Soru

Zorluk: Çok zorİsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Sorumluluğun Doğması

2001 tarihli 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler' (ILC) çerçevesinde, bir fiilin devlete 'isnat edilebilirliği' (attribution) hususunda aşağıda yer alan hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Bir kamu görevlisinin, kendisine verilen açık talimatları ihlal ederek veya yasal yetki sınırlarını aşarak (ultra vires) gerçekleştirdiği haksız fiillerin devlete isnat edilebilmesi için, ilgili devletin bu fiili sonradan açıkça onaylaması veya benimsemesi zorunludur.
  2. B
    Başarısızlıkla sonuçlanan bir isyan hareketinin fiilleri, eğer devlet bu hareketi önlemek için gerekli özeni (due diligence) göstermemişse, isyanın gerçekleştirdiği somut saldırılar ve zararlar doğrudan 'devletin kendi fiili' olarak kabul edilir.
  3. Bir devletin mülki idaresi altında yeni bir devlet kurmayı başaran veya mevcut hükümetin yerini alan bir ihtilal hareketinin, bu amaca ulaşmadan önceki süreçte gerçekleştirdiği fiiller, uluslararası hukukta söz konusu devletin fiili sayılır.Cevap
  4. D
    Bir devletin ülkesinde yaşayan özel şahısların yabancı bir mülke zarar vermesi durumunda; devlet, saldırıyı önlemek için tüm makul tedbirleri almış olsa dahi, meydana gelen zarar 'objektif sorumluluk' gereği doğrudan devlete isnat edilir.
  5. E
    Başka bir devletin emrine geçici olarak verilen bir devlet organının, kendisini ödünç alan devletin kamu yetkisini kullandığı esnadaki fiilleri, 'organ teorisi' gereği her durumda asıl (gönderen) devlete isnat edilmeye devam eder.

Cevap

Yeni bir hükümet kurmayı başaran veya yeni bir devlet tesis eden ihtilal hareketlerinin, bu başarıya ulaşmadan önceki dönemde gerçekleştirdikleri fiiller devlete isnat edilir.
2001 tarihli ILC Taslak Maddeleri'nin 10.maddesi10. maddesi uyarınca, bir ülkede yeni hükümeti kuran veya yeni bir devlet kurmayı başaran ihtilal hareketlerinin isyan sürecindeki eylemleri devlete isnat edilir. Bu kural, başarılı hareketin kurduğu otoritenin sürekliliğini temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
ILC 2001 Taslak Maddeler'in isnadiyet (atıf) rejimini analiz et.
İsnadiyetin temel kuralı, fiilin devlet organı veya devlet adına hareket eden bir birim tarafından işlenmiş olmasıdır.
Sorumluluğun doğması için fiilin devlete aidiyeti şarttır.
2
Ayaklanma hareketlerine ilişkin özel kuralı (Madde10Madde 10) incele.
Başarılı olan isyan hareketlerinin eylemleri geçmişe etkili olarak devlete isnat edilir.
Yeni hükümet veya devlet, isyan sürecindeki otoritenin devamı kabul edilir.
3
Yetki aşımı (ultra vires) ve ödünç verilen organ (Madde6,7Madde 6, 7) kurallarını kontrol et.
Yetki aşımı sorumluluğu kaldırmaz; ödünç verilen organ ise ödünç alan devlete atfedilir.
Görünür otorite ve fiili kontrol prensipleri esastır.
4
Özel kişilerin fiilleri ile devletin ihmali arasındaki ayrımı netleştir.
Devlet sadece kendi koruma yükümlülüğünü ihlalinden sorumludur, şahısların fiili devletin fiili haline gelmez.
Birey ve devlet tüzel kişiliği arasındaki ayrım korunur.

Anahtar Kavram

İsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Başarılı İsyan Hareketlerinin Sorumluluğu

Daha Fazla Pratik

Tahran Rehineleri davasını (ICJ, 1980) ve ILC Taslak Maddeler'in 11. maddesindeki 'benimseme' kuralını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla