Examkin

Soru

Zorluk: Ortaİsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Sorumluluğun Doğması

Bir devletin emniyet birimine bağlı bir komiser, bir şüpheliyi sorgularken amirlerinden gelen "yasal prosedür dışına çıkılmaması" yönündeki kesin talimata rağmen şüpheliye kötü muamelede bulunmuştur. İlgili devlet, personelin talimatlara aykırı davrandığını ve "yetki aşımı" (ultraultra viresvires) içinde olduğunu belirterek bu durumdan dolayı uluslararası sorumluluğu reddetmektedir.

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeleri" çerçevesinde, bu olay ve genel isnadiyet kuralları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Devlet organı statüsündeki kişilerin, görevleri kapsamında hareket ederken yetkilerini aşmaları veya talimatlara aykırı davranmaları, fiilin devlete isnat edilmesine engel teşkil etmez.Cevap
  2. B
    Fiil, devletin resmi talimatlarına açıkça aykırı olduğu için bir "özel eylem" niteliği kazanır ve devletin bu eylemden dolayı sorumluluğu doğmaz.
  3. C
    Başarısızlıkla sonuçlanan bir isyan hareketinin isyan süresince gerçekleştirdiği fiiller, isyanın bastırılmasından sonra mevcut devlete isnat edilir.
  4. D
    Devlet, kendi ülkesindeki özel şahısların yabancı devlet mülklerine verdiği zararlardan, herhangi bir 'özen yükümlülüğü' (due diligence) ihlali bulunmasa dahi mutlak şekilde sorumludur.
  5. E
    Bir isyan hareketinin başarılı olup yeni hükümet haline gelmesi durumunda, bu hareketin isyan sürecindeki geçmiş fiilleri yeni kurulan hükümete isnat edilemez.

Cevap

Devlet organı veya görevlisinin resmi sıfatıyla hareket ederken yetkisini aşması veya talimatlara aykırı davranması (ultra vires), fiilin devlete isnat edilmesini engellemez.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 2001 tarihli Taslak Maddeleri'nin 7. maddesi uyarınca, bir devlet organı veya görevlisi, kendisine verilen yetki sınırlarını aşsa (ultraultra viresvires) veya talimatlara aykırı hareket etse dahi, eğer bu kişi veya birim resmi kapasitesiyle (bu sıfatla) hareket ediyorsa, bu fiiller devlete isnat edilir. Bu kural, devletlerin kendi görevlilerinin denetiminden sorumlu olduğu ve yetki aşımı iddiasıyla sorumluluktan kaçamayacağı ilkesine dayanır.

Adım Adım Çözüm

1
Fiili gerçekleştiren öznenin hukuki statüsünü belirle.
Fiili işleyen kişi bir emniyet görevlisi, yani devlet organıdır.
Uluslararası sorumluluk için ilk adım, fiilin bir devlet organına veya devlet adına hareket eden birine ait olup olmadığını tespit etmektir.
2
Yetki aşımı (ultraultra viresvires) durumunun isnadiyete etkisini analiz et.
UHK Taslak Maddeleri Madde 7'ye göre, görevli resmi sıfatla hareket ediyorsa yetki aşımı sorumluluğu kaldırmaz.
Devletler, kendi organlarının faaliyetleri üzerinde mutlak denetim sahibi kabul edilir ve 'talimat dışı' savunması sorumluluktan kurtulmak için yeterli değildir.
3
İsyan hareketleri ve özel şahıslara ilişkin diğer kuralları değerlendir.
Başarılı isyanlar devlete isnat edilirken başarısız olanlar edilmez; özel şahıslar için ise devletin sadece 'özen yükümlülüğü' (ihmal) üzerinden sorumluluğu doğabilir.
İsnadiyet kuralları, fiilin niteliğine ve failin devletle olan bağının sürekliliğine göre farklılık gösterir.

Anahtar Kavram

Yetki Aşımı (UltraUltra ViresVires) ve İsnadiyet
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

İsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Sorumluluğun Doğması

Bu konudan daha fazla soru