Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi

220 soru

Soru 161Soru

Bir işletme, yurt dışından ticari mal ithal etmek amacıyla bankası aracılığıyla akreditif açtırmıştır. Bu işleme ilişkin olarak banka tarafından işletmenin mevduat hesabından 2.500 TL2.500 \text{ TL} akreditif komisyonu ve 1.000 TL1.000 \text{ TL} haberleşme gideri kesilmiştir. Buna göre, söz konusu banka masraflarının muhasebeleştirilmesinde yapılacak yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: /------------------ / ------------------
159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI 3.500
102 BANKALAR 3.500
/ ------------------ / ------------------

Cevap

159 Verilen Sipariş Avansları hesabının borçlu, 102 Bankalar hesabının alacaklı olduğu kayıt doğrudur.
Dış ticaret işlemlerinde 'Maliyet Esası' ilkesi gereği, bir varlığın iktisap edilmesi için yapılan tüm zorunlu harcamalar o varlığın maliyetine eklenir. Akreditifli ithalatta ise malın siparişinden işletmeye ulaşmasına kadar geçen süreçte katlanılan banka komisyonları, sigorta, nakliye ve gümrük vergileri gibi giderler, malın maliyetini oluşturmak üzere geçici olarak 159 Verilen Sipariş Avansları hesabında toplanır. Ödeme banka mevduatından yapıldığı için 102 Bankalar hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İthalat maliyet unsurlarını belirleme
Komisyon (2.500 TL2.500 \text{ TL}) + Haberleşme Gideri (1.000 TL1.000 \text{ TL}) = 3.500 TL3.500 \text{ TL}
VUK ve muhasebe standartları gereği ithalat masrafları malın maliyetine dahil edilmelidir.
2
Kullanılacak geçici stok hesabını seçme
159 Verilen Sipariş Avansları hesabı borçlandırılır.
Akreditifli ithalatta mal işletmeye girene kadar tüm maliyetler bu ara hesapta toplanır.
3
Ödeme kaynağını kaydetme
102 Bankalar hesabı alacaklandırılır.
Masraflar mevduat hesabından kesildiği için banka varlıklarında azalış gerçekleşmiştir.

Anahtar Kavram

İthalat Maliyetlerinin Aktifleştirilmesi ve 159 Nolu Hesabın Kullanımı

Daha Fazla Pratik

İthalat tamamlandığında 159 nolu hesapta biriken toplam tutarın hangi hesaba devredilmesi gerektiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 162Soru

Bir dış ticaret işletmesi, yurt dışındaki bir ithalatçı tarafından lehine açılan 50.00050.000 USD tutarındaki teyitli akreditife ilişkin bankadan 10.03.202610.03.2026 tarihinde (Kur: 11 USD = 32,0032,00 TL) ihbar almıştır. İşletme, akreditif şartlarına uygun olarak hazırladığı malları 25.03.202625.03.2026 tarihinde (Kur: 11 USD = 33,0033,00 TL) sevk etmiş ve ilgili belgeleri (vesaikleri) tahsil edilmek üzere bankaya teslim etmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin 25.03.202625.03.2026 tarihinde yapması gereken nazım hesap kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 947 Akreditifli Alacaklar Karşılığı 1.600.0001.600.000 / Alacak: 946 Akreditifli Alacaklar 1.600.0001.600.000

Cevap

İşletmenin 25.03.202625.03.2026 tarihinde yapması gereken nazım hesap kaydı, başlangıçtaki tutar olan 1.600.0001.600.000 TL üzerinden '947 Akreditifli Alacaklar Karşılığı' hesabının borçlandırılması ve '946 Akreditifli Alacaklar' hesabının alacaklandırılması şeklindedir.
Akreditifli ihracat işlemlerinde, ihracatçı lehine bir akreditif açıldığında bu durum nazım hesaplarda (bellek hesaplarında) ihbar tarihindeki kur üzerinden izlemeye alınır. Mallar sevk edilip vesaikler bankaya teslim edildiğinde, ihracatçı taahhüdünü yerine getirmiş sayılır ve bu nazım hesap takibine gerek kalmaz. Nazım hesaplar, kur farkı hesaplamasına dahil edilmeden, başlangıçtaki kayıt tutarı olan 1.600.0001.600.000 TL (50.000×32,0050.000 \times 32,00) üzerinden ters kayıtla kapatılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Akreditif ihbar tarihindeki nazım hesap tutarını hesaplayınız.
50.00050.000 USD ×32,00\times 32,00 TL/11 USD = 1.600.0001.600.000 TL
Nazım hesaplar, işlemin izlenmesi amacıyla ihbar tarihindeki değer üzerinden kayda alınır.
2
Sevkiyat ve vesaik teslimi sonrası nazım hesapların durumunu analiz ediniz.
Akreditif şartı yerine getirildiği için nazım hesapların kapatılması gerekir.
Dış ticaret işlemlerinde taahhüt gerçekleştiğinde veya risk sona erdiğinde ilgili nazım hesaplar kapatılır.
3
Kapanış kaydını gerçekleştiriniz.
Borç: 947 / Alacak: 946 (Tutar: 1.600.0001.600.000 TL)
Nazım hesaplar kapatılırken kur değerlemesi yapılmaz; başlangıçta hangi tutarla girildiyse o tutarla ters kayıt yapılarak çıkarılır.

Anahtar Kavram

Akreditifli İhracatta Nazım Hesapların Kapatılması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 163Soru

Erguvan Dış Ticaret İşletmesi, yurt dışındaki bir tedarikçiden ticari mal ithal etmiş ve ithalat sürecine ilişkin aşağıdaki bilgiler kaydedilmiştir:

Harcama KalemiTutar (TL)
Malın Fatura Bedeli800.000800.000
Uluslararası Nakliye (Navlun)40.00040.000
Nakliyat Sigortası15.00015.000
Gümrük Vergisi120.000120.000
Ardiye ve Tahmil-Tahliye Giderleri5.0005.000
İthalat KDV'si (%20\%20)196.000196.000

Verilen bilgilere göre, ithalat işlemleri tamamlanıp mallar işletme deposuna ulaştığında, Tek Düzen Hesap Planı'na göre yapılacak olan stok giriş kaydındaki toplam ithalat maliyeti kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 980.000980.000

Cevap

İthalat maliyeti, malın fatura bedeli ile birlikte depoya girene kadar yapılan nakliye, sigorta, gümrük vergisi ve ardiye gibi tüm giderlerin toplamı olan 980.000980.000 TL'dir.
İthalat maliyeti, ticari malın satın alma bedeline (fatura tutarı), malın işletmeye getirilmesi ve gümrükten çekilmesi için yapılan nakliye, sigorta, gümrük vergisi, ardiye, komisyon gibi tüm harcamaların eklenmesiyle oluşur. Bu senaryoda 800.000+40.000+15.000+120.000+5.000800.000 + 40.000 + 15.000 + 120.000 + 5.000 işleminin sonucu olan 980.000980.000 TL, doğru toplam maliyeti ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
CIF değerinin hesaplanması
800.000800.000 (Fatura) + 40.00040.000 (Nakliye) + 15.00015.000 (Sigorta) = 855.000855.000 TL
Uluslararası ticarette maliyetin temelini mal bedeli, nakliye ve sigorta oluşturur.
2
Millileştirme giderlerinin eklenmesi
855.000855.000 (CIF) + 120.000120.000 (Gümrük Vergisi) + 5.0005.000 (Ardiye) = 980.000980.000 TL
Malların gümrükten çekilmesi için ödenen vergiler ve depolama giderleri maliyetin ayrılmaz bir parçasıdır.
3
KDV analizinin yapılması
İthalat KDV'si (196.000196.000 TL) maliyete dahil edilmez.
KDV, vergi mevzuatı gereği indirilecek bir unsurdur ve varlığın maliyet bedeline eklenmez.

Anahtar Kavram

İthalat maliyetinin oluşumu

İpuçları

1
İthalat maliyetini hesaplarken mallar işletmeye ulaşana kadar yapılan tüm harcamaları düşünün.
2
Ödenen vergilerin hangisinin maliyet, hangisinin indirim konusu olacağını ayırt edin.
3
İthalat KDV'si maliyet değildir, ancak gümrük vergisi maliyetin bir parçasıdır.

Daha Fazla Pratik

Akreditifli ithalat işlemlerinde banka komisyonlarının ve faizlerin maliyet mi yoksa finansman gideri mi olduğuna dair kuralları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 164Soru

İşletme, 1212 Aralık 20252025 tarihinde yurt dışındaki bir müşterisine 15.000 USD15.000 \text{ USD} tutarında ticari mal ihraç etmiş ve faturayı bu tarihte 1 USD=31,20 TL1 \text{ USD} = 31,20 \text{ TL} kuru üzerinden düzenlemiştir. Söz konusu malların fiili ihraç (gümrük beyannamesinin kapanış/intibak) tarihi 2020 Aralık 20252025 olup, bu tarihteki Merkez Bankası döviz alış kuru 1 USD=32,40 TL1 \text{ USD} = 32,40 \text{ TL}'dir. İşletme, alacağını yıl sonuna kadar tahsil edememiştir. 3131 Aralık 20252025 tarihindeki değerleme kuru 1 USD=33,10 TL1 \text{ USD} = 33,10 \text{ TL} olarak belirlenmiştir. Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapacağı dönem sonu değerleme kaydında "646 Kambiyo Kârları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL\text{TL}'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10.500

Cevap

İşletmenin dönem sonu değerlemesi sonucunda kaydetmesi gereken kambiyo kârı 10.500 TL10.500 \text{ TL}'dir.
İhracat işlemlerinde alacağın muhasebe kayıtlarına girdiği tarih, malların gümrük hattını geçtiği fiili ihraç (intibak) tarihidir. Bu soruda intibak tarihindeki kur 32,40 TL32,40 \text{ TL} olduğu için alacak bu bedel üzerinden defterlere kaydedilmiştir. Dönem sonunda ise kur 33,10 TL33,10 \text{ TL}'ye yükseldiği için (33,1032,40)×15.000=10.500 TL(33,10 - 32,40) \times 15.000 = 10.500 \text{ TL} tutarında bir değerleme kârı oluşmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
İhracat işleminin başlangıçtaki kayıt değerinin (intibak kuru) belirlenmesi.
15.000 USD×32,40 TL=486.000 TL15.000 \text{ USD} \times 32,40 \text{ TL} = 486.000 \text{ TL}
Dış ticarette ihracat geliri ve alacak, faturanın kesildiği tarihteki kurdan değil, gümrük beyannamesinin kapandığı fiili ihraç tarihindeki kurdan kaydedilir.
2
Dönem sonu (31.12.202531.12.2025) değerleme tutarının hesaplanması.
15.000 USD×33,10 TL=496.500 TL15.000 \text{ USD} \times 33,10 \text{ TL} = 496.500 \text{ TL}
VUK hükümleri gereği yabancı paralar dönem sonunda Merkez Bankası döviz alış kuru ile değerlenir.
3
Kambiyo kârının hesaplanması.
496.500486.000=10.500 TL496.500 - 486.000 = 10.500 \text{ TL}
Varlık hesaplarındaki kur artışı işletme lehine olduğundan kambiyo kârı olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde hasılatın fiili ihraç tarihinde oluşması ve dönem sonu değerlemesinde intibak kurunun baz alınması.

İpuçları

1
İhracat işlemlerinde hasılatın hangi tarihteki kurla kaydedildiğini hatırlayın.
2
Fatura kuru ile fiili ihraç kuru farklıdır; değerleme yaparken fatura kurunu tamamen göz ardı etmelisiniz.
3
Dönem sonu değerlemesi, dönem sonu kuru ile fiili ihraç kuru arasındaki farkın işlem tutarıyla çarpılmasıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu ithalat borcu (320 Satıcılar) için çözerek kur artışının kambiyo zararına yol açtığı senaryoyu inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 165Soru

İşletme, yurt dışından 50.00050.000 USD tutarında ticari mal ithal etmek amacıyla bankası aracılığıyla akreditif açtırmıştır. İşleme ilişkin detaylar aşağıdadır:

* Akreditif açılış tarihinde %20\%20 oranında nakit teminat (marj) işletmenin ticari mevduat hesabından bankaca tahsil edilmiştir (Kur: 1 USD=32 TL1 \text{ USD} = 32 \text{ TL}).
* Banka, akreditif açılış komisyonu olarak 4.500 TL4.500 \text{ TL} tutarı işletme hesabından çekmiştir.
* Mallara ilişkin belgeler bankaya ulaştığında, banka kalan tutarı satıcıya ödemiş ve işletme hesabından mahsup etmiştir (Kur: 1 USD=34 TL1 \text{ USD} = 34 \text{ TL}).

Buna göre, ithal edilen malların gümrükten çekilmesi (millileştirilmesi) aşamasında "153 Ticari Mallar" hesabına devredilecek olan "159 Verilen Sipariş Avansları" hesabının toplam borç bakiyesi kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.684.500 TL1.684.500 \text{ TL}

Cevap

İthal edilen malların maliyeti, nakit teminat tutarı (320.000 TL320.000 \text{ TL}), banka komisyonu (4.500 TL4.500 \text{ TL}) ve bakiye ödemenin (1.360.000 TL1.360.000 \text{ TL}) toplamı olan 1.684.500 TL1.684.500 \text{ TL} olarak hesaplanır.
İthalat sürecinde 159 Verilen Sipariş Avansları hesabında toplanan tutar, açılış tarihindeki kurla ödenen 10.000 USD10.000 \text{ USD} tutarındaki marj (320.000 TL320.000 \text{ TL}), bankaya ödenen komisyon (4.500 TL4.500 \text{ TL}) ve belgeler ulaştığında güncel kurla ödenen 40.000 USD40.000 \text{ USD} tutarındaki bakiyenin (1.360.000 TL1.360.000 \text{ TL}) toplamıdır. Bu kalemlerin birleşimi olan 1.684.500 TL1.684.500 \text{ TL} malın doğru maliyet bedelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Akreditif açılışında ödenen nakit teminatın hesaplanması
50.000×0,20=10.000 USD×32 TL=320.000 TL50.000 \times 0,20 = 10.000 \text{ USD} \times 32 \text{ TL} = 320.000 \text{ TL}
Akreditif açılışında ödenen marj tutarı, ödeme tarihindeki kur üzerinden 159 hesabına borç kaydedilir.
2
Açılış komisyonunun belirlenmesi
4.500 TL4.500 \text{ TL}
İthalatla ilgili yapılan banka komisyon ve giderleri, malın maliyetine dahil edilmek üzere 159 hesabına kaydedilir.
3
Banka tarafından ödenen bakiye tutarın hesaplanması
50.000×0,80=40.000 USD×34 TL=1.360.000 TL50.000 \times 0,80 = 40.000 \text{ USD} \times 34 \text{ TL} = 1.360.000 \text{ TL}
Kalan bakiye, belgeler bankaya ulaştığı tarihteki kur üzerinden hesaplanarak 159 hesabına borç kaydedilir.
4
Toplam maliyetin (159 hesabı borç bakiyesi) toplanması
320.000+4.500+1.360.000=1.684.500 TL320.000 + 4.500 + 1.360.000 = 1.684.500 \text{ TL}
Tüm maliyet unsurları toplandığında malın millileştirme öncesi toplam maliyetine ulaşılır.

Anahtar Kavram

Akreditifli ithalatta tüm harcamalar (marj, komisyon, bakiye ödeme) malın maliyetine dahil edilmek üzere 159 Verilen Sipariş Avansları hesabında izlenir.

İpuçları

1
Akreditifli ithalatta ödenen nakit teminat bir avanstır ve ödendiği günkü kurla 159 hesabına borç kaydedilir.
2
Kalan bakiye ödenirken kur değişmişse, bu fark malın maliyetine (159 hesabına) yansıtılmalıdır.
3
Toplam maliyet = (Marj ×\times Açılış Kuru) + Komisyon + (Kalan Bakiye ×\times Ödeme Günü Kuru) formülüyle bulunur.

Daha Fazla Pratik

Akreditifli ithalatta malların millileştirilmesi sonrası ortaya çıkan kur farklarının hangi hesaba kaydedileceğini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 166Soru

Eylül Dış Ticaret İşletmesi, 1010 Nisan 20262026 tarihinde ihraç edeceği mallar için yurt dışındaki alıcısından banka aracılığıyla 8.0008.000 ABD Doları tutarında peşin avans almıştır. İşlem tarihindeki kur 11 ABD Doları = 3131 TL olduğuna göre, bu peşin avansın tahsiline ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR 248.000248.000 (Borçlu) / 340 ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI 248.000248.000 (Alacaklı)

Cevap

İşletmenin banka hesabına giren TL tutarı (8.000×31=248.0008.000 \times 31 = 248.000 TL) bankalar hesabına borç, henüz yerine getirilmemiş yükümlülüğü temsil eden avans tutarı ise '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabına alacak kaydedilmelidir.
Peşin ihracat, mal bedelinin malın tesliminden önce tahsil edildiği ödeme şeklidir. Bu durumda işletme nakit girişi sağlar ancak henüz malı teslim etmediği için bir yükümlülük altına girer. Bu yükümlülük '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabında izlenir. İşlem tarihindeki kur olan 3131 TL üzerinden hesaplanan 248.000248.000 TL, banka hesabına giriş ve avans hesabına artış olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
TL karşılığını hesaplayın
8.000 USD×31 TL/USD=248.000 TL8.000 \text{ USD} \times 31 \text{ TL/USD} = 248.000 \text{ TL}
VUK uyarınca muhasebe kayıtları Türk Lirası üzerinden tutulmalıdır.
2
Hesapları belirleyin ve kaydedin
102 Bankalar (Borç), 340 Alınan Sipariş Avansları (Alacak)
Para bankaya girdiği için banka hesabı borçlandırılır; mal gönderilmeden alınan para bir borç/yükümlülük olduğundan avans hesabı alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Peşin İhracat Tahsilat Kaydı

İpuçları

1
Para tahsil edildiğinde hangi aktif hesap borçlandırılır ve bu para henüz teslim edilmemiş bir mal karşılığı ise hangi pasif hesap alacaklandırılır?
2
İhracat henüz gerçekleşmediği için satış gelirini (601) hemen kaydedemezsiniz. Bu tutarı bir 'avans' olarak düşünün.

Daha Fazla Pratik

İhracat fiilen gerçekleştiğinde (Gümrük Beyannamesi kapandığında) avans hesabının nasıl kapatılacağını ve o günkü kur farkının nasıl kaydedileceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 167Soru

Poyraz Dış Ticaret İşletmesi, 55 Nisan 20262026 tarihinde ihraç edeceği mallar için yurt dışındaki alıcıdan banka aracılığıyla 20.00020.000 ABD Doları tutarında peşin avans almıştır. Avansın alındığı tarihte kur 1$=31,50TL1 \$ = 31,50 TL'dir. Mallar, 2020 Nisan 20262026 tarihinde gümrükten geçerek fiilen ihraç edilmiştir ve bu tarihteki kur 1$=32,50TL1 \$ = 32,50 TL olarak gerçekleşmiştir. Buna göre, işletmenin fiili ihraç tarihinde yapacağı muhasebe kaydında '601 Yurtdışı Satışlar' hesabına kaydedilecek tutar kaç TLTL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 650.000

Cevap

İhracat hasılatı olan 601 Yurtdışı Satışlar hesabına 650.000 TL kaydedilmelidir.
İhracat işlemlerinde hasılat (601 Yurtdışı Satışlar), malların fiilen ihraç edildiği tarihteki (Gümrük Çıkış Beyannamesinin kapandığı tarih) Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden hesaplanır. Bu soruda fiili ihraç tarihindeki kur 32,50TL32,50 TL olduğu için hasılat 20.000×32,50=650.000TL20.000 \times 32,50 = 650.000 TL olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Fiili ihraç tarihindeki döviz kurunu belirlemek.
1 $ = 32,50 TL
İhracat hasılatı, faturanın düzenlendiği veya avansın alındığı tarih değil, malların fiilen ihraç edildiği (GÇB kapanış tarihi) kur üzerinden kayda alınır.
2
Döviz tutarı ile fiili ihraç kuru çarpılır.
20.000×32,50=650.000TL20.000 \times 32,50 = 650.000 TL
Yurt dışı satış hasılatının Türk Lirası cinsinden değerini bulmak.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde hasılatın fiili ihraç tarihindeki kur üzerinden muhasebeleştirilmesi esastır.
Tahmini Süre:45s
Soru 168Soru

İşletmenin kasasında 11 USD =32,50= 32,50 TL kuru üzerinden kayıtlara alınmış 10.00010.000 USD tutarında efektif mevcudu bulunmaktadır. İşletme, dönem içinde bu tutarın 6.0006.000 USD'sini bankadaki vadesiz döviz hesabına yatırmıştır. İşlem tarihindeki banka efektif alış kuru 33,0033,00 TL, banka döviz alış kuru ise 33,2033,20 TL'dir.

31.12.202631.12.2026 tarihinde yapılan değerleme işlemlerinde TCMB kurları şu şekildedir:
- Efektif Alış Kuru: 34,0034,00 TL
- Döviz Alış Kuru: 34,5034,50 TL

Buna göre, işletmenin 31.12.202631.12.2026 tarihinde yapacağı değerleme (envanter) kayıtları sonucunda '646 Kambiyo Karları' hesabına alacak kaydedilecek toplam tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 13.80013.800 TL

Cevap

13.80013.800 TL değerindeki tutar, kasa ve banka hesaplarının yıl sonu değerleme farklarının toplamıdır.
Doğru yanıt olan tutar, bankadaki 6.0006.000 USD'nin 33,2033,20 TL'den 34,5034,50 TL'ye yükselmesinden doğan 7.8007.800 TL'lik kar ile kasadaki 4.0004.000 USD'nin 32,5032,50 TL'den 34,0034,00 TL'ye yükselmesinden doğan 6.0006.000 TL'lik karın toplamıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Banka hesabının kayıtlı değerini (defter değeri) hesaplayınız.
6.0006.000 USD ×33,20\times 33,20 TL =199.200= 199.200 TL
Yabancı paralar bankaya yatırıldığında bankanın o günkü döviz alış kuru üzerinden kayda alınır.
2
Banka hesabının yıl sonu değerleme farkını hesaplayınız.
6.0006.000 USD ×(34,5033,20)=7.800\times (34,50 - 33,20) = 7.800 TL
Banka hesaplarındaki yabancı paralar yıl sonunda TCMB döviz alış kuru ile değerlenir.
3
Kasada kalan efektifin yıl sonu değerleme farkını hesaplayınız.
4.0004.000 USD ×(34,0032,50)=6.000\times (34,00 - 32,50) = 6.000 TL
Kasada bulunan nakit yabancı paralar (efektif) yıl sonunda TCMB efektif alış kuru ile değerlenir.
4
Dönem sonu değerleme kayıtlarında '646 Kambiyo Karları' hesabına yazılacak toplam tutarı bulunuz.
7.800+6.000=13.8007.800 + 6.000 = 13.800 TL
Soru sadece envanter (değerleme) kayıtlarında oluşacak karı sormaktadır.

Anahtar Kavram

Efektif (nakit) ve döviz (kaydi) kurları arasındaki fark ve değerleme ilkeleri.
Soru 169Soru

İşletme, bankadaki vadesiz USD hesabında bulunan 25.00025.000 USD tutarındaki mevduatın 10.00010.000 USD'lik kısmını 23.03.202623.03.2026 tarihinde nakit (banknot) olarak çekerek merkez kasasına almıştır. Söz konusu dövizlerin bankadaki kayıtlı değeri 11 USD =33,60= 33,60 TL'dir. İşlem tarihindeki banka kurları ve masraflar şu şekildedir:

- Banka Döviz Alış Kuru: 11 USD =34,10= 34,10 TL
- Banka Efektif Alış Kuru: 11 USD =34,00= 34,00 TL
- Banka Efektif Satış Kuru: 11 USD =34,40= 34,40 TL
- İşlem Komisyonu: Çekilen tutarın TL karşılığı üzerinden (efektif satış kuru esas alınarak) %0,10,1 oranındadır ve banka bu tutarı işletmenin TL hesabından tahsil etmiştir.

Bu bilgilere göre, efektif çekim işlemi sonucunda yapılacak muhasebe kaydı ve hesap tutarları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100 Kasa hesabı 344.000344.000 TL borçlandırılırken, 8.0008.000 TL tutarında kambiyo karı oluşur.

Cevap

İşletmenin kasasına giren efektif mevcudu bankanın efektif satış kuru (34,4034,40 TL) üzerinden 344.000344.000 TL olarak borç kaydedilmeli ve kayıtlı değerle (336.000336.000 TL) arasındaki 8.0008.000 TL fark kambiyo karı olarak alacaklandırılmalıdır.
İşletme bankadaki kaydi dövizini nakit (efektif) haline getirdiğinde, banka açısından bir efektif satışı söz konusu olur. Bu nedenle kasanın borçlandırılacağı tutar 'Banka Efektif Satış Kuru' (34,4034,40 TL) üzerinden 344.000344.000 TL olarak hesaplanır. Bankadaki varlığın çıkışı ise kayıtlı değer (33,6033,60 TL) üzerinden 336.000336.000 TL olarak yapılır. Aradaki 8.0008.000 TL'lik olumlu fark '646 Kambiyo Karları' hesabına alacak kaydedilir. Komisyon ise brüt kar üzerinden düşülmeden ayrı bir gider kalemi olarak muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kasanın (efektif) giriş değerini hesapla
10.000 USD×34,40 TL/USD=344.000 TL10.000 \text{ USD} \times 34,40 \text{ TL/USD} = 344.000 \text{ TL}
Banka, mevduatı nakit paraya çevirirken efektif satış kurunu uygular.
2
Bankadaki (döviz) mevduatın kayıtlı çıkış değerini hesapla
10.000 USD×33,60 TL/USD=336.000 TL10.000 \text{ USD} \times 33,60 \text{ TL/USD} = 336.000 \text{ TL}
Bankadaki varlıklar çıkış anında defter değeri üzerinden kapatılır.
3
Kambiyo karını tespit et
344.000 TL336.000 TL=8.000 TL344.000 \text{ TL} - 336.000 \text{ TL} = 8.000 \text{ TL}
Varlığın değerindeki artış kambiyo karı olarak kaydedilir.
4
Komisyon tutarını hesapla
344.000 TL×0,001=344 TL344.000 \text{ TL} \times 0,001 = 344 \text{ TL}
Banka masrafları işlem tutarı üzerinden hesaplanarak gider yazılır.

Anahtar Kavram

Efektif ve Döviz Kuru Ayrımı

İpuçları

1
Bankadaki kaydi yabancı para ile kasadaki fiziksel yabancı paranın işlem kurları birbirinden farklıdır.
2
Banka bir müşterisine nakit yabancı para verdiğinde aslında efektif satmış olur. Hangi kuru kullanmanız gerektiğini buna göre düşünün.
3
Kasa hesabına giriş tutarı (Efektif Satış Kuru x Miktar) ile Bankalar hesabından çıkış tutarı (Kayıtlı Kur x Miktar) arasındaki fark kambiyo sonucunu verir.

Daha Fazla Pratik

Değerleme döneminde (31.12) kasa mevcudunun 'Efektif Alış Kuru' ile değerlenmesi durumunda oluşacak kur farkı kayıtlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 170Soru

Türkiye'de yerleşik (G) Dış Ticaret A.Ş., transit ticaret rejimi çerçevesinde Çin'deki bir üreticiden 200.000200.000 USD bedelle vadeli olarak satın aldığı güneş panellerini, Türkiye gümrük hattını geçirmeksizin ve millileştirmeksizin doğrudan Kenya'daki bir alıcıya 240.000240.000 USD bedelle vadeli olarak satmıştır. Malların satın alındığı tarihte 11 USD =33= 33 TL, satışın gerçekleştiği tarihte ise 11 USD =35= 35 TL'dir. İşletme, satış işlemi ile ilgili yurt dışındaki alıcı adına faturayı düzenlemiş ve yükleme belgelerini bankaya teslim etmiştir. Bu bilgilere göre, işletmenin satış kaydına ilişkin yapması gereken yevmiye maddesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 ALICILAR 8.400.000 / 601 YURTDIŞI SATIŞLAR 8.400.000

Cevap

120 Alıcılar hesabının borçlandırılması ve 601 Yurtdışı Satışlar hesabının alacaklandırılmasıyla yapılan 8.400.000 TL tutarındaki kayıt doğrudur.
Doğru yevmiye kaydı, satış bedelinin satış tarihindeki kur (3535 TL) üzerinden hesaplanan toplam tutarı olan 8.400.0008.400.000 TL'nin, yurt dışı satışları temsil eden 601 nolu hesaba gelir, 120 nolu hesaba ise alacak olarak kaydedilmesini içerir. Transit ticaret, KDV Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca Türkiye'de yapılan bir teslim sayılmadığından KDV doğmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Satış bedelinin Türk Lirası karşılığını hesapla.
240.000240.000 USD ×35\times 35 TL/USD =8.400.000= 8.400.000 TL
Muhasebe kayıtlarının ulusal para birimiyle yapılması esastır.
2
KDV durumunu analiz et.
KDV hesaplanmaz.
Transit ticarette mal Türkiye gümrük bölgesine girmediği için teslim Türkiye'de gerçekleşmemiş sayılır ve KDV'nin konusuna girmez.
3
İlgili hesapları belirle ve yevmiye kaydını oluştur.
120 ALICILAR (B) / 601 YURTDIŞI SATIŞLAR (A)
Dış ticaret kapsamındaki satışlar 601 nolu hesapta takip edilir.

Anahtar Kavram

Transit ticaret işlemlerinde hasılatın brüt değerle ve KDV hesaplanmadan kaydedilmesi.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaret işlemlerinde dönem sonu değerleme (kur farkı) kayıtlarını ve maliyet hesaplama yöntemlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 171Soru

İmalatçı (S) İşletmesi, 20262026 yılı Mayıs ayında sanayi sicil belgesini haiz bir mükellef olarak, ihraç edilmek kaydıyla bir dış ticaret sermaye şirketine 3.200.0003.200.000 TL tutarında mal teslim etmiştir (KDV oranı %2020). Aynı vergilendirme döneminde işletme, yurt dışındaki bir tedarikçiden 1.400.0001.400.000 TL bedelle satın aldığı malları Türkiye gümrük hattına sokmadan (millileştirmeden) doğrudan başka bir ülkedeki alıcıya 1.750.0001.750.000 TL bedelle satmıştır.

Buna göre işletmenin ihraç kayıtlı mal teslimine ilişkin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 ALICILAR 3.200.0003.200.000 / 192 DİĞER KDV 640.000640.000 (Borçlu); 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 3.200.0003.200.000 / 392 DİĞER KDV 640.000640.000 (Alacaklı)

Cevap

İhraç kayıtlı teslim tutarı olan 3.200.0003.200.000 TL alıcılar hesabına, %2020 oranındaki 640.000640.000 TL KDV tutarı ise tecil-terkin mekanizması gereği 192 ve 392 nolu hesaplara kaydedilmelidir.
KDV Kanunu'nun 11/1-c maddesine göre imalatçıların ihraç edilmek şartıyla yaptığı teslimlerde KDV tahsil edilmez. Bu işlemde hesaplanan KDV (640.000640.000 TL), vergi dairesi tarafından tecil edilir. Muhasebe standartları gereği bu tutar, imalatçının kayıtlarında '192 Diğer KDV (Tecil Edilebilir KDV)' hesabının borcuna ve '392 Diğer KDV (Tecil Edilen KDV)' hesabının alacağına kaydedilir. Alıcılardan ise sadece mal bedeli olan 3.200.0003.200.000 TL talep edilir.

Adım Adım Çözüm

1
İhraç kayıtlı teslimin KDV tutarını hesapla
3.200.000×0,20=640.0003.200.000 \times 0,20 = 640.000 TL
KDV Kanunu 11/1-c maddesi uyarınca teslim bedeli üzerinden vergi hesaplanması zorunludur.
2
Tecil edilecek KDV için uygun hesapları belirle
192 Diğer KDV (Borç) ve 392 Diğer KDV (Alacak)
Mükellef tarafından tahsil edilmeyen ancak beyan edilen vergi, MSUGT uyarınca bu hesaplarda izlenir.
3
Transit ticaret işlemini değerlendir
KDV hesaplanmaz
Transit ticaret, malların millileştirilmeden satılması olduğundan KDV'nin konusuna girmez; bu nedenle yevmiye kaydında KDV yer almaz.
4
Yevmiye kaydını oluştur
120 ve 192 hesaplar borçlu, 600 ve 392 hesaplar alacaklı
Teslim anında yapılması gereken standart muhasebe kaydı budur.

Anahtar Kavram

İhraç Kayıtlı Teslimlerde Tecil-Terkin Mekanizması
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 172Soru

Bir dış ticaret işletmesi 15.12.202515.12.2025 tarihinde 75.00075.000 USD tutarındaki malı "Vesaik Mukabili" ödeme yöntemiyle ihraç etmiş ve ilgili belgeleri tahsil edilmek üzere bankaya teslim etmiştir. İhracat tarihindeki kur 11 USD = 31,2031,20 TL'dir. İşletmenin dönem sonu envanter işlemlerini yaptığı 31.12.202531.12.2025 tarihinde kur 11 USD = 32,8032,80 TL olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu bedel 25.01.202625.01.2026 tarihinde, kurun 11 USD = 32,4032,40 TL olduğu gün banka aracılığıyla tahsil edilmiştir. Banka, tahsil edilen tutar üzerinden %1\%1 komisyon keserek kalan tutarı işletmenin hesabına aktarmıştır.

Buna göre, işletmenin 25.01.202625.01.2026 tarihinde yapacağı tahsilat kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "102 Bankalar" hesabı 2.405.7002.405.700 TL borçlandırılırken "656 Kambiyo Zararları" hesabı 30.00030.000 TL borçlandırılır.

Cevap

"102 Bankalar" hesabı 2.405.7002.405.700 TL borçlandırılırken "656 Kambiyo Zararları" hesabı 30.00030.000 TL borçlandırılır.
Doğru seçenekte belirtilen değerler, 2025 yılı sonunda yapılan değerleme sonrası "120 Alıcılar" hesabının ulaştığı 2.460.0002.460.000 TL'lik (2.340.000+120.0002.340.000 + 120.000) bakiyenin, 32,4032,40 kurundan tahsil edilmesiyle oluşan 30.00030.000 TL'lik kambiyo zararını ve tahsil edilen tutar üzerinden kesilen %1\%1 komisyon sonrası bankaya giren net tutarı (2.405.7002.405.700 TL) doğru yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İhracat tarihindeki muhasebe kaydı ve alacak tutarını belirleyin.
75.000×31,20=2.340.00075.000 \times 31,20 = 2.340.000 TL
İhracat geliri ve alacağı fiili ihraç tarihindeki kur üzerinden kaydedilir.
2
31.12.202531.12.2025 tarihindeki dönem sonu değerleme farkını hesaplayın.
75.000×(32,8031,20)=120.00075.000 \times (32,80 - 31,20) = 120.000 TL (Kambiyo Karı)
Dönem sonundaki kura göre alacak tutarı güncellenir ve fark gelir olarak kaydedilir.
3
25.01.202625.01.2026 tarihindeki tahsilat değerini ve banka komisyonunu hesaplayın.
Tahsilat Değeri: 75.000×32,40=2.430.00075.000 \times 32,40 = 2.430.000 TL; Komisyon: 2.430.000×%1=24.3002.430.000 \times \%1 = 24.300 TL; Bankaya Net Giriş: 2.405.7002.405.700 TL
Banka komisyonu tahsil edilen bedel üzerinden kesilir.
4
Tahsilat anındaki kambiyo zararını (önceki değerlemeye göre) hesaplayın.
75.000×(32,4032,80)=30.00075.000 \times (32,40 - 32,80) = -30.000 TL (Zarar)
Tahsilat tarihindeki kur, son bilanço günündeki kurdan düşük olduğu için kambiyo zararı oluşur.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde alacakların dönem sonunda değerlenmesi ve tahsilat aşamasında oluşan farkların son kayıtlı değer üzerinden hesaplanması.

İpuçları

1
Alacağın 2025 yılı sonundaki değerini bulmak için 31 Aralık kurunu kullanın.
2
2026 yılındaki tahsilat kaydında fark hesaplanırken ihracat kuru değil, 31 Aralık değerleme kuru baz alınmalıdır.
3
Banka komisyonu olan %1'i, fiili tahsilat tutarı olan 2.430.0002.430.000 TL üzerinden hesaplayarak bankaya giren net tutarı bulun.

Daha Fazla Pratik

Akreditifli ihracatta nazım hesapların hangi kurdan kapatılması gerektiğini inceleyin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 173Soru

Yakamoz Dış Ticaret A.Ş., 1010 Aralık 20252025 tarihinde ihraç etmeyi planladığı 80.00080.000 ABD Doları tutarındaki mallar için banka aracılığıyla 30.00030.000 ABD Doları tutarında peşin avans tahsil etmiştir. Şirket, kalan tutarı "mal mukabili" ödeme şekliyle gerçekleştirecektir. İşlemle ilgili tarihler ve TCMB döviz alış kurları aşağıdaki gibidir:

Tarihİşlem / DurumTCMB Döviz Alış Kuru (1 USD)
1010 Aralık 20252025Avansın Tahsil Edilmesi32,4032,40 TL
3131 Aralık 20252025Dönem Sonu Değerleme33,0033,00 TL
1010 Ocak 20262026İhracat Faturasının Düzenlenmesi33,4033,40 TL
1515 Ocak 20262026Malların Gümrük Hattını Geçmesi (İntibak)33,8033,80 TL

Buna göre, işletmenin 1515 Ocak 20262026 tarihinde gerçekleştirdiği ihracat işlemine ilişkin yevmiye kaydında ortaya çıkan kambiyo karı veya zararı tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 24.00024.000 TL Kambiyo Zararı

Cevap

İhracat işleminin gerçekleştiği tarihteki kayıtta 24.00024.000 TL kambiyo zararı oluşmaktadır.
İhracat hasılatı gümrük çıkış (intibak) tarihindeki kur olan 33,8033,80 TL üzerinden hesaplanır (80.000×33,80=2.704.00080.000 \times 33,80 = 2.704.000 TL). 2025 yılında alınan avans, yıl sonunda 33,0033,00 TL üzerinden değerlendiği için 2026 yılındaki kayda bu değerle girer (30.000×33,00=990.00030.000 \times 33,00 = 990.000 TL). İhracat kaydında '120 Alıcılar' hesabı 50.000×33,80=1.690.00050.000 \times 33,80 = 1.690.000 TL borçlandırılırken, '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabı 990.000990.000 TL borçlandırılarak kapatılır. Toplam borç 2.680.0002.680.000 TL iken '601 Yurtdışı Satışlar' 2.704.0002.704.000 TL alacaklandırıldığı için aradaki 24.00024.000 TL'lik fark '656 Kambiyo Zararları' hesabına borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
2025 yılı sonu itibarıyla avans hesabının değerlenmiş bakiyesinin bulunması
30.00030.000 USD ×33,00=990.000\times 33,00 = 990.000 TL
Dış para cinsinden alınan avanslar, dönem sonunda güncel kur üzerinden değerlenerek bilançoda gösterilmelidir.
2
Fiili ihraç tarihindeki (15 Ocak 2026) toplam hasılatın hesaplanması
80.00080.000 USD ×33,80=2.704.000\times 33,80 = 2.704.000 TL
İhracat işlemlerinde hasılat, malların gümrük hattını geçtiği (intibak) tarihteki TCMB döviz alış kuru ile muhasebeleştirilir.
3
Kalan tutar için mal mukabili alacağın hesaplanması
50.00050.000 USD ×33,80=1.690.000\times 33,80 = 1.690.000 TL
Henüz tahsil edilmemiş olan 50.00050.000 dolarlık kısım, intibak tarihindeki kur üzerinden alıcılar hesabına kaydedilir.
4
Yevmiye kaydı dengesinin kurularak kambiyo farkının bulunması
Borç Toplamı (120+340120 + 340) = 1.690.000+990.000=2.680.0001.690.000 + 990.000 = 2.680.000 TL; Alacak (601601) = 2.704.0002.704.000 TL. Fark = 24.00024.000 TL (Borç tarafına)
Hasılat değeri, avans ve alacak toplamından yüksek olduğu için dengeyi sağlamak adına borç tarafına kambiyo zararı yazılır.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde hasılatın intibak tarihi kuruyla kaydı ve kur farklarının dönemsellik esasına göre muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1
İhracat kaydını yaparken 'Yurtdışı Satışlar' hesabının hangi kurdan kaydedilmesi gerektiğini hatırlayın.
2
2025 yılında alınan avansın yıl sonu değerlemesi yapıldığına göre, 2026 başındaki bakiyesinin ne olduğunu hesaplayın.
3
Yevmiye kaydında borç ve alacak tarafını karşılaştırın; hasılat değeri, tahsil edilen avansın defter değeri ve beklenen alacağın toplamından yüksekse aradaki fark borç tarafına yazılır.

Daha Fazla Pratik

İlerleyen tarihte alacak bakiyesi (50.00050.000 USD) tahsil edildiğinde oluşacak kur farkını hesaplayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam farkı parça parça da hesaplayabilirsiniz: Avansın TL değerindeki artış (33,8033,00=0,8033,80 - 33,00 = 0,80 TL) ×30.000\times 30.000 USD = 24.00024.000 TL zarar. Alacak kısmı henüz doğduğu için o günkü kurla kaydedilir ve o anda fark yaratmaz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 174Soru

İmalatçı (M) İşletmesi, sanayi sicil belgesine haiz bir mükellef olarak 20262026 yılı Haziran ayında, bir dış ticaret sermaye şirketine ihraç edilmek şartıyla 2.000.0002.000.000 TL tutarında mal teslim etmiştir. İşletmenin ilgili döneme ait KDV oranı %20\%20 olup, diğer faaliyet verileri şu şekildedir:

- Diğer (Normal) Yurtiçi Satışlar: 500.000500.000 TL
- Dönem İçi İndirilecek KDV: 450.000450.000 TL
- Önceki Dönemden Devreden KDV: Yoktur.

Bu verilere göre, KDV Kanunu'nun 11/1c11/1-c maddesi kapsamında gerçekleştirilen bu işlem sonucunda, işletmenin KDV beyannamesinde ortaya çıkan "Tecil Edilecek KDV" ve "İade Edilecek KDV" tutarları aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tecil Edilecek KDV: 50.00050.000 TL; İade Edilecek KDV: 350.000350.000 TL

Cevap

Tecil Edilecek KDV 50.00050.000 TL ve İade Edilecek KDV 350.000350.000 TL olarak hesaplanan seçenek doğrudur.
Doğru yanıt olan tutarlara ulaşmak için öncelikle işletmenin toplam hesaplanan KDV'si (500.000500.000 TL) bulunur. Bu tutardan indirilecek KDV (450.000450.000 TL) düşüldüğünde işletmenin o ayki ödenecek vergisi 50.00050.000 TL olarak tespit edilir. KDV Kanunu'nun 11/1c11/1-c maddesi gereği, ihraç kayıtlı teslime isabet eden KDV (400.000400.000 TL), ödenecek vergiden büyük olduğu için ödenecek olan 50.00050.000 TL tecil edilir. Aradaki fark olan 350.000350.000 TL ise ihraç gerçekleştiğinde iade edilmek üzere iade edilecek KDV olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam Hesaplanan KDV'nin belirlenmesi
İhraç Kayıtlı: 2.000.000×0,20=400.0002.000.000 \times 0,20 = 400.000 TL; Normal: 500.000×0,20=100.000500.000 \times 0,20 = 100.000 TL; Toplam: 500.000500.000 TL
KDV beyannamesinin ilk aşamasında tüm teslimlere ait hesaplanan KDV unsurları toplanır.
2
Net Ödenecek KDV tutarının (tecil öncesi) hesaplanması
500.000450.000=50.000500.000 - 450.000 = 50.000 TL
İndirilecek KDV, toplam hesaplanan KDV'den mahsup edilerek işletmenin vergi dairesine borcu olup olmadığı belirlenir.
3
Tecil edilecek ve iade edilecek tutarların kıyaslanması
Tecil Edilecek = min(400.000,50.000)=50.000\min(400.000, 50.000) = 50.000 TL; İade Edilecek = 400.00050.000=350.000400.000 - 50.000 = 350.000 TL
Tecil edilecek tutar, ödenecek KDV'yi aşamaz. Kalan ihraç kayıtlı KDV tutarı ise iadeye konu edilir.

Anahtar Kavram

İhraç Kayıtlı Teslimlerde Tecil-Terkin ve İade Sınırı

İpuçları

1
Önce işletmenin normal ve ihraç kayıtlı satışlarını toplayarak toplam Hesaplanan KDV'yi bulun.
2
Toplam Hesaplanan KDV'den İndirilecek KDV'yi çıkarın. Çıkan sonuç pozitifse 'ödenecek KDV', negatifse 'devreden KDV'dir.
3
İhraç kayıtlı satışın KDV'si ile ödenecek KDV'yi kıyaslayın; küçük olan tecil edilir.

Daha Fazla Pratik

İhracatın 3 ay içinde gerçekleşmemesi durumunda gecikme zammı ve vergi zıyaı cezası uygulamalarını içeren soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

KDV Beyannamesi formatını bir tablo üzerinde simüle ederek 'Sonraki Döneme Devreden KDV'nin çıkıp çıkmadığını kontrol etmek, tecil tutarının üst sınırını belirlemek için hızlı bir yoldur.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 175Soru

Vira Dış Ticaret İşletmesi, 2020 Kasım 20252025 tarihinde ihraç etmeyi planladığı 100.000100.000 ABD Doları tutarındaki ticari mallar için 40.00040.000 ABD Doları tutarında peşin avansı banka aracılığıyla tahsil etmiştir. Söz konusu malların tamamı 2525 Aralık 20252025 tarihinde ihraç edilmiş, kalan 60.00060.000 ABD Doları tutarındaki bakiye için "mal mukabili" ödeme şeklinde anlaşılmıştır.

İşlem tarihlerindeki kurlar şu şekildedir:

TarihİşlemKur (11 ABD Doları)
2020 Kasım 20252025Avans Tahsili32,0032,00 TL
2525 Aralık 20252025Fiili İhraç34,0034,00 TL
3131 Aralık 20252025Dönem Sonu35,0035,00 TL

Buna göre, işletmenin 20252025 yılı gelir tablosunda bu işlemlere ilişkin raporlayacağı toplam net kambiyo karı veya zararı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20.00020.000 TL kambiyo zararı

Cevap

İşletmenin 2025 yılı gelir tablosunda raporlayacağı net sonuç 20.00020.000 TL kambiyo zararıdır.
İşlem süreci analiz edildiğinde; peşin alınan avansın ihraç tarihindeki kur artışı nedeniyle işletme 80.00080.000 TL kambiyo zararına uğramıştır (40.000×[34,0032,00]40.000 \times [34,00 - 32,00]). Öte yandan, mal mukabili kalan 60.00060.000 dolarlık alacak, dönem sonunda kurun 34,0034,00'dan 35,0035,00'a çıkmasıyla 60.00060.000 TL değerleme karı sağlamıştır. Bu iki işlemin net sonucu (80.00080.000 TL Zarar + 60.00060.000 TL Kar) gelir tablosuna 20.00020.000 TL net zarar olarak yansır.

Adım Adım Çözüm

1
Avans tahsil kaydının hesaplanması
40.000×32,00=1.280.00040.000 \times 32,00 = 1.280.000 TL
2020 Kasım tarihinde alınan peşin avans, o günün kuru üzerinden 340 Alınan Sipariş Avansları hesabına kaydedilir.
2
İhraç tarihinde satış hasılatının ve kur farkının belirlenmesi
Hasılat: 100.000×34,00=3.400.000100.000 \times 34,00 = 3.400.000 TL; Avans farkı: 40.000×(34,0032,00)=80.00040.000 \times (34,00 - 32,00) = 80.000 TL (Zarar)
İhracat geliri fiili ihraç tarihindeki kurla kaydedilir. Avansın kapatılması sırasında oluşan kur artışı, işletme için bir kambiyo zararı yaratır.
3
Dönem sonu (31.12) mal mukabili alacağın değerlenmesi
60.000×(35,0034,00)=60.00060.000 \times (35,00 - 34,00) = 60.000 TL (Kar)
Mal mukabili kalan 60.00060.000 dolarlık alacak, dönem sonu kuruyla değerlenir; kur arttığı için kambiyo karı oluşur.
4
Net kambiyo sonucunun hesaplanması
80.00080.000 TL (Zarar) - 60.00060.000 TL (Kar) = 20.00020.000 TL Net Zarar
Gelir tablosundaki net etkiyi bulmak için dönem içindeki tüm kur farkı kalemleri birleştirilir.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde avans mahsubu ve mal mukabili alacakların değerleme esasları

İpuçları

1
İşlemi iki aşamaya bölün: İhraç tarihindeki avans mahsubu ve dönem sonu alacak değerlemesi.
2
Avans mahsubunda; aldığınız TL (32,0032,00) ile faturayı kestiğiniz kur (34,0034,00) arasındaki farkın bir maliyet/zarar olup olmadığını değerlendirin.
3
İhraç tarihinde 120120 Alıcılar hesabına giren 60.00060.000 doların, yıl sonunda 35,0035,00 TL'den değerlenmesi gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

İhracat bedelinin sonraki yıl tahsil edildiği ve kurun düştüğü bir senaryoyu çözerek kambiyo farkı uygulamalarını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 176Soru

(M) Tekstil A.Ş., Mart 2026 tarihinde bir dış ticaret sermaye şirketine ihraç edilmek kaydıyla 3.000.0003.000.000 TL tutarında kumaş teslim etmiştir. Aynı dönemde işletmenin yurt içi satışları 1.000.0001.000.000 TL olarak gerçekleşmiştir (KDV oranı %20\%20’dir). İşletmenin bu döneme ait indirilecek KDV ve önceki dönemden devreden KDV toplamı 500.000500.000 TL'dir. Başka bir işlem bulunmadığına göre, işletmenin ilgili ay KDV beyannamesinde "Tecil Edilecek KDV" ve "İade Edilecek KDV" tutarları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 300.000300.000 TL ve 300.000300.000 TL

Cevap

Tecil edilecek KDV tutarı 300.000300.000 TL, iade edilecek KDV tutarı ise 300.000300.000 TL olarak belirlenmelidir.
İhraç kayıtlı teslimlerde, malın teslim edildiği dönemde hesaplanan KDV tahsil edilmez. Beyannamede, ihraç kayıtlı teslime ait KDV (600.000600.000 TL), dönem sonu KDV hesaplamasında (Ödenecek KDV bulunması halinde) bu tutarın ödenecek vergiye isabet eden kısmı tecil edilir. Bu örnekte ödenecek vergi 300.000300.000 TL çıktığı için bu tutar tecil edilir. İhraç kayıtlı teslime ait olup tecil edilemeyen 300.000300.000 TL (600.000300.000600.000 - 300.000) ise iade edilecek KDV olarak beyan edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam hesaplanan KDV tutarlarını belirle.
İhraç kayıtlı teslim KDV: 3.000.000×0,20=600.0003.000.000 \times 0,20 = 600.000 TL. Yurt içi satış KDV: 1.000.000×0,20=200.0001.000.000 \times 0,20 = 200.000 TL. Toplam: 800.000800.000 TL.
Tecil-terkin uygulaması için dönem içindeki tüm satışların toplam KDV'sinin bilinmesi gerekir.
2
Tecil edilecek (ödenecek) vergi tutarını hesapla.
Toplam Hesaplanan KDV (800.000800.000 TL) - Toplam İndirim (500.000500.000 TL) = Ödenecek KDV (300.000300.000 TL).
İhraç kayıtlı teslimlerde tecil edilecek tutar, o dönem beyannamesinde çıkan ödenecek vergi ile sınırlıdır.
3
Tecil ve İade ayrımını yap.
Tecil edilecek tutar: min(600.000,300.000)=300.000\min(600.000, 300.000) = 300.000 TL. İade edilecek tutar: 600.000300.000=300.000600.000 - 300.000 = 300.000 TL.
İhraç kayıtlı teslime isabet eden KDV'nin ödenecek vergiyi aşan kısmı mükellefe iade edilir.

Anahtar Kavram

İhraç Kayıtlı Teslimlerde Tecil-Terkin ve İade Sınırı
Soru 177Soru

Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu uyarınca gerçekleştirilen mal ihracatı işlemleri 'tam istisna' kapsamında yer almaktadır. Buna göre, ihracatçı bir işletmenin yurt dışındaki müşterisine yaptığı satış işlemi ve bu malın temini sırasında ödediği KDV ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İhracat satışında KDV hesaplanmaz; malın alımı veya üretimi sırasında ödenen KDV ise indirim konusu yapılır ve indirilemeyen kısım iade olarak talep edilebilir.

Cevap

İhracat satışında KDV hesaplanmaması ve alışlarda ödenen KDV'nin indirim veya iade yoluyla geri alınabilmesidir.
Mal ihracatı bir 'tam istisna' işlemidir. Tam istisnanın iki temel sonucu vardır: Birincisi, satış faturasında KDV hesaplanmaz (istisna). İkincisi, bu satış için daha önce ödenen KDV'ler indirim yoluyla mahsup edilir veya iade olarak geri alınır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin KDV Kanunu'ndaki yerini belirle
Mal ihracatı KDV Kanunu Madde 11 uyarınca 'Tam İstisna' kapsamındadır.
Dış ticaretin uluslararası rekabet gücünü artırmak için ihraç malları üzerindeki yerel vergi yükünün tamamen kaldırılması hedeflenir.
2
Satış aşamasını değerlendir
Yurt dışındaki müşteriye düzenlenen faturada KDV hesaplanmaz (00 KDV).
KDV'de 'varış ülkesinde vergilendirme' ilkesi gereği, ihraç edilen mallar ihracatçı ülkede vergiden arındırılır.
3
Alış/Üretim aşamasını değerlendir
Malın bünyesine giren (tedarikçiye ödenen) KDV indirim konusu yapılır; ödenecek KDV çıkmaması durumunda ise nakden veya mahsuben iade alınır.
Tam istisnanın temel özelliği, yüklenilen vergilerin işletme üzerinde bir maliyet yükü olarak kalmamasını sağlamaktır.

Anahtar Kavram

Tam İstisna

İpuçları

1
İhracat işlemlerinde faturada KDV yer alıp almayacağını ve ödenen KDV'lerin geri alınıp alınamayacağını (tam istisna farkı) düşünün.
2
'Tam İstisna' kavramı, işletmenin ihraç edilen mal üzerindeki tüm KDV yükünden arındırılması anlamına gelir.

Daha Fazla Pratik

Kısmi istisna ile tam istisna arasındaki farkları ve ihraç kayıtlı satışlardaki tecil-terkin mekanizmasını inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 178Soru

İşletme, 2020 Ekim 20252025 tarihinde yurt dışındaki bir satıcıdan kredili olarak 5.0005.000 İsviçre Frangı (CHF\text{CHF}) tutarında ticari mal ithal etmiştir. İşlem tarihindeki kur 11 CHF=35\text{CHF} = 35 TL\text{TL}'dir. 3131 Aralık 20252025 tarihinde yapılan envanter işlemleri sırasında kurun 11 CHF=38\text{CHF} = 38 TL\text{TL} olduğu tespit edilmiştir. Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken değerleme kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "656 Kambiyo Zararları" hesabı, 15.00015.000 TL\text{TL}

Cevap

Dönem sonunda "656 Kambiyo Zararları" hesabı 15.00015.000 TL tutarında borçlandırılmalıdır.
İşletmenin yabancı para cinsinden borcu bulunmaktadır. Dönem sonunda kurun yükselmesi (35 TL35 \text{ TL}'den 38 TL38 \text{ TL}'ye), işletmenin borcunun TL bazında artmasına neden olmuştur. Borçtaki bu artış işletme için bir kambiyo zararıdır ve "656 Kambiyo Zararları" hesabı borçlandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlem tarihindeki borç tutarının hesaplanması
5.000×35=175.0005.000 \times 35 = 175.000 TL\text{TL}
Borcun başlangıçtaki TL değerini belirlemek için.
2
Dönem sonu tarihindeki borç tutarının hesaplanması
5.000×38=190.0005.000 \times 38 = 190.000 TL\text{TL}
Güncel kura göre borcun TL karşılığını bulmak için.
3
Kur farkının tespit edilmesi
190.000175.000=15.000190.000 - 175.000 = 15.000 TL\text{TL} (Artış)
Oluşan değer farkını hesaplamak için.
4
Muhasebe kaydının yönünün belirlenmesi
Borç: 656 Kambiyo Zararları, Alacak: 320 Satıcılar
Dövizli borcun artması işletme için gider (zarar) niteliğindedir.

Anahtar Kavram

Dövizli borçlarda dönem sonu kur artışı işletme için kambiyo zararı oluşturur.

İpuçları

1
Borcun mu yoksa alacağın mı değerlendiğine dikkat edin.
2
Dövizli bir borç varken kur artarsa ödeyeceğiniz TL miktarı artar mı azalır mı?
3
Borç miktarındaki artış pasif bir hesabın alacaklandırılmasını ve karşılığında bir gider hesabının borçlandırılmasını gerektirir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu yabancı para birimindeki bir alacak (120 Alıcılar) için çözerek farkı görün.
Tahmini Süre:45s
Soru 179Soru

Sanayi sicil belgesini haiz (A) İmalatçı İşletmesi, 20262026 yılı Nisan ayında bir dış ticaret sermaye şirketine ihraç edilmek kaydıyla 2.000.0002.000.000 TL tutarında mal teslim etmiştir (KDV oranı %20\%20). İşletmenin söz konusu aya ait KDV beyannamesinde yer alan diğer veriler şu şekildedir:

Veri TürüTutar (TL)
Hesaplanan KDV (İhraç kayıtlı teslim hariç)300.000300.000
İndirilecek KDV Toplamı450.000450.000

Buna göre, işletmenin ihraç kayıtlı bu teslimine ilişkin yapacağı muhasebe kaydında "192 Diğer KDV" ve "136 Diğer Çeşitli Alacaklar" hesaplarına kaydedilecek tutarlar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 192 Diğer KDV: 250.000250.000 TL; 136 Diğer Çeşitli Alacaklar: 150.000150.000 TL

Cevap

192 Diğer KDV hesabına 250.000250.000 TL, 136 Diğer Çeşitli Alacaklar hesabına ise 150.000150.000 TL kaydedilmelidir.
KDV Kanunu'nun 11/1-c maddesi uyarınca, ihraç edilmek şartıyla yapılan teslimlerde hesaplanan KDV tahsil edilmez ancak tecil edilir. Tecil edilecek tutar, mükellefin ilgili dönem beyannamesinde ödenecek vergi çıkması halinde bu tutarla sınırlıdır. Bu soruda, ihraç kayıtlı teslim dahil toplam hesaplanan KDV 700.000700.000 TL, indirilecek KDV ise 450.000450.000 TL'dir. Aradaki fark olan 250.000250.000 TL ödenecek vergi çıktığı için bu tutar '192 Diğer KDV' (Tecil Edilebilir KDV) hesabına alınır. İhraç kayıtlı teslimin toplam KDV'si olan 400.000400.000 TL'den tecil edilemeyen 150.000150.000 TL (400.000250.000400.000 - 250.000) ise ihracat gerçekleştikten sonra nakden veya mahsuben iade alınmak üzere '136 Diğer Çeşitli Alacaklar' (İade Edilecek KDV) hesabına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İhraç kayıtlı teslimden doğan hesaplanan KDV'yi belirle.
2.000.000×0,20=400.0002.000.000 \times 0,20 = 400.000 TL
Teslim edilen malın üzerinden yasal oranda KDV hesaplanmalıdır.
2
Dönemin toplam Hesaplanan KDV ve İndirilecek KDV tutarlarını karşılaştırarak ödenecek KDV'yi bul.
(300.000+400.000)450.000=250.000(300.000 + 400.000) - 450.000 = 250.000 TL
İhraç kayıtlı teslim dahil edilerek işletmenin normal şartlarda ödemesi gereken vergi miktarı tespit edilir.
3
Tecil edilecek KDV tutarını belirle.
Tecil tutarı = 250.000250.000 TL
KDV Kanunu Madde 11/1-c uyarınca tecil edilecek tutar, o dönem için tahakkuk eden ödenecek vergiden fazla olamaz.
4
İade edilecek KDV tutarını hesapla.
400.000250.000=150.000400.000 - 250.000 = 150.000 TL
İhraç kayıtlı teslimin KDV'sinden tecil edilemeyen kısım, ihracat gerçekleştiğinde iade alınmak üzere ilgili alacak hesabına kaydedilir.

Anahtar Kavram

İhraç Kayıtlı Teslimlerde Tecil-Terkin ve İade Sınırı

Daha Fazla Pratik

İhracat 3 ay içinde gerçekleşmediğinde gecikme zammı ile birlikte tecil edilen verginin ödenmesi sürecini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 180Soru

Mavi Çınar Dış Ticaret İşletmesi, yurt dışındaki bir tedarikçiden ticari mal ithal etmiştir. İthalat sürecine ilişkin gerçekleşen harcamalar aşağıda tablo halinde sunulmuştur:

Harcama KalemiTutarı
Malın Fatura Bedeli400.000400.000 TL
Nakliye (Navlun) Gideri25.00025.000 TL
Sigorta Gideri10.00010.000 TL
Gümrük Vergisi45.00045.000 TL

Mallar gümrükten çekilerek işletme deposuna alındığında, "153 Ticari Mallar" hesabının borç tarafına kaydedilmesi gereken toplam ithalat maliyeti kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 480.000480.000

Cevap

İthalat maliyeti, malın fatura bedeli ile gümrükten çekilene kadar yapılan tüm zorunlu giderlerin toplamı olan 480.000480.000 TL'dir.
İthalat işlemlerinde malın maliyeti; malın alış (fatura) bedeline, malın işletme stoklarına dahil edilinceye kadar yapılan nakliye, sigorta, gümrük vergisi, ardiye ve komisyon gibi zorunlu tüm giderlerin eklenmesiyle oluşur. Bu soruda 400.000400.000 TL fatura bedeline 25.00025.000 TL nakliye, 10.00010.000 TL sigorta ve 45.00045.000 TL gümrük vergisi eklendiğinde toplam maliyet 480.000480.000 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
İthalat maliyetini oluşturan kalemlerin belirlenmesi
Maliyet = Fatura Bedeli + Nakliye + Sigorta + Gümrük Vergisi
TMS 2 Stoklar standardı ve Tek Düzen Hesap Planı gereği, malların işletme stoklarına girene kadar yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyete eklenmelidir.
2
Verilen tutarların toplanması
400.000+25.000+10.000+45.000=480.000400.000 + 25.000 + 10.000 + 45.000 = 480.000 TL
İthal edilen malın millileştirme aşamasına kadarki toplam maliyet yükünün hesaplanması gerekir.
3
Muhasebe kaydı tutarının tespiti
153 Ticari Mallar Hesabı Borç: 480.000480.000 TL
Mallar depoya alındığında, önceden 159 Verilen Sipariş Avansları hesabında takip edilen maliyet unsurları 153 Ticari Mallar hesabına devredilir.

Anahtar Kavram

İthalat Maliyeti Oluşumu

İpuçları

1
Malın stoklara girene kadar yapılan tüm masrafları düşünün.
2
Fatura bedeli, nakliye, sigorta ve gümrük vergisinin her biri maliyetin bir parçasıdır.
3
Sorudaki tüm kalemleri toplayarak işletmenin ödediği toplam bedeli bulun.

Daha Fazla Pratik

İthalat maliyetine dahil edilen giderlerin ardından, ödenen ancak maliyete eklenmeyen KDV'nin muhasebe kaydını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 9 / 11Sonraki