Examkin

Soru

Zorluk: Ortaİsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Sorumluluğun Doğması

Sınır güvenliğinden sorumlu bir askeri birliğin komutanı, merkezi hükümetin kesin 'ateşkes' talimatına rağmen, şahsi bir kararla komşu ülke topraklarındaki bir yerleşim yerinin bombalanması emrini vermiş ve sivil can kayıplarına yol açmıştır. İlgili devlet, komutanın bu eylemi 'emirleri çiğneyerek' ve 'yetkisini aşarak' (ultraultra viresvires) gerçekleştirdiğini, dolayısıyla eylemin devlete atfedilemeyeceğini savunmaktadır. Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeleri' çerçevesinde, bu eylemin devlete isnat edilebilirliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Komutan bir devlet organı sıfatıyla ve resmi kapasiteyle hareket ettiği için, talimatlara aykırı davranmış veya yetkisini aşmış olsa dahi eylemi devlete isnat edilir.Cevap
  2. B
    Eylem hükümetin kontrolü dışında ve açık talimatlara aykırı gerçekleştiği için, bu durum bir 'şahsi kusur' sayılır ve devletin uluslararası sorumluluğu doğmaz.
  3. C
    Söz konusu askeri birlik devlete karşı bir ayaklanma hareketi içinde olmadığı sürece, ancak hükümetin eylemi sonradan açıkça benimsemesi durumunda isnadiyet gerçekleşir.
  4. D
    Bu tür disiplinsiz eylemler, başarılı olmuş bir ayaklanma hareketinin eylemleriyle aynı statüdedir ve isnadiyet ancak komutanın yeni bir hükümet kurmasıyla mümkündür.
  5. E
    Devlet, komutanın bu eylemini engellemek için 'gerekli özeni' (due diligence) göstermişse, eylem bir 'özel kişi fiili' sayılarak devlete isnat edilmekten çıkar.

Cevap

Komutanın bir devlet organı sıfatıyla ve resmi kapasiteyle hareket etmesi nedeniyle, talimatlara aykırı davranmış veya yetkisini aşmış olsa dahi eyleminin devlete isnat edileceğini belirten seçenek doğrudur.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 7. maddesi, bir devlet organının veya devlet yetkisi kullanmaya yetkili kılınmış bir kişi veya kuruluşun eyleminin, kendi yetkisini aşsa veya talimatlara aykırı olsa bile, o devletin bir fiili olarak kabul edileceğini açıkça düzenler. Senaryoda komutan, askeri birliğin başındaki resmi sıfatıyla bu emri verdiği için yetki aşımı isnadiyeti ortadan kaldırmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Failin hukuki statüsünü belirle.
Fail bir askeri birlik komutanıdır, yani devletin hiyerarşik yapısı içindeki bir 'devlet organı/görevlisi'dir (Madde 4).
Uluslararası sorumlulukta ilk adım eylemin bir devlet organına ait olup olmadığını tespit etmektir.
2
Eylemin hangi kapasiteyle yapıldığını analiz et.
Eylem, komutanın resmi yetkilerini kullanarak (ateş emri vererek) gerçekleştirdiği bir eylemdir.
Özel bir kişinin suç işlemesi ile bir görevlinin yetkisini kullanması arasındaki fark isnadiyet kurallarını değiştirir.
3
Yetki aşımı (ultraultra viresvires) kuralını uygula.
UHK Madde 7 uyarınca, resmi kapasitede hareket eden bir organın yetkisini aşması veya talimatlara aykırı davranması devlete isnadı engellemez.
Devletlerin kendi görevlileri üzerindeki kontrol eksikliğini ileri sürerek sorumluluktan kaçmalarını önlemek temel amaçtır.

Anahtar Kavram

Ultra Vires Eylemlerde Devletin Sorumluluğu
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

İsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Sorumluluğun Doğması

Bu konudan daha fazla soru