Uluslararası hukukta bir devletin haksız fiilden sorumlu tutulabilmesi için, söz konusu fiilin hukuken o devlete isnat edilebilir (atıf) olması gerekir. 2001 tarihli Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler' hükümleri dikkate alındığında, fiillerin devlete isnadı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Bir devlet organı veya kamu gücü kullanmaya yetkili kılınmış bir kişi, resmi kapasiteyle hareket ettiği sürece, kendisine verilen yetkiyi aşsa (ultra vires) veya talimatlara aykırı davransa dahi bu fiiller devlete isnat edilir.Cevap
- BMevcut hükümeti devirmeyi hedefleyen ancak isyanı başarısızlıkla sonuçlanan bir ayaklanma hareketinin fiilleri, devletin bu hareketleri önlemek için gerekli özeni gösterip göstermediğine bakılmaksızın her durumda devlete isnat edilir.
- CDevletle hiçbir organik bağı bulunmayan özel şahısların (sivillerin) yabancıların haklarını ihlal eden fiilleri, devletin koruma görevinde bir zafiyeti olmasa bile, fiilin devletin egemenlik alanında gerçekleşmiş olması nedeniyle devlete isnat edilir.
- DBir devlette yönetimi ele geçirerek yeni bir hükümet kurmayı başaran direniş hareketinin, iktidara gelmeden önceki mücadele döneminde gerçekleştirdiği haksız fiiller yeni hükümete (devlete) isnat edilemez.
- EBir devlet organının veya memurunun, resmi görevleriyle hiçbir bağlantısı olmayan ve tamamen özel bir kişi (birey) sıfatıyla gerçekleştirdiği haksız fiiller, kişinin devlet memuru olması nedeniyle devlete isnat edilir.
Cevap
Bir devlet organının veya görevlisinin resmi kapasiteyle hareket ederken yetki aşımında bulunması (ultra vires), bu fiilin devlete isnat edilmesini engellemez.
Doğru yanıt, UHK Taslak Maddeleri'nin 7. maddesinde açıkça düzenlenen kuralı yansıtmaktadır. Bir devlet organı, kendisine verilen talimatlara aykırı hareket etse veya yetki sınırlarını zorlasa bile, eğer bu eylemi 'resmi kapasiteyle' gerçekleştiriyorsa bu durum devlete isnat edilir. Bu ilke, devletlerin memurlarının 'hata yaptığı' veya 'yetkisini aştığı' savunmasıyla sorumluluktan kaçmasını engellemeyi amaçlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Ultra Vires Sorumluluk