Bir devletin, kendi iç hukukuna göre kamu yetkisinin bazı unsurlarını kullanmaya yetkili kıldığı ancak hiyerarşik olarak devlet teşkilatına dahil olmayan özel bir kuruluşun (örneğin; pasaport kontrolü yapan özel bir güvenlik şirketi veya cezaevi yöneten özel bir firma), bu yetkiyi kullanırken gerçekleştirdiği uluslararası hukuka aykırı eylemlerin devlete isnat edilebilirliği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- AKuruluşun resmi bir devlet organı statüsü bulunmadığı için, gerçekleştirdiği fiiller hiçbir şart altında devlete isnat edilemez.
- Bu kuruluş kamu yetkisini kullanırken hareket ettiği sürece, eylemleri -yetkisini aşmış olsa dahi- devlete isnat edilir.Cevap
- CÖzel kuruluşların fiilleri, ancak devletin bu fiilleri sonradan kendi eylemi olarak açıkça benimsemesi durumunda devlete atfedilebilir.
- DDevletin sorumluluğu doğrudan değil, sadece bu kuruluşu denetlemede gösterdiği ihmal nedeniyle 'gerekli özen' yükümlülüğünün ihlali üzerinden doğar.
- EUluslararası hukukta devletin sorumluluğu sadece yasama, yürütme ve yargı organlarıyla sınırlı olduğundan, bu tür yetki devirleri isnadiyeti ortadan kaldırır.
Cevap
Kamu yetkisini kullanmaya yetkili kılınan kuruluşun bu sıfatla hareket ederken işlediği fiillerin, yetki aşımı olsa bile devlete isnat edileceği seçeneği doğrudur.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 2001 tarihli Taslak Maddeleri'nin 5. maddesi uyarınca, bir devlet organı olmamasına rağmen iç hukuk tarafından kamu yetkisinin bazı unsurlarını kullanmaya yetkili kılınan kişi veya kuruluşların bu sıfatla hareket ederken işledikleri fiiller, devletin uluslararası bir eylemi olarak kabul edilir. Ayrıca 7. madde gereğince, bu kişi veya kuruluşların yetkilerini aşarak veya talimatlara aykırı hareket ederek işledikleri fiiller (ultra vires) de isnadiyet kapsamındadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Kamu Yetkisi Kullanan Kuruluşlar
İpuçları
1
Uluslararası sorumlulukta sadece bakanlıklar veya ordu gibi 'çekirdek' organlar değil, devlet adına işlem yapan diğer yapılar da önemlidir.
2
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 5. ve 7. maddelerini hatırlayın; kamu yetkisi kullanımı ve yetki aşımı kurallarına odaklanın.
3
Eğer bir şirket devletten aldığı kanuni bir yetkiyle (pasaport kontrolü gibi) hareket ediyorsa, o an için artık 'özel bir kişi' gibi değil, devletin bir uzantısı gibi değerlendirilir.
Daha Fazla Pratik
Devletin bir organının başka bir devletin emrine verilmesi (UHK Madde 6) durumundaki isnadiyet kurallarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s