete eklenerek kaydedilmiştir. Dönem sonunda hisse senetlerinin borsa rayicinin 76.00076.000 TL olduğu tespit edilmiştir.
* Hisse Senedi B: İşletmenin portföyünde maliyet bedeli 50.00050.000 TL olan hisse senetlerinin dönem sonu itibarıyla borsa rayicinin 58.00058.000 TL olduğu görülmüştür.
* Hisse Senedi C: Alış maliyeti 40.00040.000 TL olan ve önceki dönem sonunda 6.0006.000 TL değer düşüklüğü karşılığı ayrılmış olan hisse senetlerinin dönem sonu borsa rayici 42.00042.000 TL olarak belirlenmiştir.
* Özel Kesim Tahvili: 01.09.202501.09.2025 tarihinde ihraç edilen ve aynı gün 120.000120.000 TL nominal bedelle satın alınan yıllık %20\%20 faizli tahvillerin faizleri, ihraç tarihinden itibaren yıllık olarak ödenmektedir.

Bu bilgilere göre, gerekli envanter ve düzeltme kayıtları sonucunda işletmenin 2025 yılı dönem kârı üzerindeki net etki aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9.0009.000 TL artış

Cevap

Dönem sonu düzeltme ve değerleme işlemleri sonucunda işletmenin dönem kârı net 9.0009.000 TL artmıştır.
Dönem kârı üzerindeki net etki hesaplanırken; Hisse A için maliyete hatalı eklenen 1.0001.000 TL komisyonun gider yazılması ve 4.0004.000 TL tutarında değer düşüklüğü karşılığı ayrılması (toplam 5.0005.000 TL gider), Hisse B için işlem yapılmaması, Hisse C için ayrılmış olan 6.0006.000 TL karşılığın iptaliyle gelir yazılması ve tahvil için 4 aylık 8.0008.000 TL faiz gelirinin tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir. Toplamda 14.00014.000 TL gelir ve 5.0005.000 TL gider oluştuğundan net kâr 9.0009.000 TL artmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Hisse Senedi A için komisyon hatasının düzeltilmesi
1.0001.000 TL Gider (653 Komisyon Giderleri)
Menkul kıymet alım komisyonları Tekdüzen Hesap Planı uyarınca maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.
2
Hisse Senedi A için değer düşüklüğü karşılığı ayrılması
80.000−76.000=4.00080.000 - 76.000 = 4.000 TL Gider (654 Karşılık Giderleri)
İhtiyatlılık kavramı gereği, borsa rayici maliyetin altına düşen hisse senetleri için karşılık ayrılır.
3
Hisse Senedi B'nin değerlemesi
00 TL Etki
İhtiyatlılık kavramı uyarınca hisse senetlerinde gerçekleşmemiş değer artışları (borsa rayicinin maliyetten yüksek olması) kâr olarak kaydedilmez.
4
Hisse Senedi C için karşılık iptalinin belirlenmesi
6.0006.000 TL Gelir (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar)
Değeri tekrar yükselen menkul kıymetlerde, daha önce ayrılan karşılık tutarı kadar iptal kaydı yapılarak gelir yazılır; ancak maliyet bedeli aşılamaz.
5
Tahvil faiz tahakkukunun hesaplanması
120.000×%20×(4/12)=8.000120.000 \times \%20 \times (4/12) = 8.000 TL Gelir (642 Faiz Gelirleri)
Dönemsellik kavramı gereği, Eylül-Aralık aylarını kapsayan 4 aylık faiz geliri dönem sonu itibarıyla tahakkuk ettirilmelidir.
6
Net kâr etkisinin toplanması
−1.000−4.000+0+6.000+8.000=+9.000-1.000 - 4.000 + 0 + 6.000 + 8.000 = +9.000 TL
Tüm gelir ve gider kalemlerinin toplamı dönem net kârı üzerindeki etkiyi verir.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerin dönem sonu değerlemesinde maliyet esası, ihtiyatlılık ve dönemsellik kavramlarının uygulanması.

İpuçları

1
Menkul kıymet alımındaki komisyon giderlerini ve tahvil faizlerinin dönemsellik gereği tahakkukunu ayrı ayrı değerlendirin.
2
Hisse senetlerinde değer artışlarının kaydedilip kaydedilmeyeceğine ihtiyatlılık kavramı çerçevesinde karar verin; ayrıca karşılık iptallerinde maliyet bedelinin aşılamayacağını unutmayın.
3
Tahvil faizini hesaplarken 01.09.2025 ile 31.12.2025 arasındaki 4 ayı dikkate alın. Hisse A için önce komisyon hatasını düzeltip sonra net maliyet üzerinden karşılık ayırın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda yabancı para birimiyle ihraç edilmiş tahvillerin kur farkı ve faiz tahakkukunu bir arada hesaplamayı deneyin.

Alternatif Yöntem

Her bir kalem için ayrı ayrı kâr/zarar etkisi (Net Gelir - Net Gider) tablosu oluşturarak toplam etkiye ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 30s
Soru 237Soru →

İşletme, 01.10.202501.10.2025 tarihinde bir bankadan 200.000200.000 ABD Doları tutarında, yıllık %12\%12 faizli, 22 yıl vadeli bir kredi kullanmıştır. Kredi sözleşmesine göre anapara ödemeleri 01.10.202601.10 .2026 ve 01.10.202701.10 .2027 tarihlerinde iki eşit taksitle yapılacak; faizler ise her 66 ayda bir (Nisan ve Ekim aylarında) ödenecektir. Kredinin alındığı tarihte 11 ABD Doları =30= 30 TL, 31.12.202531.12 .2025 tarihinde ise 11 ABD Doları =32= 32 TL'dir.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12 .2025 tarihinde yapacağı envanter ve değerleme işlemleri sonucunda 'Finansman Giderleri' hesabına kaydedilecek toplam tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 592.000592.000

Cevap

İşletmenin dönem sonu işlemlerinde 'Finansman Giderleri' hesabına kaydedeceği toplam tutar 592.000592.000 TL'dir.
Dönem sonu işlemlerinde, yabancı para cinsinden olan borcun hem anaparası hem de birikmiş faizi güncel kur (3232 TL) üzerinden değerlenmelidir. 200.000200.000 USD anaparanın kur artışından doğan kaybı 400.000400.000 TL iken, 20252025 yılına ait 33 aylık faiz tutarı olan 6.0006.000 USD'nin TL karşılığı 192.000192.000 TL'dir. Bu iki tutarın toplamı olan 592.000592.000 TL, doğrudan Finansman Giderleri hesabına borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kredinin 20252025 yılına ait faiz tutarının ABD Doları cinsinden hesaplanması
6.0006.000 USD
Dönemsellik kavramı gereği, Ekim-Aralık dönemini kapsayan 33 aylık faiz hesaplanmalıdır: 200.000×0,12×(3/12)=6.000200.000 \times 0,12 \times (3/12) = 6.000 USD.
2
Hesaplanan faiz tutarının dönem sonu kuruyla TL cinsinden değerlenmesi
192.000192.000 TL
Yabancı paralı borçlara ilişkin faiz tahakkukları dönem sonu kuru üzerinden değerlenir: 6.000 USD×32 TL/USD=192.0006.000 \text{ USD} \times 32 \text{ TL/USD} = 192.000 TL.
3
Kredi anaparası üzerinden oluşan kur farkı giderinin hesaplanması
400.000400.000 TL
VUK 280 gereği yabancı paralı borçlar borsa rayiciyle değerlenir. Kur artışı işletme için giderdir: 200.000 USD×(32−30) TL/USD=400.000200.000 \text{ USD} \times (32 - 30) \text{ TL/USD} = 400.000 TL.
4
Toplam finansman giderinin belirlenmesi
592.000592.000 TL
Faiz gideri ve kur farkı gideri toplanarak dönem giderine aktarılır: 192.000+400.000=592.000192.000 + 400.000 = 592.000 TL.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı borçların dönem sonu değerlemesinde kur farkı ve faiz tahakkuku unsurlarının birleşik etkisi.

Daha Fazla Pratik

Kur farklarının sabit varlık maliyetine eklenip eklenmeyeceğine dair VUK 163 nolu tebliğ hükümlerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 238Soru →

Muhasebe uygulamalarında iktisadi kıymetlerin bilanço günündeki gerçek durumunun saptanması süreci, zamansal ve fonksiyonel bir ayrımı zorunlu kılar. Bu bağlamda, genel geçici mizan düzenlendikten sonra başlayan envanter süreci ile ilgili olarak "muhasebe dışı" ve "muhasebe içi" envanter etkileşimi düşünüldüğünde; aşağıdaki yargılardan hangisi VUK 186.186. maddesi ve "Dönemsellik" ilkesi çerçevesinde bu ayrımı ve kavramsal ilişkiyi en doğru şekilde analiz etmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Muhasebe dışı envanter kapsamında yapılan değerleme (kıymet takdiri) işlemleri, varlıkların bilanço günündeki fiili durumunu saptayarak "İhtiyatlılık" kavramına hizmet ederken; bu tespitlerin genel geçici mizandaki kayıtlı değerlerle karşılaştırılıp reeskont ve karşılıklar yoluyla yasal defterlere aktarılması, "Dönemsellik" ilkesi gereği dönemin net sonucunu belirlemek amacıyla muhasebe içi envanter aşamasında gerçekleştirilir.

Cevap

Muhasebe dışı envanterde yapılan değerleme (kıymet takdiri) işlemlerinin ihtiyatlılık kavramına hizmet ettiği, bu sonuçların kayıtlarla karşılaştırılıp reeskont/karşılık gibi yöntemlerle defterlere aktarılmasının ise dönemsellik gereği muhasebe içi envanter aşamasında yapıldığı yargısı doğrudur.
VUK 186.186. maddesi envanteri; saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde tespit etmek olarak tanımlar. Bu tespit ve değerleme süreci muhasebe dışı envanterdir. Bu süreçte varlıkların değerinin düşmesi gibi durumların saptanması "İhtiyatlılık" kavramı ile örtüşür. Saptanan bu gerçek durumun genel geçici mizandaki verilerle kıyaslanıp reeskont veya karşılık gibi muhasebe kayıtlarına dönüştürülmesi ise dönemin kar/zararını netleştirdiği için "Dönemsellik" ilkesi gereği muhasebe içi envanter aşamasına aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Genel geçici mizan sonrası süreci belirle.
Genel geçici mizan düzenlendikten sonra, kayıtların fiili durumla karşılaştırılması için envanter çalışmaları başlar.
Kayıtlı durumun (muhasebe) fiili gerçeklikle (fiziki durum) uyumunu denetlemek gerekir.
2
VUK 186. maddeye göre muhasebe dışı envanterin kapsamını analiz et.
Sayma, ölçme, tartma ve değerleme (kıymet takdiri) muhasebe dışı envanterin asli unsurlarıdır.
Varlığın bilanço günündeki gerçek değerinin tespiti yasal bir zorunluluktur.
3
Değerleme ve kayıt ilişkisini dönemsellik kavramı ile ilişkilendir.
Değerleme sonucu bulunan farklar (reeskont, amortisman, karşılık) düzeltme kayıtları ile yasal defterlere aktarılır.
Dönemsellik ilkesi, her dönemin gelir ve giderinin o döneme ait olması gerektiğini savunur, bu da muhasebe içi envanterle sağlanır.
4
İhtiyatlılık kavramının rolünü doğrula.
Değerleme sırasında muhtemel risklerin ve değer düşüklüklerinin tespiti ihtiyatlılık gereğidir.
İşletmenin mali durumunun olduğundan daha iyi gösterilmesini engellemek amaçlanır.

Anahtar Kavram

Muhasebe dışı envanterin tespit ve değerleme fonksiyonu ile muhasebe içi envanterin kayıt ve düzeltme fonksiyonu arasındaki zamansal/kavramsal ilişki.

Daha Fazla Pratik

Muhasebe dışı envanterde saptanan değer farklarının yansıtılması için kullanılan 197/397 ve 689/679 hesapların işleyişine çalışınız.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 239Soru →

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan Birikim İşletmesi'nin 20252025 yılı dönem sonu mizan ve envanter bilgileri aşağıda sunulmuştur:

Hesap / BilgiTutar (TL)
153153 Ticari Mallar Hesabı Borç Kalanı850.000850.000
153153 Ticari Mallar Hesabı Alacak Kalanı40.00040.000
31.12.202531.12.2025 Tarihli Fiili Sayım Sonucu Stok Mevcudu160.000160.000

Envanter işlemleri sırasında tespit edilen diğer hususlar şöyledir:
1. Depoda yapılan detaylı incelemede 15.00015.000 TL maliyet bedelli malın tamamen bozulduğu ve ekonomik değerini yitirdiği anlaşılmıştır (Bu tutar fiili sayım sonucuna dahil edilmemiştir).
2. Mevcut stokların 25.00025.000 TL'lik kısmının piyasadaki fiyat düşüşleri nedeniyle net gerçekleşebilir değerinin 18.00018.000 TL'ye gerilediği saptanmış ve bu durum için karşılık ayrılmasına karar verilmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonu kapanış kayıtları sonrasında hazırlayacağı Gelir Tablosu'nda "Satışların Maliyeti" hesabı kaç TL olarak yer alacaktır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 635.000635.000

Cevap

İşletmenin Gelir Tablosu'nda yer alacak Satışların Maliyeti tutarı 635.000635.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, net stok maliyetinden (810.000810.000 TL) sayım noksanı olan malların (15.00015.000 TL) ve dönem sonu mevcut olan stokların (160.000160.000 TL) çıkarılmasıyla elde edilir. Bu işlem sonucunda satılan malların maliyeti 635.000635.000 TL olarak bulunur. Değer düşüklüğü karşılığı ise Gelir Tablosu'nun faaliyet giderleri veya diğer olağan giderler bölümünde yer aldığı için bu tutara dahil edilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Net ticari mal maliyetinin hesaplanması
850.000−40.000=810.000850.000 - 40.000 = 810.000 TL
Aralıklı envanter yönteminde Satışların Maliyeti hesaplanmadan önce 153 hesabındaki alış iadeleri ve iskontoları düşülerek net alış maliyetine ulaşılmalıdır.
2
Sayım noksanının muhasebeleştirilmesi ve stoktan düşülmesi
810.000−15.000=795.000810.000 - 15.000 = 795.000 TL
Bozulan ve ekonomik değerini yitiren mallar fiili sayımda bulunmadığı halde kayıtlarda yer almaktadır. Bu durum bir sayım noksanıdır ve maliyetten çıkarılıp 197 veya 689 gibi hesaplara aktarılmalıdır.
3
Satışların Maliyeti (STMM) tutarının hesaplanması
795.000−160.000=635.000795.000 - 160.000 = 635.000 TL
Aralıklı envanter yönteminde Satışların Maliyeti, ayarlanmış dönem başı stok ve dönem içi net alış toplamından dönem sonu fiili stok mevcudu çıkarılarak bulunur.
4
Stok değer düşüklüğü karşılığının değerlendirilmesi
7.0007.000 TL (Ayrı bir gider kalemi)
Stokların değerinin düşmesi nedeniyle ayrılan karşılık (25.000−18.000=7.00025.000 - 18.000 = 7.000 TL), 654 Karşılık Giderleri hesabında izlenir ve Satışların Maliyeti (621) içine dahil edilmez.

Anahtar Kavram

Aralıklı envanterde Satışların Maliyeti hesaplanırken sayım noksanları ve değer düşüklüğü karşılıklarının maliyetten ayrı tutulması gerekliliği.

İpuçları

1
Satışların Maliyeti hesaplanırken sadece satılan malların maliyeti dikkate alınır; kaybolan veya bozulan mallar 'noksan' olarak sınıflandırılır.
2
İhtiyatlılık kavramı gereği ayrılan stok değer düşüklüğü karşılığı (654), Gelir Tablosu'nda Satışların Maliyeti (621) kaleminden farklı bir başlık altında raporlanır.

Daha Fazla Pratik

Sürekli envanter yöntemi kullanılsaydı sayım noksanı kaydının ne zaman ve nasıl yapılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 240Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli envanter çalışmaları sırasında aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

- Vadesine 3030 gün kalmış, nominal değeri 181.500181.500 TL olan alacak senetleri (iskonto oranı %10\%10)
- Vadesine 4040 gün kalmış, nominal değeri 303.000303.000 TL olan borç senetleri (iskonto oranı %9\%9)
- Vadesine 2020 gün kalmış, 50.00050.000 TL tutarında senetsiz ticari borçlar

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre reeskont hesaplamalarında iç iskonto yönteminin kullanıldığı ve işletmenin borç senetlerini reeskonta tabi tutması durumunda alacak senetlerini de reeskonta tabi tutma zorunluluğu olduğu bilindiğine göre; bu işlemlerin işletmenin 20252025 yılı dönem kârı üzerindeki net etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.5001.500 TL artış

Cevap

Dönem kârında 1.5001.500 TL artış
İç iskonto formülü uyarınca yapılan hesaplamada, alacak senetleri için 1.5001.500 TL tutarında gider (657 Reeskont Faiz Giderleri) ve borç senetleri için 3.0003.000 TL tutarında gelir (647 Reeskont Faiz Gelirleri) tahakkuk ettirilir. Alacak senetleri reeskontu ihtiyatlılık kavramı gereği gelecekteki bir faiz yükünün bugünden gider yazılmasıyken, borç senetleri reeskontu dönemsellik ilkesi uyarınca öz kaynaklarda artış (gelir) yaratır. Senetsiz borçlar ise yasal olarak kapsam dışıdır. Sonuç olarak, 3.0003.000 TL'lik gelir ile 1.5001.500 TL'lik giderin net farkı olan 1.5001.500 TL, dönem kârını artırıcı yönde etki yapar.

Adım Adım Çözüm

1
Alacak Senetleri Reeskontu (ASR) hesaplanması
FASR=181.500×30×1036000+(30×10)=54.450.00036.300=1.500F_{ASR} = \frac{181.500 \times 30 \times 10}{36000 + (30 \times 10)} = \frac{54.450.000}{36.300} = 1.500 TL
VUK uyarınca iç iskonto formülü kullanılarak alacakların peşin değerine indirgenmesi gerekir.
2
Borç Senetleri Reeskontu (BSR) hesaplanması
FBSR=303.000×40×936000+(40×9)=109.080.00036.360=3.000F_{BSR} = \frac{303.000 \times 40 \times 9}{36000 + (40 \times 9)} = \frac{109.080.000}{36.360} = 3.000 TL
VUK uyarınca borç senetleri için iç iskonto yöntemiyle tasarruf değeri hesaplanmalıdır.
3
Senetsiz unsurların değerlendirilmesi
Senetsiz borçlar için reeskont hesaplanmaz (00 TL)
VUK uyarınca reeskont işlemleri sadece senede bağlı alacak ve borçlar için uygulanabilir.
4
Dönem kârı üzerindeki net etkinin belirlenmesi
3.0003.000 (Reeskont Faiz Geliri) - 1.5001.500 (Reeskont Faiz Gideri) = 1.5001.500 TL Kâr Artışı
647 nolu hesap kârı artırırken, 657 nolu hesap kârı azaltır; aradaki olumlu fark kârı net olarak artırır.

Anahtar Kavram

İç İskonto Yöntemi ve Reeskontun Dönemsellik İlkesi Gereği Gelir/Gider Etkisi

Daha Fazla Pratik

Reeskont işlemlerinin izleyen yılın başında yapılan iptal (reversal) kayıtlarının öz kaynaklar ve nakit akışı üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hesaplamada payda kısmındaki (n×t)(n \times t) ifadesi 36.000'e oranla çok küçükse dış iskonto yaklaşık bir değer verebilir, ancak profesyonel sınavlarda tam sonuç için her zaman 36000+(n×t)36000 + (n \times t) paydası kullanılmalıdır. Ayrıca, 01.01.2026 tarihinde bu kayıtlar tam tersi şekilde (647 yerine 657, 657 yerine 647 kullanılarak veya reeskont hesapları kapatılarak) iptal edilmelidir.
Tahmini Süre:3m 0s
ÖncekiSayfa 12 / 16Sonraki
Envanter ve Değerleme İşlemleri Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 12 | Examkin