Soru

Zorluk: OrtaDevletlerin Halefiyeti

Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (state succession), bir devletin ülkesinin dış ilişkilerinden doğan sorumluluğunun başka bir devlete geçmesini ifade eder. 1978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi, sömürge yönetiminden kurtularak kurulan 'yeni bağımsızlaşan devletler' için temel kural olarak 'temiz sayfa' (tabula rasa) ilkesini öngörmüştür. Ancak, uluslararası hukukun istikrarı adına bazı antlaşma türleri bu ilkenin dışında tutulmuş ve halef devletin iradesinden bağımsız olarak sürekliliği kabul edilmiştir.

Buna göre, yeni bağımsızlaşan bir devletin 'temiz sayfa' ilkesine dayanarak reddedemeyeceği ve kendiliğinden devralmak zorunda olduğu antlaşma türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Siyasi nitelikli ittifak ve ortak savunma antlaşmaları
  2. Sınır rejimini ve sınırların belirlenmesini düzenleyen antlaşmalarCevap
  3. C
    Uluslararası örgütlere üyeliği ve temsil haklarını düzenleyen antlaşmalar
  4. D
    Selef devletin taraf olduğu çok taraflı ticari ve ekonomik iş birliği antlaşmaları
  5. E
    Hükümetin anayasa dışı yollarla değişmesi sonucunda yenilenen idari antlaşmalar

Cevap

Sınır rejimini ve sınırların belirlenmesini düzenleyen antlaşmalar
Doğru yanıt olan sınır rejimine ilişkin antlaşmalar, uluslararası hukukta 'yerelleşmiş antlaşmalar' (localized/radicite treaties) olarak kabul edilir. 1978 Viyana Sözleşmesi'nin 11. ve 12. maddeleri uyarınca, sınırları ve belirli bir bölgenin kullanımına ilişkin hakları (transit geçiş vb.) düzenleyen antlaşmalar, halef devletin 'temiz sayfa' ilkesinden yararlanmasına engel teşkil eder ve süreklilik gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Halefiyet türünü ve ilgili hukuki rejimi belirle
Soru 'yeni bağımsızlaşan devletler' (sömürge sonrası) ve 1978 Viyana Sözleşmesi'ne odaklanmaktadır.
Halefiyet kuralları devletin nasıl kurulduğuna (birleşme, ayrılma, sömürge) göre farklılık gösterir.
2
Temiz sayfa (Tabula Rasa) ilkesinin kapsamını ve istisnalarını hatırla
Yeni bağımsızlaşan devletler kural olarak selef devletin antlaşmalarıyla bağlı değildir; ancak sınır ve yerel rejim (localized/radicite) antlaşmaları bunun istisnasıdır.
Uluslararası hukukta sınırların istikrarı (uti possidetis ilkesiyle de bağlantılı olarak) mutlak bir zorunluluk kabul edilir.

Anahtar Kavram

Yerelleşmiş (Radicite) Antlaşmalar ve Tabula Rasa İlkesi

Daha Fazla Pratik

Devletlerin borçlara ve kamu mallarına halefiyetini düzenleyen 1983 Viyana Sözleşmesi hükümlerini de gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla