Envanter ve Değerleme İşlemleri Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 16

Soru 301Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli genel geçici mizanında hazır değerler grubundaki bazı hesapların bakiyeleri ile dönem sonu envanter bilgileri aşağıda verilmiştir:

Hesap Kodu ve Adı	Borç Bakiyesi (TL)	Alacak Bakiyesi (TL)
$100$ Kasa	$70.000$	-
$101$ Alınan Çekler	$40.000$	-
$102$ Bankalar	$150.000$	-
$103$ Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)	-	$20.000$

Envanter Çalışmaları ve Saptamalar:
1. Kasa hesabındaki mevcudun $2.000$ USD (kayıt kuru $30$ TL) ve geri kalanının TL olduğu; kasa sayımında ise TL mevcudunun $9.500$ TL olduğu saptanmıştır. Farkın, satıcıya yapılan ve kaydı unutulan bir ödemeden kaynaklandığı belirlenmiştir.
2. Banka ekstresinde işletme lehine $1.200$ TL faiz tahakkuk ettiği ve $300$ TL banka komisyonu kesildiği, ancak bu işlemlerin henüz kaydedilmediği görülmüştür.
3. Bir müşteriden banka yoluyla gelen $4.000$ TL'lik havalenin kayıtlara $400$ TL olarak geçtiği belirlenmiştir.
4. İşletmenin satıcılara olan borcuna karşılık keşide ettiği $5.000$ TL'lik bir çekin, hatalı olarak doğrudan banka hesabından ( $102$ ) düşülerek kaydedildiği anlaşılmıştır.
5. Dönem sonu değerleme kuru $1$ USD = $33$ TL'dir.

**Bu bilgilere göre, işletmenin $31.12.2025$ tarihli bilançosunda yer alacak "Hazır Değerler" grubu toplamı kaç TL'dir?**

250.000

255.000

246.400

244.000

249.100

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 250.000

Cevap

İşletmenin hazır değerler grubu toplamı

250.000

TL olarak hesaplanır.

Doğru yanıt olan tutar, kasa mevcudunun 6.000 TL'lik kur farkı karıyla 66.000 TL (USD) + 9.500 TL (TL) = 75.500 TL'ye yükselmesi; banka hesabına kaydedilmeyen net 900 TL'lik gelirin, eksik kaydedilen 3.600 TL'lik havalenin ve hatalı düşülen 5.000 TL'lik çekin eklenmesiyle banka bakiyesinin 159.500 TL'ye ulaşması ve toplamdan 25.000 TL'ye çıkan verilen çeklerin düşülmesiyle (

75.500 + 40.000 + 159.500 - 25.000

) elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa hesabının düzeltilmesi ve değerlemesi

Kasa (USD):

2.000 \times 33 = 66.000

TL; Kasa (TL):

10.000 - 500 = 9.500

TL; Toplam

100

Kasa:

75.500

TL

Yabancı paralar dönem sonu kurundan değerlenir, kasa noksanı (ödeme) ise mevcut bakiyeden düşülür.

2

Bankalar hesabının mutabakat ve hata düzeltmeleri

150.000 + 900

(Net Faiz)

+ 3.600

(Hatalı Havale)

+ 5.000

(Hatalı Çek Kaydı)

= 159.500

TL

Eksik kaydedilen gelirler ve hatalı düşülen çek tutarı banka bakiyesine geri eklenmelidir.

3

Verilen Çekler hesabının düzeltilmesi

20.000 + 5.000 = 25.000

TL (Alacak Bakiyesi)

Bankadan doğrudan düşülen çek aslında keşide edildiği için Verilen Çekler hesabının alacağına kaydedilmelidir.

4

Grup toplamının hesaplanması

75.500 (100) + 40.000 (101) + 159.500 (102) - 25.000 (103) = 250.000

TL

Hazır değerler toplamı, grubun aktif hesapları toplanıp 103 gibi eksi karakterli düzenleyici hesaplar çıkarılarak bulunur.

Anahtar Kavram

Hazır değerler grubunda yer alan varlıkların değerleme ölçüleri ile bilanço gününde yapılan envanter ve mutabakat işlemlerinin net bakiye üzerindeki etkisi.

Daha Fazla Pratik

Bankalar ve Verilen Çekler arasındaki hatalı kayıtların bilanço toplamını değiştirip değiştirmediği ile 'Dönen Varlıklar' toplamını nasıl etkilediği üzerine çalışmalar yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 30s

Soru 302Soru →

Alfa İşletmesi'nin stok hareketleri ve dönem sonu envanter işlemlerine ilişkin veriler şu şekildedir:

Kalem	Tutar (TL)
Dönem Başı Stok Maliyeti	$200.000$
Dönem Başı Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı	$30.000$
Dönem İçi Stok Satış Bedeli ( $\%20$ KDV hariç)	$75.000$
Dönem Sonu Kalan Stokların Piyasa Değeri	$80.000$

İşletme, dönem içinde mevcut stoklarının tam yarısını ( $\%50$ ) peşin olarak satmıştır. Dönem sonu değerleme işlemlerinde Tekdüzen Hesap Planı ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli kayıtlar yapılmıştır.

Buna göre, söz konusu stok satış ve değerleme işlemleri sonucunda işletmenin dönem kârı veya zararı üzerindeki net etki aşağıdakilerden hangisidir?

10.000

TL azalış

15.000

TL azalış

25.000

TL azalış

30.000

TL azalış

5.000

TL artış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $15.000$ TL azalış

Cevap

Yapılan işlemlerin neticesinde dönem kârı üzerinde

15.000

TL tutarında bir azalış (net zarar etkisi) meydana gelmiştir.

İşletme stoklarının yarısını sattığında

75.000

TL gelir elde ederken, bu malların maliyeti olan

100.000

TL'yi gider kaydeder (Brüt Satış Zararı:

25.000

TL). Ancak satılan bu %50'lik kısma ait daha önce ayrılmış olan

15.000

TL tutarındaki karşılık, malın satılmasıyla işlevini yitirir ve 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına gelir yazılarak kapatılır. Kalan %50'lik stokların maliyeti

100.000

TL, piyasa değeri ise

80.000

TL'dir. Bu durumda toplamda

20.000

TL karşılık ayrılmış olması gerekir. Elimizde kalan karşılık bakiyesi

15.000

TL olduğu için sadece aradaki

5.000

TL fark için 'Karşılık Gideri' yazılır. Sonuç olarak:

75.000 - 100.000 + 15.000 - 5.000 = -15.000

TL'lik net bir azalış etkisi oluşur.

Adım Adım Çözüm

1

Satış işlemi ve Satılan Ticari Malların Maliyeti (STMM) hesaplanır.

Satış Geliri:

75.000

TL; STMM:

200.000 \times \%50 = 100.000

TL.

Malların yarısı satıldığı için maliyet bedelinin yarısı giderleştirilir.

2

Satılan mallara isabet eden stok değer düşüklüğü karşılığı kapatılır.

Konusu Kalmayan Karşılıklar (Gelir):

30.000 \times \%50 = 15.000

TL.

İlgili stok elden çıkarıldığında, o stok için ayrılan karşılık hesabı 644 nolu hesap aracılığıyla kapatılmalıdır.

3

Kalan stoklar için gereken karşılık tutarı tespit edilir ve fark kaydı yapılır.

Gereken Toplam Karşılık:

100.000 - 80.000 = 20.000

TL. Mevcut Bakiye:

15.000

TL. Ek Karşılık Gideri (654):

5.000

TL.

Kalan stokların maliyeti

100.000

TL olup piyasa değeri

80.000

TL'dir. Mevcut

15.000

TL'lik bakiye, gereken

20.000

TL'ye tamamlanır.

4

Dönem kârı/zararı üzerindeki net etki toplanır.

75.000 (Satış) - 100.000 (STMM) + 15.000 (İptal Karşılık) - 5.000 (Ek Gider) = -15.000

TL.

Tüm gelir ve gider unsurları netleştirilerek toplam sonuç bulunur.

Anahtar Kavram

Stok Değer Düşüklüğü Karşılığının Satış ve Envanter Sonrası Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1

Satılan mallar için daha önce ayrılan karşılıkların ne yapılacağını düşünün.

2

Kalan stokların maliyeti ile piyasa değerini karşılaştırarak toplamda ne kadar karşılık bulunması gerektiğini hesaplayın.

3

Net etkiyi bulmak için Satış Geliri (+), STMM (-), Konusu Kalmayan Karşılıklar (+) ve Karşılık Giderlerini (-) toplayın.

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü ayrılan stokların bir sonraki yıl piyasa değerinin maliyet bedelinin üzerine çıkması durumunda yapılacak kaydı inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 303Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihinde düzenlenen genel geçici mizanında "121 Alacak Senetleri" hesabının borç kalanı $363.600$ TL'dir. Senetlerin tamamının vadesine $36$ gün kaldığı ve reeskont işlemlerinde $\%10$ faiz oranı üzerinden iç iskonto yönteminin uygulanacağı belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ 3.600 / 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU 3.600

657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ 3.636 / 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU 3.636

322 BORÇ SENETLERİ REESKONTU 3.600 / 647 REESKONT FAİZ GELİRLERİ 3.600

122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU 3.600 / 647 REESKONT FAİZ GELİRLERİ 3.600

657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ 3.600 / 121 ALACAK SENETLERİ 3.600

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ 3.600 / 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU 3.600

Cevap

Dönem sonunda yapılması gereken kayıt; 657 Reeskont Faiz Giderleri hesabının borçlandırılması ve 122 Alacak Senetleri Reeskontu hesabının alacaklandırılması şeklindedir.

İşletmenin sahip olduğu alacak senetlerinin dönem sonundaki peşin değerine indirgenmesi işlemi reeskont olarak adlandırılır. İç iskonto formülü uygulandığında (

363.600 \times 360 / 36.360

) tutar

3.600

TL olarak bulunur. Alacak senetlerindeki bu değer azalışı, dönemsellik ve ihtiyatlılık kavramları gereği '657 Reeskont Faiz Giderleri' hesabında izlenir. Varlığın net değerini bilançoda göstermek amacıyla ise aktif düzenleyici bir hesap olan '122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

İç iskonto formülünü kullanarak reeskont tutarını hesaplayınız.

F = \frac{A \times n \times t}{36000 + (n \times t)} = \frac{363.600 \times 10 \times 36}{36000 + (10 \times 36)} = \frac{130.896.000}{36360} = 3.600

TL

Vergi Usul Kanunu uyarınca reeskont hesaplamalarında iç iskonto yöntemi esas alınır.

2

Alacak senetleri reeskontunun bilanço ve gelir tablosu etkisini belirleyiniz.

Alacak senetlerinin değerini düşürmek için 122 (-) hesabı alacaklandırılır; bu azalış bir gider olduğu için 657 hesabı borçlandırılır.

İhtiyatlılık kavramı gereği dönem sonundaki değer azalışları gider olarak raporlanmalıdır.

Anahtar Kavram

İç İskonto Yöntemi ve Reeskont Kaydı

Daha Fazla Pratik

Borç senetleri reeskontunun gelir tablosu üzerindeki etkisini ve pasif düzenleyici hesapların işleyişini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 304Soru →

İşletmelerin dönem sonu işlemlerinde, genel geçici mizan düzenlendikten sonra başlayan envanter çalışmaları; iktisadi kıymetlerin fiili durumunun tespiti ve bu tespitlerin muhasebe kayıtlarıyla karşılaştırılarak gerekli düzeltmelerin yapılması süreçlerini kapsar. Muhasebenin dönemsellik kavramı gereği yürütülen bu süreçte işlemler "muhasebe dışı envanter" ve "muhasebe içi envanter" olarak iki ana aşamaya ayrılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi "muhasebe içi envanter" aşamasında gerçekleştirilen bir işlemdir?

Depodaki hammaddelerin ve ticari malların hassas terazilerle tartılarak gerçek miktarlarının belirlenmesi

Dönem sonu itibarıyla yabancı paralı hesapların değerlemesi sonucu ortaya çıkan kur farklarının ilgili sonuç hesaplarına kaydedilmesi

İşletmeye ait binaların ve demirbaşların fiziksel durumlarının ve mevcudiyetinin yerinde incelenmesi

Alacak senetlerinin reeskont işlemine tabi tutulup tutulmayacağını belirlemek amacıyla senet vadelerinin kontrol edilmesi

Kasa noksanı veya fazlasının nedenini belirlemek amacıyla ilgili veznedardan ve personelden yazılı bilgi alınması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dönem sonu itibarıyla yabancı paralı hesapların değerlemesi sonucu ortaya çıkan kur farklarının ilgili sonuç hesaplarına kaydedilmesi

Cevap

Dönem sonu itibarıyla yabancı paralı hesapların değerlemesi sonucu ortaya çıkan kur farklarının ilgili sonuç hesaplarına kaydedilmesi işlemi muhasebe içi envanter aşamasında yer alır.

Kur farklarının ilgili gelir veya gider hesaplarına kaydedilmesi işlemi, bir değerleme kaydı olup muhasebe kayıtlarının fiili durumu yansıtacak şekilde güncellenmesini sağlar. Bu tür kayıtlı düzeltmeler ve değerlemeler muhasebe içi envanterin temelini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1

Muhasebe dışı ve muhasebe içi envanter ayrımının yapılması

Muhasebe dışı envanter 'tespit' (sayma, tartma, ölçme), muhasebe içi envanter ise 'kayıt' (düzeltme, değerleme, kapanış) sürecidir.

Envanter sürecinin hangi aşamasının fiziksel, hangi aşamasının kaydi olduğunu belirlemek gerekir.

2

Seçeneklerdeki işlemlerin niteliğinin analiz edilmesi

Kur farklarının kaydedilmesi işlemi bir yevmiye kaydı gerektirirken, diğer seçenekler miktar veya durum tespitine yöneliktir.

Muhasebe içi envanterin temel karakteristiği olan defter kayıtlarına aktarım unsurunun saptanması sağlanır.

Anahtar Kavram

Muhasebe içi envanter, muhasebe dışı envanter ile belirlenen fiili durumun yevmiye ve defterikebir kayıtlarına aktarılarak kaydi durumun düzeltilmesi sürecidir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 305Soru →

İşletmenin dönem sonu kasa sayımı ve muhasebe kayıtlarına ilişkin bilgiler aşağıdadır:

Bilgi Türü	Tutar
$100$ Kasa Hesabı Borç Bakiyesi	$12.650$ TL
Fiili Kasa Sayımı Sonucu	$12.400$ TL

Noksanlığın nedeni envanter çalışmaları sırasında belirlenememiştir. Buna göre, kasa noksanlığı için yapılması gereken ilk muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

197

Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı

250

TL borçlandırılır.

689

Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı

250

TL borçlandırılır.

100

Kasa hesabı

250

TL borçlandırılır.

397

Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabı

250

TL alacaklandırılır.

197

Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı

250

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $197$ Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı $250$ TL borçlandırılır.

Cevap

Kasa noksanlığının tespiti durumunda,

197

Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı

250

TL tutarında borçlandırılır.

İşletmenin kayıtlı kasa mevcudu (

12.650

TL), fiili sayım sonucundan (

12.400

TL) fazla olduğu için

250

TL tutarında bir kasa noksanlığı söz konusudur. Nedeni hemen belirlenemeyen bu noksanlık, envanter ilkeleri gereği araştırılmak üzere

197

Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabının borcuna kaydedilir. Aynı zamanda kasa hesabının fiili duruma getirilmesi için

100

Kasa hesabı da

250

TL alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Kayıtlı mevcut ile fiili mevcut arasındaki farkı hesaplayınız.

12.650 - 12.400 = 250

TL

Envanter farkının miktarını belirlemek için gereklidir.

2

Farkın noksanlık mı yoksa fazlalık mı olduğunu tespit ediniz.

Kayıtlı bakiye (

12.650

) > Fiili mevcut (

12.400

olduğu için

250

TL noksanlık vardır.

Farkın türüne göre kullanılacak hesap belirlenir.

3

Noksanlık kaydını gerçekleştiriniz.

197

Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı borçlu,

100

Kasa hesabı alacaklı kaydedilir.

Tekdüzen hesap planına göre nedeni bilinmeyen kasa noksanlıkları geçici olarak

197

nolu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Kasa noksanlıklarının geçici hesaba (197) alınması

Soru 306Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli genel geçici mizanında $102$ Bankalar hesabının borç kalanı $45.000$ TL'dir. Aynı tarihte bankadan alınan hesap özetinde (ekstre) ise bakiyenin $48.500$ TL olduğu görülmüştür. Banka mutabakat çalışmaları sonucunda şu bilgilere ulaşılmıştır:

Açıklama	Tutar (TL)
İşletmece kaydedilmemiş banka komisyon gideri	$300$
İşletmece kaydedilmemiş banka faiz geliri	$800$
İşletmece keşide edilmiş ancak henüz bankadan tahsil edilmemiş çekler	$3.000$

Bu bilgilere göre, banka mutabakatı sonucunda ulaşılması gereken "Düzeltilmiş Banka Bakiyesi" kaç TL'dir?

45.500

48.500

44.700

45.300

42.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $45.500$

Cevap

Düzeltilmiş banka bakiyesi

45.500

TL'dir.

Banka mutabakatında amaç, işletme kayıtları ile banka ekstre kayıtları arasındaki zaman farkından doğan uyuşmazlıkları gidererek gerçek bakiyeye ulaşmaktır. İşletme bakiyesi (

45.000

TL), henüz kaydedilmemiş komisyon gideri (

300

TL) kadar azaltılıp, faiz geliri (

800

TL) kadar artırıldığında

45.500

TL'ye ulaşılır. Aynı şekilde, banka ekstre bakiyesinden (

48.500

TL), işletmenin piyasaya verdiği ancak henüz bankaya gelmemiş olan çekler (

3.000

TL) düşüldüğünde de aynı tutara (

45.500

TL) ulaşılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

İşletme kayıtlarının düzeltilmesi

45.000 - 300

(Komisyon)

+ 800

(Faiz)

= 45.500

TL

İşletmenin mizanındaki bakiye, bankanın kestiği giderler düşülerek ve eklediği gelirler ilave edilerek gerçek tutara ulaştırılır.

2

Banka ekstresi bakiyesinin düzeltilmesi

48.500 - 3.000

(Keşide edilen çekler)

= 45.500

TL

İşletme tarafından yazılan ancak henüz bankaya ibraz edilmemiş çekler, bankadaki paranın fiilen azalacağını gösterdiği için ekstre bakiyesinden düşülmelidir.

Anahtar Kavram

Banka Mutabakatı ve Hazır Değerler Değerlemesi

Daha Fazla Pratik

Bankaya yatırılan ancak henüz ekstrede görünmeyen (yoldaki paralar) kalemlerinin mutabakata etkisini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 307Soru →

İşletme, $31.12.2025$ tarihinde düzenlediği envanter çalışmaları sırasında vadesine $36$ gün kalmış, nominal değeri $121.200$ TL olan borç senetleri için $\%10$ iskonto oranı üzerinden reeskont ayırmaya karar vermiştir. Buna göre, işletmenin $31.12.2025$ tarihinde yapması gereken günlük defter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

322 BORÇ SENETLERİ REESKONTU (-) 1.200 / 647 REESKONT FAİZ GELİRLERİ 1.200

657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ 1.200 / 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU (-) 1.200

322 BORÇ SENETLERİ REESKONTU (-) 1.212 / 647 REESKONT FAİZ GELİRLERİ 1.212

657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ 1.212 / 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU (-) 1.212

321 BORÇ SENETLERİ 1.200 / 647 REESKONT FAİZ GELİRLERİ 1.200

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 322 BORÇ SENETLERİ REESKONTU (-) 1.200 / 647 REESKONT FAİZ GELİRLERİ 1.200

Cevap

322 Borç Senetleri Reeskontu hesabının borçlu, 647 Reeskont Faiz Gelirleri hesabının alacaklı olduğu 1.200 TL tutarlı kayıt

Doğru yanıt, iç iskonto formülü ile hesaplanan

1.200

TL tutarını içermektedir. Borç senetleri işletmenin borcu olduğu için, bu senetlerin vadesinden önce değerlemesi (reeskontu) borcun azalması anlamına gelir ve bu durum '647 Reeskont Faiz Gelirleri' hesabında izlenir. Düzenleyici hesap olan '322 Borç Senetleri Reeskontu' ise pasif karakterli bir hesabı düzenlediği için aktif gibi çalışır ve borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Vergi Usul Kanunu (VUK) uyarınca iç iskonto formülünü belirle

F = \frac{A \times n \times t}{36000 + (n \times t)}

Yasal zorunluluk gereği reeskont hesaplamalarında iç iskonto metodu uygulanır.

2

Verilen değerleri formülde yerine koyarak hesaplama yap

F = \frac{121.200 \times 10 \times 36}{36000 + (10 \times 36)} = \frac{43.632.000}{36360} = 1.200

TL

Dönem sonu bilançosunda senetlerin öz değerine (tasarruf değerine) indirgenmesi gereken tutarı bulmak için.

3

Borç senetleri reeskontu için muhasebe kaydını oluştur

322 Borç Senetleri Reeskontu (Borç) / 647 Reeskont Faiz Gelirleri (Alacak)

Borç senetlerinin değerinin düşmesi işletme için borcun azalması (gelir) anlamına gelir; 322 hesabı pasifi düzenleyici bir hesap olduğu için borç taraflı çalışır.

Anahtar Kavram

İç İskonto Yöntemi ile Reeskont Hesaplaması

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 308Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihinde yapılan envanter çalışmaları sırasında, nominal değeri $120.000$ TL olan ve vadesine $60$ gün kalan bir borç senedi olduğu tespit edilmiştir. İşletme, dönem sonunda senetli alacaklarını reeskonta tabi tuttuğu için ihtiyatlılık ve tutarlılık kavramları gereği senetli borçlarını da reeskonta tabi tutmaya karar vermiştir.

İskonto oranı $\%40$ olarak belirlendiğine göre, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre iç iskonto yöntemiyle hesaplanacak reeskont tutarı ve bu işleme ait dönem sonu muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Reeskont tutarı

7.500

TL; "322 Borç Senetleri Reeskontu" hesabı borçlu, "647 Reeskont Faiz Gelirleri" hesabı alacaklı.

Reeskont tutarı

8.000

TL; "322 Borç Senetleri Reeskontu" hesabı borçlu, "647 Reeskont Faiz Gelirleri" hesabı alacaklı.

Reeskont tutarı

7.500

TL; "657 Reeskont Faiz Giderleri" hesabı borçlu, "322 Borç Senetleri Reeskontu" hesabı alacaklı.

Reeskont tutarı

8.000

TL; "657 Reeskont Faiz Giderleri" hesabı borçlu, "122 Alacak Senetleri Reeskontu" hesabı alacaklı.

Reeskont tutarı

4.800

TL; "322 Borç Senetleri Reeskontu" hesabı borçlu, "647 Reeskont Faiz Gelirleri" hesabı alacaklı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reeskont tutarı $7.500$ TL; "322 Borç Senetleri Reeskontu" hesabı borçlu, "647 Reeskont Faiz Gelirleri" hesabı alacaklı.

Cevap

Reeskont tutarının

7.500

TL olarak hesaplandığı ve "322 Borç Senetleri Reeskontu" hesabının borçlandırılıp "647 Reeskont Faiz Gelirleri" hesabının alacaklandırıldığı seçenek doğrudur.

Doğru seçenek, iç iskonto formülü ile doğru hesaplanmış olan

7.500

TL tutarını içermekte ve borç senedinin değerindeki bu azalışı bir faiz geliri olarak 647 hesabının alacağına kaydetmektedir. 322 hesabı ise pasifte yer alan borç senedinin değerini netleştiren eksi karakterli bir hesap olduğu için borçlandırılarak çalıştırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Verilen verileri belirle.

Nominal Değer (

A

) =

120.000

TL, Kalan Gün (

n

) =

60

, İskonto Oranı (

t

) =

40

.

Hesaplama formülünde kullanılacak değişkenleri saptamak için.

2

İç iskonto formülünü kullanarak senedin peşin değerini hesapla.

Peşin Değer = \frac{A \times 36.000}{36.000 + (n \times t)}

Peşin Değer = \frac{120.000 \times 36.000}{36.000 + (60 \times 40)} = \frac{4.320.000.000}{38.400} = 112.500

TL.

VUK'a göre reeskont tutarı, senedin nominal değeri ile peşin değeri arasındaki farktır.

3

Reeskont tutarını hesapla.

Reeskont Tutarı = Nominal Değer - Peşin Değer =

120.000 - 112.500 = 7.500

TL.

Dönem sonunda kayda alınacak faiz geliri tutarını bulmak için.

4

Muhasebe kaydını belirle.

Borç: 322 Borç Senetleri Reeskontu (

7.500

), Alacak: 647 Reeskont Faiz Gelirleri (

7.500

).

Borç senedinin değerinin düşmesi işletme için bir gelirdir ve 322 hesabı pasifi düzenleyici (eksi) bir hesap olduğu için borç tarafında artar.

Anahtar Kavram

İç İskonto Yöntemi ve Borç Senetleri Reeskontu Kayıt Mantığı

İpuçları

1

Borç senetlerinin dönem sonundaki peşin değerine indirgenmesi işlemi işletme için bir gelir midir yoksa gider mi, bunu düşünün.

2

VUK'a göre iskonto tutarı hesaplanırken kullanılan formül; [Nominal Değer x Gün x Oran] / [36.000 + (Gün x Oran)] şeklindeki iç iskonto formülüdür.

Daha Fazla Pratik

Reeskont işleminin izleyen dönemin başında nasıl ters kayıtla (açılış kaydı) kapatıldığını incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 309Soru →

Aras İşletmesi, satmak amacıyla $180.000$ TL tutarında ticari malı veresiye satın almıştır. Malın işletme deposuna nakliyesi için $12.000$ TL, sigortası için ise $3.000$ TL nakit ödenmiştir. Satıcı işletme, fatura üzerinde $5.000$ TL tutarında ticari iskonto uygulamıştır. Dönem sonunda yapılan envanter sayımında, stoktaki bu malların piyasa değerinin (net gerçekleşebilir değerinin) $170.000$ TL olduğu tespit edilmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği değer düşüklüğü için karşılık ayrılmasına karar verilmiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

654

Karşılık Giderleri hesabı

20.000

TL

654

Karşılık Giderleri hesabı

10.000

TL

654

Karşılık Giderleri hesabı

5.000

TL

689

Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı

20.000

TL

158

Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı

20.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $654$ Karşılık Giderleri hesabı $20.000$ TL

Cevap

İşletmenin borçlandıracağı hesap '654 Karşılık Giderleri' olup tutarı

20.000

TL'dir.

Ticari malın maliyeti, alış bedeline nakliye (

12.000

TL) ve sigorta (

3.000

TL) giderlerinin eklenmesi ve fatura üzerindeki iskontonun (

5.000

TL) düşülmesiyle

190.000

TL olarak hesaplanır. Piyasa değerinin

170.000

TL olması, malın değerinin maliyetinin altına düştüğünü gösterir. İhtiyatlılık kavramı gereği bu muhtemel zarar için

20.000

TL (

190.000 - 170.000

) tutarında karşılık ayrılmalı ve '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Ticari malın maliyet bedelini hesaplayınız.

Alış Bedeli (

180.000

) - Ticari İskonto (

5.000

) + Nakliye (

12.000

) + Sigorta (

3.000

) =

190.000

TL.

VUK ve muhasebe standartlarına göre alış giderleri maliyete eklenir, fatura üzerindeki iskontolar maliyetten düşülür.

2

Maliyet bedeli ile piyasa değerini karşılaştırarak değer düşüklüğünü belirleyiniz.

Maliyet (

190.000

TL) > Piyasa Değeri (

170.000

TL) olduğu için

20.000

TL değer düşüklüğü vardır.

İhtiyatlılık kavramı gereği, varlıkların piyasa değeri maliyetin altına düştüğünde aradaki fark için karşılık ayrılır.

3

Dönem sonu karşılık kaydını yapınız.

Borç: 654 Karşılık Giderleri

20.000

TL / Alacak: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

20.000

TL.

Değer düşüklüğü karşılığı ayrıldığında ilgili gider hesabı borçlandırılırken, stokları düzenleyen karşılık hesabı alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyetinin Belirlenmesi ve Karşılık Ayırma İşlemi

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılmış bir malın ilerleyen dönemde maliyetinin altına veya üstüne satılması durumunda yapılacak muhasebe kayıtlarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 310Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli genel geçici mizanında vadesine $40$ gün kalmış, nominal değeri $109.200$ TL olan alacak senetleri ile vadesine $60$ gün kalmış, nominal değeri $73.200$ TL olan borç senetleri bulunmaktadır. Reeskont işlemlerinde $\%10$ faiz oranı (iç iskonto) esas alınmaktadır.

Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde, işletmenin alacak senetleri için reeskont ayırmaya karar vermesi durumunda borç senetleri reeskontu için yapılması gereken yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

322 Borç Senetleri Reeskontu hesabı

1.200

TL borçlandırılır.

322 Borç Senetleri Reeskontu hesabı

1.220

TL borçlandırılır.

322 Borç Senetleri Reeskontu hesabı

1.200

TL alacaklandırılır.

657 Reeskont Faiz Giderleri hesabı

1.200

TL borçlandırılır.

122 Alacak Senetleri Reeskontu hesabı

1.200

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 322 Borç Senetleri Reeskontu hesabı $1.200$ TL borçlandırılır.

Cevap

Borç senetleri reeskontu için 322 Borç Senetleri Reeskontu hesabı

1.200

TL tutarında borçlandırılmalıdır.

Vergi Usul Kanunu'na göre, alacak senetlerini reeskonta tabi tutan bir işletme, borç senetlerini de reeskonta tabi tutmak zorundadır. Borç senetleri için iç iskonto formülü (

A \times n \times r / 36.000 + n \times r

) uygulandığında

1.200

TL tutarına ulaşılır. Pasif düzenleyici bir hesap olan 322 Borç Senetleri Reeskontu (-) hesabı, borçlanarak artış kaydettiği için yevmiye kaydının borç tarafında yer alır.

Adım Adım Çözüm

1

Borç senetleri için reeskont tutarının iç iskonto formülü ile hesaplanması

F = \frac{73.200 \times 60 \times 10}{36.000 + (60 \times 10)} = 1.200

TL

VUK uyarınca reeskont hesaplamalarında iç iskonto metodu uygulanır.

2

Zorunluluk ilkesinin (Tutarlılık/VUK) kontrol edilmesi

Alacak senetlerine reeskont ayrıldığı için borç senetlerine de ayrılması zorunludur.

VUK'a göre alacak senetlerini reeskonta tabi tutan işletmeler, borç senetlerini de tabi tutmak zorundadır.

3

Yevmiye kaydı mantığının belirlenmesi

322 Borç Senetleri Reeskontu (-) hesabı borçlandırılır, 647 Reeskont Faiz Gelirleri hesabı alacaklandırılır.

Borç senetleri reeskontu pasif düzenleyici bir hesap olduğu için borç taraflı çalışır ve karşılığında gelir kaydedilir.

Anahtar Kavram

Reeskont işlemlerinde alacak ve borç senetleri arasındaki zorunlu ilişki (VUK) ve iç iskonto uygulaması.

İpuçları

1

Alacak senetlerine reeskont ayrıldığında, borç senetlerine de ayrılmasının zorunlu olup olmadığını hatırlayın.

2

İç iskonto formülünde paydanın

36.000 + (n \times r)

olduğunu unutmayın.

3

Borç senetleri reeskontunun işletme için bir gelir mi yoksa gider mi yarattığını ve 322 nolu hesabın bilançodaki karakterini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Aynı verilerle işletmenin dönem karı üzerindeki net etkisini hesaplamayı deneyin.

Alternatif Yöntem

Önce borç senetleri reeskontunun işletme için 'olumlu' (borcun azalması) bir durum olduğunu fark ederek şıkları gelir/gider ayrımına göre eleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 311Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli mizanında yer alan bazı hesap bakiyeleri ve dönem sonu envanter bilgileri aşağıda sunulmuştur:

Hesap Kodu ve Adı	Borç Bakiyesi
110 Hisse Senetleri	$125.000$ TL
111 Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları	$100.000$ TL

Envanter Bilgileri:
- Hisse senetlerinin alımı sırasında ödenen $5.000$ TL tutarındaki komisyonun yanlışlıkla maliyet bedeline eklendiği saptanmıştır. Dönem sonunda bu hisse senetlerinin borsa rayici $123.000$ TL olarak tespit edilmiştir.
- Tahviller yıllık %36 faizli olup 1 Kasım 2025 tarihinde ihraç edilmiş ve aynı tarihte işletme tarafından satın alınmıştır. Tahvillerin borsa rayici bulunmamaktadır.

Buna göre, işletmenin yıl sonu envanter ve değerleme işlemleri sonucunda dönem kârı veya zararı üzerindeki net etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

1.000

TL kâr artışı

4.000

TL kâr artışı

6.000

TL kâr artışı

5.000

TL kâr azalışı

1.000

TL kâr azalışı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.000$ TL kâr artışı

Cevap

İşletmenin envanter işlemleri sonucunda kârı

1.000

TL artacaktır.

Hisse senetlerinin kayıtlı değerinden (

125.000

TL) yanlış eklenen komisyon (

5.000

TL) düşülerek gerçek maliyet bedeli

120.000

TL olarak bulunur. Bu düzeltme dönem kârını

5.000

TL azaltır. Borsa değeri (

123.000

TL) maliyetten yüksek olduğu için değer düşüklüğü karşılığı ayrılmaz. Diğer yandan tahviller için Kasım ve Aralık aylarına ait işlemiş faiz tutarı (

100.000 \times 0,36 \times 2/12 = 6.000

TL) faiz geliri olarak kaydedilir. Bu iki işlemin net sonucu kârın

1.000

TL artmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Hisse senedi maliyet bedelindeki hatanın düzeltilmesi

5.000

TL Komisyon Gideri kaydedilir; maliyet bedeli

125.000 - 5.000 = 120.000

TL'ye düşer.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım komisyonları maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.

2

Hisse senetlerinin değerlemesi

120.000

TL (Gerçek Maliyet) <

123.000

TL (Borsa Rayici) olduğu için değer düşüklüğü yoktur, karşılık ayrılmaz.

İhtiyatlılık kavramı gereği, menkul kıymetlerin borsa değeri maliyetin üzerine çıksa dahi kâr kaydı yapılmaz; ancak maliyetin altına düşerse karşılık ayrılır.

3

Tahvil faiz gelirinin tahakkuku

100.000 \times 0,36 \times (2 / 12) = 6.000

TL Faiz Geliri tahakkuk ettirilir.

Dönemsellik kavramı uyarınca, cari döneme ait olan 2 aylık (Kasım-Aralık) faiz tutarı henüz tahsil edilmese de gelir kaydedilmelidir.

4

Net kâr/zarar etkisinin belirlenmesi

6.000

TL (Gelir) -

5.000

TL (Gider) =

+1.000

TL (Net kâr artışı).

Gelir ve gider unsurlarının net farkı dönem sonucunu belirler.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerin dönem sonu değerlemesi; maliyet bedeli düzeltmesi, değer düşüklüğü karşılığı ve faiz tahakkuk işlemlerini kapsayan bütüncül bir süreçtir.

Daha Fazla Pratik

Menkul kıymet satış kârı veya zararının hesaplanmasında maliyet bedelinin doğru tespit edilmesinin önemini pekiştiren sorular çözülebilir.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 312Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli envanter çalışmaları sırasında, pasifinde kayıtlı olan borç senetlerine ilişkin aşağıdaki bilgiler tespit edilmiştir:

Bilgi	Değer
Borç Senedi Nominal Değeri	$74.000$ TL
Vadeye Kalan Gün Sayısı	$50$ Gün
Reeskont Faiz Oranı	$\%20$

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre iç iskonto yöntemi kullanılarak hesaplanacak reeskont tutarı ve yapılması gereken dönem sonu yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

322 Borç Senetleri Reeskontu: 2.000 TL (Borçlu) / 647 Reeskont Faiz Gelirleri: 2.000 TL (Alacaklı)

122 Alacak Senetleri Reeskontu: 2.000 TL (Borçlu) / 647 Reeskont Faiz Gelirleri: 2.000 TL (Alacaklı)

322 Borç Senetleri Reeskontu: 2.056 TL (Borçlu) / 647 Reeskont Faiz Gelirleri: 2.056 TL (Alacaklı)

322 Borç Senetleri Reeskontu: 2.000 TL (Borçlu) / 657 Reeskont Faiz Giderleri: 2.000 TL (Alacaklı)

647 Reeskont Faiz Gelirleri: 2.000 TL (Borçlu) / 322 Borç Senetleri Reeskontu: 2.000 TL (Alacaklı)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 322 Borç Senetleri Reeskontu: 2.000 TL (Borçlu) / 647 Reeskont Faiz Gelirleri: 2.000 TL (Alacaklı)

Cevap

322 Borç Senetleri Reeskontu hesabının 2.000 TL borçlandırıldığı ve 647 Reeskont Faiz Gelirleri hesabının 2.000 TL alacaklandırıldığı kayıt doğrudur.

Vergi Usul Kanunu uyarınca borç senetleri reeskontu hesaplanırken iç iskonto yöntemi kullanılır. Yapılan hesaplamada iskonto tutarı

2.000

TL olarak bulunur. Borç senetleri reeskontu, senedin dönem sonundaki tasarruf değerine indirgenmesini sağlar; bu durum işletmenin borç yükünü dönemsellik gereği azalttığı için '647 Reeskont Faiz Gelirleri' hesabına alacak kaydedilir. Düzenleyici bir hesap olan '322 Borç Senetleri Reeskontu' ise aktif karakterli çalıştığı için borç tarafına yazılarak artış kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Verilerin formüle yerleştirilmesi

Nominal Değer (A) = 74.000, Faiz Oranı (n) = 20, Gün (t) = 50

İç iskonto hesaplaması için gerekli değişkenler belirlenmelidir.

2

İç İskonto formülünün uygulanması

F = \frac{74000 \times 20 \times 50}{36000 + (20 \times 50)} = \frac{74.000.000}{37.000} = 2.000

TL

VUK uyarınca reeskont tutarı iç iskonto yöntemiyle hesaplanır.

3

Yevmiye kaydının oluşturulması

322 Borç Senetleri Reeskontu (Borç), 647 Reeskont Faiz Gelirleri (Alacak)

Borç senetlerindeki değer azalışı reeskont geliri olarak kaydedilir ve pasifi düzenleyici bir hesap olan 322 nolu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

İç İskonto Yöntemi ve Borç Senetleri Reeskontu Kaydı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 313Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli genel geçici mizanında yer alan senetli alacak ve borçlarına ilişkin veriler şöyledir:

- 121 Alacak Senetleri: $363.600$ TL (Vadesine $36$ gün kalmıştır)
- 321 Borç Senetleri: $242.400$ TL (Vadesine $36$ gün kalmıştır)

İşletme, dönem sonunda alacak senetlerini $\%10$ faiz oranı üzerinden reeskonta tabi tutmaya karar vermiştir. Vergi Usul Kanunu ( $VUK$ ) hükümleri ve muhasebenin temel kavramları dikkate alındığında, bu işlemlerin işletmenin $2025$ yılı dönem karı üzerindeki net etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

1.200

TL azalış

1.200

TL artış

1.212

TL azalış

3.600

TL azalış

6.000

TL azalış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.200$ TL azalış

Cevap

Dönem karı üzerinde

1.200

TL net azalış meydana gelir.

İşletme alacak senetlerini reeskonta tabi tuttuğunda, VUK Madde 285 uyarınca borç senetlerini de reeskonta tabi tutmak zorundadır. Alacak senetleri için hesaplanan

3.600

TL reeskont tutarı '657 Reeskont Faiz Giderleri' hesabına borç yazılarak karı azaltır. Borç senetleri için hesaplanan

2.400

TL reeskont tutarı ise '647 Reeskont Faiz Gelirleri' hesabına alacak yazılarak karı artırır. Bu iki işlemin net sonucu karın

1.200

TL azalmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Alacak senetleri için iç iskonto (reeskont) tutarını hesapla.

F = \frac{363.600 \times 36 \times 10}{36000 + (36 \times 10)} = 3.600

TL

VUK'a göre reeskont hesaplamalarında iç iskonto yöntemi kullanılmalıdır.

2

Borç senetleri için iç iskonto (reeskont) tutarını hesapla.

F = \frac{242.400 \times 36 \times 10}{36000 + (36 \times 10)} = 2.400

TL

VUK Madde 285 gereği, alacak senetlerini reeskonta tabi tutanlar, borç senetlerini de reeskonta tabi tutmaya mecburdur.

3

Gelir ve gider hesapları üzerinden net kar etkisini belirle.

2.400

(Gelir) -

3.600

(Gider) =

-1.200

TL

657 Reeskont Faiz Giderleri karı azaltırken, 647 Reeskont Faiz Gelirleri karı artırır.

Anahtar Kavram

VUK'a göre reeskont işlemlerinde alacak ve borç senetleri arasındaki eşleme zorunluluğu ve iç iskonto yöntemi.

Daha Fazla Pratik

Reeskont işlemlerinin izleyen yılın ilk gününde (01.01) yapılan ters kayıt (iptal) işleminin dönem karı üzerindeki etkisini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Hesaplamayı kolaylaştırmak için nominal değerler arasındaki fark üzerinden (net senet pozisyonu) tek seferde iç iskonto uygulanabilir:

(363.600 - 242.400) = 121.200

TL.

F = (121.200 \times 36 \times 10) / 36360 = 1.200

TL net gider.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 314Soru →

İşletmelerde dönem sonu işlemleri; iktisadi kıymetlerin fiili durumlarının tespiti ile bu durumun muhasebe kayıtlarına yansıtılması süreçlerini kapsar. Bu süreçte "muhasebe dışı envanter" ile elde edilen verilerin, "genel geçici mizan" sonuçlarıyla karşılaştırılarak kayıtların gerçeğe uygun hale getirilmesi aşaması kritik bir öneme sahiptir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan muhasebe içi envanter aşamasında gerçekleştirilen bir işlemdir?

Genel geçici mizandaki hesap kalanlarının fiili sonuçlarla karşılaştırılarak gerekli değerleme, fark ve düzeltme kayıtlarının yapılması

İşletmenin sahip olduğu tüm varlıkların ve borçların sayılması, ölçülmesi ve tartılması suretiyle döküm listelerinin oluşturulması

Kasa noksanı tespit edildiği anda herhangi bir araştırma yapılmadan tutarın doğrudan zarar hesaplarına borç kaydedilmesi

Alacakların ve borçların bilanço günündeki gerçek değerlerini saptamak amacıyla ilgili kurumlarla mutabakat sağlanması

Kesin mizan düzenlendikten sonra gelir ve gider hesaplarının kapatılarak dönem net kârı veya zararının belirlenmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel geçici mizandaki hesap kalanlarının fiili sonuçlarla karşılaştırılarak gerekli değerleme, fark ve düzeltme kayıtlarının yapılması

Cevap

Muhasebe içi envanter aşaması, genel geçici mizandaki hesap kalanlarının fiili durumla uyumlu hale getirilmesi için yapılan değerleme ve düzeltme kayıtlarını ifade eder.

Doğru seçenek, muhasebe içi envanterin temel fonksiyonu olan 'kaydi durumu fiili duruma uygun hale getirme' işlemini tanımlamaktadır. Genel geçici mizan düzenlendikten sonra yapılan bu kayıtlar; amortisman ayrılması, reeskont hesaplanması, kur farkı değerlemeleri ve sayım farklarının düzeltilmesini kapsar.

Adım Adım Çözüm

1

Envanter süreçlerinin ayrımını yapınız.

Envanter; muhasebe dışı (fiili tespit) ve muhasebe içi (kaydi düzeltme) olarak ikiye ayrılır.

VUK

186.

madde uyarınca envanter, iktisadi kıymetlerin sayılması, ölçülmesi, tartılması ve değerlenmesiyle kesin olarak tespitidir.

2

Muhasebe içi envanterin kapsamını belirleyiniz.

Muhasebe içi envanter, tespit edilen fiili durum ile genel geçici mizan arasındaki farkların muhasebe kayıtlarına (yevmiye defteri ve defter-i kebir) aktarılmasıdır.

Dönemsellik ilkesi gereği, finansal tabloların gerçek durumu yansıtması için fark ve değerleme kayıtlarının yapılması zorunludur.

Anahtar Kavram

Muhasebe İçi Envanter Süreci

İpuçları

1

Envanter sürecinde 'fiili durum' (ne olduğu) ile 'kaydi durum' (ne yazıldığı) arasındaki farklara odaklanın.

2

Muhasebe içi işlemler her zaman defter kayıtlarını (yevmiye maddelerini) içerir.

Daha Fazla Pratik

Muhasebe içi envanter kayıtlarından sonra düzenlenen 'Kesin Mizan' ile 'Genel Geçici Mizan' arasındaki farkları inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 315Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihi itibarıyla geçici yatırım amaçlı portföyünde yer alan menkul kıymetlere ilişkin envanter bilgileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Menkul Kıymet Türü	Maliyet / Alış Bedeli	Dönem Sonu Bilgisi
$X$ İşletmesi Hisse Senetleri	$80.000$ TL	$72.000$ TL (Borsa Rayici)
$Y$ İşletmesi Hisse Senetleri	$50.000$ TL	$53.000$ TL (Borsa Rayici)
Özel Sektör Tahvilleri	$100.000$ TL	$8.000$ TL (İşlemiş Faiz)

İşletme, dönem sonu değerleme işlemlerinde Tekdüzen Hesap Planı ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun hareket etmektedir. Buna göre, yapılacak envanter kayıtları sonucunda işletmenin gelir tablosundaki "64. Faaliyet Dışı Olağan Gelir ve Karlar" ile "65. Faaliyet Dışı Olağan Gider ve Zararlar" gruplarındaki hesaplarda meydana gelecek toplam net değişim aşağıdakilerden hangisidir?

0

TL (Net değişim gerçekleşmez)

3.000

TL net gelir artışı

8.000

TL net gelir artışı

8.000

TL net gider artışı

11.000

TL net gelir artışı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $0$ TL (Net değişim gerçekleşmez)

Cevap

İşletmenin yapacağı envanter işlemleri sonucunda

8.000

TL tutarında faiz geliri ve

8.000

TL tutarında karşılık gideri doğacak, bu iki tutar birbirini netleştirdiği için gelir tablosunda toplam net değişim gerçekleşmeyecektir.

İşletmenin portföyündeki X hisseleri için maliyet ile borsa rayici arasındaki

8.000

TL'lik düşüş '654 Karşılık Giderleri' hesabında gider olarak; tahviller için işlemiş olan

8.000

TL'lik faiz ise '642 Faiz Gelirleri' hesabında gelir olarak kaydedilir. Y hisselerindeki

3.000

TL'lik artış ise ihtiyatlılık gereği dikkate alınmaz. Dolayısıyla

8.000

TL gelir ve

8.000

TL gider kaydı birbirini netleştirir.

Adım Adım Çözüm

1

X

İşletmesi hisse senetlerinin değerlemesi

8.000

TL gider kaydı

Maliyet bedeli (

80.000

TL), borsa rayicinden (

72.000

TL) yüksek olduğu için İhtiyatlılık kavramı gereği aradaki fark kadar karşılık ayrılır (654 Karşılık Giderleri).

2

Y

İşletmesi hisse senetlerinin değerlemesi

İşlem yapılmaz

Borsa rayici (

53.000

TL), maliyet bedelinden (

50.000

TL) yüksek olsa da hisse senetlerinde gerçekleşmemiş değer artışları ihtiyatlılık kavramı gereği gelir kaydedilmez.

3

Özel Sektör Tahvillerinin dönem sonu faiz tahakkuku

8.000

TL gelir kaydı

Dönem sonuna kadar işlemiş ancak henüz tahsil edilmemiş faiz tutarı, Dönemsellik ilkesi gereği dönemin geliri olarak kaydedilir (642 Faiz Gelirleri).

4

Net etkinin hesaplanması

0

TL

8.000

TL Faiz Geliri (+) ve

8.000

TL Karşılık Gideri (-) işlemleri sonucunda gelir tablosu grupları üzerindeki toplam net etki sıfırdır.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık ve Dönemsellik Kavramlarının Değerleme Üzerindeki Etkisi

İpuçları

1

Hisse senetlerinde borsa değeri maliyetin altına düşerse ne yapılması gerektiğini, üstüne çıkarsa ne yapılması gerektiğini hatırlayın.

2

Tahvillerde vadesi gelmemiş ancak 'işlemiş' faizlerin kaydedilmesi 'Dönemsellik' ilkesiyle ilgilidir.

3

X hissesi için

8.000

TL karşılık ayrılırken, Y hissesi için işlem yapılmaz. Tahvilden ise

8.000

TL gelir doğar.

Daha Fazla Pratik

Menkul kıymet satış kârı veya zararı ile değerleme farkları arasındaki farkı test eden bir soru çözülebilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 316Soru →

Doruk İşletmesi'nin $31.12.2025$ tarihinde yapılan envanter çalışmaları sonucunda aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

- Ticari Mallar hesabının mizan (defter-i kebir) borç kalanı: $450.000$ TL
- Ambar sayımında saptanan fiili stok tutarı: $430.000$ TL
- Sayım noksanının $8.000$ TL'lik kısmının normal fireden, kalan kısmının ise nedeni belirlenemeyen bir hırsızlıktan kaynaklandığı saptanmıştır.
- Fiili sayım sonucunda mevcut olan stokların ( $430.000$ TL maliyetli malların) değerleme günündeki piyasa değeri (emsal bedeli): $380.000$ TL

İşletme, stoklardaki değer düşüklüğü için ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayırmaya karar vermiştir. Buna göre, işletmenin dönem sonunda ayırması gereken "Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarı kaç TL'dir?

12.000

20.000

50.000

70.000

30.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $50.000$

Cevap

İşletmenin dönem sonunda ayırması gereken karşılık tutarı

50.000

TL'dir.

Doğru cevap olan

50.000

TL tutarı, işletmenin elinde fiilen bulunan malların maliyeti (

430.000

TL) ile bu malların piyasa değeri (

380.000

TL) arasındaki farkı temsil eder. Muhasebe ilkelerine göre değerleme işlemleri fiili envanter sonuçları üzerinden yapılır; dolayısıyla önce

20.000

TL'lik sayım noksanı düşülerek gerçek stok miktarına ulaşılmalı, ardından bu miktar üzerinden değerleme yapılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Sayım noksanının tespiti ve fiili stok maliyetinin belirlenmesi

Defter Değeri (

450.000

TL) - Fiili Sayım (

430.000

TL) =

20.000

TL toplam noksanlık. Değerleme yapılacak stok tutarı

430.000

TL olarak netleşir.

Envanter ve değerleme işlemleri, işletmenin elinde fiilen bulunan varlıklar üzerinden gerçekleştirilir. Noksan olan mallar için zaten zarar kaydı yapılır.

2

Düşüklük oranının ve karşılık tutarının hesaplanması

Fiili Maliyet (

430.000

TL) - Piyasa Değeri (

380.000

TL) =

50.000

TL.

İhtiyatlılık kavramı gereği, stokların piyasa değeri maliyet bedelinin altına düştüğünde aradaki fark kadar karşılık ayrılır (VUK gereği %10 barajı olan

43.000

TL'den fazla bir düşüş olduğu için karşılık ayrılabilir).

3

Muhasebe kaydının mantığının kurulması

654 Karşılık Giderleri (Borç)

50.000

/ 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacak)

50.000

kaydı yapılır.

Dönem gideri yaratılarak varlık değerindeki azalış bilançoda eksi bir hesapla gösterilir.

Anahtar Kavram

Stok Değerlemede Fiili Maliyet Esası

İpuçları

1

Değerleme işlemi mizan bakiyesi üzerinden mi yoksa fiili sayım tutarı üzerinden mi yapılır?

2

Önce

20.000

TL'lik noksanlığı muhasebeleştirip defter değerini fiili değere (

430.000

TL) eşitlemeyi düşünün.

3

Elinizde kalan

430.000

TL maliyetli malın değeri

380.000

TL'ye düşmüştür. Karşılık, bu iki tutar arasındaki farktır.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrıldıktan sonraki dönemde bu stoklar satılırsa yapılacak kaydı inceleyebilirsiniz (654 yerine 644/158 kullanımı).

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 317Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli genel geçici mizanında $102$ Bankalar hesabının borç kalanı $150.000$ TL'dir. Dönem sonu envanter çalışmaları kapsamında bankadan alınan hesap özetinde (ekstre) ise bakiyenin $142.000$ TL olduğu tespit edilmiştir. Yapılan karşılaştırmalı inceleme sonucunda aşağıdaki bilgilere ulaşılmıştır:

* İşletme tarafından satıcılara verilen $15.000$ TL tutarındaki çeklerin henüz bankadan tahsil edilmediği (keşide edilen ancak ödenmeyen çekler),
* Bankanın, işletmenin kredi borcu için $3.000$ TL faiz kesintisi yaptığı ancak bu işlemin henüz işletme kayıtlarına alınmadığı,
* Bir müşterinin işletmeye olan borcu için banka hesabına $10.000$ TL havale gönderdiği ancak işletmenin bu tahsilattan henüz haberdar olmadığı belirlenmiştir.

Bu verilere göre, işletmenin $31.12.2025$ tarihli bilançosunda yer alması gereken $102$ Bankalar hesabının gerçek tutarı kaç TL'dir?

157.000

142.000

147.000

160.000

127.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $157.000$

Cevap

İşletmenin bilançosunda yer alması gereken gerçek banka tutarı

157.000

TL'dir.

Bilanço düzenlenirken banka hesabının gerçek mevcudu gösterilmelidir. Bu mevcuda ulaşmak için işletme kayıtlarında yer almayan ancak bankada gerçekleşen işlemler (faiz kesintisi ve gelen havale) mizan bakiyesi üzerine uygulanmalıdır. Hesaplama sonucunda

150.000 - 3.000

(Faiz)

+ 10.000

(Havale)

= 157.000

TL sonucuna ulaşılır. Ayrıca banka ekstresi bakiyesine (

142.000

TL), keşide edilen ancak henüz ödenmeyen çeklerin (

15.000

TL) eklenmesiyle de aynı tutar teyit edilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İşletme kayıtları (mizan) üzerinden düzeltme yapılması

150.000 - 3.000 + 10.000 = 157.000

TL

Banka tarafından yapılan ancak işletmenin kaydetmediği faiz gideri düşülmeli, gelen havale ise eklenmelidir.

2

Banka ekstresi üzerinden sağlamanın yapılması

142.000 + 15.000 = 157.000

TL

İşletmenin kestiği ancak bankadan henüz tahsil edilmeyen çekler, bankadaki mevcut bakiyeye eklendiğinde işletmenin gerçek banka mevcudu bulunur.

Anahtar Kavram

Banka Mutabakatı ve Gerçek Bakiyenin Tespiti

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda yabancı paralı kasa noksanının hem kur farkı hem de sayım farkı açısından incelendiği durumları çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 318Soru →

Mira İşletmesi'nin $31.12.2025$ tarihli envanter çalışmaları sonucunda elde edilen veriler aşağıdadır:

Bilgi	Tutar
$153$ Ticari Mallar Hesabı (Mizan Borç Kalanı)	$400.000$ TL
Fiili Envanter (Sayım) Sonucu Mevcut Malların Maliyeti	$385.000$ TL
Fiilen Mevcut Olan Malların Dönem Sonu Piyasa Değeri	$360.000$ TL

İşletme, sayım noksanlığının nedenini dönem sonuna kadar belirleyememiş ve mevcut malların piyasa değerindeki düşüş için ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayırmaya karar vermiştir. Buna göre, işletmenin dönem sonunda ayırması gereken "Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarı kaç TL'dir?

15.000

25.000

40.000

360.000

385.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $25.000$

Cevap

25.000

TL tutarındaki değer düşüklüğü karşılığı, fiilen mevcut olan malların maliyet bedeli ile piyasa değeri arasındaki farktır.

Doğru yanıt olan

25.000

TL, fiilen mevcut olan malların maliyet bedeli (

385.000

TL) ile bu malların dönem sonu piyasa değeri (

360.000

TL) arasındaki farktır. Muhasebe prensipleri gereği, değerleme işlemi fiilen mevcut varlıklar üzerinden yapılır.

Adım Adım Çözüm

1

Envanter farkının (sayım noksanı) tespiti

400.000 - 385.000 = 15.000

TL noksan

Defterdeki stok tutarı ile fiili stok tutarı arasındaki fark, miktar bazlı bir noksanlığı gösterir.

2

Değerleme matrahının belirlenmesi

385.000

TL

Stok değer düşüklüğü karşılığı, işletmenin elinde fiilen bulunan (sayım sonucu mevcut olan) mallar üzerinden hesaplanır.

3

Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması

385.000 - 360.000 = 25.000

TL

İhtiyatlılık kavramı gereği, maliyet bedeli piyasa değerinin altına düşen stoklar için aradaki fark kadar karşılık ayrılır.

Anahtar Kavram

Stok değer düşüklüğü karşılığı hesaplanırken, mizan bakiyesi değil, fiili sayım sonucunda elde bulunan malların maliyet bedeli esas alınmalıdır.

İpuçları

1

Karşılık ayırmak için önce elinizde gerçekten ne kadar mal olduğunu belirleyin.

2

Mizan bakiyesinden sayım noksanını düşerek fiili stok maliyetine ulaşın.

3

Fiili stok maliyeti (

385.000

TL) ile piyasa değeri arasındaki farkı hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü ayrılan bu malların bir sonraki dönemde maliyetinin üzerinde veya altında satılması durumunda yapılacak kayıtları inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Envanter ve Değerleme İşlemleri

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap