Examkin

Soru

Zorluk: ZorDevletlerin Halefiyeti

Uluslararası sistemde eş zamanlı olarak üç farklı vaka gözlemlenmiştir:
I. Yıllar boyunca yabancı bir gücün sömürgesi konumunda olan 'Koralya', bağımsızlık mücadelesini kazanarak egemen bir devlet olarak ortaya çıkmıştır.
II. 'Valerya' isimli ülkede yaşanan şiddetli bir halk ayaklanması sonucunda monarşik yönetim devrilmiş ve anayasal sistem bütünüyle değiştirilerek yeni bir rejim inşa edilmiştir.
III. 'Sarmatya' Devleti tamamen parçalanarak fiili varlığını yitirmiş ve onun eski toprakları üzerinde 'Veneda' ile 'Alan' adında iki yeni siyasi yapı bağımsızlıklarını ilan etmiştir.

Belirtilen aktörlerin uluslararası yükümlülükleri ve antlaşmalara halefiyeti bağlamında, yerleşik uluslararası hukuk kurallarına göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Valerya'daki rejim değişikliği, devletin uluslararası tüzel kişiliğini kesintiye uğratmadığından mevcut antlaşmalarla bağlılık sürerken; Sarmatya'nın parçalanmasıyla doğan devletlerde kural olarak antlaşmaların 'devamlılığı', Koralya'da ise 'temiz sayfa' ilkesi uygulanır.Cevap
  2. B
    Koralya'nın sömürge döneminden kalan tüm hukuki bağlardan kurtulmasını sağlayan 'temiz sayfa' ilkesi emredici kural (jus cogens) statüsünde olduğundan, komşularıyla olan bölgesel sınır (radisite) antlaşmalarını dahi geçmişe etkili olarak geçersiz kılabilir.
  3. C
    Valerya'da anayasal düzenin yıkılıp yeni bir rejimin kurulması uluslararası hukukta bir devlet halefiyeti olgusu yarattığından, yeni yönetimin selefinin siyasi antlaşmalarını reddetmesi ancak kurucu tanıma teorisi uyarınca mümkündür.
  4. D
    Sarmatya'nın parçalanmasıyla doğan yeni devletler, seleflerinin imzaladığı uluslararası akarsu serbest geçiş rejimlerini, ilgili suların artık kendi mutlak iç suları statüsüne dönüştüğü gerekçesiyle tek taraflı olarak ilga etme hakkına sahiptir.
  5. E
    Hem Sarmatya'nın parçalanmasıyla oluşan devletlerin hem de Valerya'daki yeni yönetimin seleflerine ait dış borçları bütünüyle reddedebilmesi, devlet ve hükümet değişikliklerinin hukuki sorumluluk bağlamında tamamen aynı sonuçları doğurmasının bir neticesidir.

Cevap

Doğru değerlendirme, rejim değişikliğinin devletin hukuki devamlılığını bozmadığını, tam dağılma durumunda antlaşmaların devamlılığının, sömürgeden kurtulan yeni devletlerde ise 'temiz sayfa' ilkesinin geçerli olduğunu belirten ifadedir.
Seçenek, üç farklı vakanın hukuki sonuçlarını uluslararası hukuka tam uygun biçimde özetlemektedir. Valerya'daki devrim yalnızca bir rejim değişikliğidir ve devletin kişiliği (dolayısıyla mevcut antlaşmalarla bağlılığı) devam eder. Sarmatya'nın dağılması klasik devlet halefiyetidir ve halef devletlerin kural olarak antlaşmalara devamlılığı esastır. Koralya ise sömürgeden kurtulan 'yeni bağımsız devlet' kategorisinde olduğundan, diğerlerinden farklı olarak 'temiz sayfa' (selefinin siyasi yükümlülüklerinden muafiyet) kuralından yararlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Koralya'nın uluslararası hukuktaki statüsünü ve halefiyet kuralını belirle.
Sömürgeden kurtularak bağımsız olan yeni devlet statüsündedir. Bu devletler için antlaşmalar hukuku bağlamında 'temiz sayfa' (kural olarak selefinin antlaşmalarıyla bağlı olmama) ilkesi geçerlidir.
Viyana Sözleşmesi ve örf-adet hukuku, yeni bağımsız olan (dekolonizasyon) devletlere siyasi bağımsızlıklarını tam kullanabilmeleri için bu hakkı tanır.
2
Valerya'da yaşanan durumun hukuki niteliğini analiz et.
Bu bir devlet halefiyeti değil, köklü bir hükümet/rejim değişikliğidir. Devletin uluslararası tüzel kişiliği aynen devam eder.
Uluslararası hukukta anayasal düzenin veya yönetimin yasa dışı/devrimci yollarla değişmesi devletin varlığını sonlandırmaz (Devletin Devamlılığı İlkesi).
3
Sarmatya'nın parçalanma durumunu ve buna uygulanacak kuralı tespit et.
Bir devletin tamamen dağılarak yerini yeni devletlere bırakması durumudur. Burada kural olarak selefin antlaşmalarının yeni devletler için geçerliliğini sürdürmesi (devamlılık) esastır.
Uluslararası ilişkilerde istikrarı korumak amacıyla, dağılma/ayrılma yoluyla kurulan yeni devletlerin mevcut antlaşmalarla (özellikle temiz sayfa kapsamı dışında) bağlı kalacağı kabul edilir.
4
Seçeneklerdeki istisnaları (radisite antlaşmalar) ve hukuki gerekçeleri (jus cogens, tanıma vb.) kontrol et.
Temiz sayfa ilkesinin sınır (radisite) antlaşmalarını bozmadığı, rejim değişikliklerinin borç reddi sağlamadığı ve halefiyet ile rejim değişikliğinin farklı olduğu doğrulanmıştır.
Yanlış seçenekler halefiyetin istisnalarını (radisite) veya kavramsal ayrımlarını (devlet vs. hükümet değişikliği) ihlal edecek şekilde kurgulanmıştır.

Anahtar Kavram

Devletlerin Halefiyeti (Devamlılık ve Temiz Sayfa İlkeleri)
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Devletlerin Halefiyeti

Bu konudan daha fazla soru