X Devleti'nde çıkan bir iç savaş sırasında; yönetimi devirmeyi amaçlayan 'Halkçı Hareket' (HH) isimli grup stratejik bir limanı ele geçirerek yabancı bir devletin kargo gemisine el koymuştur. Aynı dönemde, merkezi hükümete bağlı bir bölge komutanı, üstlerinden aldığı 'ateşkes' emrine açıkça aykırı hareket ederek (ultra vires) yabancı bir gözlem heyetinin aracına el koymuştur. Ayrıca, şehir merkezindeki kargaşadan yararlanan bir grup yerel yağmacı, yabancı bir banka şubesine saldırmıştır. İç savaşın sonunda 'Halkçı Hareket' başarılı olmuş ve X Devleti'nin yeni hükümetini kurmuştur.
Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeleri' ve ilgili uluslararası hukuk ilkeleri uyarınca, bu olaydaki isnadiyet süreçleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- ABölge komutanının ateşkes emrine aykırı eylemi, yetki aşımı (ultra vires) teşkil ettiği için bu fiilin devlete isnat edilebilmesi için yeni hükümetin bu fiili sonradan açıkça benimsemesi gerekir.
- BHalkçı Hareket’in limandaki gemiye el koyma fiili, fiilin işlendiği tarihte hareketin henüz resmi bir devlet organı sıfatı taşımaması nedeniyle yeni kurulan hükümete isnat edilemez.
- Yeni hükümet, Halkçı Hareket’in isyanın başlangıcından itibaren gerçekleştirdiği haksız fiillerden sorumlu tutulur; ancak yağmacıların banka saldırısı, devletin 'özen yükümlülüğü' (due diligence) ihlali bulunmadığı sürece devlete isnat edilemez.Cevap
- DYağmacıların gerçekleştirdiği banka saldırısı, yabancı bir tüzel kişiye karşı işlendiği ve devlet topraklarında meydana geldiği için devletin koruma sorumluluğu gereği hiçbir şart aranmaksızın doğrudan devlete atfedilir.
- EBölge komutanının eylemi, hükümetin emrine açıkça aykırılık taşıdığı için 'şahsi fiil' niteliğindedir ve devletin uluslararası sorumluluğunu hiçbir durumda doğurmaz.