Muhasebe Hataları

172 soru

Soru 1Soru

İşletme, aktifinde 500.000500.000 TL maliyet bedeli ve 200.000200.000 TL birikmiş amortismanı ile kayıtlı olan bir demirbaşını, 350.000350.000 TL + %20\%20 KDV bedelle, karşılığında çek alarak satmıştır. Ancak bu satış işlemine ilişkin yevmiye kaydı tamamen unutulmuştur.

Bu unutma hatası sonucunda, işletmenin dönem sonu mizan toplamları ve dönem net kârı nasıl etkilenmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan toplamları 620.000620.000 TL eksik görünür, dönem kârı 50.00050.000 TL düşük hesaplanır.

Cevap

Mizan toplamları 620.000620.000 TL eksik görünür ve dönem kârı 50.00050.000 TL düşük (noksan) hesaplanır.
Unutulan yevmiye kaydında; 'Alınan Çekler' hesabına 420.000420.000 TL ve 'Birikmiş Amortismanlar' hesabına 200.000200.000 TL borç kaydı yapılması gerekmekteydi. Bu kaydın toplam tutarı olan 620.000620.000 TL mizan borç ve alacak toplamlarını doğrudan etkiler. Ayrıca satıştan elde edilen 50.00050.000 TL tutarındaki 'Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar' unsuru kaydedilmediği için işletmenin gelirleri ve dolayısıyla dönem kârı gerçekte olduğundan 50.00050.000 TL daha düşük görünmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Satıştan doğan KDV ve toplam tahsilat tutarının hesaplanması
KDV: 350.000×0,20=70.000350.000 \times 0,20 = 70.000 TL; Toplam Tahsilat: 350.000+70.000=420.000350.000 + 70.000 = 420.000 TL (Alınan Çek).
Satış bedeli üzerinden yasal KDV hesaplanmalı ve toplam bedel çek olarak kaydedilmelidir.
2
Demirbaşın Net Defter Değerinin ve satış sonucunun belirlenmesi
Net Defter Değeri: 500.000200.000=300.000500.000 - 200.000 = 300.000 TL; Satış Kârı: 350.000300.000=50.000350.000 - 300.000 = 50.000 TL.
Varlığın satış kârını bulmak için satış bedeli ile net defter değeri (maliyet - birikmiş amortisman) karşılaştırılmalıdır.
3
Unutulan yevmiye kaydının kurgulanması ve toplam tutarın bulunması
Borç Toplamı: 420.000420.000 (101) + 200.000200.000 (257) = 620.000620.000 TL; Alacak Toplamı: 500.000500.000 (255) + 70.00070.000 (391) + 50.00050.000 (679) = 620.000620.000 TL.
Mizan toplamı üzerindeki etki, unutulan kaydın tek bir tarafının (borç veya alacak) toplamına eşittir.
4
Unutma hatasının finansal etkilerinin analizi
Mizan toplamları 620.000620.000 TL eksik; dönem kârı (679 nolu hesap kaydedilmediği için) 50.00050.000 TL eksik.
Tamamen unutulan bir kayıt mizanı dengede tutsa da mizan ve kâr büyüklüklerini yanlış gösterir.

Anahtar Kavram

Unutma Hatalarının Mizan ve Sonuç Hesapları Üzerindeki Etkisi
Soru 2Soru

İşletme, aktifinde kayıtlı olan bir demirbaşın satışı sonucunda ortaya çıkan ve vadesi 1818 ay olan 300.000300.000 TL tutarındaki senetsiz alacağını, muhasebe kayıtlarına aktarırken '120 Alıcılar' hesabının borcuna kaydetmiştir. Bu hata dönem sonu envanter işlemleri sırasında fark edilmiştir.

Buna göre, söz konusu hesap (isim) hatası ve bu hatanın finansal tablolar üzerindeki etkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıksa da, işletmenin net çalışma sermayesi olması gerekenden 300.000300.000 TL fazla hesaplanır.

Cevap

Hesap ismi hatası mizan borç/alacak eşitliğini bozmaz, ancak 18 ay vadeli bir alacağın dönen varlıklar içindeki 120 nolu hesaba kaydedilmesi dönen varlıkları ve dolayısıyla net çalışma sermayesini olduğundan fazla gösterir.
Soruda belirtilen işlemde tutar doğru tarafa (borç) yazıldığı için mizan toplamları arasında bir fark oluşmaz; bu durum hesap ismi hatasının tipik özelliğidir. Ancak vadesi 1818 ay olan ve ticari olmayan bir alacak '226 Diğer Çeşitli Alacaklar' (Duran Varlık) hesabına kaydedilmesi gerekirken, kısa vadeli ve ticari bir hesap olan '120 Alıcılar' (Dönen Varlık) hesabına kaydedilmiştir. Dönen varlıklar grubunun hatalı şekilde artması, Net Çalışma Sermayesinin (Do¨nenVarlıklarKısaVadeliYabancıKaynaklarDönen Varlıklar - Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar) de olduğundan 300.000300.000 TL fazla hesaplanmasına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini ve süresini belirleyin.
Duran varlık satışı (ticari olmayan) ve 18 ay vade (uzun vadeli).
Doğru hesabın seçilmesi için işlemin hem konusu hem de vadesi kritiktir.
2
Olması gereken (doğru) muhasebe kaydını analiz edin.
'226 Diğer Çeşitli Alacaklar' hesabının borçlandırılması gerekirdi.
12 aydan uzun vadeli ve ticari olmayan alacaklar 226 nolu hesapta izlenir.
3
Yapılan hatalı kaydı ve seçilen hesabı analiz edin.
'120 Alıcılar' hesabı borçlandırılmıştır. Bu hesap 'Dönen Varlıklar / Ticari Alacaklar' grubundadır.
Hatanın hangi bilanço kalemlerini etkilediğini bulmak için hatalı hesabın grubunu bilmek gerekir.
4
Finansal tablolar üzerindeki etkiyi hesaplayın.
Mizan dengesi bozulmaz (tutar doğru tarafa yazılmıştır). Dönen Varlıklar 300.000300.000 TL fazla, Duran Varlıklar 300.000300.000 TL eksik görünür. Net Çalışma Sermayesi (Do¨nenVarlıklarKVYKDönen Varlıklar - KVYK) bu nedenle 300.000300.000 TL fazla çıkar.
Net çalışma sermayesi dönen varlık tutarına doğrudan bağlıdır.

Anahtar Kavram

Hesap (İsim) Hatası ve Bilanço Sınıflandırması
Soru 3Soru

İşletme, daha önce kredili olarak satın aldığı 25.00025.000 TL tutarındaki ticari malı satıcıya iade etmiş ve bu tutarın ilgili satıcıya olan borcundan düşüldüğü belirtilmiştir. Ancak yapılan incelemede, bu işlemin yevmiye defterine sehven "153 Ticari Mallar" hesabının borcuna, "320 Satıcılar" hesabının alacağına 25.00025.000 TL olarak kaydedildiği tespit edilmiştir.

Buna göre, söz konusu muhasebe hatasının düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 320 SATICILAR Hesabı: 50.00050.000 TL (Borçlu) / 153 TİCARİ MALLAR Hesabı: 50.00050.000 TL (Alacaklı)

Cevap

Düzeltme kaydı, 320 Satıcılar hesabının 50.00050.000 TL borçlandırılması ve 153 Ticari Mallar hesabının 50.00050.000 TL alacaklandırılması şeklinde olmalıdır.
Yapılan hata bir 'taraf hatası' (yön hatası) örneğidir. İşletme mal iade ettiğinde borcu azalmalı (320 Borç) ve stokları azalmalıdır (153 Alacak). Ancak tam tersi yapılmıştır. Bu hatayı düzeltmek için öncelikle yanlış kaydı nötrlemek (sıfırlamak), ardından doğru kaydı oluşturmak gerekir. Bu da her iki hesap için de tutarın iki katı (25.000×2=50.00025.000 \times 2 = 50.000 TL) kadar ters yönlü bir kayıt yapılmasını gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Olması gereken kaydı belirle.
Kredili mal iadesinde borç azalır (320 Borç 25.00025.000) ve varlık azalır (153 Alacak 25.00025.000).
Pasif hesaplardaki azalış borca, aktif hesaplardaki azalış alacağa kaydedilir.
2
Yapılan hatalı kaydı analiz et.
Hatalı olarak 153 Borç 25.00025.000 ve 320 Alacak 25.00025.000 kaydedilmiştir.
Bu bir 'Taraf Hatası'dır; hesaplar doğru olsa da kayıt yönleri yanlıştır.
3
Düzeltme tutarını ve yönünü hesapla.
Hatayı sıfırlamak için 25.00025.000 TL, doğru kaydı oluşturmak için ek 25.00025.000 TL olmak üzere toplam 50.00050.000 TL ters kayıt yapılmalıdır.
Taraf hatalarında bakiyeyi olması gereken yöne çekmek için farkın değil, tutarın iki katının kullanılması gerekir.

Anahtar Kavram

Taraf Hatalarının Düzeltilmesi ve İki Katı Kayıt Kuralı

İpuçları

1
Hesaplar doğru seçilmiş ancak borç ve alacak tarafları karıştırılmıştır (Taraf hatası).
2
Bir hesabın alacağına yazılması gereken tutar borcuna yazılırsa, bakiyeyi doğru tarafa geçirmek için ne kadarlık bir ters kayıt gerekir?

Daha Fazla Pratik

Meblağ hatası (eksik veya fazla yazım) ile taraf hatası arasındaki düzeltme farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru

İşletme, vadesi gelen 20.00020.000 TL tutarındaki banka kredisi anapara borcunu ve 3.0003.000 TL tutarındaki faizini banka hesabından ödemiştir. Muhasebe elemanı, bu işlemi yevmiye defterine kaydederken 23.00023.000 TL tutarındaki banka çıkışını yanlışlıkla "102 Bankalar" hesabının borcuna, kredi anapara ve faiz tutarlarını ise ilgili hesapların alacağına kaydetmiştir. Bu hatanın düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 303 Banka Kredileri 40.00040.000 (B), 780 Finansman Giderleri 6.0006.000 (B) / 102 Bankalar 46.00046.000 (A)

Cevap

Düzeltme kaydında 303 Banka Kredileri hesabı 40.00040.000 TL ve 780 Finansman Giderleri hesabı 6.0006.000 TL borçlandırılırken, 102 Bankalar hesabı 46.00046.000 TL alacaklandırılmalıdır.
Doğru yanıt olan kayıt, tüm hesapların taraf hatasını aynı anda düzeltmektedir. İşletme bankadan ödeme yaptığında '102 Bankalar' hesabının alacaklanması gerekirken borçlandırılmıştır. Bu hesabı 46.00046.000 TL alacaklandırmak, önce hatalı 23.00023.000 TL'lik borç kaydını nötrler, ardından olması gereken 23.00023.000 TL'lik alacak bakiyesini oluşturur. Aynı mantık borçlanması gerekirken alacaklandırılan 303 ve 780 hesapları için de geçerlidir (20.000×2=40.00020.000 \times 2 = 40.000 ve 3.000×2=6.0003.000 \times 2 = 6.000).

Adım Adım Çözüm

1
Hatalı kaydı analiz et
Borç: 102 Bankalar 23.00023.000 / Alacak: 303 Banka Kredileri 20.00020.000, 780 Finansman Giderleri 3.0003.000
Soruda belirtilen yanlış yönlerin tespit edilmesi gerekir.
2
Olması gereken doğru kaydı belirle
Borç: 303 Banka Kredileri 20.00020.000, 780 Finansman Giderleri 3.0003.000 / Alacak: 102 Bankalar 23.00023.000
Banka kredisi ödemesi pasif hesabı azaltır (Borç) ve varlık hesabını azaltır (Alacak).
3
Taraf hatası düzeltme kuralını uygula (2×2 \times tutar)
303 hesabı için 20.000×2=40.00020.000 \times 2 = 40.000, 780 hesabı için 3.000×2=6.0003.000 \times 2 = 6.000, 102 hesabı için 23.000×2=46.00023.000 \times 2 = 46.000
Taraf hatasında, yanlış tarafa yazılan tutarın bir katı hatayı sıfırlar, ikinci katı ise asıl olması gereken kaydı oluşturur.

Anahtar Kavram

Taraf (Yön) Hataları ve İki Katı Tutar Kuralı

Alternatif Yöntem

Hatalı kaydı tamamen ters kayıtla iptal edip (1×1 \times tutar), ardından asıl yapılması gereken kaydı sıfırdan girmek de mümkündür. Ancak bu yöntem iki ayrı yevmiye maddesi gerektirir; seçeneklerdeki 'iki katı' kuralı tek maddede çözüm sunar.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 5Soru

İşletme, personeline nakit olarak ödediği 15.00015.000 TL tutarındaki maaş ödemesini yevmiye defterine sehven iki kez kaydetmiştir. Yapılan bu mükerrer kayıt hatasının genel geçici mizan üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkmaya devam eder.

Cevap

Mükerrer kayıt hatasında hem borç hem de alacak tarafı aynı tutarda iki kez kaydedildiği için mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkmaya devam eder.
Doğru yanıt olan seçenek, mükerrer kayıt hatasının doğasını doğru açıklamaktadır. Muhasebede çift taraflı kayıt sistemi gereği, bir işlemin hem borç hem de alacak tarafı aynı tutarda (15.00015.000 TL) iki kez kaydedildiğinde denklik bozulmaz. Mizan, borç ve alacak taraflarının toplamını karşılaştırdığı için, her iki taraf da aynı ölçüde arttığından eşitlik korunur.

Adım Adım Çözüm

1
Hatalı işlemin yevmiye kaydını analiz edin.
İşletme maaş ödemesi için normalde bir kez yapması gereken borçlu (770 Genel Yönetim Giderleri) ve alacaklı (100 Kasa) kaydını iki kez üst üste yapmıştır.
Mükerrer kayıt hatasının yapısını anlamak için işlemin her iki tarafa da çift yazıldığını görmek gerekir.
2
Çift taraflı kayıt sisteminin denklik üzerindeki etkisini değerlendirin.
Her iki yevmiye kaydı da kendi içinde dengeli olduğu için (Borc\c=AlacakBorç = Alacak), bu kayıtların defter-i kebir hesaplarına aktarılması sonucunda da toplam borç ve toplam alacak eşitliği bozulmaz.
Mizanın temel prensibi olan borç-alacak eşitliğinin korunup korunmadığını belirlemek.
3
Mizan toplamları üzerindeki nihai sonucu belirleyin.
Mizan toplamları, olması gerekenden 15.00015.000 TL daha fazla görünse de, borç ve alacak sütunları birbirine eşit kalır.
Mükerrer kayıtların mizanı denge bakımından etkilemediği, sadece tutar bazında şişirdiği sonucuna ulaşmak.

Anahtar Kavram

Mükerrer (Tekrar) Kayıt Hatası ve Mizan Dengesi İlişkisi

İpuçları

1
İşlemin yevmiye defterine nasıl kaydedildiğini düşünün: Bir borç hesabı, bir alacak hesabı.
2
Eğer aynı dengeli kaydı iki kez yaparsanız, toplam borç ve toplam alacak miktarları nasıl değişir?
3
Mizan, borç ve alacak taraflarının birbirine eşitliğini kontrol eder. Her iki tarafı da aynı tutarda artırmak bu eşitliği bozar mı?

Daha Fazla Pratik

Mükerrer kayıt hatasının mizan denkliğini bozmadığını öğrendikten sonra, 'Unutma Hataları'nın mizan üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 6Soru

Bir işletmenin dönem sonu envanter işlemleri sırasında, aşağıda yer alan mali nitelikli iki farklı işlemin muhasebe kayıtlarının yapılmasının tamamen unutulduğu (yevmiye ve büyük defter kayıtlarının hiç oluşturulmadığı) saptanmıştır:

1. İşletmenin aktifinde kayıtlı demirbaşlar için ayrılması gereken 25.00025.000 TL tutarındaki dönem amortisman payı.
2. İşletmenin kullandığı banka kredisine ilişkin, cari döneme ait olan ancak ödemesi gelecek yıl yapılacak 25.00025.000 TL tutarındaki faiz tahakkuku.

Buna göre, söz konusu unutma hatalarının kümülatif olarak finansal tablolar ve mizan üzerindeki etkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar; ancak dönem net kârı 50.00050.000 TL fazla hesaplanır.

Cevap

Mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkmaya devam eder (denge bozulmaz); ancak unutulan iki gider kalemi nedeniyle dönem net kârı 50.00050.000 TL daha fazla hesaplanır.
Doğru seçenek olan mizan dengesinin bozulmaması ve kârın 50.00050.000 TL fazla hesaplanması ifadesi, unutma hatasının doğasıyla tam uyumludur. Unutma hatası, yevmiye maddesinin hem borç hem de alacak tarafının defterlere hiç işlenmemesi durumudur. Bu durumda mizan toplamları eksik kalsa da birbirine eşitliği devam eder. Ayrıca, amortisman ve faiz tahakkuku birer gider kalemidir; bu giderlerin kaydedilmemesi toplam giderleri düşürür, bu da gelirden düşülen payın azalması sonucu dönem net kârının olduğundan daha yüksek (fazla) görünmesine sebep olur.

Adım Adım Çözüm

1
Unutulan işlemlerin yevmiye kayıtlarını analiz et.
1. Kayıt: 770 Genel Yönetim Giderleri (25.00025.000 TL Borç) / 257 Birikmiş Amortismanlar (25.00025.000 TL Alacak). 2. Kayıt: 780 Finansman Giderleri (25.00025.000 TL Borç) / 381 Gider Tahakkukları (25.00025.000 TL Alacak).
Hatanın finansal tablolardaki etkisini görmek için doğru muhasebe maddelerinin içeriğini bilmek gerekir.
2
Unutma hatasının mizan üzerindeki etkisini değerlendir.
Mizan borç ve alacak toplamları 50.00050.000 TL eksik görünür; ancak Borç = Alacak eşitliği bozulmaz.
Unutma hatalarında borç ve alacak tarafları eşit tutarda eksik kaldığı için mekanik denge (mizan dengesi) korunur.
3
Giderlerin kâr üzerindeki etkisini hesapla.
25.00025.000 TL (Amortisman) + 25.00025.000 TL (Faiz) = 50.00050.000 TL tutarında gider kaydedilmemiştir. Bu durum kârın 50.00050.000 TL fazla görünmesine yol açar.
Dönem net kârı = Gelirler - Giderler formülü gereği, giderlerin az olması kârın artmasına neden olur.
4
Bilanço üzerindeki kümülatif etkiyi kontrol et.
Aktif (Varlıklar) 25.00025.000 TL fazla, Pasif (Borçlar) 25.00025.000 TL eksik, Öz Kaynaklar (Kâr üzerinden) 50.00050.000 TL fazla görünür.
Varlık (+25.000+25.000) = Borç (25.000-25.000) + Öz Kaynak (+50.000+50.000) eşitliği 25.000=25.00025.000 = 25.000 şeklinde sağlanır.

Anahtar Kavram

Unutma hataları, hem borç hem de alacak kaydının tamamen yapılmaması nedeniyle mizan denkliğini bozmayan teknik hatalardır; ancak kârın ve finansal tabloların gerçeği yansıtmasına engel olurlar.

İpuçları

1
Unutma hatası durumunda mizan toplamlarının eşit olup olmayacağını düşünün.
2
Unutulan işlemlerin ikisi de gider kalemidir. Giderler yazılmadığında kâr rakamı nasıl etkilenir?
3
Unutulan kayıtların yevmiye maddelerini kağıt üzerinde yazın ve hem kâr/zarar hesabına hem de bilanço kalemlerine (aktif/pasif) etkisini tek tek toplayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, bir unutulan gider ve bir unutulan gelir (aynı tutarda) üzerinden çözerek 'telafi edici hata' ile arasındaki farkı gözlemleyin.

Alternatif Yöntem

Bilanço denklik denklemi üzerinden gidilebilir: Varlıklar=Yabancı Kaynaklar+O¨z Kaynaklar\text{Varlıklar} = \text{Yabancı Kaynaklar} + \text{Öz Kaynaklar}. İşlemler kaydedilseydi; Varlık 2525 azalacak, Borç 2525 artacak, Kâr (Öz Kaynak) 5050 azalacaktı. Kaydedilmediği için; Varlık 2525 fazla, Borç 2525 eksik, Kâr ise 5050 fazla kalmıştır.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 7Soru

Bir işletmenin muhasebe kayıtları üzerinde yapılan incelemede, bir demirbaş alımı kaydında borç tarafına yanlışlıkla 600600 TL eksik tutar yazıldığı, buna karşılık bir hizmet satışı kaydında da alacak tarafına aynı tutarda (600600 TL) eksik giriş yapıldığı tespit edilmiştir. Kayıtlarda hata olmasına rağmen mizan toplamlarının birbirine eşit çıkmasına neden olan bu durum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Telafi edici (denkleştirici) hatalar

Cevap

Mizan toplamlarının eşitliğini bozmayan, bir hatanın diğer bir hatayı tutar olarak dengelemesi durumu 'Telafi edici (denkleştirici) hatalar' olarak adlandırılır.
Telafi edici (denkleştirici) hatalar, bir kayıtta yapılan noksanlık veya fazlalığın, başka bir kayıtta yapılan aynı tutardaki fazlalık veya noksanlık ile birbirini gidermesi durumudur. Bu tür hatalar mizan toplamlarını aynı oranda etkilediği için borç ve alacak sütunlarının birbirine eşit çıkmasına neden olur ve mizan üzerinden tespit edilemezler.

Adım Adım Çözüm

1
İlk hatanın mizan üzerindeki etkisini belirle.
Borç toplamı 600600 TL eksik görünür.
Borç tarafına eksik kayıt yapılması mizan toplamını aynı tutarda düşürür.
2
İkinci hatanın mizan üzerindeki etkisini belirle.
Alacak toplamı 600600 TL eksik görünür.
Alacak tarafına eksik kayıt yapılması mizan toplamını aynı tutarda düşürür.
3
Hataların mizan dengesi üzerindeki birleşik etkisini analiz et.
Borç ve alacak tarafları eşit miktarda (600600 TL) eksik olduğu için denge korunur.
Karşılıklı noksanlıklar veya fazlalıklar birbirini matematiksel olarak nötrler.

Anahtar Kavram

Telafi edici hatalar, mizan toplamlarının eşitliğini bozmadığı için tespit edilmesi en zor hata türlerinden biridir.

İpuçları

1
Mizanın eşit çıkması, her zaman kayıtların %100 doğru olduğu anlamına gelmez.
2
Soruda iki farklı hatanın (borç ve alacak noksanlığı) birbirini nasıl etkilediğine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Mizan dengesini bozmayan diğer hata türlerini (unutma, mükerrer kayıt, hesap hatası) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 8Soru

İşletme, yönetim faaliyetlerinde kullanılmak üzere aldığı danışmanlık hizmeti karşılığında brüt 50.00050.000 TL tutarında bir ödeme yapmıştır. Bu işlemde %20\%20 KDV hesaplanmış ve %20\%20 gelir vergisi tevkifatı (stopaj) yapıldıktan sonra kalan tutar nakit olarak ödenmiştir. İşletmenin bu finansal olaya ilişkin yevmiye kaydını sehven iki kez gerçekleştirdiği tespit edilmiştir.

Buna göre, söz konusu mükerrer kayıt hatasının işletmenin dönem sonu genel geçici mizanı ve finansal tabloları üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel geçici mizan toplamları 60.00060.000 TL fazla görünürken, bilanço toplamı gerçek durumdan 40.00040.000 TL düşük görünür.

Cevap

Mizan toplamlarının 60.00060.000 TL fazla, bilanço toplamının ise 40.00040.000 TL düşük görünmesi doğrudur.
İşletme brüt 50.00050.000 TL gider ve %20\%20 KDV (10.00010.000 TL) için borç kaydı; %20\%20 stopaj (10.00010.000 TL) ve net nakit çıkışı (50.00050.000 TL) için alacak kaydı yapmıştır. Yevmiye maddesinin toplamı 60.00060.000 TL'dir. Bu kaydın tekrarlanması, mizan toplamlarını 60.00060.000 TL fazla gösterir. Bilançoda ise her kayıt aktifte net 40.00040.000 TL (10.00010.000 KDV girişi - 50.00050.000 Kasa çıkışı) azalış yaratır. Hatayla bu azalış iki kez gerçekleştiği için bilanço toplamı gerçek durumdan 40.00040.000 TL düşük görünür.

Adım Adım Çözüm

1
Doğru yevmiye kaydının içeriğini analiz edin.
Borç tarafı: 770770 Genel Yönetim Giderleri (50.00050.000) ve 191191 İndirilecek KDV (10.00010.000). Alacak tarafı: 360360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (10.00010.000 Stopaj) ve 100100 Kasa (50.00050.000).
Mükerrer kaydın etkisini ölçmek için tek bir kaydın hesaplar üzerindeki etkisini belirlemek gerekir.
2
Yevmiye maddesinin toplam tutarını hesaplayın.
Borç toplamı = Alacak toplamı = 60.00060.000 TL.
Mükerrer kayıt, mizan toplamlarını bu yevmiye maddesinin toplam tutarı kadar artırır.
3
Kaydın bilanço (aktif/pasif) üzerindeki net etkisini hesaplayın.
Aktif Etki: +10.000+10.000 (KDV) - 50.00050.000 (Kasa) = -40.00040.000 TL. Pasif Etki: +10.000+10.000 (Borç) - 50.00050.000 (Gider nedeniyle azalan kâr) = -40.00040.000 TL.
Bilanço toplamındaki sapma, hata ile kaydedilen net varlık değişimine eşittir.
4
Mizan ve bilanço etkilerini birleştirerek değerlendirin.
Mizan toplamı 60.00060.000 TL fazla, Bilanço toplamı 40.00040.000 TL eksik (çünkü net aktif çıkışı tekrarlandı).
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğu bu net tutarlar üzerinden kontrol edilir.

Anahtar Kavram

Mükerrer Kayıt Hatasının Finansal Tablo Analizi

İpuçları

1
Önce işlemin yevmiye kaydını yapın ve borç/alacak toplamının kaç TL olduğuna bakın.
2
Mizan toplamındaki hata payı yevmiye maddesinin toplamına eşittir; bilanço toplamındaki hata payı ise aktifteki net değişime eşittir.
3
Kasa çıkışının 50.000 TL ve KDV girişinin 10.000 TL olduğu bir durumda, aktif toplamının her kayıtta net 40.000 TL azaldığını fark edin.

Daha Fazla Pratik

Mükerrer kayıt hatasının 'Cari Oran' ve 'Asit-Test Oranı' üzerindeki etkilerini analiz eden benzer bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 9Soru

İşletme, bir satıcıya olan 45.00045.000 TL tutarındaki borcu için çek düzenleyerek teslim etmiştir. Ancak bu işlem yevmiye defterine aşağıdaki şekilde kaydedilmiştir:

Hesap Kodu ve AdıBorçAlacak
103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ (-)5.0005.000
320 SATICILAR5.0005.000

Dönem sonunda fark edilen bu hatanın düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 320 SATICILAR 50.00050.000 (B), 103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ 50.00050.000 (A)

Cevap

Satıcılar hesabının 50.00050.000 TL borçlandırıldığı ve Verilen Çekler hesabının 50.00050.000 TL alacaklandırıldığı düzeltme kaydı yapılmalıdır.
İşletme satıcıya olan borcunu çekle ödediğinde, 320 Satıcılar hesabı 45.00045.000 TL borçlandırılmalı ve 103 Verilen Çekler hesabı 45.00045.000 TL alacaklandırılmalıdır. Ancak yapılan kayıtta 320 hesabı 5.0005.000 TL alacaklandırılmış, 103 hesabı ise 5.0005.000 TL borçlandırılmıştır. Bu hem bir taraf hatası hem de meblağ hatasıdır. Yanlış tarafa yazılan 5.0005.000 TL'yi sıfırlamak ve ardından olması gereken 45.00045.000 TL'lik asıl kaydı oluşturmak için toplamda 50.00050.000 TL (5.000+45.0005.000 + 45.000) tutarında bir düzeltme kaydı yapılması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Olması gereken kaydı belirleyin.
320 SATICILAR (B) 45.00045.000, 103 VERİLEN ÇEKLER (A) 45.00045.000.
Borç ödemesi yapıldığında satıcılara borç azalır (Borç kaydı), çek verildiğinde varlık düzenleyici hesap artar (Alacak kaydı).
2
Yapılan yanlış kaydı analiz edin.
320 SATICILAR (A) 5.0005.000, 103 VERİLEN ÇEKLER (B) 5.0005.000.
Hem hesaplar ters tarafa yazılmış (taraf hatası) hem de tutar eksik yazılmıştır (meblağ hatası).
3
Düzeltme tutarını hesaplayın.
5.0005.000 (Yanlış tarafı sıfırlamak için) + 45.00045.000 (Asıl olması gereken bakiye) = 50.00050.000 TL.
Bir hesap borç yerine alacak kaydedilirse, düzeltme için tutarın iki katı veya (Yanlış Tutar + Doğru Tutar) kadar kayıt yapılmalıdır.
4
Düzeltme yevmiye kaydını oluşturun.
320 SATICILAR (B) 50.00050.000, 103 VERİLEN ÇEKLER (A) 50.00050.000.
Bu kayıtla 320 hesabının alacağındaki 5.0005.000 TL temizlenir ve hesabın borç tarafında olması gereken 45.00045.000 TL bakiye oluşur.

Anahtar Kavram

Taraf ve Meblağ Hatasının Birleşik Düzeltilmesi

İpuçları

1
Önce işlemin yevmiye defterinde nasıl görünmesi gerektiğini (olması gereken kayıt) bir kenara not edin.
2
Hesapların yanlış tarafa kaydedildiğini (taraf hatası) fark edin; bir tutar borç yerine alacağa yazılmışsa düzeltme için o tutarın etkisinin iki kez (sıfırlamak ve kaydetmek için) düşünülmesi gerektiğini hatırlayın.
3
Düzeltme tutarı = (Yanlış Tutar + Doğru Tutar) formülünü uygulayarak 5.000+45.000=50.0005.000 + 45.000 = 50.000 TL sonucuna ulaşın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu 'kasa noksanı' kaydının yanlış hesaba veya yanlış tarafa yapılması senaryosu üzerinden çözerek pekiştirme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 10Soru

İşletme, kayıtlı maliyeti 40.00040.000 TL olan bir demirbaşı 45.00045.000 TL + %20\%20 KDV tutarıyla banka aracılığıyla satmıştır. Bu satış işlemine ilişkin muhasebe kaydı yevmiye defterine sehven iki kez (mükerrer) yapılmıştır. Bu hata ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç ve alacak toplamları 54.00054.000 TL fazla görünürken, mizan eşitliği bozulmaz ve dönem net kârı 5.0005.000 TL fazla hesaplanır.

Cevap

Mizanın borç ve alacak toplamlarının 54.00054.000 TL fazla çıkması, mizan eşitliğinin bozulmaması ve kârın 5.0005.000 TL fazla hesaplanması.
Doğru seçenek, mükerrer kaydın mizan ve kâr üzerindeki teknik etkisini eksiksiz açıklamaktadır. Satış işleminin toplam tutarı (45.00045.000 TL satış bedeli + 9.0009.000 TL KDV) 54.00054.000 TL'dir. Bu tutar hem borç hem de alacak tarafına ikişer kez yazıldığından mizan toplamları 54.00054.000 TL fazla çıkar ancak eşitlik bozulmaz. İşlemden doğan kâr (45.00040.000=5.00045.000 - 40.000 = 5.000 TL) iki kez gelir kaydedildiği için kâr rakamı da 5.0005.000 TL fazla hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin doğru yevmiye kaydını ve tutarını belirleme
Satış Tutarı (45.00045.000) + KDV (9.0009.000) = 54.00054.000 TL. Yevmiye maddesi: 102 Bankalar (B) 54.00054.000 / 255 Demirbaşlar (A) 40.00040.000, 391 Hesaplanan KDV (A) 9.0009.000, 679 D.O.G.K. (A) 5.0005.000.
Mizan ve finansal tablo etkisini ölçmek için önce birim işlemin etkisini hesaplamak gerekir.
2
Mükerrer kaydın mizan üzerindeki etkisini analiz etme
Mizanın borç ve alacak toplamları yevmiye maddesi tutarı olan 54.00054.000 TL kadar artar. Her iki taraf da aynı miktarda arttığı için eşitlik (B=AB=A) korunur.
Mükerrer kayıtlar mizan dengesini bozmayan hatalar sınıfındadır.
3
Hatanın net kâr üzerindeki etkisini hesaplama
İşlemden elde edilen 5.0005.000 TL tutarındaki satış kârı (45.00040.00045.000 - 40.000) iki kez kaydedildiği için dönem net kârı 5.0005.000 TL fazla hesaplanmış olur.
Gelir/kâr hesaplarının mükerrer kaydı, öz kaynakları ve dönem sonucunu doğrudan etkiler.

Anahtar Kavram

Mükerrer kayıtların mizan eşitliğini bozmaması ancak hesap bakiyelerini ve toplamlarını şişirmesi.

İpuçları

1
Mükerrer kayıt, bir yevmiye maddesinin aynen tekrar edilmesidir; yevmiye maddesinin borç ve alacak toplamlarının eşit olup olmadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Mükerrer kayıt hatasının 'unutma hatası' ile mizan toplamları ve kâr üzerindeki farklarını karşılaştırın.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 11Soru

İşletme, daha önce veresiye (kredili) olarak sattığı 75.00075.000 TL tutarındaki ticari malın müşteriden iadesini almıştır. Ancak bu işlem yevmiye defterine yanlışlıkla 75.00075.000 TL tutarında yeni bir kredili satış yapılmış gibi kaydedilmiştir.

Buna göre, söz konusu hatanın giderilmesi için yapılması gereken düzeltme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 75.00075.000 (B)
610 SATIŞTAN İADELER 75.00075.000 (B)
120 ALICILAR 150.000150.000 (A)

Cevap

Düzeltme kaydında 600 Yurtiçi Satışlar hesabı 75.00075.000 TL borçlandırılır, 610 Satıştan İadeler hesabı 75.00075.000 TL borçlandırılır ve 120 Alıcılar hesabı 150.000150.000 TL alacaklandırılır.
Düzeltme kaydı hem hatalı işlemi iptal etmeli hem de yapılması gereken asıl işlemi gerçekleştirmelidir. Yanlışlıkla alacaklandırılan 600 Yurtiçi Satışlar hesabı borçlandırılarak iptal edilir (75.00075.000 TL). Asıl işlem olan iadeyi kaydetmek için 610 Satıştan İadeler hesabı borçlandırılır (75.00075.000 TL). 120 Alıcılar hesabı ise yanlış borç kaydını kapatmak için 75.00075.000 TL ve doğru alacak kaydını girmek için 75.00075.000 TL olmak üzere toplam 150.000150.000 TL alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Yanlış yapılan kaydı tespit etme
Borç: 120 ALICILAR (75.00075.000), Alacak: 600 YURTİÇİ SATIŞLAR (75.00075.000)
Hata, mal iadesinin yeni bir satış gibi kaydedilmesinden kaynaklanmaktadır.
2
Olması gereken (doğru) kaydı tespit etme
Borç: 610 SATIŞTAN İADELER (75.00075.000), Alacak: 120 ALICILAR (75.00075.000)
Satıştan iade işleminde gelir tablosunda satış indirimleri artar (borç) ve müşterinin borcu azalır (alacak).
3
Taraf hatasının etkisini hesaplama
120 Alıcılar hesabı düzeltme için 150.000150.000 TL alacaklandırılmalıdır.
Yanlış kayıtta borç tarafa yazılan 75.00075.000 TL'yi iptal etmek için 75.00075.000 TL alacak, üzerine doğru işlem gereği 75.00075.000 TL daha alacak kaydı gerekmektedir (Taraf hatasında rakam iki katına çıkar).
4
Gelir tablosu hesaplarını dengeleme
600 Yurtiçi Satışlar 75.00075.000 (B) ve 610 Satıştan İadeler 75.00075.000 (B)
Hatalı alacak kaydı olan 600 hesabı borçlandırılarak kapatılır; iade indirimi ise 610 hesabın borcuna kaydedilir.

Anahtar Kavram

Taraf hatası (side error) düzeltmelerinde, yanlış yöne kaydedilen tutarın bir katı iptal, bir katı da asıl işlem için olmak üzere toplam iki katı tutarla düzeltme kaydı yapılır.

Alternatif Yöntem

Önce hatalı kaydı ters kayıtla tamamen iptal edip, ardından ikinci bir yevmiye maddesi ile doğru kaydı yapmak da mümkündür. Ancak sınav pratiğinde bu iki işlem birleştirilerek tek bir 'Düzeltme Kaydı' şeklinde sorulur.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 12Soru

Bir işletmenin dönem sonu mizan hazırlıkları sürecinde aşağıdaki teknik hataların yapıldığı tespit edilmiştir:

İşlem / Hata TürüGerçek TutarKaydedilen TutarEtkilenen Hesap ve Taraf
Yevmiye-Defteri Kebir Aktarımı15.80015.800 TL18.50018.500 TLTicari Mallar (Borç)
Defteri Kebir Toplamı43.20043.200 TL42.30042.300 TLBankalar (Borç)
Defteri Kebir-Mizan Aktarımı7.4007.400 TL4.7004.700 TLAlıcılar (Alacak)

Bu bilgilere göre, söz konusu hataların kümülatif etkisi sonucunda düzenlenen genel geçici mizan toplamları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç toplamı, alacak toplamından 4.5004.500 TL fazladır.

Cevap

Hazırlanan genel geçici mizanda borç toplamı, alacak toplamından 4.5004.500 TL fazla çıkacaktır.
Dönem sonu mizanında borç toplamının alacak toplamından 4.5004.500 TL fazla çıkması, yapılan üç hatanın birleşik sonucudur. Ticari Mallar hesabına aktarılan fazla 2.7002.700 TL ile Bankalar hesabındaki eksik 900900 TL borç toplamını net 1.8001.800 TL artırmıştır. Alıcılar hesabının alacak tarafındaki 2.7002.700 TL'lik eksik aktarım ise alacak toplamını düşürmüştür. Bir tarafın yükselip diğerinin düşmesi sonucunda toplam fark 4.5004.500 TL olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Borç taraflı hataların net etkisini hesaplayın.
2.7002.700 TL (Fazla) - 900900 TL (Eksik) = 1.8001.800 TL fazla borç kaydı.
Ticari mallar hesabına 2.7002.700 TL fazla, Bankalar hesabına 900900 TL eksik borç kaydı yapılmıştır.
2
Alacak taraflı hataların etkisini belirleyin.
2.7002.700 TL eksik alacak kaydı.
Alıcılar hesabının alacak tarafındaki 7.4007.400 TL, mizana 4.7004.700 TL olarak aktarıldığı için alacak toplamı 2.7002.700 TL eksik kalmıştır.
3
Mizan borç ve alacak toplamları arasındaki farkı bulun.
1.8001.800 (Borç artışı) - (-2.7002.700 Alacak azalışı) = 4.5004.500 TL fark.
Borç toplamının artması ve alacak toplamının azalması, aradaki farkı her iki yönden de açarak kümülatif bir etki yaratır.

Anahtar Kavram

Nakil ve toplam hataları, mizanın borç ve alacak taraflarını farklı miktarlarda etkilediğinde mizan eşitliği bozulur.

İpuçları

1
Her hatanın mizan üzerindeki borç ve alacak toplamlarını nasıl etkileyeceğini ayrı ayrı yazın.
2
Borç toplamını artıran bir hata ile alacak toplamını azaltan bir hata, mizan farkını (Borç - Alacak) aynı yönde etkiler.
3
Ticari Mallar (+2.700 Borç), Bankalar (-900 Borç) ve Alıcılar (-2.700 Alacak) etkilerini birleştirerek denklemi kurun.

Daha Fazla Pratik

Mizan eşitliğini bozmayan 'Telafi Edici Hatalar' ile mizanı etkileyen 'Nakil Hataları' arasındaki farkları analiz eden soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 13Soru

İşletme, kayıtlı değeri 120.000120.000 TL, birikmiş amortismanı 40.00040.000 TL olan bir demirbaşını 100.000100.000 TL + %20\%20 KDV bedelle banka aracılığıyla satmıştır. Yapılan yevmiye kaydında '257 Birikmiş Amortismanlar (-)' hesabı borçlandırılacağı yerde yanlışlıkla 40.00040.000 TL tutarında alacaklandırılmış; satışla ilgili diğer tüm hesaplar doğru tarafa ve doğru tutarlarla kaydedilmiştir.

Buna göre, söz konusu hatanın mizan toplamları üzerindeki etkisi ve yapılması gereken düzeltme kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan toplamlarında alacak tarafı borç tarafından 80.00080.000 TL fazla çıkar ve düzeltme için '257 Birikmiş Amortismanlar (-)' hesabına 80.00080.000 TL borç kaydı yapılır.

Cevap

Mizan toplamlarında alacak tarafının borç tarafından 80.00080.000 TL fazla çıkması ve düzeltme için '257 Birikmiş Amortismanlar (-)' hesabına 80.00080.000 TL borç kaydı yapılması gerekir.
Muhasebe mantığına göre, bir hesabın borç tarafına yazılması gereken bir meblağ yanlışlıkla alacak tarafına kaydedilirse, bu durum mizan dengesini meblağın iki katı kadar bozar (2×40.000=80.0002 \times 40.000 = 80.000 TL). Alacak tarafı, borç tarafına göre bu tutar kadar fazla görünür. Hatayı düzeltmek için ilgili hesabın doğru tarafına (borç), yanlış kaydedilen tutarın iki katı kadar (80.00080.000 TL) kayıt yapılması gerekir; böylece ilk 40.00040.000 TL hatayı temizler, ikinci 40.00040.000 TL ise yapılması gereken doğru kaydı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Doğru yevmiye kaydının analiz edilmesi
Satış kaydında '257 Birikmiş Amortismanlar (-)' hesabının 40.00040.000 TL borçlandırılması (B) gerekir.
Amortismana tabi bir varlık satıldığında, ilgili birikmiş amortisman hesabı borçlandırılarak kapatılır.
2
Yapılan hatanın etkisinin belirlenmesi
Borç tarafa yazılması gereken 40.00040.000 TL alacak tarafa (A) yazılmıştır.
Bu durum, mizan toplamlarının borç tarafında 40.00040.000 TL eksikliğe, alacak tarafında ise 40.00040.000 TL fazlalığa neden olur.
3
Mizan farkının hesaplanması
Mizan Farkı = 40.00040.000 (Eksik Borç) + 40.00040.000 (Fazla Alacak) = 80.00080.000 TL.
Bir tutarın yanlış tarafa yazılması (taraf hatası), mizan toplamları arasında tutarın iki katı kadar fark yaratır.
4
Düzeltme tutarının belirlenmesi
40.000×2=80.00040.000 \times 2 = 80.000 TL borç kaydı.
Hatanın düzeltilmesi için önce yanlış kaydın etkisini sıfırlayan, sonra doğru kaydı oluşturan 'iki katı kuralı' uygulanır.

Anahtar Kavram

Taraf Hataları ve İki Katı Kuralı

İpuçları

1
Bir tutar borç yerine alacağa yazılırsa mizan nasıl etkilenir? Aradaki farkın kaç kat olduğunu düşünün.
2
Düzeltme kaydında tek katı tutarı (40.00040.000 TL) kullanırsanız sadece hatayı yok etmiş olursunuz, peki ya doğru kayıt?

Daha Fazla Pratik

Farklı hesap türlerinde (aktif/pasif) taraf hatalarının dönem sonu kâr/zarar üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 14Soru

İşletme, ana faaliyet konusu dışında bir nedenle personeline verdiği 25.00025.000 TL tutarındaki borcu "120 Alıcılar" hesabının borcuna, "100 Kasa" hesabının alacağına kaydederek muhasebeleştirmiştir. Bu durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar ancak ilgili dönen varlık gruplarının alt toplamları hatalı görünür.

Cevap

Mizanın borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar ancak ilgili dönen varlık gruplarının alt toplamları hatalı görünür.
İşletmenin personeline verdiği borç ticari bir işlemden kaynaklanmadığı için '135 Personelden Alacaklar' hesabında izlenmelidir. Muhasebecinin bu tutarı '120 Alıcılar' hesabına kaydetmesi bir hesap isim hatasıdır. Hem 120 hem de 135 numaralı hesaplar aktif karakterli olup borç tarafında çalıştıkları için, bu hata mizan toplamlarının eşitliğini bozmaz. Ancak bilançoda 'Ticari Alacaklar' grubunun gerçeğinden fazla, 'Diğer Alacaklar' grubunun ise eksik görünmesine neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz etme
Personel verilen borç 'Ticari Alacak' (120) değil, 'Diğer Alacak' (135) niteliğindedir.
Ana faaliyet konusu dışındaki alacaklar ticari alacaklar grubunda izlenemez.
2
Hatanın türünü belirleme
Tutar ve kayıt yönü doğru, ancak hesap ismi yanlıştır (Hesap İsim Hatası).
Muhasebeci tutarı doğru tarafa (borç) kaydetmiş ancak yanlış başlık kullanmıştır.
3
Mizan üzerindeki etkisini değerlendirme
Mizanın borç ve alacak sütunları toplamı değişmez ve birbirine eşit kalır.
Çift taraflı kayıt sisteminde borç tarafına yazılması gereken tutar miktar olarak doğru girilmiştir.
4
Mali tablolar üzerindeki etkisini değerlendirme
12 Ticari Alacaklar grubu fazla, 13 Diğer Alacaklar grubu eksik görünür.
Hesaplar arası yanlış sınıflandırma bilanço alt gruplarının doğruluğunu bozar.

Anahtar Kavram

Hesap İsim Hataları ve Mizan İlişkisi

İpuçları

1
İşlemin 'ticari' bir alacak olup olmadığını ve kullanılan hesabın bu niteliğe uyup uymadığını düşünün.
2
Bir tutar borç yerine yine borç tarafına (ancak farklı bir hesaba) yazılırsa mizan toplamları bu durumdan etkilenir mi?

Daha Fazla Pratik

Meblağ hatalarının mizan eşitliği üzerindeki etkilerini inceleyen soruları çözerek hata türleri arasındaki farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 15Soru

İşletme, ticari mal satın aldığı bir satıcıya olan 45.00045.000 TL tutarındaki senetsiz borcunu banka kanalıyla ödemiştir. Ancak ilgili yevmiye kaydında yanlışlıkla "102 Bankalar" hesabı borçlandırılmış, "320 Satıcılar" hesabı ise alacaklandırılmıştır. Bu hatalı kaydın düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 320 Satıcılar Hesabı 90.00090.000 (Borçlu) / 102 Bankalar Hesabı 90.00090.000 (Alacaklı)

Cevap

Satıcılar hesabının 90.00090.000 TL borçlandırıldığı ve Bankalar hesabının 90.00090.000 TL alacaklandırıldığı kayıt doğrudur.
Doğru düzeltme kaydı, hatalı kayıttaki borç ve alacak taraflarının yer değiştirilip tutarın iki katına çıkarılmasıyla yapılır. 45.00045.000 TL tutarındaki taraf hatasında, 90.00090.000 TL'lik düzeltme kaydı yapıldığında; bu tutarın ilk yarısı hatalı kaydı iptal eder, ikinci yarısı ise işlemin asıl borç/alacak kaydını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Doğru yapılması gereken kaydı belirle
320 Satıcılar (Borçlu) 45.00045.000 / 102 Bankalar (Alacaklı) 45.00045.000
Borç ödenmesi pasif hesabı azaltır (borç kaydı), bankadan çıkış aktif hesabı azaltır (alacak kaydı).
2
Yapılan hatalı kaydı analiz et
102 Bankalar (Borçlu) 45.00045.000 / 320 Satıcılar (Alacaklı) 45.00045.000
İşlem tam ters taraflara (taraf hatası) kaydedilmiştir.
3
Düzeltme tutarını hesapla
45.000×2=90.00045.000 \times 2 = 90.000 TL
Hatalı kaydın etkisini (ters yöndeki 45.00045.000 TL) yok edip üzerine doğru kaydı (45.00045.000 TL) eklemek için tutar iki katına çıkarılır.
4
Düzeltme yevmiye kaydını oluştur
320 Satıcılar (B) 90.00090.000 / 102 Bankalar (A) 90.00090.000
Bu kayıtla 320 hesabı net 45.00045.000 TL borç bakiyesi (azalış) ve 102 hesabı net 45.00045.000 TL alacak bakiyesi (azalış) vermiş olur.

Anahtar Kavram

Taraf (Yön) Hatalarının Düzeltilmesi

İpuçları

1
Bir hesapta borç yerine alacak kaydı yapıldıysa, bu durumu hem iptal etmek hem de doğru kaydı girmek için ne kadar fark yaratmanız gerektiğini düşünün.
2
Taraf hatası düzeltmelerinde kullanılan matematiksel yöntem, tutarı 2 katı (2x) almaktır.

Daha Fazla Pratik

Büyük defter (T-cetveli) üzerinde hatalı kaydı ve düzeltme kaydını yazarak net bakiyenin doğruluğunu kontrol ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 16Soru

Bir işletmenin yevmiye defteri borç ve alacak toplamları 1.200.0001.200.000 TL'dir. Dönem sonu mizan hazırlıkları sırasında yapılan incelemelerde aşağıdaki teknik hatalar belirlenmiştir:

* Yevmiye defterindeki 12.40012.400 TL'lik bir borç kaydı, büyük deftere aktarılırken 14.20014.200 TL olarak kaydedilmiştir.
* Büyük defterde bir hesabın alacak tarafındaki sayfa toplamı olan 85.00085.000 TL, bir sonraki sayfaya 58.00058.000 TL olarak nakledilmiştir.
* "100 Kasa" hesabının borç sütunundaki rakamlar toplanırken 2.5002.500 TL eksik hesaplama yapılmıştır.

Bu bilgilere göre, düzenlenecek olan mizanda borç ve alacak toplamları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç toplamı, Alacak toplamından 26.30026.300 TL fazladır.

Cevap

Düzenlenecek mizanda Borç toplamı, Alacak toplamından 26.30026.300 TL fazla olacaktır.
Mizanda başlangıçta Borç ve Alacak toplamları 1.200.0001.200.000 TL ile eşittir. Birinci hatada borç tarafı 1.8001.800 TL artmış, üçüncü hatada ise borç tarafı 2.5002.500 TL azalmıştır; bu durumda net borç toplamı 1.199.3001.199.300 TL olur. İkinci hatada alacak tarafı 27.00027.000 TL eksik aktarıldığı için alacak toplamı 1.173.0001.173.000 TL'ye düşer. Aradaki fark 1.199.3001.173.000=26.3001.199.300 - 1.173.000 = 26.300 TL'dir ve Borç tarafı daha büyüktür.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci hata olan aktarma (nakil) hatasının etkisini belirle.
Borç tarafı 1.8001.800 TL fazla (14.20012.400=1.80014.200 - 12.400 = 1.800).
Yevmiyeden büyük deftere tutarın fazla yazılması, o tarafın toplamını artırır.
2
İkinci hata olan sayfa nakil hatasının etkisini belirle.
Alacak tarafı 27.00027.000 TL eksik (85.00058.000=27.00085.000 - 58.000 = 27.000).
Gerçekte var olan bir toplamın sonraki sayfaya daha düşük aktarılması, alacak tarafının toplamını azaltır.
3
Üçüncü hata olan toplam hatasının etkisini belirle.
Borç tarafı 2.5002.500 TL eksik.
Hesap içindeki rakamların toplamının eksik hesaplanması, mizan borç toplamına bu eksikliğin yansımasına neden olur.
4
Borç ve Alacak sütunları üzerindeki net farkı hesapla.
Borç Değişimi: +1.8002.500=700+1.800 - 2.500 = -700 TL; Alacak Değişimi: 27.000-27.000 TL. Fark: 700(27.000)=+26.300-700 - (-27.000) = +26.300 TL.
Başlangıçta eşit olan (1.200.0001.200.000) taraflara hataların etkisi eklendiğinde Borç: 1.199.3001.199.300, Alacak: 1.173.0001.173.000 olur.

Anahtar Kavram

Mizanda teknik hatalar (nakil, aktarma ve toplam) Borç ve Alacak toplamları arasında dengesizliğe yol açar.

İpuçları

1
Her bir hatanın Borç veya Alacak toplamını ne kadar artırdığını veya azalttığını ayrı ayrı tespit edin.
2
Yevmiye toplamı (1.200.0001.200.000) mizan için ideal referanstır. Borç tarafındaki net değişimi (+1.8002.500+1.800 - 2.500) ve Alacak tarafındaki değişimi (27.000-27.000) hesaplayın.
3
Borç toplamı 1.199.3001.199.300 TL ve Alacak toplamı 1.173.0001.173.000 TL çıkacaktır. Aradaki farkı ve hangi tarafın büyük olduğunu bulun.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda hataların birbirini dengeleyip dengelemediğini (telafi edici hatalar) kontrol eden bir senaryo çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 17Soru

Sürekli envanter yöntemini uygulayan bir işletme, maliyeti 60.00060.000 TL olan ticari malları 85.00085.000 TL bedelle veresiye (kredili) olarak satmış; ancak bu işleme ait hem satış hem de maliyet kayıtlarını yevmiye defterine ve büyük deftere aktarmayı tamamen unutmuştur.

Buna göre, söz konusu unutma hatasının genel geçici mizan ve dönem kârı üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit kalır; ancak her iki toplam da 145.000145.000 TL eksik görünür ve dönem kârı 25.00025.000 TL düşük hesaplanır.

Cevap

Mizan borç ve alacak toplamlarının birbirine eşit kalması, ancak toplamların 145.000145.000 TL eksik çıkması ve dönem kârının 25.00025.000 TL düşük hesaplanması doğru ifadedir.
Unutma hatalarında işlem hiç kaydedilmediği için mizan denkliği korunur. Bu soruda sürekli envanter yöntemi kullanıldığı için hem satış geliri (85.00085.000 TL) hem de satış maliyeti (60.00060.000 TL) kaydı unutulmuştur. Toplamda mizan borç ve alacak tarafları 145.000145.000 TL eksik kalırken, gelir tablosuna yansıması gereken 25.00025.000 TL'lik kâr (85.00060.00085.000 - 60.000) kaydedilmediği için dönem kârı da aynı tutarda düşük görünür.

Adım Adım Çözüm

1
Unutulan yevmiye kayıtlarını analiz etme
Satış kaydı: 120 Alıcılar (B) 85.00085.000 / 600 Yurtiçi Satışlar (A) 85.00085.000; Maliyet kaydı: 621 STMM (B) 60.00060.000 / 153 Ticari Mallar (A) 60.00060.000 şeklinde olmalıydı.
Sürekli envanter yönteminde satış anında hem gelir hem de maliyet kaydı yapılır.
2
Mizan denkliği üzerindeki etkiyi belirleme
Kayıtlar tamamen unutulduğu için mizan denkliği (Borc\c=AlacakBorç = Alacak) bozulmaz.
Çift taraflı kayıt sisteminde unutulan her bir işlemin borç ve alacak tutarları birbirine eşit olduğundan, mizan dengesi korunur.
3
Mizan toplamlarındaki değişimi hesaplama
Mizan borç ve alacak toplamları 85.000+60.000=145.00085.000 + 60.000 = 145.000 TL eksik hesaplanır.
Mizan toplamları, defter-i kebire aktarılan tüm borç ve alacak hareketlerinin toplamıdır; aktarılmayan her tutar toplamı eksiltir.
4
Dönem kârı üzerindeki etkiyi analiz etme
Kâr etkisi: 85.00085.000 (Gelir) - 60.00060.000 (Gider) = 25.00025.000 TL (Kâr). Bu tutar kaydedilmediği için dönem kârı 25.00025.000 TL eksik çıkar.
Gelir tablosu hesaplarının (600 ve 621) kaydedilmemesi dönem kârının yanlış hesaplanmasına yol açar.

Anahtar Kavram

Unutma hataları, mizan toplamlarını eksiltmesine rağmen mizan denkliğini bozmayan hatalardır.
Soru 18Soru

İşletme, satıcısından 150.000150.000 TL tutarındaki ticari malı %20\%20 KDV hariç bedelle, karşılığında senet düzenleyerek satın almıştır. Söz konusu satın alma işleminin yevmiye defterine sehven iki kez kaydedildiği ve büyük defter aktarımlarının da bu hatalı kayıtlar üzerinden tamamlandığı tespit edilmiştir. Bu mükerrer kayıt hatasının dönem sonu genel geçici mizanı üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın hem borç hem de alacak toplamları gerçek durumdan 180.000180.000 TL fazla görünür ancak mizan denkliği korunur.

Cevap

Mizanın borç ve alacak toplamları brüt tutar olan 180.000180.000 TL kadar artar ancak mizan denkliği korunur.
Mükerrer kayıt hatalarında ilgili işlemin yevmiye maddesi bütünüyle iki kez yazıldığı için, hem borç tarafındaki hesaplar hem de alacak tarafındaki hesaplar aynı tutarda fazla kaydedilmiş olur. Bu durum mizanın her iki yanındaki toplamların eşit miktarda büyümesine neden olur; dolayısıyla borç ve alacak toplamları birbirine eşit kalmaya devam eder ve mizan denkliği bozulmaz. Sorudaki 150.000150.000 TL + %20\%20 KDV (30.00030.000 TL) işlemi toplamda 180.000180.000 TL'lik bir yevmiye maddesi oluşturur ve mizan toplamları bu tutar kadar fazla görünür.

Adım Adım Çözüm

1
Yevmiye maddesinin toplam tutarını hesaplayınız.
150.000+(150.000×0,20)=180.000150.000 + (150.000 \times 0,20) = 180.000 TL.
Mizana yansıyacak toplam tutarı belirlemek için KDV dahil edilmelidir.
2
Yevmiye kaydının yapısını analiz ediniz.
Borç tarafında 153 Ticari Mallar ve 191 İndirilecek KDV; alacak tarafında 321 Borç Senetleri yer alır.
Kaydın hangi hesapları ve mizan taraflarını etkilediğini anlamak gerekir.
3
Mükerrer kaydın mizan üzerindeki matematiksel etkisini değerlendiriniz.
Hem borç hem alacak tarafı 180.000180.000 TL tutarında bir kez daha kaydedilmiştir.
Hatanın mizan toplamları ve denklik üzerindeki etkisini saptamak için bu analiz kritiktir.

Anahtar Kavram

Mükerrer Kayıt Hatası ve Mizan Denkliği

Daha Fazla Pratik

Mükerrer kayıtların mizan denkliğini bozmaması nedeniyle, bu hatanın tespiti için kullanılan banka mutabakatı veya cari hesap teyidi gibi yöntemleri inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 19Soru

İşletme, daha önce senetli olarak sattığı bir mala karşılık müşterisinden olan 20.00020.000 TL tutarındaki alacağını nakden tahsil etmiştir. Ancak yapılan muhasebe kaydında, "100 Kasa" hesabı borçlandırılırken yanlışlıkla "120 Alıcılar" hesabı alacaklandırılmıştır. Buna göre, söz konusu hesap ismi hatasının düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 ALICILAR hesabının 20.00020.000 TL borçlandırılması, 121 ALACAK SENETLERİ hesabının 20.00020.000 TL alacaklandırılması

Cevap

120 Alıcılar hesabının borçlandırılıp, 121 Alacak Senetleri hesabının alacaklandırıldığı kayıt düzeltmeyi sağlar.
İşletme senetli bir alacağını tahsil ettiğinde '121 Alacak Senetleri' hesabını alacaklandırmalıdır. Ancak '120 Alıcılar' hesabı alacaklandırıldığı için bir hesap ismi hatası yapılmıştır. Bu hatayı düzeltmek için, hatalı olarak alacak tarafına yazılan '120 Alıcılar' hesabı borçlandırılarak bu etki yok edilir ve asıl alacaklandırılması gereken '121 Alacak Senetleri' hesabı alacaklandırılır. '100 Kasa' hesabı doğru borçlandırıldığı için düzeltme kaydında yer almasına gerek yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Hatalı kaydı analiz et
Borç: 100 Kasa / Alacak: 120 Alıcılar
Senetli alacak tahsil edilmesine rağmen yanlışlıkla senetsiz alacak (Alıcılar) hesabı kullanılmıştır.
2
Olması gereken kaydı belirle
Borç: 100 Kasa / Alacak: 121 Alacak Senetleri
Senetli alacakların tahsilinde Alacak Senetleri hesabı alacaklandırılmalıdır.
3
Düzeltme kaydını oluştur
Borç: 120 Alıcılar / Alacak: 121 Alacak Senetleri
Doğru olan Kasa kaydına dokunulmaz. Yanlış alacaklandırılan 120 Alıcılar borçlandırılarak sıfırlanır, yerine 121 Alacak Senetleri alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Hesap ismi hatalarında, sadece yanlış kullanılan hesaplar arasında ters kayıt yapılarak düzeltme sağlanır; doğru kaydedilen hesaplara müdahale edilmez.
Tahmini Süre:45s
Soru 20Soru

İşletme, bir satıcıya olan 15.00015.000 TL tutarındaki borcunu kasadan nakit olarak ödemiştir. Ancak muhasebe görevlisi, bu işlemi yevmiye defterine kaydederken "100 Kasa Hesabı"nın alacağına kayıt yapması gerekirken yanlışlıkla borcuna kayıt yapmıştır. Yapılan bu hatanın düzeltilmesi amacıyla düzenlenen yevmiye kaydında, Kasa hesabına ilişkin yapılacak işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alacak tarafına 30.00030.000 TL kayıt yapılması

Cevap

Hatanın düzeltilmesi için Kasa hesabının alacak tarafına tutarın iki katı olan 30.00030.000 TL kayıt yapılmalıdır.
Doğru yanıt, kasa hesabının alacak tarafına 30.00030.000 TL tutarında kayıt yapılmasını içerir. Muhasebede bir hesap borç yerine alacaklandırıldığında (veya tam tersi), bu durum mizan dengesini bozmasa da hesapların iç dengesini bozar. Düzeltme yaparken sadece asıl tutarı ters tarafa yazmak hesabı sıfırlayacaktır; ancak işlem bir ödeme olduğu için hesabın alacak bakiyesi vermesi gerekir. Bu nedenle hem yanlışı yok etmek hem de doğruyu yazmak için 15.000+15.000=30.00015.000 + 15.000 = 30.000 TL alacak kaydı şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Olması gereken kaydı belirle
Kasa hesabı alacaklı: 15.00015.000 TL
Nakit ödeme yapıldığında Kasa hesabı (aktif hesap) alacaklandırılır.
2
Yapılan hatalı kaydı analiz et
Kasa hesabı borçlu: 15.00015.000 TL
Hata sonucunda hesap ters tarafa kaydedilmiştir.
3
Düzeltme tutarını hesapla
Alacak tarafına 30.00030.000 TL kayıt
Hatalı borç kaydını sıfırlamak için 15.00015.000 TL ve doğru kaydı yansıtmak için 15.00015.000 TL olmak üzere toplam 30.00030.000 TL alacak kaydı gerekir (2×15.0002 \times 15.000).

Anahtar Kavram

Taraf (yön) hatalarının düzeltilmesinde, hatalı tarafın tam tersine işlem tutarının iki katı kadar kayıt yapılarak tek bir yevmiye maddesiyle düzeltme sağlanır.

İpuçları

1
Bir hesabın borç tarafına yanlış kayıt yapıldığında, bu yanlışı gidermek için öncelikle o hesabı alacaklandırmanız gerekir.
2
Unutmayın, sadece yanlışı silmek yetmez, aynı zamanda doğru olan işlemi de kaydetmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir durumu Bankalar hesabı üzerinden çek ödemesi senaryosuyla çözmeyi deneyin.

Alternatif Yöntem

Hatalı kaydı tamamen ters çevirerek iptal edip, ardından yeni ve doğru bir yevmiye kaydı oluşturmak da bir yöntemdir; ancak seçeneklerde en pratik tek adımda düzeltme yöntemi sorulmaktadır.
Tahmini Süre:45s
Sayfa 1 / 9Sonraki