Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (state succession) söz konusu olduğunda, 1978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi ve yerleşik teamül hukuku kuralları uyarınca antlaşmaların kaderine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi hukukî bakımdan doğrudur?
- Sömürge yönetiminden kurtularak bağımsızlığını kazanan 'yeni bağımsız devletler' için 'temiz sayfa' (clean slate) ilkesi gereği antlaşmalarla bağlı olmama kuralı geçerliyken; bir devletin bütünüyle dağılarak yerini yeni devletlere bıraktığı durumlarda kural olarak antlaşmaların sürekliliği esastır.Cevap
- BDevletin hükümet sisteminde veya yönetim biçiminde meydana gelen köklü değişiklikler devletin uluslararası hukuk kişiliğini sona erdirdiğinden, bu durumdaki devletler halefiyet kuralları çerçevesinde selef hükümetin antlaşmalarından kendiliğinden muaf tutulur.
- C'Temiz sayfa' ilkesi mutlak bir niteliğe sahip olduğundan, yeni bağımsız devletler selef devlet tarafından akdedilmiş olan sınır belirleme veya geçiş hakları gibi ülkeye bağlı (radicite) antlaşmaları hiçbir koşulda devralmakla yükümlü değildir.
- DUluslararası hukukta devletin dağılması (dissolution) ile yeni bağımsız devletlerin (NIS) hukukî statüsü arasında bir ayrım bulunmadığından, her iki durumda da tüm antlaşmalar kendiliğinden sona erer ve halef devletler 'temiz sayfa' ilkesinden yararlanır.
- EDevletlerin halefiyeti sürecinde selef devletin antlaşmalarının sürekliliği bir 'jus cogens' kuralı olup, taraflar arasında yapılacak bir devir sözleşmesi ile bu yükümlülüğün kapsamının değiştirilmesi hukukî açıdan mümkün değildir.
Cevap
Sömürge yönetiminden bağımsızlığını kazanan devletler için 'temiz sayfa' ilkesi, devletin dağılması durumu için ise 'antlaşmaların sürekliliği' kuralı geçerlidir.
Doğru cevap, 1978 Viyana Sözleşmesi'nin temel ayrımını yansıtmaktadır. Sözleşmenin 16. maddesi uyarınca yeni bağımsız devletler (sömürge sonrası) 'temiz sayfa' ilkesinden yararlanarak selefin antlaşmalarıyla bağlı olmazlar. Ancak 34. maddeye göre, bir devletin dağılması durumunda ortaya çıkan devletler kural olarak antlaşmaların sürekliliği ilkesine tabidir. Bu ikili rejim farkı, uluslararası hukuktaki istikrar ile kendi kaderini tayin hakkı arasındaki dengeyi yansıtır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Devletlerin Halefiyeti (State Succession) ve Antlaşmaların Sürekliliği vs. Temiz Sayfa İlkesi
Daha Fazla Pratik
Devletlerin halefiyetinde devlet borçları ve mal varlığının kaderi (1983 Viyana Sözleşmesi) konusuna göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s