Soru

Zorluk: Ortaİsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Sorumluluğun Doğması

Bir devletin düzenli ordu birliği, üst makamlardan gelen kesin ateşkes talimatına aykırı hareket ederek komşu devletin sınır kasabasındaki bir hastaneyi bombalamıştır. Aynı süreçte, ülkede yönetimi devirmek amacıyla kurulan ancak hükümet güçlerince tamamen bastırılan bir isyan hareketi, yabancı bir ticari işletmenin mülküne zarar vermiştir. Ayrıca, bir grup sivil protestocu devletin müdahale kapasitesinin dışında gelişen ani bir gösteride yabancı bir kültür merkezinin camlarını kırmıştır.

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler" hükümleri dikkate alındığında, bu fiillerin devlete isnat edilebilirliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Ordu birliğinin talimatlara aykırı (ultra vires) fiili devlete isnat edilirken, bastırılan isyan hareketinin ve sivil protestocuların fiilleri devlete isnat edilemez.Cevap
  2. B
    Askeri birliğin açık talimatlara aykırı hareket etmesi (yetki aşımı) nedeniyle, bu fiilin doğurduğu sorumluluk devlete değil sadece ilgili birliğin komutanına aittir.
  3. C
    İsyan hareketi hükümet tarafından bastırılmış olsa dahi, devletin egemenlik alanındaki asayişi sağlama yükümlülüğü nedeniyle isyancıların tüm fiilleri doğrudan devlete isnat edilir.
  4. D
    Sivil protestocuların verdiği zarar, devletin kendi vatandaşlarının fiillerini denetleme ve engelleme konusundaki mutlak sorumluluğu gereği her durumda devlete atfedilir.
  5. E
    Uluslararası hukukta sadece en üst düzey devlet yetkililerinin fiilleri isnat edilebilir olduğundan, yerel bir askeri birliğin fiili devletin uluslararası sorumluluğunu doğurmaz.

Cevap

Askeri birliğin talimat dışı hareket etmesine rağmen fiili devlete isnat edilir, ancak bastırılan isyan hareketi ve sivil göstericilerin eylemleri devlete isnat edilemez.
Doğru cevap, ILC Taslak Maddelerindeki temel ayrımı yansıtmaktadır: Devlet organları (askeri birlik gibi) resmi kapasiteyle hareket ettikleri sürece yetki aşımında bulunsalar dahi fiilleri devlete isnat edilir (Madde 7). Buna karşılık, başarısız olmuş isyan hareketlerinin fiilleri mevcut devlete atfedilemez (Madde 10) ve özel şahısların (sivil protestocular) eylemleri de devletin bir ihmali veya fiili benimsemesi söz konusu olmadıkça devlete isnat edilmez.

Adım Adım Çözüm

1
Askeri birliğin statüsünü belirle.
Ordu birliği devletin bir organıdır.
ILC Taslak Maddeler Madde 4 uyarınca, devletin yasama, yürütme veya yargı fonksiyonlarını yerine getiren her türlü kuruluş devlet organı sayılır.
2
Yetki aşımı (Ultra Vires) kuralını uygula.
Talimatlara aykırı olsa da askeri birliğin fiili devlete isnat edilir.
ILC Madde 7'ye göre, bir devlet organı resmi sıfatıyla hareket ediyorsa, yetkisini aşsa veya talimatlara aykırı davransa bile bu fiil devlete isnat edilir.
3
İsyan hareketinin durumunu analiz et.
İsyan hareketi başarısız olmuştur (bastırılmıştır).
ILC Madde 10 uyarınca, sadece yeni bir hükümet kuran veya yeni bir devlet oluşturan başarılı isyan hareketlerinin fiilleri devlete isnat edilir. Başarısız olanlarınki edilmez.
4
Sivil şahısların fiillerini değerlendir.
Özel şahısların fiilleri devlete isnat edilemez.
Özel şahısların (sivillerin) fiilleri, devlet tarafından benimsenmedikçe (Madde 11) veya devletin talimatıyla hareket etmedikçe (Madde 8) devlete isnat edilmez.

Anahtar Kavram

İsnadiyet (Attribution) Kuralları

Daha Fazla Pratik

Başarılı olan bir isyan hareketinin (hükümeti ele geçiren) hem kendi fiillerinden hem de önceki hükümetin fiillerinden sorumlu olup olmayacağını araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla