Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (state succession), bir devletin ülkesi üzerindeki egemenliğinin başka bir devlete geçmesiyle ortaya çıkan hukuki sonuçları düzenlemektedir. Bu süreçte antlaşmaların, borçların ve devlet mallarının akıbeti, halefiyetin türüne (ayrılma, dağılma, birleşme veya yeni bağımsız devlet) göre farklılık göstermektedir.
Buna göre, ve tarihli Viyana Sözleşmeleri ile uluslararası teamül hukuku kuralları çerçevesinde devletlerin halefiyetine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Ülke devri (transfer of territory) durumunda, devredilen bölgeye selef devletin antlaşmaları uygulanmaz hale gelirken halef devletin antlaşmaları uygulanmaya başlar; ancak sınır rejimlerini belirleyen veya 'yerelleşmiş' (radicite) nitelikteki antlaşmalar bu kuralın istisnasını teşkil ederek yürürlükte kalır.Cevap
- BBir devlette meydana gelen radikal rejim değişikliği veya anayasa dışı hükümet değişimi, devletin uluslararası kişiliğini sona erdirdiğinden, yeni yönetim selef dönemin tüm borçlarını 'odious debts' (çirkin borçlar) doktrini gereği reddetme hakkına sahiptir.
- CSömürge yönetiminden kurtularak kurulan 'yeni bağımsız devletler', selef devletin akdettiği siyasi nitelikli olmayan çok taraflı antlaşmaları ve devlet borçlarını, hakkaniyet gereği orantılı olarak devralmakla yükümlüdür.
- DBir devletin dağılması (dissolution) sonucunda ortaya çıkan halef devletler, selef devletin yurt dışındaki taşınmaz malları üzerinde sadece en geniş toprağa veya en yüksek nüfusa sahip olan devletin mülkiyet hakkı olduğunu kabul ederler.
- EAskeri ittifaklar ve dostluk antlaşmaları gibi kişisel (intuitu personae) nitelik taşıyan antlaşmalar, halefiyet türünden bağımsız olarak 'yerelleşmiş antlaşma' statüsünde kabul edilir ve halef devlete kendiliğinden intikal eder.
Cevap
Ülke devri durumunda 'hareketli antlaşma sınırları' ilkesi uygulanır; yani selef devletin antlaşmaları bölge için sona ererken halef devletinkiler başlar, fakat sınır rejimleri gibi yerelleşmiş (radicite) antlaşmalar bu kuralın istisnası olarak kalıcıdır.
Doğru ifade, ülke devri durumunda genel kural olan 'hareketli antlaşma sınırları' (moving treaty frontiers) ilkesini ve bu kuralın en temel istisnası olan 'yerelleşmiş' (radicite) antlaşmaları tam olarak tanımlamaktadır. Buna göre, ayrılan bölgede selef devletin antlaşma yükümlülükleri biterken halef devletinkiler başlar, ancak sınır rejimleri gibi bölgenin fiziki statüsüne bağlı antlaşmalar süreklilik arz eder.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hareketli Antlaşma Sınırları İlkesi ve Radicite Antlaşmalar
Daha Fazla Pratik
Devletlerin halefiyetinde 'tabula rasa' ilkesinin sadece dekolonizasyon süreçleri için mi yoksa ayrılma (secession) durumları için de mi geçerli olduğunu 1978 Sözleşmesi üzerinden inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s