Uluslararası sorumluluk hukukunda, bir haksız fiilin devlete isnat edilebilir (atıf yapılabilir) olması sorumluluğun doğması için temel şarttır. Bir devletin sınır koruma görevlisinin, üst makamların 'ateş açılmaması' yönündeki kesin talimatına rağmen bir yabancı ülke vatandaşına ateş ederek ölümüne sebebiyet vermesi (yetki aşımı/ultra vires) ve aynı dönemde ülkede darbe yapmaya çalışan ancak başarısız olan bir isyancı grubun yabancı şirketlere ait tesislere zarar vermesi olayları dikkate alındığında, Birleşmiş Milletler Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (ILC) 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğu' taslak maddeleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Sınır koruma görevlisinin eylemi, yetki aşımı (ultra vires) olsa dahi resmi sıfatla yapıldığı için devlete isnat edilebilir; ancak başarısız olan isyancı grubun eylemleri kural olarak devlete isnat edilemez.Cevap
- BGörevlinin eylemi talimata aykırı olduğu için devlete isnat edilemez; başarısız olan isyancı grubun eylemleri ise devletin vatandaşı oldukları için doğrudan devlete isnat edilir.
- CDevletin bir organı veya görevlisi tarafından gerçekleştirilen haksız fiiller, ancak devlet o eylemleri önceden resmi olarak yetkilendirmişse devlete isnat edilir.
- DÖzel şahısların veya grupların eylemleri, devlet bu eylemleri açıkça benimseyip onaylamasa dahi 'isnad edilebilirlik' ilkesi gereği her zaman devlete atfedilir.
- EAyaklanma hareketlerinin fiilleri, hareket başarılı olup yeni bir hükümet kursa dahi geçmişe dönük olarak devlete isnat edilemez.
Cevap
Sınır koruma görevlisinin resmi sıfatla yaptığı yetki aşımı (ultra vires) eyleminin devlete isnat edilebileceğini, ancak başarısız isyancı grubun eylemlerinin kural olarak isnat edilemeyeceğini belirten ifade doğrudur.
Sınır koruma görevlisinin eylemi, üst makamların talimatına aykırı olsa bile resmi görev kapasitesinde yapıldığı için ILC Madde 7 uyarınca devlete atfedilir. Diğer taraftan, ILC Madde 10'a göre başarısızlıkla sonuçlanan bir ayaklanma hareketinin fiilleri, devletin o hareketi önlemede bir ihmali (due diligence) bulunmadığı sürece devlete isnat edilemez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İsnadiyet (Atıf) Kuralları: Yetki Aşımı ve Ayaklanma Hareketleri
Daha Fazla Pratik
ILC Taslak Maddeleri'nin 11. maddesindeki 'benimseme ve kabul' (Tahran Rehineler Davası örneği) konusunu incelemek faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s