Devletler hukukunda süjelerin yer değiştirmesi (halefiyet) sürecinde; selef devletin hukuki varlığının sona ererek yerini birden fazla yeni devlete bırakması (dağılma/dissolution) durumunda, devlet arşivlerinin akıbetine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Selef devletin ülkesinin normal idaresi için gerekli olan arşiv kısımları, ilgili ülke parçasını devralan halef devlete geçer.Cevap
- BArşivlerin hukuken devredilebilmesi için halef devletlerin selef devlet tarafından 'kurucu' (constitutive) bir işlemle tanınmış olması şarttır.
- CArşivler, bireylerin bilgi edinme hakkı çerçevesinde tam uluslararası hukuk süjesi olmaları nedeniyle sadece Birleşmiş Milletler gözetiminde paylaştırılabilir.
- DDevlet arşivleri her durumda sadece siyasi belgelerden oluştuğu için, hükümet değişikliklerinde olduğu gibi halefiyet kurallarına tabi değildir.
- EArşivlerin paylaşımı 'jus cogens' (emredici hukuk) kuralı olduğundan, devletlerin bu konuda farklı bir paylaşım antlaşması yapmaları hukuken geçersizdir.
Cevap
Selef devletin ülkesinin normal idaresi için gerekli olan arşiv kısımlarının, ilgili ülke parçasını devralan halef devlete geçmesi kuralı doğrudur.
Doğru seçenek, devlet arşivlerinin devrinde kabul edilen 'idari gereklilik' ilkesini yansıtmaktadır. 1983 tarihli Viyana Sözleşmesi'ne göre, dağılma durumunda selef devletin ülkesinin normal idaresi için o toprak parçasında bulunması gereken arşivler, o toprak üzerinde egemenlik kuran halef devlete kendiliğinden geçer.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Devlet Arşivlerinin Halefiyeti
İpuçları
1
Arşivlerin devrinde 'idari devamlılık' ve 'toprağa bağlılık' ilkelerini düşünün.
2
Selef devletin varlığının sona erdiği 'dağılma' senaryosunda, yeni devletlerin kendi topraklarını yönetebilmesi için hangi belgelere ihtiyaç duyacağını değerlendirin.
Daha Fazla Pratik
Devletlerin halefiyeti durumunda 'özel hukuktan doğan müktesep hakların' korunması ilkesini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s