Soru

Zorluk: Ortaİsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Sorumluluğun Doğması

Uluslararası hukukta devletin sorumluluğunun doğabilmesi için hukuka aykırı fiilin devlete isnat edilebilir (atıf yapılabilir) olması şarttır. Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHKUHK) 20012001 tarihli "Devletlerin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeleri"nin 88. maddesi, özel şahısların veya grupların eylemlerinin hangi şartla devlete isnat edileceğini düzenlemektedir.

Buna göre, resmi bir devlet organı statüsünde olmayan özel bir grubun gerçekleştirdiği haksız fiilin uluslararası hukuk uyarınca ilgili devlete isnat edilebilmesi için aranan temel kriter aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Eylemin devletin ülkesel sınırları dahilinde gerçekleştirilmiş olması
  2. Grubun eylemi gerçekleştirirken devletin talimatı, yönlendirmesi veya etkin kontrolü altında hareket etmiş olmasıCevap
  3. C
    Devletin söz konusu gruba genel bir finansal ve lojistik destek sağlıyor olması
  4. D
    Grubun eyleminin devletin iç hukukunda suç olarak tanımlanmış olması
  5. E
    Söz konusu grubun devlet tarafından resmen tanınmış bir sivil toplum kuruluşu olması

Cevap

Grubun eylemi gerçekleştirirken devletin talimatı, yönlendirmesi veya etkin kontrolü altında hareket etmiş olması
Uluslararası hukukta özel kişilerin fiilleri ancak devletin o kişiler üzerinde doğrudan bir otorite (talimat, yönlendirme veya etkin kontrol) kurduğu kanıtlanırsa devlete isnat edilir. Bu kural 20012001 tarihli UHKUHK Taslak Maddeleri'nin 88. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İsnadiyet kavramının genel kuralını hatırla.
Genel kural olarak özel kişilerin eylemleri devlete isnat edilmez.
Devlet sadece kendi organlarının ve görevlilerinin fiillerinden sorumludur.
2
UHKUHK Taslak Maddeleri Madde 88'i analiz et.
Özel kişilerin devletin talimatı (instructioninstruction), yönlendirmesi (directiondirection) veya kontrolü (controlcontrol) altında hareket etmesi durumunda istisna oluşur.
Bu durumda özel kişiler devletin bir 'de facto' organı gibi hareket etmiş kabul edilir.
3
Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) içtihatlarındaki 'kontrol' seviyesini belirle.
Nikaragua davasında kabul edilen 'etkin kontrol' (effectiveeffective controlcontrol) kriteri uygulanır.
Genel destek (mali, lojistik) haksız fiilin devlete atfedilmesi için yeterli görülmemektedir.

Anahtar Kavram

Özel Şahısların Eylemlerinin Devlete İsnadı (Madde 8)

İpuçları

1
Özel kişilerin eylemleri normalde devlete ait değildir; bu yüzden devlet ile eylem arasında 'organik' olmayan bir bağ aranır.
2
UHKUHK Madde 88 kapsamında talimat, yönlendirme veya kontrol kelimelerine odaklanın.
3
Uluslararası Adalet Divanı'nın Nikaragua kararında 'genel destek' ile 'etkin kontrol' arasında yaptığı ayrımı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Eski bir isyancı grubun yeni hükümeti kurması durumunda (UHKUHK Madde 1010) sorumluluğun nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla