2001 tarihli 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler' (ILC) çerçevesinde, bir fiilin devlete 'isnat edilebilirliği' (attribution) hususunda aşağıda yer alan hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- ABir kamu görevlisinin, kendisine verilen açık talimatları ihlal ederek veya yasal yetki sınırlarını aşarak (ultra vires) gerçekleştirdiği haksız fiillerin devlete isnat edilebilmesi için, ilgili devletin bu fiili sonradan açıkça onaylaması veya benimsemesi zorunludur.
- BBaşarısızlıkla sonuçlanan bir isyan hareketinin fiilleri, eğer devlet bu hareketi önlemek için gerekli özeni (due diligence) göstermemişse, isyanın gerçekleştirdiği somut saldırılar ve zararlar doğrudan 'devletin kendi fiili' olarak kabul edilir.
- Bir devletin mülki idaresi altında yeni bir devlet kurmayı başaran veya mevcut hükümetin yerini alan bir ihtilal hareketinin, bu amaca ulaşmadan önceki süreçte gerçekleştirdiği fiiller, uluslararası hukukta söz konusu devletin fiili sayılır.Cevap
- DBir devletin ülkesinde yaşayan özel şahısların yabancı bir mülke zarar vermesi durumunda; devlet, saldırıyı önlemek için tüm makul tedbirleri almış olsa dahi, meydana gelen zarar 'objektif sorumluluk' gereği doğrudan devlete isnat edilir.
- EBaşka bir devletin emrine geçici olarak verilen bir devlet organının, kendisini ödünç alan devletin kamu yetkisini kullandığı esnadaki fiilleri, 'organ teorisi' gereği her durumda asıl (gönderen) devlete isnat edilmeye devam eder.
Cevap
Yeni bir hükümet kurmayı başaran veya yeni bir devlet tesis eden ihtilal hareketlerinin, bu başarıya ulaşmadan önceki dönemde gerçekleştirdikleri fiiller devlete isnat edilir.
2001 tarihli ILC Taslak Maddeleri'nin uyarınca, bir ülkede yeni hükümeti kuran veya yeni bir devlet kurmayı başaran ihtilal hareketlerinin isyan sürecindeki eylemleri devlete isnat edilir. Bu kural, başarılı hareketin kurduğu otoritenin sürekliliğini temsil eder.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Başarılı İsyan Hareketlerinin Sorumluluğu
Daha Fazla Pratik
Tahran Rehineleri davasını (ICJ, 1980) ve ILC Taslak Maddeler'in 11. maddesindeki 'benimseme' kuralını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s